نتانیاهو: اگر آتشبس با ایران شکست بخورد برای هر سناریویی آمادهایم
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، چهارشنبه ۲۶ فروردین در یک پیام ویدیویی گفت که هنوز برای پیشبینی روند یا نتیجه گفتوگوها با حکومت ایران زود است.
او تاکید کرد که ایالات متحده و اسرائیل در مواضع خود نسبت به جمهوری اسلامی هماهنگ هستند و اگر آتشبس با ایران شکست بخورد، اسرائیل «برای هر سناریویی» آماده است.
نتانیاهو درباره تنشها در لبنان گفت که ارتش این کشور همچنان به حملات خود علیه حزبالله در جنوب لبنان ادامه میدهد و در آستانه «در هم کوبیدن» بنت جبیل است.
بنت جلبیل منطقهای مسکونی در استان نبطیه در جنوب لبنان است و با مرکز این کشور با اسرائیل فاصله بسیار کمی دارد.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک «منبع آگاه نزدیک به تهران» نوشت که اگر آمریکا بر سر پیشگیری از آغاز دوباره درگیریها توافق کند، حکومت ایران ممکن است اجازه دهد کشتیها بدون نگرانی از حملات نظامی، از سوی دیگر تنگه هرمز که در اختیار عمان است، عبور کنند.
این منبع به رویترز گفت: «ایران ممکن است، در چارچوب پیشنهادهایی که در مذاکرات با ایالات متحده مطرح کرده، اجازه دهد کشتیها بدون خطر حمله آزادانه از بخش عمانی تنگه هرمز عبور کنند؛ مشروط بر آنکه توافقی برای جلوگیری از ازسرگیری درگیری حاصل شود.»
این منبع آگاه همچنین گفت که حکومت ایران کنترل آبهای خود در تنگه هرمز را حفظ خواهد کرد و عمان در مورد بخش خود از این آبراه تصمیم خواهد گرفت.
این منبع نگفت که آیا ایران همچنین موافقت خواهد کرد مینهایی را که ممکن است در آن بخش از آب کار گذاشته باشد پاکسازی کند یا نه، همچنین درباره عبور آزادانه کشتیهای مرتبط با اسرائیل نیز اظهار نظری نکرد. یا اینکه آیا همه کشتیها — حتی کشتیهای مرتبط با اسرائیل — اجازه خواهند داشت آزادانه عبور کنند یا نه.
او در پایان تاکید کرد که این پیشنهاد به آمادگی واشینگتن برای پذیرش خواستههای تهران بستگی دارد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، چهارشنبه ۲۶ فروردین به خبرنگاران گفت ایالات متحده مجوزهایی را که امکان خرید بخشی از نفت ایران و روسیه را بدون مواجه شدن با تحریمهای آمریکا فراهم میکرد، تمدید نخواهد کرد.
او افزود: «معتقدیم که محاصره ایران از سوی آمریکا به توقف خرید نفت ایران توسط چین منجر خواهد شد.»
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، خبرهای مبنی بر درخواست رسمی ایالات متحده برای تمدید آتشبس را «نادرست» خواند و گفت که این درخواست از سوی آمریکا صحت ندارد.
او در نشست رسانهای چهارشنبه ۲۶ فروردین، تاکید کرد که مذاکرات با حکومت ایران را «سازنده» توصیف کرد و گفت که این گفتوگوها در جریان است.
لیویت همچنین ضمن تشکر از پاکستان برای میانجیگری در این گفتوگوها، تاکید کرد که پاکستان تنها میانجی مذاکرات است.
به گفته لیویت دور بعدی گفتوگوها نیز در اسلامآباد برگزار خواهد شد.
او تاکید کرد: «ما نسبت به چشمانداز دستیابی به یک توافق احساس مثبتی داریم. رئیسجمهور نیز دیروز در مصاحبهاش به این موضوع اشاره کرد، و بدیهی است که به نفع [حکومت] ایران است که خواستههای ريیسجمهور را بپذیرد.»
