دولت ترامپ در حال بررسی اعزام نیروهای ویژه برای نابودی سایتهای هستهای ایران است؛ گزینهای در کنار حملات هوایی با بمبهای سنگرشکن. مقامهای آمریکایی میگویند هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است و همه گزینهها روی میز قرار دارد.
کارشناسان نظامی میگویند این گزینه در صورت تغییر تمرکز عملیات به نابودی کامل توان هستهای ایران، میتواند روی میز قرار گیرد. یگان ویژه «دلتا فورس» ارتش آمریکا سالها برای ماموریتهای مقابله با تسلیحات کشتار جمعی آموزش دیده و توانایی ورود به تاسیسات هستهای، جمعآوری یا نابودی مواد شکافتپذیر و تجهیزات حساس را دارد.
در حالی که تمرکز حملات اخیر آمریکا و اسرائیل بیشتر بر نیروی دریایی و برنامه موشکهای بالستیک ایران بوده، سایتهایی مانند تاسیسات زیرزمینی اصفهان همچنان مورد توجه قرار دارند. برخی گزارشها حاکی است ایران در حال تقویت ورودی تونلهای این مجموعه است.
در کنار گزینه عملیات زمینی، ادامه حملات هوایی با استفاده از بمبهای سنگرشکن عمیق نیز مطرح است. مقامهای آمریکایی تاکید کردهاند ایران به سلاح هستهای دست نخواهد یافت، اما درباره جزئیات برنامههای عملیاتی اظهار نظر نکردهاند. کاخ سفید نیز اعلام کرده رییسجمهوری همه گزینهها را در اختیار دارد.
۱۵ اسفند، اندکی پس از حملات سنگین به مناطق مرکزی در حوالی مجموعه حکومتی پاستور، ارتش اسرائیل ویدیویی از پناهگاه زیرزمینی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی منتشر کرد؛ پناهگاهی شبیه به یک شهر زیرزمینی که پس از مرگ او نیز توسط مقامهای باقی مانده حکومت مورد استفاده قرار میگیرد.
بررسی تصاویر منتشر شده از سوی ارتش اسرائیل با استفاده از ابزارهای آنلاین نشان میدهد طول این تونلها نزدیک به پنج کیلومتر است. طبق اظهارات علیرضا زاکانی شهردار تهران و اعضای شورای شهر تهران، ساخت هر کیلومتر تونل مترو در تهران بهطور میانگین و با در نظر گرفتن قیمتهای کنونی، بین ۵ تا ۶ هزار میلیارد تومان هزینه دارد. این رقم تنها عملیات عمرانی را در بر میگیرد و تزئینات، تجهیزات و محوطهسازی داخلی و فضاهای زیرزمینی را شامل نمیشود.
بر این اساس، احداث پنج کیلومتر تونل زیرزمینی حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان هزینه داشته است. با توجه به محرمانه بودن پروژه و الزامات امنیتی آن، بهنظر میرسد هزینه واقعی احتمالا چندین برابر حفر یک تونل عادی بوده باشد.
در حالت عادی، پیمانکاران تونلسازی در تهران میتوانند روزانه حدود ۱۰ متر تونل حفر کنند. ساخت چنین تاسیساتی زیر تهران دستکم حدود ۵۰۰ روز، برابر با حدود ۱۷ ماه زمان نیاز دارد. با در نظر گرفتن سطح محرمانه بودن پروژه و تجهیزات جانبی، زمان ساخت احتمالا بیشتر از این برآورد بوده است.
هسته اصلی: زیر مرکز درمانی
ویدیوی منتشر شده، تاسیسات مرکزی این مجموعه پناهگاهی زیرزمینی را در جنوب غربی ساختمان ریاستجمهوری نشان میدهد؛ موقعیتی که دقیقا زیر مرکز درمانی «شهید شوریده» قرار دارد. این مرکز درمانی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی است و از سال ۱۳۶۴ فعالیت میکند. مجموعه پزشکی شوریده در عمل بخشی از مجموعه حکومتی پاستور بهشمار میرود.
