دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در پیام کوتاهی در تروثسوشال نوشت: «مذاکرات با جمهوری اسلامی ایران، با سرعتی بالا، ادامه دارد.»
رییسجمهوری آمریکا، شامگاه دوشنبه ۱۱ خرداد در تروثسوشال تماس تلفنیاش با نخستوزیر اسرائیل را «بسیار سازنده» خواند و همچنین گفت از طریق «نمایندگانی در سطوح عالی» با حزبالله گفتوگوی بسیار خوبی داشته و این گروه پذیرفته است که «همه تیراندازیها متوقف شود».
ترامپ افزود: «اسرائیل به آنها حمله نخواهد کرد و آنها نیز به اسرائیل حمله نخواهند کرد.»
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که جزئیات تازهای از تلاشهای پشتپرده برای دستیابی به آتشبس میان اسرائیل و حزبالله منتشر شده است.
پیشنهاد آتشبس کامل از سوی حزبالله
علی حمدان، مشاور ارشد رییس پارلمان لبنان، به رسانه آمریکایی اکسیوس گفت که نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، به دولت ترامپ اطلاع داده است حزبالله آماده پذیرش یک آتشبس کامل و فوری با اسرائیل است و اجرای آن را نیز تضمین خواهد کرد.
به گفته حمدان، این پیام از طریق میشل عیسی، سفیر آمریکا در بیروت، به واشینگتن منتقل شده است.
او گفت از طرف بری به مقامهای آمریکایی اطلاع داده که حزبالله آماده تعهد کامل به یک آتشبس جامع است و آنها نیز آمادهاند اجرای آن را تضمین کنند.
حمدان همچنین تایید کرد دولت ترامپ در روزهای گذشته طرحی برای آتشبس محدود ارائه کرده بود که بر اساس آن حزبالله حملات به شمال اسرائیل را متوقف میکرد و در مقابل اسرائیل نیز متعهد میشد بیروت را هدف حمله قرار ندهد.
او گفت نبیه بری در پاسخ به این پیشنهاد گفته است: «چرا آتشبس محدود؟ بیایید آتشبس کامل برقرار کنیم.»
با این حال، یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت ارزیابی واشینگتن از پاسخ بری به پیشنهاد آتشبس محدود تغییری نکرده است و این پاسخ همچنان «ناامیدکننده» تلقی میشود.
به گفته حمدان، بری همچنین پیشنهاد آتشبسی در زمین، هوا و دریا را مطرح کرده که بر اساس آن اسرائیل متعهد شود تخریب خانهها در جنوب لبنان را نیز متوقف کند.
تردید درباره موافقت نتانیاهو
اکسیوس به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد مقامهای آمریکایی به بری گفتهاند تصور نمیکنند نتانیاهو با چنین طرحی موافقت کند.
با این حال، یک مقام اسرائیلی به اکسیوس گفته است حزبالله آمادگی خود را برای پذیرش آتشبس کامل بدون درخواست خروج فوری نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان اعلام کرده است.
این گزارش همچنین میافزاید برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی درباره توانایی بری برای تضمین پایبندی حزبالله به هر توافقی تردید دارند، هرچند حمدان گفته است که او از کانال ارتباطی مستقیمی با حزبالله برخوردار است و میتواند با نعیم قاسم، دبیرکل این گروه که در مخفیگاه بهسر میبرد، پیام رد و بدل کند.
حمدان گفت: «مطمئن هستیم حزبالله به آتشبس کامل پایبند خواهد بود. فکر میکنیم این گزینه سازندهتر است و میدانیم زمان در حال از دست رفتن است.»
در همین حال، خبرگزاری صداوسیما گزارش داد محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، در دیدار با عبدالله صفیالدین، نماینده حزبالله لبنان در تهران، با تاکید بر یکپارچگی «محور مقاومت»، هرگونه آتشبس با جمهوری اسلامی را بدون در نظر گرفتن لبنان و سایر جبهههای مقاومت «فاقد موضوعیت» دانست.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران نیز گزارش داد با توجه به ادامه حملات اسرائیل به لبنان و اینکه لبنان یکی از پیششرطهای آتشبس بوده است، تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی «گفتوگوها و تبادل متون از طریق میانجیها» را متوقف میکند.
