رئیس روساتم، شرکت دولتی هستهای روسیه، اعلام کرد که تقریبا تمام کارکنانش را از نیروگاه هستهای بوشهر خارج میکند.
بر اساس این اظهارات، ۱۰۸ نفر از کارکنان نیروگاه بوشهر را ترک خواهند کرد و تنها ۲۰ نفر برای نظارت بر تجهیزات نیروگاه باقی میمانند.
روسیه خروج کارکنانش را با مقامات جمهوری اسلامی هماهنگ کرده است.
بسیاری از پیامها نشان میدهند که همزمانی قطع اینترنت، کمبود مواد اولیه، افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید، به تعطیلی کسبوکارها و از دست رفتن فرصتهای شغلی انجامیده و چشمانداز اقتصادی را برای بسیاری از خانوادهها مبهم کرده است.
تعطیلی کارگاهها و موج بیکاری
برخی شهروندان از اختلال در فعالیت واحدهای تولیدی خبر دادند.
یک شهروند گفت اداره برق در تهران برق سهفاز کارگاهها و کارخانهها را به بهانه اتصالی قطع کرده و هیچکس پاسخگو نیست. این موضوع، خسارتهای قابل توجهی به کسبوکارها وارد کرده است.
در اصفهان نیز به گفته یک شهروند، نبود ورق آهن و مواد پتروشیمی باعث تعطیلی بسیاری از کارگاههای صنعتی شده است و کارگران نسبت به تمدید نشدن قراردادهای خود اعتراض دارند.
گزارشهایی نیز از عدم پرداخت حقوق در برخی بخشها دریافت شده است.
یک شهروند گفت حقوق کارمندان پیمانی شرکت آبفا در این ماه پرداخت نشده و به آنهااعلام کردهاند به دلیل پرداخت نشدن قبض آب از سوی مردم در شرایط جنگی، شرکت قادر به پرداخت دستمزد کارکنان نیست.
افزون بر اینها، تعطیلی کسبوکارها به بیکاری گسترده منجر شده است.
یک شهروند گفت قطع اینترنت او را مجبور کرده کسبوکارش را تعطیل کند؛ حالا هفت نفر از کارمندانش بیکار شدهاند و حدود ۲۰ نفر دیگر که بهطور غیرمستقیم با این مجموعه همکاری داشتند نیز کارشان را از دست دادهاند.
در کاشان نیز به گفته یک شهروند، تعدیل نیرو افزایش یافته و وضعیت مالی بسیاری از خانوادهها به شدت دشوار شده است.
تاثیر قطع اینترنت بر تعطیلی مشاغل
بخش قابل توجهی از پیامها به آثار قطع یا محدودیت اینترنت بر کسبوکارهای آنلاین اشاره دارد.
برخی شهروندان گفتند دسترسی به اینترنت برای گروهی محدود فراهم شده، در حالیکه بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی عملا امکان ادامه فعالیت ندارند.
یک شهروند گفت منبع درآمدش در سالهای اخیر از آنلاینشاپ بوده، اما سه ماه است درآمدی ندارد و همچنان هزینه اجاره انبار را میپردازد، در حالی که کالاهایش از زمستان باقی مانده و مشتری برایشان وجود ندارد.
برخی دیگر از مخاطبان، از هزینههای بالای دسترسی به کانفیگ و فیلترشکن خبر دادند.
یک شهروند گفت برای چهار گیگ اینترنت سه میلیون و ۲۰۰ هزار تومان پرداخت کرده و با وجود این، از ۱۸ دی سال گذشته تاکنون هیچ فروشی نداشته است.
معلمان زبان و فعالان حوزه آموزش آنلاین نیز گفتند به دلیل نبود اینترنت، امکان برگزاری کلاسهای مجازی را از دست داده و عملا بیکار شدهاند.
در کنار این موارد، گزارشهایی از تعطیلی یا نیمهتعطیلی کلاسهای موسیقی در ماههای اخیر دریافت شده است.
برخی شهروندان نیز گفتند نیروهایی که به دلیل نبود اینترنت تعدیل شدهاند، امکان یافتن شغل جدید را هم ندارند و حتی برخی کارکنان چند ماه است حقوق دریافت نکردهاند.