بر اساس ارتفاع رمپها و طول خودروها در تصویرسازی، برآورد میشود تاسیسات مرکزی این مجموعه در عمق حدود ۴۰ تا ۵۰ متری زیرِ مجموعه شوریده ساخته شده باشد. این بخش از سمت شمال غربی به یکی از ورودیهای دیگر مجموعه در انتهای خیابان رجبی متصل است؛ نقطهای که در فاصله حدود ۲۰۰ متری بیمارستان «شهید شوریده» قرار دارد.
شرقیترین ورودی: کنار دبستان دخترانه
شرقیترین ورودی این مجموعه تونلها در محله شیخ هادی، خیابان ولیعصر و زیر پارکینگ طبقاتی جامی قرار دارد. این پارکینگ در مجاورت دبستان دخترانه هجرت ساخته شده است و در فاصله حدود ۱۰۰ متری آن نیز دبستان پسرانه «صاحبالزمان» قرار دارد.
در شمالیترین نقطه این شبکه تونلها نیز پارکینگ طبقاتی ۱۲ فروردین قرار دارد. این پارکینگ در خیابان جمهوری اسلامی، خیابان ۱۲ فروردین، نبش خیابان دانش واقع شده است.
هر دوی این پارکینگها در ۱۳ آذر ۱۳۹۶ به عنوان دو پروژه خواهر با حضور شهردار وقت تهران، محمد نجفی افتتاح شدند.
ورودی زیر مسجد، در کنار مدرسه
ورودی دیگر این تونلها در غرب میدان پاستور، میان ایستگاه متروی حر و میدان پاستور قرار دارد. این نقطه زیر مسجدی به نام مسجد توحید واقع شده است. در کنار مسجد نیز ساختمانی قرار دارد و پشت آن دبستان پسرانه «شهید کدخدایی» واقع شده است.
در فاصله حدود ۲۰۰ متری این محل، ورودی دیگری در ضلع جنوب غربی میدان پاستور و در حاشیه خیابان دانشگاه جنگ قرار دارد. در کنار آن دندانپزشکی «کریمه اهل بیت» و روبهروی آن درمانگاه «کریمه اهل بیت» واقع شده است. داروخانه «۲۹ فروردین» ارتش جمهوری اسلامی نیز در نزدیکی همین محل قرار دارد.
ورودی، درست کنار مدرسه فوتبال
غربیترین ورودی این شبکه تونل زیر ساختمانی کوچک در حاشیه معاونت صدور مجوز حمل سلاح شکاری قرار دارد. در سمت شرقی این ساختمان یک مدرسه فوتبال بهصورت دیواربهدیوار ساخته شده است و مجتمعهای مسکونی متراکمی نیز اطراف آن قرار دارند.
این منطقه در محدوده تقاطع خیابان سپه و کمالی در خیابان کاشان، انتهای خیابان چهارم واقع شده است. این تونلها در فاصله کمی از مجتمعهای مسکونی یاس و «نامجو» وابسته به ارتش جمهوری اسلامی قرار دارند.
دادستانها اعلام کردند آصف مرچنت، ۴۷ ساله، از عوامل آموزشدیده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به اتهام «استخدام قاتل برای انجام قتل» و «تلاش برای انجام اقدام تروریستی فرامرزی» محکوم شد. او به تلاش برای استخدام افرادی با هدف انجام ترورهای سیاسی در خاک آمریکا متهم شده بود و ممکن است با حکم حبس ابد روبهرو شود. حکم او بهزودی اعلام میشود
بر اساس اعلام وزارت دادگستری آمریکا، مرچنت در دادگاه گفته است که سپاه پاسداران در سال ۲۰۲۳ او را به آمریکا فرستاد تا افرادی را برای ماندن در این کشور و همکاری احتمالی شناسایی کند.
او همچنین گفته است سال بعد با ماموریتی دیگر به آمریکا بازگشت؛ ماموریت جذب افرادی برای ترور یکی از سه چهره سیاسی در آمریکا، سرقت اسناد و سازماندهی یک تجمع اعتراضی.
دادستانها میگویند این پرونده زمانی لو رفت که مرچنت از یکی از آشنایانش خواست او را به افراد اجیرشده برای قتل مرتبط کند و آن فرد موضوع را به نیروهای انتظامی گزارش داد. ماموران مخفی که خود را به عنوان آدمکش معرفی کرده بودند، خرداد ۱۴۰۳ در اتاق متلی در محله کویینز نیویورک با او دیدار کردند.