وزارت خزانهداری آمریکا مجموعهای از تحریمها را علیه سه شخص، ۱۷ شرکت و ۹ نفتکش مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال کرد. در این اقدام، شبکه وابسته به محمدحسین شمخانی و همچنین یک شبکه تامین مالی مرتبط با حزبالله لبنان هدف قرار گرفت.
آمریکا اعلام کرد شبکه محمدحسین شمخانی با استفاده از شرکتهای پوششی در امارات متحده عربی، هند و جزایر مارشال تحریمها را دور زده و از طریق فروش نفت و گاز مایع ایران و روسیه میلیاردها دلار درآمد ایجاد کرده است.
به گفته وزارت خزانهداری آمریکا، شمخانی مدیریت یک امپراتوری چند میلیارد دلاری فروش نفت را برعهده دارد که به سود حکومت ایران فعالیت میکند.
این اقدام در ادامه تحریم شبکه شمخانی در ژوییه ۲۰۲۵ انجام شد؛ اقدامی که بزرگترین تصمیم دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا از زمان احیای کارزار فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی در دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خوانده شد.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین سید بدر الدين نعايمائی موسوی، تبعه ایران و تامینکننده مالی حزبالله لبنان، و سه شرکت مرتبط با شبکهای پیچیده در فروش نفت ایران در ازای طلای ونزوئلا را تحریم کرد.
بهگفته این وزارتخانه، این شبکه در نهایت به نفع حزبالله و نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت میکرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، گفت: «وزارت خزانهداری با اجرای خشم اقتصادی، نخبگان حکومت مانند خانواده شمخانی را که به بهای زیان مردم ایران سود میبرند، هدف قرار میدهد. تحت رهبری دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، خزانهداری به قطع شبکههای قاچاق غیرقانونی و شبکههای نیابتی تروریستی ایران ادامه خواهد داد. موسسات مالی باید آگاه باشند که خزانهداری از همه ابزارها، از جمله تحریمهای ثانویه، علیه حامیان فعالیتهای تروریستی تهران استفاده میکند.»
این اقدام در مقطعی حساس از تنش طولانیمدت میان واشینگتن و تهران انجام میشود.
مقامهای آمریکایی و ایرانی در حال حاضر در حال بررسی راههایی برای تمدید یک آتشبس شکننده پس از هفتهها درگیری هستند و دیپلماتهایی از چند کشور منطقه نیز در سکوت دو طرف را به سمت توافقی گستردهتر سوق میدهند.
مقامهای ایرانی بارها گفتهاند هر توافقی باید شامل کاهش تحریمهای آمریکا باشد که اقتصاد کشور را بهشدت آسیب زده است.
با وجود این تلاشهای دیپلماتیک، تحریمهای جدید نشان میدهد واشینگتن همچنان به فشار اقتصادی علیه شبکههای ایرانی دخیل در فروش نفت و فعالیتهای مالی مرتبط با دولت و متحدانش متکی است.
کارزارهای جمعآوری کمک مالی در سراسر کشمیر تحت کنترل هند پس از کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، نزدیک به دو میلیون دلار برای حکومت ایران جمعآوری کردهاند؛ موضوعی که عمق پیوندهای مذهبی و ایدئولوژیک میان جامعه شیعه این منطقه و جمهوری اسلامی را نشان میدهد.
این ارتباط آنقدر عمیق است که این منطقه از مدتها پیش «ایران کوچک» نامیده میشود.
در شهرها و روستاهای این منطقه، تصاویر خامنهای در مراسم جمعآوری کمکها دیده میشد، جایی که ساکنان هر آنچه میتوانستند اهدا میکردند: اسکناس، طلا و حتی ظروف مسی خود را.
این کارزارهای جمعآوری کمک مالی که در اواخر مارس در شهرهایی از جمله بودگام و سرینگر برگزار شد، امکان انتقال مستقیم مبالغ به سفارت جمهوری اسلامی در دهلینو را فراهم کرد. سفارت جمهوری اسلامی در هند نیز از ۲۳ مارس یک کد کیوآر برای دریافت کمکهای مالی در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده است.
