دونالد ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا فراتر از حملات نظامی، اقدام دیگری برای کمک به مردم ایران برای بازپسگیری کنترل کشورشان از حکومت انجام میدهد، گفت: «بله.» او در ادامه افزود: «قطعا همینطور است. اما در حال حاضر میخواهیم همه در داخل بمانند. بیرون امن نیست.»
چندین موج حمله در صبح و بعدازظهر دوشنبه ۱۱ اسفند محلات مختلف تهران و همچنین دیگر شهرهای ایران گزارش شد.
رسانههای ایران از بمباران ممتد غرب تهران، در شهران و شهرزیبا و همچنین صدای انفجارهای پیدرپی در جنوب، جنوبغرب و جنوبشرق تهران خبر دادند.
در شمال تهران نیز در حوالی محدوده خیابان فرمانیه در تهران انفجارهایی رخ داد.
مرگ همسر خامنهای و مقامات اطلاعاتی و نظامی
رسانههای ایران گزارش دادند منصوره خجسته باقرزاده، همسر علی خامنهای که پس از حملات اسرائیل و آمریکا به دفتر دیکتاتور ایران به کما رفته بود، کشته شده است. دیکتاتور ایران در لحظات آغازین شروع جنگ در روز شنبه، نهم اسفند هدف حملات هوایی قرار گرفته بود.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران اعلام کرد که در پی حملات آمریکا و اسرائیل به شهرستان خرمآباد، بهزاد دالوند، جواد خسروی، ابوالفضل حبیبی، مهرداد نظری و حسین اسدیپور، پنج تن از نیروهای ارتش جمهوری اسلامی کشته شدند.
همچنین ارتش اسرائیل تایید کرد که چندین مقام ارشد اطلاعاتی جمهوری اسلامی در حملات آغازین خود در روز شنبه علیه حکومت ایران کشته شدند.
سخنگوی ارتش اسرائیل اعلام کرد که در جریان حمله ارتش این کشور به تهران، شماری از مقامهای وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی، از جمله یحیی حمیدی، معاون وزیر اطلاعات در امور اسرائیل، کشته شدهاند.
در مقابل، جمهوری اسلامی نیز تلاش کرد که حملاتی را علیه اسرائیل و دیگر نقاط منطقه انجام دهد.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت ایران، برخلاف ایالات متحده، خود را برای یک جنگ طولانی آماده کرده است. او پیشتر نیز در واکنش به تمایل تهران به از سرگیری مذاکرات، در ایکس نوشت: «با آمریکا مذاکره نخواهیم کرد.»
تلویزیون دولتی قبرس گزارش داد که اندکی پس از ظهر دوشنبه، چند ساعت پس از آنکه پایگاه بریتانیا در این جزیره هدف یک پهپاد قرار گرفت، آژیرها در این پایگاه به صدا درآمدند.
بر اساس این گزارش، آژیرها در این پایگاه که در نزدیکی شهر جنوبی لیماسول قرار دارد به صدا درآمده و هواپیماهایی از این تاسیسات به پرواز درآمدهاند.
همچنین در یکی از مهمترین تحولات روز دوشنبه، خبرگزاری رویترز گزارش داد پس از حمله پهپادی به پالایشگاه راس تنوره، شرکت دولتی نفت عربستان سعودی، آرامکو، فعالیت این تاسیسات را متوقف کرد.
یک منبع آگاه در مصاحبه با رویترز گفت تاسیسات راس تنوره «در اقدامی احتیاطی» تعطیل شده و اوضاع تحت کنترل است.
سخنگوی وزارت دفاع عربستان در مصاحبه با شبکه العربیه گفت دو پهپاد در این تاسیسات رهگیری شدند و بقایای آنها باعث وقوع آتشسوزی محدودی شده است.
در لبنان نیز در پی حمله حزبالله به اسرائیل و اقدام تلافیجویانه این کشور، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، اعلام کرد فعالیتهای نظامی این گروه وابسته به جمهوری اسلامی در لبنان ممنوع میشود.
سلام دوشنبه گفت حزبالله از این پس تنها میتواند در فعالیتهای سیاسی مشارکت داشته باشد.
او تاکید کرد: «دولت لبنان فورا و با قاطعیت تمام، امور نظامی را در شمال لیتانی در دست خواهد گرفت.»
کشته شدن چهار نظامی آمریکایی
سنتکام، ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، در بیانیهای اعلام کرد که تا ساعت ۷:۳۰ صبح دوشنبه، چهار نیروی نظامی آمریکا در جریان عملیات «خشم حماسی» کشته شدهاند.
