وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد که هیات جمهوری اسلامی برای شرکت در مذاکرات با هیات اعزامی ایالات متحده وارد اسلامآباد، پایتحت این کشور، شده است.
وزارت خارجه پاکستان ابراز امیدواری کرد که طرفین بهصورت سازنده وارد مذاکرات شوند، و بر تمایل اسلامآباد بر ادامه تسهیل تلاشها برای دستیابی به یک راه حل پایدار و بادوام برای این درگیری تأکید کرد.
در مقایسه با این مقطع، بررسی سه مقطع زمانی دیگر، دوره زمانی مشابه در سال گذشته، دوره یک ماهه پیش از شروع جنگ و دوره یک سال منتهی به جنگ، نشان میدهد که الگوی جستوجوی کاربران با آیپی ایران در این دورهها، بیشتر متمرکز بر دغدغههای عمومی بوده و کلماتی مانند فیلم، طلا، نوروز و رمضان (تقارن زمانی) بیشتر جستجو شدهاند.
این در حالی است که در ۳۵ روز اخیر که دسترسی عموم مردم در ایران به اینترنت قطع بود و تنها کارتسفیدها می توانستند به اینترنت جهانی وصل شوند، قیمت نفت، نهادهای قدرت، چهرههای سیاسی، اخبار جنگ و محتوای مستهجن بیشتر جستوجو شدهاند.
برای درک اهمیت این تغییر معنادار، باید به سازوکار ثبت دادهها در موتورهای جستوجو توجه کرد.
در شرایط عادی، شهروندان ایرانی برای دور زدن فیلترینگ از ابزارهای تغییر آیپی استفاده میکنند؛ در نتیجه، جستوجوی آنها برای محتوای فیلترشده در پایگاه داده گوگل به نام کشورهای دیگر ثبت میشود. اما در زمان قطعی کامل اینترنت، تنها مقامها، مدیران نهادهای خاص، رسانههای حکومتی و افراد دارای «سیمکارت سفید» مستقیما و بدون نیاز به فیلترشکن در فضای وب جستوجو میکنند. در این بازه زمانی، تمام ردپای دیجیتالی که با آیپی ایران ثبت شده، منحصرا رفتار همین طبقه خاص را بازتاب میدهد.
روزمرگی و اضطراب؛ دغدغه مردم پیش از خاموشی
بررسی دادههای یک سال گذشته (ژانویه ۲۰۲۵ تا ژانویه ۲۰۲۶) نشان میدهد که اینترنت برای شهروندان عادی، با وجود فیلترینگ گسترده، ابزاری برای دور زدن بحرانهای اقتصادی و پیگیری زندگی روزمره بوده است. در این دوره، واژههایی مانند «قیمت طلا»، «دلار»، «ثبتنام ماشین» و «دیوار» در صدر جستوجوها قرار داشتند.
همچنین مقایسه با بازه زمانی مشابه در سال گذشته (اسفند ۱۴۰۳ و فروردین ۱۴۰۴) نشان میدهد که جامعه در شرایط عادی بیشترین توجه را به مناسبتهای فرهنگی و مذهبی مانند «تبریک سال نو»، سریال مناسبتی «پایتخت ۷» و اعمال ماه رمضان داشته است.
با نزدیک شدن به سایه جنگ در یک ماه پیش از قطعی سراسری (فوریه ۲۰۲۶)، اضطراب و تقلای مردم برای دسترسی به اخبار آزاد به اوج رسید.
در این مقطع، عباراتی مانند «اینترنت کی وصل میشه» با رشد ۴۸۰۰ درصدی و جستوجوی نام انواع فیلترشکنها از جمله «npv tunnel» (با رشد ۳۸۵۰ درصدی)، «viva vpn» (با رشد ۲۱۰۰ درصدی) و «سایفون» (با رشد ۲۰۰۰ درصدی)، صدر جدول جستوجوهای گوگل را تسخیر کردند. این دادهها تصویر شفاف جامعهای تشنه اطلاعات در آستانه یک بحران بزرگ نظامی است.