طبق گزارش رسانههای محلی، تنها در یک هفته نزدیک به ۱۸۰ میلیون روپیه (حدود دو میلیون دلار) در سراسر کشمیر جمعآوری شد، بدون احتساب مبالغی که بهطور مستقیم به حساب سفارت واریز شده است.
یکی از کمکهایی که ایراناینترنشنال مشاهده کرده، نشانمیدهد ۲۶ میلیون روپیه (حدود ۲۸ هزار دلار) به سفارت جمهوری اسلامی داده شده است.
چک پرداخت شده به سفارت جمهوری اسلامی در هند
جمعآوری کمکها چند هفته پس از آن صورت گرفت که در پی حمله هوایی آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند و کشته شدن خامنهای، اعتراضات گستردهای در کشمیر شکل گرفت.
تظاهرات در سرینگر و در برخی نقاط به خشونت کشیده شد و دستکم ۱۲ نفر، از جمله پنج پلیس، زخمی شدند. مقامها در واکنش از گاز اشکآور و باتوم استفاده کردند، مدارس تعطیل، اینترنت موبایل برای پنج روز محدود و دستکم ۵۰ نفر بازداشت شدند.
در میان این ابراز خشم، برخی معترضان خواستار انتقام شدند. یکی از معترضان در سرینگر در اول مارس به رویترز گفت: «ما کسانی را که به مسلمانان ظلم میکنند خواهیم کشت.»
این ناآرامیها باعث شد مقامها چند چهره سیاسی را که به انتشار محتوای تحریکآمیز در فضای آنلاین متهم شده بودند، مورد بازجویی قرار دهند. یکی از آنها آقا سید روحالله مهدی، نماینده سرینگر و روحانی شیعه بانفوذ با پایگاه فرقهای گسترده بود.
او در فیسبوک نوشت: «برخی احمقها در پلیس و دستگاه اداری جامو و کشمیر فکر میکنند با کاهش یا لغو محافظت من و تعلیق حساب فیسبوکم میتوانند مانع افشای اقداماتشان شوند. این خندهدار است.»
جُنید عظیم متو، شهردار سابق سرینگر، نیز پس از محکوم کردن کشته شدن خامنهای در ایکس، محافظت خود را از دست داد.
دنی سیترینوویچ، پژوهشگر موسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو و رییس پیشین بخش ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، در گفتوگو با ایراناینترنشنال هشدار داد که این کمکها میتواند نشانهای باشد از اینکه جمهوری اسلامی پس از خامنهای، که احتمالا تحت سلطه سپاه پاسداران خواهد بود، ممکن است تهاجمیتر عمل کند.
او گفت: «کسانی که فکر میکنند این موضوع فقط در حد کمکهای مالی باقی میماند کاملا اشتباه میکنند.»
برای پژوهشگران اسلام در جنوب آسیا، واکنشها در کشمیر بازتابدهنده ارتباطی دیرینه، اما اغلب نادرست درکشده، میان این منطقه و ایران است.
جاستین جونز، متخصص اسلام معاصر در جنوب آسیا در دانشگاه آکسفورد، به ایراناینترنشنال گفت برای اکثر شیعیان هند، جمهوری اسلامی بیشتر بهعنوان یک نماد سیاسی عمل میکند تا یک مرجع دینی مستقیم.
او با اشاره به نظریه ولایت فقیه که پس از انقلاب ۱۳۵۷ از سوی روحالله خمینی مطرح شد، گفت: «اندیشه سیاسی ولایت فقیه در بخش زیادی از هند چندان نفوذ عمیقی ندارد.»
او افزود: «این بیشتر نوعی تصور از قدرت شیعی است که شاید تاثیری روانی و نه سیاسی داشته باشد.»
اما کشمیر متفاوت است.
جونز با اشاره به نقش موضوعاتی نظیر عدالت سیاسی و جریانهای ایدئولوژیک مرتبط با ولایت فقیه گفت: «کشمیر یکی از مناطقی است که بیشترین پذیرش نفوذ ایران را داشته است».
جاوید بیگ، فعال حقوق بشر در بودگام، به ایراناینترنشنال گفت: «در اینجا ایران بهعنوان نماینده جهان اسلام دیده میشود.»