این مواضع نشان میدهد در حالی که واشینگتن از تلاش برای دستیابی به آتشبس میان اسرائیل و حزبالله سخن میگوید، آینده جبهه لبنان همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف در مسیر کاهش تنشها و پیشبرد مذاکرات به شمار میرود.
این رسانه بریتانیایی در گزارشی که دوشنبه ۱۱ خرداد منتشر شد، نوشت بررسی میزان خسارت مشاهدهشده در تاسیسات آمریکا طبق دادههای ماهوارهای، نشان میدهد که ضدحملات تهران دقیقتر و گستردهتر از آن چیزی است که مقامهای آمریکایی پیشتر اذعان کردهاند.
بر اساس این تحلیل، تاسیسات آسیبدیده در عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت، عراق، اردن، بحرین و عمان قرار دارند. با این حال، این رسانه نوشت رقم واقعی ممکن است بالاتر باشد و برخی تحلیلگران شمار پایگاههای هدف قرارگرفته را تا ۲۸ پایگاه برآورد کردهاند.
بر اساس این گزارش، سه آتشبار پیشرفته ضد موشک بالستیک در پایگاههای هوایی الرویس و الصدر در امارات متحده عربی و پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن از جمله تجهیزات ارزشمندی هستند که در این حملات آسیب دیدهاند.
طبق اطلاعات موجود، آمریکا هشت آتشبار از سامانه دفاع موشکی «تاد» را در اختیار دارد؛ سامانههایی که در پایگاههای مختلف این کشور در سراسر جهان مستقرند و ساخت هر یک از آنها حدود یک میلیارد دلار، معادل ۷۶۶ میلیون پوند، هزینه دارد.
مقامهای آمریکایی، بهویژه پیت هگست، وزیر جنگ، شخص رییسجمهوری این کشور بارها گمانهزنیها درباره کاهش ذخایر مهمات ایالات متحده به دلیل دو جنگ پیاپی علیه حکومت ایران و همینطور ضعف این کشور در جایگزین کردن ادوات جنگی آسیبدیده را رد کردهاند.
هگست اواخر اردیبهشت در جلسه بررسی بودجه نظامی دولت در کنگره این کشور در پاسخ به قانونگذارانی که میگفتند ارتش آمریکا در جایگزین کردن بمبها و موشکهایی که در جنگ با ایران مصرف کرده با مشکل روبهروست، گفت که پنتاگون به وضعیت آگاه است و وضعیت آنطور که بازنمایی میشود نیست.
هگست گفت: «مساله مهمات به شکلی غیرسازنده، بیش از حد بزرگنمایی شده است. ما دقیقا میدانیم چه میزان مهمات در اختیار داریم و برای نیازهای خود، ذخایر کافی داریم.»
دونالد ترامپ نیز بارها نسبت به انتقادها از عملکرد نظامی آمریکا در جنگ ۴۰ روزه با جمهوری اسلامی موضعگیری کرد و این اظهار نظرهای رسانهای را «اخبار جعلی» خواند.
او ۲۸ اردیبهشت در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت حتی اگر جمهوری اسلامی کاملا تسلیم شود و شکست خود را بپذیرد، رسانههایی مانند نیویورک تایمز، والاستریت ژورنال و سیانان آن را پیروزی تهران جلوه خواهند داد. او افزود رسانههای جعلی و دموکراتها «کاملا راه خود را گم کردهاند و دیوانه شدهاند.»
بیبیسی در گزارش تازهاش همچنین نوشت که ایالات متحده کوشیده است تحلیل ماهوارهای از این درگیری را محدود کند و از شرکت «پلنت»، یکی از ارائهدهندگان بزرگ تصاویر ماهوارهای، خواسته است محدودیتی «نامحدود» بر تصاویر تازه از ایران و بخش عمدهای از خاورمیانه اعمال کند.
این شرکت این اقدام را چنین توجیه کرده است که میخواهد مطمئن شود تصاویرش «از سوی بازیگران متخاصم برای هدف قرار دادن نیروهای کشورهای متحد و شرکای ناتو و غیرنظامیان» استفاده نمیشود.