ویدیویی که بعدها در دادگاه فدرال بروکلین پخش شد، نشان میدهد مرچنت با ترسیم نقشه حمله روی یک دستمال، درباره نحوه قتل هدف توضیح میدهد.
پیشتر در مرداد ۱۴۰۳، وزارت دادگستری آمریکا اعلام کرده بود مرچنت به ارتباط با جمهوری اسلامی و تلاش برای ترور سیاستمداران و مقامهای دولتی در ایالات متحده متهم شده است.
بر اساس اسناد دادگاه، او در مجموع ۱۰ هزار دلار به عنوان پیشپرداخت به دو مامور مخفی پرداخت کرده بود. دادستانها معتقدند او قصد داشت نقشه قتل را در قالب یک اعتراض صحنهسازیشده در یکی از گردهماییهای انتخاباتی ترامپ اجرا کند.
همچنین در فایلهای صوتی ارائهشده در دادگاه، گفتوگوهایی درباره سرقت اسناد دولتی آمریکا مطرح شده بود.
وزارت دادگستری آمریکا پیشتر اعلام کرده بود که انگیزه این اقدام میتواند مرتبط با انتقامگیری از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، باشد. بازرسان همچنین گفتند مرچنت در جستوجوهای اینترنتی خود محل برگزاری تجمعهای انتخاباتی ترامپ را بررسی کرده بود.
کش پاتل، مدیر افبیآی، در بیانیهای گفت: «این نخستین تلاش ایران برای آسیب رساندن به شهروندان ما در خاک آمریکا نبود؛ تلاشهای دیگر نیز ناکام ماند.»
او افزود: «این حکم یادآور تعهد افبیآی به شناسایی چنین تهدیدهایی و جلوگیری از اقدامات خشونتآمیز است و هر کسی را که برای دخالت در نظام دموکراتیک ما تلاش کند، پاسخگو خواهیم کرد.»
این پرونده در حالی به صدور حکم انجامید که تنشها میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی در خاورمیانه افزایش یافته و حملات مشترک آمریکا و اسرائیل دهها نفر از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است.
این طرح همچنین یکی از چند تهدید مرتبط با ایران علیه دونالد ترامپ در جریان آخرین کارزار انتخاباتی او عنوان شده است.
شبکه خبری انبیسی، شامگاه جمعه ۱۵ اسفند به وقت شرق آمریکا، به نقل از دو مقام آمریکایی، یک مقام سابق آمریکایی و یک فرد مطلع از گفتوگوها نوشت که رییسجمهوری آمریکا ایده اعزام نیروی زمینی ارتش این کشور به ایران را با دستیارانش و همچنین برخی از مقامهای جمهوریخواه خارج از کاخ سفید مطرح کرده و همزمان چشمانداز خود درباره «ایرانِ پس از جنگ» را برای آنها توضیح داده است.
به گزارش انبیسی در سناریوی مد نظر ترامپ اورانیوم ایران تحت کنترل قرار میگیرد و ایالات متحده، مانند همکاری کنونیاش با دولت جدید ونزوئلا، با یک حکومت جدید در ایران برای تولید نفت همکاری میکند.
به گفته این منابع، صحبتهای ترامپ درباره استقرار نیروهای زمینی به معنای یک تهاجم گسترده زمینی به ایران نیست، بلکه بیشتر بر استقرار یک گروه کوچک از نیروهای آمریکایی برای اهداف راهبردی مشخص تمرکز دارد. این منابع همچنین تأکید کردهاند که ترامپ هنوز هیچ تصمیمی در این باره نگرفته و هیچ دستوری نیز صادر نکرده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیهای در واکنش به این گزارشها گفت: «این گزارش بر اساس گمانهزنیهای منابع ناشناسی تهیه شده که عضو تیم امنیت ملی رییسجمهوری نیستند و آشکارا در جریان این گفتوگوها قرار ندارند. رییسجمهور ترامپ همواره با رویکردی سنجیده همه گزینهها را روی میز نگه میدارد، اما وقتی کسی تلاش میکند القا کند او طرفدار یک گزینه خاص است، نشان میدهد آن فرد جایگاهی در این فرآیند تصمیمگیری ندارد.»
