یک کمیته کارشناسان سازمان ملل متحد چهارشنبه ۱۳ اسفند اعلام کرد از مرگ کودکان در جریان تشدید خشونتها در سراسر خاورمیانه عمیقا نگران است؛ بهویژه از «بمباران مدرسه دخترانه میناب در ایران».
هیات مستقل بینالمللی حقیقتیاب درباره ایران نیز اعلام کرد حملات اسرائیل و آمریکا به ایران را بهشدت محکوم میکند.
این هیات همچنین تاکید کرد عمیقا نگران جان هزاران زندانی اعتراضات دی ماه است.
گسترش جنگ و پاسخهای تلافیجویانه جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه
مهمترین تحول ۱۳ اسفند، نشانههای آشکار از گسترش جنگ به پیرامون ایران و افزایش درگیریهای فرامرزی بود. وزارت دفاع ترکیه اعلام کرد یک موشک بالستیک شلیکشده از سوی ایران که به سمت حریم هوایی ترکیه در حرکت بود، توسط سامانههای پدافند هوایی ناتو در شرق مدیترانه منهدم شده و در این حادثه تلفات جانی گزارش نشده است. آنکارا همچنین تاکید کرد حق پاسخ به هر اقدام خصمانه علیه خود را محفوظ میدارد.
در همین چارچوب، وزارت دفاع امارات متحده عربی اعلام کرد جمهوری اسلامی از زمان آغاز حملات تلافیجویانه، ۱۸۹ موشک و ۹۴۱ پهپاد به سمت امارات شلیک کرده است. همزمان گزارشهایی از تداوم مقابله کشورهای منطقه با موج موشکها و پهپادها منتشر شد؛ از جمله اعلام عربستان درباره رهگیری موشکهای کروز و پهپادها و گزارشهای کویت درباره رهگیری پرتابهها.
وزارت بهداشت کویت نیز از کشته شدن یک دختر ۱۱ ساله بر اثر اصابت ترکش در یک منطقه مسکونی خبر داد؛ رخدادی که حساسیت افکار عمومی منطقه را نسبت به پیامدهای غیرنظامی این حملات افزایش داده است. علاوه بر این، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از گزارش حادثه برای یک کشتی در نزدیکی فجیره و آسیب به بدنه آن خبر داد و تاکید کرد خدمه در سلامت هستند.
قطر نیز از یک اقدام امنیتی خبر داد و اعلام کرد دو هسته سپاه پاسداران را که در این کشور فعال بودند بازداشت کرده است؛ گزارشی که بر اساس آن، بخشی از متهمان ماموریت جاسوسی و بخشی ماموریت خرابکاری و آموزش پهپادی داشتهاند.
در تحولی دیگر، یک ناو ارتش جمهوری اسلامی نیز در سواحل نزدیک به سریلانکا هدف حمله یک زیردریایی قرار گرفت و غرق شد.
تداوم و تشدید حملات اسرائیل به داخل ایران
دومین محور اصلی تحولات امروز، استمرار حملات اسرائیل به اهداف جمهوری اسلامی در داخل ایران و اعلام برنامه «کارزار چندهفتهای» بود. رسانههای اسرائیلی به نقل از ارتش این کشور گزارش دادند حملات به مواضع جمهوری اسلامی حداقل دو هفته دیگر ادامه خواهد داشت و هدفگیری «هزاران موضع دیگر» در دستور کار است. در همین حال، سخنگوی ارتش اسرائیل از مردم ایران خواست برای حفظ جان خود از مراکز نظامی فاصله بگیرند.
در تهران نیز گزارشهای متعدد از انفجارها و دود در نقاط مختلف منتشر شد.
یک شهروند با ارسال ویدیوهایی اعلام کرد در محله افسریه چند انفجار رخ داده و محل هدفگیریشده را ستاد مشترک سپاه و پایگاه بسیج قصرفیروزه توصیف کرد. همچنین گزارشهایی از تخریب کامل پلیس دیپلماتیک در خیابان ترکمنستان و نابودی یک پایگاه بسیج در تقاطع مرزداران-یادگار و نیز وقوع انفجارها در شرق و شمالشرق تهران و کرج منتشر شد.
در حوزه میدانی-هوایی، خبر مهم دیگری نیز منتشر شد: گزارش شد یک جنگنده اسرائیلی اف-۳۵آی یک جنگنده ایرانی یاک-۱۳۰ را بر فراز تهران سرنگون کرده است؛ رخدادی که از آن به عنوان نخستین سرنگونی یک هواپیمای سرنشیندار با اف-۳۵ یاد شده است.
در دیگر نقاط کشور نیز گزارشهایی از هدف قرار گرفتن مراکز نظامی و امنیتی منتشر شد؛ از جمله حملات به ارومیه (با اشاره به هدف قرار گرفتن کلانتریها، مراکز اطلاعات سپاه و پایگاههای بسیج)، انفجار در شیراز و اصفهان، هدف قرار گرفتن انبار مهمات در باغین کرمان و گزارشهایی درباره حمله به حوالی میدان نفت کرمانشاه.