بیبیسی وریفای، بخش راستیآزمایی و تحلیل دادههای تصویری بیبیسی، برای جبران این محدودیت، تصاویر ماهوارهای چند ارائهدهنده بینالمللی را همراه با تصاویر قدیمیتر شرکت پلنت بررسی کرده است.
این گزارش افزود: «تحلیل تصاویر ماهوارهای نشان میدهد حملات ایران همچنین به هواپیماهای سوخترسان و شناسایی آمریکا در پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی بهشدت آسیب زده است؛ بهطوری که هواپیماهای آسیبدیده و گودالهای دودزا بهوضوح قابل مشاهدهاند.»
یک تحلیلگر شرکت بریتانیایی مایار که در زمینه تحلیل دادهها و فناوریهای راهبردی دفاعی فعال است، یکی از جنگندههای آسیبدیده در این پایگاه را هواپیمای شناسایی E-3 Sentry شناسایی کرد. رسانههای آمریکایی گزارش دادند که جایگزینی آن میتواند تا ۷۰۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد.
دو پایگاه هوایی علیالسالم و عریفجان در کویت نیز هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند. تصاویر ماهوارهای از پایگاه علیالسالم از نابودی انبارهای سوخت، آشیانههای هواپیماها و محل اسکان نیروها حکایت دارد. اردوگاه عریفجان نیز خسارت گستردهای به تجهیزات ارتباطات ماهوارهای شناسایی شده است.
این گزارش همچنین نشان داد که دستکم ۴۲ فروند هواپیما، از جمله جنگندههای اف-۱۵ و اف-۳۵، ۲۴ پهپاد MQ-9 Reaper و یک هواپیمای تهاجمی A-10، از فوریه تاکنون نابود شده یا آسیب دیدهاند.
کارشناسانی که با بیبیسی وریفای گفتوگو کردند گفتند تاکتیکهای جمهوری اسلامی در طول جنگ تکامل یافت و از رگبارهای گسترده موشکی که شهرها و پایگاههایی را در سراسر خاورمیانه هدف میگرفت، به حملات دقیقتر و هدایتشدهتر تغییر کرد.
دکتر کلی گریکو، تحلیلگر اندیشکده آمریکایی «استیمسون سنتر»، گفت: «رگبارهای آغازین [جمهوری اسلامی] برای حجم بالا طراحی شده بود؛ موجهای گستردهای که هدفشان غلبه بر پدافند هوایی و موشکی از طریق برتری عددی محض بود. اما ظرف چند روز ایران به رگبارهای کوچکتر و دقیقتر تغییر مسیر داد؛ موشکها و پهپادهای باقیمانده را برای اهداف مشخص و باارزش حفظ کرد و آتش خود را بر نقاطی متمرکز کرد که حتی اصابتهای نزدیک نیز در آنها خسارت قابلتوجهی وارد میکند.»
این گزارش میافزاید که یک مقام وزارت جنگ آمریکا با استناد به «دلایل امنیت عملیاتی» از اظهارنظر درباره یافتههای بیبیسی وریفای خودداری کرد.
به گزارش رویترز، مالکان کشتیها و مقامهای صنعت دریانوردی، دوشنبه ۱۱ خرداد، همزمان با آغاز نمایشگاه بینالمللی کشتیرانی «پوسیدونیا» در آتن، درباره شرایط تردد کشتیها در تنگه هرمز و شرایط لازم برای ازسرگیری فعالیت عادی کشتیرانی گفتوگو کردند.
پانکاج خانا، رییس شرکت هیدمار مریتایم هولدینگز، گفت حتی در صورت دستیابی به توافق صلح، شرکتهای کشتیرانی به چارچوبی روشن برای فعالیت نیاز دارند.
او افزود: «آنچه نیاز داریم یک چارچوب، مقررات یا هر سازوکاری است که دقیقا مشخص کند چگونه میتوانیم وارد منطقه شویم و از آن خارج شویم. بنابراین حتی اگر توافق صلحی امضا شود، این موضوع باید روشن شود و هنوز درباره آن اطلاعی نداریم.»
خانا همچنین از گرفتار ماندن یکی از کشتیهای این شرکت در خلیج فارس طی سه ماه گذشته خبر داد و گفت دریانوردان حاضر در این کشتی نهتنها از دیدار خانوادههای خود محروم شدهاند، بلکه تولد فرزندان، ازدواج و حتی درگذشت بستگانشان را نیز از دست دادهاند.