او افزود: «هیچ رهبر مسلمانی به اندازه سید علی خامنهای بهعنوان مخالف سرسخت ایالات متحده و متحدانش شناخته نمیشد.»
او گفت این برداشت در میان برخی مسلمانان سنی در سراسر شبهقاره نیز، بهویژه در زمینه جنگ اسرائیل در غزه، بازتاب داشته است.
یک دانشجوی حقوق کشمیری که نخواست نامش فاش شود، از دو نوع واکنش در میان شیعیان جوان سخن گفت.
او به ایراناینترنشنال گفت یک گروه جمهوری اسلامی را نظامی سیاسی میداند که باید حفظ شود و فروپاشی آن را «تقریبا بهطور وجودی ویرانکننده» تلقی میکند. گروه دیگر انقلاب ۱۳۵۷ ایران را فرآیندی تاریخی میداند که حتی در صورت سقوط نظام کنونی نیز میتواند ادامه یابد.
او گفت: «آنها آن را چیزی در حال تحول میبینند. ممکن است موقتا شکست بخورد، اما باوری قوی به بازگشت و احیای آن در آینده دارند.»
سایمون ولفگانگ فوکس، استاد دانشگاه عبری اورشلیم، گفت نفوذ جمهوری اسلامی در این منطقه فراتر از سیاست است.
او گفت: «برای آنها، ایران یک فضای مذهبی است؛ جایی افسونشده که در آن یک دولت شیعی وجود دارد.»
او افزود: «سرمایه نمادین ایران تضعیف نشده است… برای شیعیان جنوب آسیا، ایران بهعنوان حامی و محافظ آنها دیده میشود.»
این ارتباط با بازگشت روحانیون آموزشدیده در ایران به جنوب آسیا و سفر زائران از طریق ایران به اماکن مقدس در عراق عمیقتر شده و ایران را به بخشی از یک جغرافیای مقدس گستردهتر تبدیل کرده است.
این دانشجو گفت بسیاری از شیعیان منطقه، این جغرافیا یعنی از ایران تا عراق را برای آینده جنبشهای سیاسی شیعه، حیاتی و مرکزی میدانند.
او گفت: «ایران و عراق نمادهای جغرافیای مقدس سنت شیعه را در خود دارند. اگر چنین جنبشی دوباره شکل بگیرد، باید در همین جغرافیا باشد، نه خارج از آن.»
او برآورد کرد حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد شیعیان کشمیری بر این باورند که هر احیای آینده این ایدئولوژی در خاورمیانه خواهد بود، نه در جنوب آسیا.
این پیوندها از سوی نهادهایی که مستقل از تهران فعالیت میکنند نیز تقویت میشود.
بر اساس تحقیقات «فروم خاورمیانه»، بنیاد یادبود خمینی، سازمانی مرتبط با جمهوری اسلامی در کشمیر، روحانیون محلی را آموزش میدهد و منابع مالی برای آموزش دینی را تامین میکند.
بر اساس تحقیقات «اتحاد علیه ایران هستهای»، دانشگاه بینالمللی المصطفی در قم، که بودجه آن مستقیما از سوی رهبر جمهوری اسلامی تامین میشود، حوزههای علمیه وابستهای در هند و پاکستان دارد که فارغالتحصیلان آن برای اداره نهادهای دینی بازمیگردند.
بیگ گفت: «بسیاری از مردم، حتی از روستای من، هنوز در ایران هستند. آنجا زندگی، تجارت و تحصیل میکنند. اینگونه است که پیوندی قوی میان دو جامعه شکل میگیرد.»
با این حال، برای برخی تحلیلگران امنیتی، این ارتباطات نگرانیهایی درباره رادیکالیزه شدن سیاسی ایجاد میکند.
ساجد یوسف شاه، تحلیلگر سیاسی در جامو و کشمیر و عضو حزب حاکم ملیگرای هندو در هند، به ایراناینترنشنال گفت وفاداری ایدئولوژیک به جمهوری اسلامی در میان جامعه شیعه منطقه عمیق است.