سنتکام در بیانیه روز یکشنبه خود از کشتهشدن سه نظامی خبر داده و اعلام کرده بود پنج نیروی نظامی بهشدت مجروح شدهاند.
ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، دوشنبه گفت که رسیدن به اهداف نظامی در ایران زمان خواهد برد و انتظار میرود آمریکا تلفات بیشتری بدهد.
او افزود که ایالات متحده حتی پس از یک افزایش عظیم نیروهای نظامی، همچنان در حال اعزام نیروهای اضافی به خاورمیانه است.
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، اعلام کرد پاریس آماده است به کشورهای خلیج فارس که هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند، کمک کند.
او افزود: «این کمک بر اساس درخواست کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس، بهصورت متناسب و مطابق با اصل دفاع جمعی مندرج در حقوق بینالملل خواهد بود.»
گروسی: نشانهای از حمله به تاسیسات اتمی نیست
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، دوشنبه در نشست شورای حکام اعلام کرد تلاشها برای تماس با مقامهای ایران ادامه دارد، اما تاکنون پاسخی دریافت نشده است.
گروسی اضافه کرد تاکنون هیچ نشانهای دال بر اینکه تاسیسات هستهای ایران آسیب دیده یا هدف قرار گرفتهاند، در اختیار آژانس نیست.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنین گفت وضعیت کنونی بسیار نگرانکننده است و نمیتوان احتمال انتشار مواد رادیولوژیک با پیامدهای جدی، از جمله لزوم تخلیه مناطقی هماندازه یا حتی بزرگتر از شهرهای بزرگ، را رد کرد.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، افزود تا کنون هیچ افزایشی در سطح تشعشعات فراتر از سطوح پسزمینه معمول در کشورهای مجاور ایران مشاهده نشده است.
بهنوشته آتلانتیک، مقامهای آمریکایی در پایان اولین روز حمله به این جمعبندی رسیدند که حملات دستاوردی تاریخی داشته است، نزدیک به پنج دهه پس از حاکمیت آیتاللهها بر ایران آنان علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را کشتند و محل استقرار او را با خاک یکسان کردند.
آتلانتیک نوشت این حملات پس از ماهها بحث و بررسی انجام شد، اما دولت تلاش چندانی نکرد تا منطق حمله به حکومت ایران را برای افکار عمومی آمریکا توضیح دهد. با وجود تردیدهایی از سوی برخی نزدیکترین دستیاران و مشاورانش، ترامپ قانع شده بود که اکنون لحظهای نادر و گذرا برای تغییر رژیم است. برچیدن حکومتی که در انقلاب ۱۳۵۷ به قدرت رسید، امری است که ترامپ و بسیاری دیگر آن را یک دستاورد و میراث بزرگ میدانند؛ موفقیتی که روسای جمهوری پیشین آمریکا به آن دست نیافتند. ترامپ هنگام اعلام مرگ خامنهای، او را «یکی از شرورترین افراد تاریخ» خواند.
بهنوشته آتلانتیک اما حتی با حذف رهبر، تغییر رژیم واقعی هنوز محقق نشده است. چشمانداز یک شورش مردمی در ایران دستکم در کوتاهمدت کمرنگ به نظر میرسد.
این نشریه بهنقل از مقامهای پیشین آمریکا نوشت که هیچ عنصر آشکاری درون رژیم ایران وجود ندارد که بتواند قدرت را در دست بگیرد و ایران را به سمت رویکردی سازگارتر با آمریکا هدایت کند؛ مانند آنچه که ماه گذشته در ونزوئلا رخ داد. مردم ایران مسلح نیستند، بنابراین روشن نیست چگونه میتوانند در برابر نیروهای سرکوبگری که براساس برآوردها پس از آغاز اعتراضات در اواخر دسامبر، تا ۳۰ هزار غیرنظامی را کشتهاند، یک اپوزیسیون معتبر شکل دهند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، یکی از مراکز اصلی قدرت ایران، سلسلهمراتبی غیرمتمرکز دارد و برای حفظ کنترل در برابر حملات آموزش دیده است. اما ترامپ متقاعد شده بود که شانس یک شورش موفق مردمی با گذشت زمان افزایش نخواهد یافت و اکنون بهترین لحظه برای حمله است.