وضعیت برنامه هستهای و روایتهای متناقض درباره اهداف
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای، هیچ آسیبی به تاسیساتی که مواد هستهای را در خود جای دادهاند وارد نشده و خطر انتشار رادیولوژیکی وجود ندارد. با این حال، آژانس از مشاهده خسارت در دو ساختمان در نزدیکی سایت هستهای اصفهان خبر داد و تاکید کرد پس از گزارش قبلی درباره آسیب در ورودیهای نطنز، تاثیر جدیدی مشاهده نشده و در دیگر تاسیسات از جمله نیروگاه بوشهر نیز آسیبی گزارش نشده است.
در سوی دیگر، سفیر اسرائیل در آمریکا اعلام کرد یک «مجتمع هستهای زیرزمینی مخفی» در ایران منهدم شده و هشدار داد اگر عملیات به تعویق میافتاد، این سایت میتوانست نفوذناپذیر شود.
جبهه لبنان، عراق و حملات پهپادی فرامرزی
در لبنان گزارش شد تانکهای ارتش اسرائیل وارد جنوب لبنان شدهاند و خبرهایی درباره نفوذ نیروهای اسرائیل به مناطق جنوبی از جمله شهرک خیام منتشر شد. ارتش اسرائیل همچنین از هدف قرار دادن بیش از ۲۵۰ موضع در لبنان خبر داد و گفته شد در پی این بمبارانها حدود ۳۰۰ هزار نفر از ساکنان جنوب لبنان تخلیه شدهاند. همزمان، حملات به منطقه ضاحیه بیروت و صدور هشدار تخلیه برای برخی مناطق نیز گزارش شد.
در عراق نیز روایت درگیریها ادامه یافت: از یک سو گزارشهایی از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به مواضع حشدالشعبی منتشر شد و از سوی دیگر، منابع امنیتی از دو حمله پهپادی به اربیل (هدف قرار گرفتن پایگاه نظامی آمریکا و یک هتل) خبر دادند. همچنین گزارش شد یک پهپاد یک انبار سلاح حزب دموکرات کردستان ایران را در اقلیم کردستان عراق هدف قرار داده است.
تحرکات مرتبط با نیروهای کُرد و سناریوهای زمینی
در ادامه گمانهزنیهای مربوط به سناریوی عملیات زمینی در غرب ایران، گزارشهایی منتشر شد که بر اساس آن احزاب کُرد مخالف جمهوری اسلامی درباره نحوه حمله به نیروهای امنیتی در غرب ایران با آمریکا مشورت کردهاند و همزمان به نقل از منابع آگاه گفته شد «سیا» در حال کار روی طرحی برای تسلیح نیروهای کُرد با هدف آغاز خیزش علیه حکومت ایران است. سپاه پاسداران نیز اعلام کرده این گروهها را با دهها پهپاد هدف قرار داده است.
تحولات داخلی ایران: جانشینی رهبری، مدیریت بحران و فضای امنیتی
در سطح داخلی، گزارشهایی درباره لغو مراسم «وداع با خامنهای» در مصلای تهران منتشر شد. سخنگوی دولت جمهوری اسلامی نیز اذعان کرد «ضربات دردناکی» وارد شده و بهطور مشخص به «کشته شدن رهبری و برخی فرماندهان نظامی» اشاره کرد. همزمان، برخی چهرهها و تحلیلها به موضوع جانشینی و نقش سپاه پرداختند.
اسرائیل هم اعلام کرد جمهوری اسلامی هر کسی را به عنوان رهبر انتصاب کند، هدف حذف قرار خواهد گرفت.
از سوی دیگر، نگرانیها درباره وضعیت زندانیان سیاسی نیز پررنگ ماند؛ خانوادههای زندانیان اوین از تشدید نگرانیها، اختلال در مدیریت زندان، محدودیت رفتوآمد و گزارشهایی از کمبود غذا و اقلام اولیه سخن گفتند و خواستار اقدام فوری جامعه جهانی شدند.
واکنشهای بینالمللی و پیامدهای اقتصادی-امنیتی
در عرصه بینالمللی، چند محور در خبرهای امروز برجسته بود: چین اعلام کرد بیش از ۴۷۰ شهروند خود را از ایران خارج کرده است. روسیه مدعی شد آمریکا از مذاکرات به عنوان «پوششی» برای طرح تغییر رژیم استفاده کرده است. سوئد هشدار داد تحولات خاورمیانه میتواند وضعیت امنیتی این کشور را متاثر کند و تهدید علیه مراکز آمریکایی، اسرائیلی و یهودی و نیز مخالفان جمهوری اسلامی در سوئد افزایش یابد. رویترز گزارش داد حملات اخیر، آینده پروژههای شرکتهای چینی در ایران را با ابهام روبهرو کرده و دامنه اثرات اقتصادی بحران میتواند از بخش خصوصی فراتر برود و به شرکتهای دولتی چین نیز سرایت کند.
تحولات امروز نشان داد جنگ، همزمان در سه مسیر پیش میرود: گسترش جغرافیایی با درگیری مستقیمتر کشورهای منطقه و نقش فعال سامانههای دفاعی (از جمله ناتو در پرونده ترکیه)؛ تداوم ضربات داخل ایران با تمرکز بر مراکز نظامی-امنیتی و اعلام کارزار چندهفتهای از سوی اسرائیل؛ و افزایش فشار انسانی و سیاسی؛ از تلفات غیرنظامی در منطقه تا نگرانیهای جدی درباره وضعیت زندانیان، و نیز تشدید بحثهای مربوط به آینده قدرت در تهران.
جزییات بیشتر این تحولات را در بلاگ ایراناینترنشنال بخوانید.