او گفت: «آنها مدرنیزاسیون نمیخواهند. غربیسازی نمیخواهند. هیچ تغییر رژیمی در ایران نمیخواهند.»
یوسفشاه افزود بسیاری از حامیان، خواهان بقای جمهوری اسلامی هستند نه تکرار آن در جایی دیگر.
ابهیناو پاندیا، مدیرعامل بنیاد اوسناس، نیز به ایراناینترنشنال گفت: «نفوذ ایدئولوژیک تهران یک وفاداریهای فراملی ایجاد کرده است.»
او گفت: «مسلمانان شیعه در هند بهشکل فزایندهای تحت تاثیر رژیم ایران قرار گرفتهاند. این بسیار مشکلساز است.»
پاندیا همچنین به ارتباط میان گروههای مسلح همسو با حکومت ایران مانند حماس و حزبالله با شبکههای شبهنظامی ضد دولت هند در منطقه اشاره و به گزارشهای رسانههای هندی در این زمینه استناد کرد.
سیترینوویچ نیز همین نگرانی را در گفتوگو با ایراناینترنشنال مطرح کرد و گفت شبکههای دانشجویی و مذهبی ایران در هند میتوانند به کانالهای جذب نیرو تبدیل شوند.
او گفت: «پلتفرمی که آنها ایجاد کردهاند، از طریق کنترل مراکز مذهبی، دانشگاهها و شبکههای اجتماعی، این مکانها را به بسترهایی مناسب برای جذب نیرو تبدیل کرده است.»
سیترینوویچ به سابقه جمهوری اسلامی در واکنشهای جهانی پس از کشته شدن مقامهای ارشد خود اشاره کرد و گفت پس از ترور قاسم سلیمانی و محسن فخریزاده در سال ۲۰۲۰، طرحهایی در آفریقا، اروپا و آسیا کشف و خنثی شدهاند.
او گفت: «نباید کسی تعجب کند اگر در هفتهها یا ماههای آینده دوباره ببینید حکومت ایران تلاش میکند اقدامی علیه هند انجام دهد.»
با این حال، مقامهای هندی آشنا با این موضوع میگویند این نگرانیها ممکن است اغراقآمیز باشد.
یک مقام پیشین شورای امنیت ملی هند گفت همبستگی پس از کشته شدن خامنهای بیشتر بازتاب احساسات مذهبی بوده تا بسیج سیاسی.
او این اعتراضات را نوعی سوگواری جمعی رایج در جوامع شیعه توصیف کرد و گفت: «این احترام بیشتر جنبه مذهبی دارد تا مبارزاتی.»
او افزود در حالی که مقامها کارزارهای جمعآوری کمک را زیر نظر دارند، آنها را آنقدر مهم نمیدانند که نیاز به مداخله داشته باشد. خود این کمکها نیز تصویر پیچیدهتری را نشان میدهد.
رسانههای محلی گزارش دادهاند برخی اهداکنندگان هندو که به روابط تاریخی ایران با شبهقاره علاقه دارند نیز در این کارزار مشارکت کردهاند.
فابریزیو اسپزیاله، استاد تاریخ هندو-ایرانی در پاریس، گفت ارتباطات فرهنگی میان ایران و جنوب آسیا همواره فراتر از مرزهای مذهبی بوده است.
او گفت فرهنگ فارسی بهطور تاریخی بهعنوان زبان مشترک فکری در سراسر منطقه عمل کرده و دانشمندان سنی، شیعه، هندو و حتی اروپایی را به هم پیوند داده است.
او افزود این میراث تفاوت قابل توجهی با ایدئولوژی سیاسی مدرن ولایت فقیه دارد.
اما برای بیگ، پیوند میان جامعه شیعه کشمیر و ایران فراتر از سیاست است. او گفت: «بیش از ۹۰ درصد از کارهایی که در زندگی روزمره انجام میدهیم مشابه آن چیزی است که شما در ایران انجام میدهید.»
او گفت حتی اگر جمهوری اسلامی فروبپاشد، این ارتباط باقی خواهد ماند. باید هر تغییری در ایران را پذیرفت، اما این پیوند باقی خواهد ماند.