سیمکارتهای سفید؛ از بیت رهبری تا محتوای مستهجن
با آغاز درگیریهای نظامی و قطع دسترسی دهها میلیون شهروند ایرانی به اینترنت جهانی، استخر دادههای گوگل در ایران از کاربران عادی خالی شد. دادههای بازه ۳۵ روزه جنگ (۹ اسفند ۱۴۰۴ تا تا ۱۸ فروردین ۱۴۰۵)، نشاندهنده دوگانه عجیبی در رفتار صاحبان سیمکارت سفید است: ترس برای بقای سیاسی و فوران غرایز جنسی.
در بخش دغدغههای حاکمیتی، در حالی که موشکها زیرساختهای کشور را تهدید میکردند، وابستگان حکومت در حال رصد اخبار حساس داخلی و درآمدهای ارزی بودند.
رشد خیرهکننده جستوجوی کلماتی مانند «قیمت نفت برنت» (با جهش ۲۵۰۰ درصدی) در کنار اسامی چهرههای کلیدی قدرت نظیر «مجتبی خامنهای» (با رشد ۱۷۰۰ درصدی)، «اعرافی» (با رشد ۲۲۵۰ درصدی)، «اژهای» (با رشد ۹۰۰ درصدی) و عباراتی چون «پاستور تهران» (با رشد ۱۳۵۰ درصدی) و «بیت رهبری» (با رشد ۱۰۰۰ درصد) نشان میدهد که در بحبوحه جنگ با آمریکا، پیگیری مناسبات قدرت و مساله جانشینی، دغدغه اصلی این طبقه بوده است.
افزون بر این، جستوجوی کلیدواژه «میناب» با رشد چشمگیر (ثبت جهش ۱۲۵۰ تا ۱۵۰۰ درصدی)، تایید میکند که این کاربران به دقت در حال رصد فاجعه اصابت موشک به مدرسه دخترانه این شهر بودند.
بخش قابلتوجه دیگر این دادهها، رفتار کاربران سیمکارت سفید در جستوجوی محتوای جنسی است. از آنجا که به نظر میرسد این کاربران برای وبگردی نیازی به ابزارهای دور زدن سانسور ندارند، برای نخستین بار در آمار گوگل، جستوجوهای مستهجن آنها مستقیما با آیپی ایران ثبت شده است.
در غیاب مردم عادی، عباراتی نظیر «سوپر» و «فیلم بدون سانسور» که هر دو مستقیما به لیست کلمات برتر و پرجستوجو یا TOP راه یافتهاند، «زناشویی» (با رشد ۱۳۵۰ درصدی)، «زگیل تناسلی» (با رشد ۷۵۰ تا ۹۰۰ درصدی) و «صیغه محرمیت» (با جهش ۱۰۰۰ درصدی و کلمه «صیغه» با رشد ۱۰۵۰ درصدی) در کنار صریحترین کلمات مربوط به آناتومی بدن (نظیر واژن/Vagina با رشد ۵۰۰ درصدی، بیضه/Testicle با رشد ۶۰۰ درصدی و مقعد/Anus با رشد ۴۰۰ درصدی)، به دو زبان انگلیسی و فارسی با رشدهای نجومی در صدر ترندهای گوگل و در کنار نام مقامهای ارشد جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
«زناشویی»، «زگیل تناسلی» و «صیغه محرمیت» در کنار صریحترین کلمات مربوط به آناتومی بدن، به دو زبان انگلیسی و فارسی با رشدهای نجومی در صدر ترندهای گوگل و در کنار نام مقامهای ارشد جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
ریاکاری دیجیتال در ساختار اینترنت طبقاتی
آمار گوگل ترندز در این مقطع بحرانی، سندی روشن از عملکرد «اینترنت طبقاتی» در جمهوری اسلامی است. هنگامی که دسترسی مردم عادی به جریان آزاد اطلاعات قطع شد، رفتار واقعی مالکان سیمکارتهای سفید عیان شد.
طبقهای که از یک سو محدودیت، فیلترینگ و پیامرسانهای داخلی را برای جامعه تجویز میکند و از سوی دیگر، در امنترین فضاهای خود با رانت اینترنت نامحدود، همزمان در حال رصد معادلات قدرت در «بیت رهبری» و جستوجوی آزادانه محتوای مستهجن و واژههایی چون «صیغه محرمیت» است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که هیاتی از آمریکا به ریاست جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، روز جمعه عازم پاکستان شده تا در مذاکراتی شرکت کند که در سایه بیاعتمادی متقابل و اتهامزنی درباره نقض آتشبس برگزار میشود.
