روزنامه والاستریت ژورنال یکشنبه نهم فروردین در گزارشی به نقل از مقامهای عربی و آمریکایی و همچنین بر اساس بررسی ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی نوشت که در جریان حمله روز جمعه هفتم فروردین به پایگاه هوایی «پرنس سلطان» در جنوب ریاض یک فروند هواپیمای «ایی-تری سنتری» که بخشی از سامانه هشدار زودهنگام و کنترل هوابُرد آمریکاست، دچار آسیب جدی شد.
یک روز پیش از انتشار این گزارش، ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین در گفتوگو با شبکه خبری اِنبیسی گفت که «صددرصد» اطمینان دارد که روسیه مسئول ارائه اطلاعات مرتبط با این حمله به جمهوری اسلامی بوده و تنها چند روز پیش از حمله تصاویر ماهوارهای این پایگاه هوایی را در اختیار حکومت ایران قرار داده است.
زلنسکی در این گفتوگو خلاصهای از گزارش روزانه ریاستجمهوری را که از سوی نهادهای اطلاعاتی اوکراین دریافت میکند به اشتراک گذاشت. این گزارش نشان میداد ماهوارههای روسی در روزهای ۲۰ مارس، ۲۳ مارس و ۲۵ مارس (هفت تا دو روز پیش از حمله) از این پایگاه هوایی تصویربرداری کردهاند. به گفته او این تصویربرداری پیدرپی نشان میدهد حملهای در حال برنامهریزی بوده است.
بر اساس گزارشهایی که شنبه هشتم فروردین درباره این حمله در رسانهها منتشر شد، حمله هفتم فرودین به این پایگاه با دستکم یک موشک بالستیک و چندین پهپاد تهاجمی انجام شد و طی آن ۱۲ نیروی نظامی آمریکایی زخمی شدند و چند هواپیمای سوخترسان آمریکایی نیز خسارت دیدند. حال دو نفر از مجروحان وخیم گزارش شده است.
به گزارش جروزالمپست، دقت این حمله نشان میدهد که جمهوری اسلامی به اطلاعات «بهروز و باکیفیتی» درباره موقعیت هواپیماها و الگوهای عملیاتی در پایگاه هوایی پرنس سلطان دسترسی داشته است. علاوه بر هواپیماهای ایی-تری سنتری، این پایگاه میزبان جنگندههای اف-۱۶ فالکون، اف-۳۵ لایتنینگ و اف-۱۵ایی استرایک ایگِل است.
در نخستین روزهای جنگ، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، همکاری اطلاعاتی روسیه و جمهوری اسلامی را «فاقد اهمیت» خواند.
او از تایید گزارشهای خبرگزاری آسوشیتدپرس و دیگر رسانهها مبنی بر اینکه مقامهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند روسیه اطلاعات هدفگیری را در اختیار حکومت ایران قرار میدهد، خودداری کرد، اما گفت اگر مسکو چنین جزئیاتی را منتقل میکند، تهران بهره چندانی از آن نمیبرد.
چرا جنگندههای ایی-تری سنتری مهماند؟
هواپیماهای بوئینگ E-3 Sentry با استفاده از رادارهای پیشرفته میتوانند هواپیماها و موشکها را از فاصله صدها کیلومتری ردیابی کنند و به فرماندهان نظامی امکان میدهند تصویری لحظهای از وضعیت میدان نبرد در اختیار داشته باشند.
به گزارش جروزالمپست، تصاویر ماهوارهای و عکسهایی که در شبکههای اجتماعی منتشر شدهاند، رد واضحی از تخریب در بخشهای وسیعی از پایگاه پرنس سلطان را نشان میدهند. دستکم در دو تصویر، بخش عقبی بدنه یک فروند ایی-تری سوخته دیده میشود و گنبد راداری آن نیز در کنار هواپیما روی باند از بین رفته است.
به گزارش والاستریت ژورنال، ناوگان هواپیماهای E-3 آمریکا طی دهههای اخیر کاهش یافته و اکنون تنها تعداد محدودی از این هواپیماها در وضعیت عملیاتی قرار دارند. این موضوع باعث میشود هرگونه آسیب به این نوع هواپیما، تأثیر قابلتوجهی بر توان نظارتی و فرماندهی هوایی ایالات متحده داشته باشد.
همچنین گزارش شده است که جایگزینی سریع این هواپیماها کار آسانی نیست. نزدیکترین گزینه جایگزین، هواپیمای E-7 Wedgetail است که توسعه و استقرار آن هزینهبر و زمانبر خواهد بود. پیشبینی میشود فراهم کردن این نوع هواپیما حدود ۷۰۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد.
هدر پنی، خلبان سابق اِف-۱۶ و مدیر مطالعات و پژوهش در موسسه مطالعات هوافضای میچل، به مجله «ایر اند اِسپِیس فورسِز» گفت: «از دست رفتن این E-3 برای نیروهای آمریکایی بسیار مشکلساز است. زیرا افسرانی که بهعنوان «مدیر نبرد» در این هواپیماها فعالیت میکنند کل صحنه نبرد را بهطور زنده میبینند و نقش هدایت و هماهنگی میان همه نیروهای حاضر در عملیات از جمله جنگندهها، بمبافکنها و سامانههای زمینی را بر عهده دارند.»
به گفته او عملکرد مدیر نبرد در این هواپیماها، از رفع تداخل در فضای هوایی و هواپیماها گرفته تا هدفگیری و ایجاد سایر اثرات مرگبار مورد نیاز کل نیروها در میدان نبرد، حیاتی است و با از دست رفتن این هواپیماها، هماهنگی عملیات هوایی تضعیف میشود، سرعت و دقت واکنش به تهدیدها کاهش مییابد و اجرای عملیاتهای پیچیده سختتر میشود.
پایگاه هوایی پرنس سلطان ۲۴ اسفند نیز هدف حمله نیروهای جمهوری اسلامی قرار گرفته بود. اعلام شد که در آن حمله پنج هواپیمای سوخترسان نیروی هوایی آمریکا که روی زمین قرار داشتند آسیب وارد شد، اما آنها را بهطور کامل نابود نکرد.
از زمان آغاز جنگ با ایران در ۲۸ فوریه، بیش از ۳۰۰ نیروی نظامی آمریکایی زخمی شدهاند و ۱۳ نفر نیز در جریان درگیریها کشته شدهاند.