فشار معیشتی و جهش قیمتها
نبود ثبات اقتصادی، افزایش بیکاری و کاهش درآمدها باعث شده بسیاری از خانوادهها توان برنامهریزی برای آینده را از دست بدهند و شرایط زندگی هر روز دشوارتر شود.
چند مخاطب اشاره کردند در سه ماه اخیر که امکان فعالیت مستمر نداشتهاند، مجبور شدهاند با استفاده از پسانداز یا فروختن طلا گذران زندگی کنند اما همین منابع اندک هم اکنون برای بسیاری به پایان رسیده است.
بسیاری از پیامها به افزایش شدید قیمتها و کاهش توان خرید مردم اشاره دارد.
به گفته یک مخاطب، قیمت نان بلافاصله پس از جنگ دو برابر شده و بربری ساده به ۲۵ هزار تومان و سنگک به ۳۵ هزار تومان رسیده است.
شمار زیادی از پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال، حاکی از افزایش قیمت کالاهای مصرفی است. بهطوریکه بسیاری از خانوادهها دیگر توان خرید اقلام ساده را ندارند.
در یک نمونه، قیمت یک بسته کوچک چیپس به ۶۰ هزار تومان رسیده است.
در برخی موارد، کاهش قدرت خرید به حدی رسیده که به گفته یک شهروند، یک پلتفرم آنلاین غذا، وعدههای صبحانه، ناهار و شام را بهصورت «اقساطی» عرضه میکند.
در حوزه خدمات شهری نیز نشانههایی از رکود دیده میشود.
یک شهروند گفت منوی کافهها و رستورانها کوچکتر شده و تعداد مشتریان کاهش یافته است.
کمبود کالا و اختلال در خدمات
تعدادی از گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال درباره کمبود کالاهای مصرفی و خدماتی است.
یک شهروند گفت دستکش یکبار مصرف و کیسه پلاستیکی در برخی نقاط کمیاب شده است.
مخاطبی دیگر نوشت که هنگام مراجعه به نمایندگی برای تعویض روغن در تهران، به او گفتند روغن موجود نیست و قیمت آن نیز افزایش یافته است.
چند شهروند از تعطیلی بسیاری از هتلها در جزیره کیش خبر دادند.
به گفته یک مخاطب، در حالی بازارها در این جزیره بهزور باز نگه داشته شدهاند که حدود نیمی از ساکنان کیش، جزیره را ترک کردهاند.
در حالیکه بحران اقتصادی در سراسر ایران احساس میشود، گزارشهایی از افزایش تنشهای اجتماعی میان شهروندان به دست ایراناینترنشنال رسیده است.
یک شهروند گفت تنها طی چند ساعت استفاده از مترو در تهران، شاهد چند مورد درگیری میان مسافران بوده و اختلافها بر سر مسائل جزئی به مشاجره لفظی و برخورد فیزیکی کشیده شده است.
همزمان، علاوه بر ایستهای بازرسی مسلح شبانهروزی، گزارشهایی نیز از برخوردهای امنیتی در شهرها دریافت شده است.
یک شهروند از شیراز گفت صبح دوشنبه شاهد اعمال خشونت ماموران بود. او نوشت:« ماموران حکومتی در ترافیک، فردی را از داخل خودرو با خشونت بیرون کشیدند و دستبند زدند و با خود بردند.»
در برخی مناطق نیز حضور نیروهای مسلح در میدانهای شهری گزارش شده است.
غلامحسین محسنی اژهای دوشنبه ۲۴ فروردین در جمع تعدادی از اعضای شورای عالی قوه قضاییه گفت: «قوه قضاییه حسب وظایف و تکالیف قانونی خود و در چارچوب اختیارات و حیطه عملش، از زمان شروع جنگ تحمیلی سوم آرایش کاملا جنگی و جهادی به خود گرفته است.»
او توضیح بیشتری درباره شرایط ویژه این «آرایش جنگی» ارائه نکرد، اما افزود: «دربرخورد با جواسیس و عناصر خائن و پیادهنظام دشمن متجاوز، آرایش ما کاملا جنگی و منطبق با اقتضائات دوره جنگ است.»
رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی تاکید کرد: «ما در رسیدگی به پروندههای این عناصر، در ضمن رعایت مُر قانون و ملکه عدالت، نهایت قاطعیت و تسریع را به خرج میدهیم و این فقره را تابع مناسبات معمول و قواعد حاکم در شرایط عادی نمیدانیم.»
«وضعیت جنگی» در نظام حقوقی ایران تعریف نشده است
معین خزائلی، حقوقدان و عضو مرکز مشاوره و آموزش حقوقی دادبان، در توضیح چارچوبهای قانونی مرتبط با این اظهارات گفت که در نظام حقوقی کنونی ایران «شرایط جنگی» بهطور صریح در قوانین تعریف نشده و در حوزه حقوق کیفری نیز مقررهای وجود ندارد که به موجب آن، آیین دادرسی کیفری در دوران جنگ تغییر کند یا اختیارات ویژه و مضاعفی برای قوه قضاییه پیشبینی شده باشد.
او با اشاره به برخی قوانین خاص افزود: «در قانونی که مهر سال گذشته تحت عنوان «تشدید مجازات جاسوسی» به تصویب رسید، در ماده ۶ تصریح شده است که اگر جرائم موضوع این قانون در شرایط جنگی رخ دهد، مجازات فرد تا سه درجه تشدید میشود.
به گفته او، اگر در نظر بگیریم که برای یکی از عناوین مجرمانه این قانون مانند «اقدام عملیاتی در راستای حمایت از دولت متخاصم» مثلا ۲ تا ۵ سال حبس در نظر گرفته شده باشد، در صورت ارتکاب در شرایط جنگی مجازات حبس دو تا پنج سال به بیش از ۲۰ سال افزایش پیدا میکند.
این حقوقدان همچنین گفت در «قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح» نیز ارتکاب جرم در زمان جنگ از عوامل تشدید مجازات محسوب میشود و جرائمی مانند عدم تمکین از اوامر فرماندهی، جاسوسی یا ترک پست، در صورت وقوع در شرایط جنگی با مجازات شدیدتری مواجه خواهند شد.
خزائلی در عین حال تاکید کرد که اعمال این تشدید مجازاتها نیز باید در چارچوب تشریفات آیین دادرسی کیفری صورت گیرد و شرایط جنگی، بهموجب قوانین موجود، مجوزی برای عدول قوه قضاییه از این تشریفات ایجاد نمیکند.
او افزود: «حتی پیش از بروز شرایط جنگی نیز رعایت کامل این تشریفات محل تردید بود و به نظر میرسد در شرایط کنونی، بیتوجهی به تشریفات آیین دادرسی شدیدتر هم شدهاست.»
جمهوری اسلامی در یک سال اخیر سرکوبها را شدت بخشیده و دو سازمان حقوق بشری گزارش دادند مقامهای جمهوری اسلامی در سال ۲۰۲۵ دستکم ۱۶۳۹ نفر را اعدام کردند که این رقم در ۳۶ سال گذشته بیسابقه بوده است.
بر اساس گزارش سالانه مشترک «سازمان حقوق بشر ایران» و سازمان «با هم علیه مجازات اعدام»، در میان اعدامشدگان ۴۸ زن نیز دیده میشوند.
شمار اعدامشدگان در ایران در سال ۲۰۲۵ در مقایسه با سال پیش از آن، نشاندهنده رشد ۶۸ درصدی است. در سال ۲۰۲۴ دستکم ۹۷۵ نفر اعدام شده بودند.
جمهوری اسلامی در ماههای اخیر، بهویژه پس از انقلاب ملی، حتی علیه معترضان از برچسب «تروریست» استفاده کرده است.
علی فهیم در ۱۷ فروردین، محمدامین بیگلری و شاهین واحدپرست در ۱۶ فروردین، امیرحسین حاتمی در ۱۳ فروردین و صالح محمدی، مهدی قاسمی و سعید داودی در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ اعدام شدند.
همه این افراد در جریان انقلاب ملی بازداشت شده بودند.
در تیرماه سال گذشته و پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل نیز رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که بیش از دو هزار نفر در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدند.
او گفت برخی بازداشتشدگان به «همکاری تشکیلاتی با دشمن» متهماند و ممکن است با حبس سنگین یا اعدام روبهرو شوند.