در همین حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده در گفتوگو با خبرنگار انبیسی گفت درباره جمهوری اسلامی «بیش از حد صحبت شده» و افزود: «اگر بخواهید حقیقت را بگویید، فکر میکنم سکوت کردن میتواند گزینه بهتری باشد.»
ترامپ درباره توقف مذاکرات از سوی تهران به دلیل حملات به لبنان، گفت پیش از این تصمیم، از آن مطلع نشده بود و افزود: «این به این معنا نیست که ما برویم و شروع به بمباران همهجا کنیم. ما محاصره را ادامه خواهیم داد.»
خبرگزاری تسنیم عصر دوشنبه ۱۱ خرداد اعلام کرد که جمهوری اسلامی به دلیل ادامه حملات اسرائیل به لبنان، از مذاکرات خارج میشود.
همزمان، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، اعلام کرد که هزاران نیروی نظامی آمریکا در دریا، هوا و زمین از آنچه «محاصره دریایی» علیه جمهوری اسلامی خوانده، حمایت میکنند.
سنتکام افزود نیروهایش تا ۱۱ خرداد، ۱۲۱ کشتی تجاری را از مسیر خود منحرف کرده و پنج شناور را نیز از کار انداختهاند.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، در نشست آتن گفت اگر آتشبس ۶۰ روزهای که بهتازگی درباره آن صحبت شده تنگه هرمز را نیز شامل شود و کشورهای مربوطه درباره امنیت این آبراه تضمین بدهند، چارچوب تخلیه و خروج دریانوردان از منطقه درگیری بلافاصله فعال خواهد شد.
او تاکید کرد اولویت اصلی، حفظ ایمنی دریانوردان و فراهم کردن امکان خروج آنها از منطقه درگیری است.
واسیلیس کیکیلیاس، وزیر امور دریایی و سیاستهای جزیرهای یونان، نیز گفت: «امیدواریم راهحلی پیدا شود. نمیتوانیم بپذیریم که کشتیها در سراسر جهان از عبور آزاد محروم شوند. مایل بودم صنعت کشتیرانی، دریانوردان و تجارت جهانی از این مناقشه دور بمانند، اما به نظر میرسد چنین چیزی ممکن نیست.»
اوانگلوس ماریناکیس، بنیانگذار و رییس شرکت «کپیتال مریتایم اند تریدینگ»، گفت همه بر ضرورت پایان یافتن جنگ توافق دارند و در نهایت مصرفکنندگان در سراسر جهان هزینه آن را میپردازند.
او همچنین گفت نسبت به یافتن راهحلی در چند هفته یا یک ماه آینده خوشبین است و صنعت کشتیرانی میتواند برای دستیابی به توافقی که امنیت و اطمینان بیشتری برای آینده ایجاد کند، دو هفته یا حتی یک ماه دیگر صبر کند.
جورج پروکوپیو، بنیانگذار شرکتهای «دایناکام تانکرز منیجمنت»، «دایناگس» و «سی تریدرز»، بر اصل آزادی ناوبری تاکید کرد و گفت هیچکس نباید عوارض یا محدودیت دیگری بر تردد دریایی تحمیل کند.
در همین حال یانیس پروکوپیو، مدیرعامل «سنتروفین منیجمنت»، هشدار داد که حتی اگر پوشش بیمهای برای عبور از تنگه هرمز وجود داشته باشد، تا زمانی که صنعت کشتیرانی از قواعد روشن تعامل با دو طرف درگیر، یعنی آمریکا و جمهوری اسلامی، برخوردار نشود، عبور از این مسیر همچنان اقدامی پرخطر خواهد بود.
او تاکید کرد که در شرایط کنونی، عبور از تنگه هرمز «یک ریسک بسیار بالا» محسوب میشود.
اظهارات مقامها و فعالان صنعت کشتیرانی در حالی مطرح میشود که تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و کالا در جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال در تردد کشتیها از این آبراه میتواند پیامدهای گستردهای برای تجارت جهانی و بازار انرژی داشته باشد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
از زمان آغاز مناقشه کنونی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اختلال در تردد شناورها در این آبراه، جریان انرژی جهانی را مختل کرده و به افزایش قیمت نفت دامن زده است.