ترامپ در موضعگیریهای عمومی، اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایران را رد نکرده، هرچند جنگ تا کنون تنها شامل یک کارزار هوایی بوده است.
انبیسی در گزارش خود اینطور ارزیابی کرده است که گفتوگوهای خصوصی ترامپ نشاندهنده امکان آمادگی بیشتر او برای بررسی اعزام نیروی زمینی است.
به نوشته این رسانه، هرگونه اعزام نیروهای آمریکایی به داخل ایران میتواند دامنه جنگ را گسترش دهد و خطرات برای نیروهای آمریکایی را افزایش دهد.
پنتاگون اعلام کرد از زمان آغاز عملیات خشم حماسی، ۶ نظامی آمریکایی کشته و ۱۸ نفر در حملات متقابل ایران زخمی شدهاند.
به گفته مقامهای کنونی و پیشین آمریکا، ترامپ در گفتوگوهای خصوصی خود سناریویی مشابه تحولات ونزوئلا را به عنوان نتیجه مطلوب در ایران توصیف کرده است.
پس از بازداشت نیکولاس مادورو به دست نیروهای ویژه آمریکا در نخستین روزهای ژانویه، واشینگتن از دلسی رودریگز، رییسجمهور ی جدید ونزوئلا حمایت کرد، مشروط بر آنکه سیاستهایی همسو با منافع آمریکا اجرا کند. بهرهمندی آمریکا از تولید نفت ونزوئلا از مهمترین شروط آمریکا بود.
ترامپ در گفتوگو با نیویورکپست این هفته گفت: «من درباره نیروهای زمینی دچار تردید نیستم» و او افزود در حالی که دیگر روسای جمهوری اعزام نیروهای زمینی را رد کردهاند، او گفته است «احتمالا به آنها نیاز نیست» یا «اگر لازم باش اعزام میشوند».
کارشناسان سیاست خارجی سناریوهای مختلفی را مطرح کردند که در آنها ممکن است ترامپ تصمیم به اعزام نیروهای زمینی به ایران بگیرد.
جوئل ریبرن، مقام پیشین دولت ترامپ و پژوهشگر ارشد موسسه هادسون، در این باره گفت: «اگر اهدافی وجود داشته باشد که حتما باید نابود یا تضعیف شوند اما با بمباران قابل دستیابی نباشد، میتوان انجام عملیات ویژهای را تصور کرد. این نوع عملیات شامل نفوذ، یورش به هدف و سپس خروج است.»
او افزود چنین سناریویی با آنچه بیشتر آمریکاییها از استقرار نیروهای زمینی تصور میکنند متفاوت است و تا کنون شرایطی که چنین اقدامی را ضروری کند مشاهده نکرده است.
بهنام طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در موسسه بنیاد دفاع از دموکراسیها، گفت در صورت فروپاشی حکومت ایران، ممکن است از نیروهای آمریکایی در داخل ایران برای تسهیل رابطهای مشابه ونزوئلا یا برای نظارت بر ذخایر اورانیوم استفاده شود که گمان میرود زیر برخی تاسیسات هستهای دفن شده باشد.
او گفت: «نباید اجازه داد ایران به یک بازار سیاه هستهای در یک دولت شکستخورده تبدیل شود.»
نیت سوانسون، پژوهشگر ارشد و مدیر پروژه راهبرد ایران در اندیشکده شورای آتلانتیک نیز به انبیسی گفت اگر ایران تصور کند میتواند در یک جنگ فرسایشی پیروز شود، آمریکا ممکن است گزینههای نظامی خود را بازنگری کند. چنین سناریویی ممکن است به اعزام نیروهای زمینی یا مسلح کردن مخالفان حکومت ایران بیانجامد.
در روزهای گذشته خبرهایی مبنی بر حمایت دولت آمریکا از گروههای کرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان عراق برای حملات احتمالی زمینی منتشر شده است. پیرو این خبرها، حملات پهپادی از سوی جمهوری اسلامی علیه مواضع گروههای کُرد مخالف تهران که در اقلیم کردستان مستقر هستند، گزارش شد.