بر اساس این گزارش، مقامهای کاخ سفید نسبت به اینکه این مذاکرات بتواند بهسرعت به بازگشایی تنگه هرمز منجر شود، بدبین هستند. در مقابل، حکومت ایران نیز با طرح شروطی از جمله لغو تحریمها و گنجاندن آتشبس لبنان در توافق، ابهامهایی جدی درباره آغاز و پیشرفت گفتوگوها ایجاد کرده است.
محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی تاکید کردهاند که هرگونه توافق باید شامل توقف حملات اسرائیل به حزبالله در لبنان و آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران باشد. مشخص نیست این شروط تا چه اندازه بر روند مذاکرات تاثیر بگذارد، اما در صورت برگزاری، این نشستها بالاترین سطح تماس میان دو کشور از زمان انقلاب ۱۳۵۷ خواهد بود.
به گزارش رویترز، همزمان با ورود هیات آمریکایی - که استیو ویتکاف و جرد کوشنر نیز در آن حضور دارند - اسلامآباد تحت تدابیر امنیتی گسترده قرار گرفته است. پاکستان امیدوار است با میزبانی این مذاکرات، نقش میانجیگری خود را تقویت کند.
در این میان، جمهوری اسلامی با وجود خسارات ناشی از جنگی که از اسفند آغاز شد، همچنان توانایی تاثیرگذاری بر امنیت منطقه و اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز را حفظ کرده است. این درگیریها به گفته رویترز، بزرگترین شوک عرضه نفت در تاریخ را رقم زده و نگرانیها درباره تورم، ناامنی غذایی و رکود جهانی را افزایش داده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، نیز در آستانه انتخابات میاندورهای با فشارهایی برای یافتن راهی جهت خروج از این بحران مواجه است. او سهشنبه گذشته تنها چند ساعت پیش از ضربالاجلی که در آن تهدید کرده بود «تمدن ایران را نابود خواهد کرد»، از برقراری آتشبس خبر داد.
با این حال، مقامهای کاخ سفید میگویند حتی در صورت دستیابی به پیشرفت در مذاکرات، بازگشایی تنگه هرمز بهسادگی ممکن نخواهد بود. به گفته این منابع، ترامپ همچنین درباره میزان اختیار تیم مذاکرهکننده ایرانی تردید دارد و معتقد است که رویکرد دیپلماتیک عباس عراقچی در داخل ایران نشانه ضعف تلقی میشود.
رویترز همچنین گزارش میدهد که حکومت ایران بر لزوم گنجاندن لبنان در هرگونه آتشبس تاکید دارد؛ موضوعی که با توجه به ادامه درگیری میان اسرائیل و حزبالله، به یکی از نقاط اختلاف اصلی تبدیل شده است.
در همین حال، تماس تلفنی ترامپ با بنیامین نتانیاهو و درخواست او برای کاهش شدت حملات، به موافقت اسرائیل با برگزاری مذاکراتی در واشینگتن در هفته آینده منجر شده است.
این گزارش تاکید میکند که شکافهای جدی میان مواضع دو طرف همچنان پابرجاست. طرح پیشنهادی ۱۰ مادهای جمهوری اسلامی تفاوتهای اساسی با طرح ۱۵ مادهای آمریکا دارد. تهران خواستار لغو تحریمها و به رسمیت شناخته شدن کنترل خود بر تنگه هرمز است، در حالی که واشینگتن خواهان توقف برنامه هستهای و موشکی ایران و پایان حمایت از متحدان منطقهای است.
به نوشته رویترز، کارشناسان نسبت به خطر بازگشت به تشدید تنشها هشدار میدهند. باربارا لیف، دیپلمات پیشین آمریکایی، با اشاره به فشارهای ناشی از اختلال در بازار انرژی، تاکید کرده است که «زمان به نفع دولت آمریکا نیست»؛ عاملی که به گفته او، اعتمادبهنفس حکومت ایران را افزایش داده است.
پیش از این نیز منابع آگاه به ایراناینترنشنال گفتند که در جمهوری اسلامی اختلافهایی بر سر ترکیب تیم مذاکرهکننده شکل گرفته است. همزمان جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، به مقامات حکومت ایران هشدار داد که در تلاش برای فریب آمریکا نباشند و در مذاکرات پیش رو دست به وقتکشی نزنند.
