در حالی که مقامهای آمریکایی و پاکستانی از امضای قریبالوقوع یک چارچوب توافق برای پایان دادن به جنگ میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی خبر میدهند، تهران هنوز زمان مشخصی برای امضای این توافق را تایید نکرده و همزمان مخالفتها با آن در میان بخشی از حامیان حکومت در ایران ادامه دارد.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، روز شنبه ۲۳ خرداد در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد توافق با [حکومت] ایران قرار است روز یکشنبه ۲۴ خرداد، همزمان با هشتادمین سالروز تولد او، امضا شود. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز گفت دو طرف بر سر چارچوب یک توافق صلح به تفاهم رسیدهاند و اسلامآباد برای امضای الکترونیکی این توافق در روز یکشنبه آماده میشود. به گفته او، مذاکرات فنی و کارشناسی پس از امضای این چارچوب ادامه خواهد یافت.
با این حال، جمهوری اسلامی چنین زمانبندیای را تایید نکرده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، گفته است امضای توافق «فردا» [یکشنبه] انجام نخواهد شد، هرچند احتمال دارد این اتفاق در روزهای آینده رخ دهد.
بر اساس گزارش رویترز، یکی از محورهای اصلی این توافق، بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به محدودیتهای ایجادشده در این گذرگاه حیاتی انرژی است. ترامپ اعلام کرده است که به محض امضای توافق، تنگه هرمز «برای همه» باز خواهد شد.
منابع آگاه از مذاکرات به رویترز گفتهاند که پیشنویس یادداشت تفاهم شامل بازگشایی تنگه هرمز از سوی ایران و لغو محاصره دریایی اعمالشده از سوی آمریکا است. یک مقام آمریکایی به رویترز گفته است که این اقدامات به صورت همزمان اجرا خواهند شد و پس از آن مرحله پاکسازی مینها از مسیرهای دریایی آغاز میشود؛ اقدامی که ممکن است با مشارکت کشورهای عضو گروه هفت انجام شود.
به نوشته رویترز، در ازای بازگشایی تنگه هرمز، آمریکا روند آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران را آغاز خواهد کرد و تحریمهای مربوط به صادرات نفت ایران را نیز تعلیق خواهد کرد.
اسماعیل بقایی نیز به خبرگزاری فارس گفته است که آزادسازی داراییهای بلوکهشده بخش جداییناپذیر توافق است. او در عین حال تاکید کرده که [حکومت] ایران برای خدمات ارائهشده در تنگه هرمز باید هزینه دریافت کند. بقایی همچنین خواستار پایان حضور پایگاههای نظامی خارجی در منطقه شده است.
رویترز گزارش داده که موضوع برنامه هستهای جمهوری اسلامی در مرحله بعدی مذاکرات و در قالب یک دوره ۶۰ روزه مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به گفته یک مقام آمریکایی، هدف نهایی این مذاکرات برچیدن برنامه هستهای ایران، نابودی ذخایر اورانیوم با غنای بالا و انتقال آنها از کشور است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که در داخل ایران مخالفتهایی با توافق احتمالی در حال شکلگیری است. ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و رسانههای داخلی نشان میدهد گروهی از مخالفان توافق در تهران و برخی شهرهای دیگر تجمع کردهاند و علیه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و مسئول مذاکرات، شعار سر دادهاند.
رویترز به نقل از یک شهروند ساکن مشهد گزارش داده است که برخی معترضان شعارهایی مانند «مرگ بر سازشکار» و «سازشکار، استعفا، استعفا» سر دادهاند؛ شعارهایی که به نظر میرسد عراقچی را هدف قرار داده بود.
به گزارش رویترز، با وجود پیشرفت مذاکرات، درگیریهای نظامی همچنان ادامه دارد. ارتش آمریکا اعلام کرده است که بامداد شنبه چندین پهپاد انتحاری ایرانی را که به سمت تنگه هرمز در حرکت بودند سرنگون کرده است.
همزمان اسرائیل، که اعلام کرده طرف توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی نیست، از حمله به بیش از ۷۰ هدف متعلق به حزبالله لبنان طی ۲۴ ساعت گذشته خبر داده است. این در حالی است که به نوشته رویترز، میان ترامپ و بنیامین نتانیاهو بر سر درخواست واشینگتن برای محدود کردن عملیات نظامی اسرائیل در لبنان به منظور تسهیل مذاکرات با تهران اختلاف نظر وجود دارد.
عراقچی نیز روز جمعه گفته بود که اگرچه هنوز امکان تغییر در مفاد تفاهمنامه وجود دارد، اما تفاهم اولیه نشان میدهد جمهوری اسلامی از این جنگ «قویتر» خارج شده است.
رویترز همچنین به ارزیابی برخی کارشناسان اشاره کرده که معتقدند اگرچه حملات آمریکا بخش قابل توجهی از توان نظامی و صنعتی حکومت ایران را تضعیف کرده است، اما جنگ در عین حال به تثبیت بیشتر نفوذ جریانهای تندرو و سپاه پاسداران در ساختار قدرت جمهوری اسلامی انجامیده است.