یک مقام آمریکایی به آتلانتیک گفت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، او را به انجام حمله تشویق کرد. نتانیاهو، مانند مشاوران ترامپ از جمله سناتور لیندزی گراهام، معتقد بود اگر خامنهای و رییس دولت در جمهوری اسلامی کشته شوند، برخی افراد پایینتر در سپاه که «تاجرانی میانرده» هستند نه متعصبانی ایدئولوژیک، ممکن است متقاعد شوند با آمریکاییها کار کنند.
این نشریه اما در ادامه افزوده که تجربه تاریخی نشان میدهد که این پیشبینی در مورد جمهوری اسلامی احتمالا بیش از حد خوشبینانه است اما این نکته موجب نشد که ترامپ بازایستد.
بهنوشته آتلانتیک، عملیات در ایران بسیار بزرگتر و پیچیدهتر از هر اقدامی است که ترامپ تا کنون در دو دوره ریاستجمهوری خود انجام داده است. ترامپ مدتها از جورج دبلیو بوش بهخاطر آنچه آن را «هدر دادن ریاستجمهوریاش در جنگی چندساله در عراق» میداند انتقاد کرده است؛ جنگی که بر حذف سلاحهای کشتار جمعی بنا شده بود که آن کشور در واقع نداشت. اکنون میراث خودِ ترامپ ممکن است با تلاشش برای سرنگونی یک رژیم قدرتمندتر در خاورمیانه و جلوگیری از ساخت سلاح هستهای بهدست آن تعیین شود.
بهنوشته آتلانتیک، برنامهریزان در دولت ترامپ به این نتیجه رسیده بودند که حملات نظامی بهتنهایی به تغییر رژیم نخواهد انجامید و شاید همین توضیح دهد چرا ترامپ مشخصا از مردم ایران خواست پس از توقف کارزار بمباران، جمهوری اسلامی را سرنگون کنند.
آتلانتیک در ادامه گزارش خود نوشت اکنون پرسش این است که حملات تا چه مدت ادامه خواهد یافت. ممکن است آمریکا مجبور شود عملیات را تا زمانی ادامه دهد که یک رهبری جایگزین ظهور کند. اما چنین رویکردی این خطر را دارد که اگر رژیم فرو نپاشد، معترضان در معرض خشونت بیشتر قرار گیرند. تهران مدتها خود را برای چنین چالشی آماده کرده و پس از آغاز حملات تقریبا بلافاصله دسترسی اینترنت را قطع کرد و رسانههای دولتی را به منبع اصلی اطلاعات تبدیل ساخت.
با این حال، توقف زودهنگام حملات میتواند رژیم فعلی را دستنخورده باقی بگذارد و امکان مذاکرات هستهای آینده را از بین ببرد.
از سوی دیگر، یک کارزار طولانی همچنین میتواند یک کشور شکستخورده با اورانیوم غنیشده بر جای بگذارد، مسیرهای حیاتی نفت را بیثبات کند، متحدان در خلیج فارس را تهدید کند، بحران پناهجویی پدید آورد و اقتصاد جهانی را مختل سازد.
دانا استرول، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا برای خاورمیانه، به آتلانتیک گفت: «بدترین سناریو هرجومرج کامل است.»
بهنوشته آتلانتیک، ترامپ به افراد نزدیکش گفته است باور دارد میراثش ممکن است با سرنگونی رژیمها در ونزوئلا، ایران و احتمالا کوبا تعریف شود. او مجذوب ایده ترسیم دوباره نقشههای جهانی است و انجام کاری که پیشینیانش، چه دموکرات و چه جمهوریخواه، نتوانستند انجام دهند.
این نشریه در گزارش خود نوشت ترامپ هیچ جدول زمانیدر این مورد که آمریکا تا چه مدت منتظر خواهد ماند تا مردم ایران حکومتشان را سرنگون کنند، ارائه نداده است. اگر رژیم آیتاللهها سقوط کند، سپاه پاسداران بهترین موقعیت را برای وارد شدن به صحنه خواهد داشت و شاید حتی خصمانهتر از قبل در برابر واشینگتن عمل کند.
در سناریویی دیگر، آمریکا میتواند در میانه عملیات تعریف موفقیت را تغییر دهد و پس از تضعیف جمهوری اسلامی، اعلام پیروزی کند. اگر تا آن زمان ایرانیها برای به دست گرفتن کنترل قیام نکرده باشند، میتوان شکست را به آنها نسبت داد نه ترامپ.
با این همه استرول سناریویی امیدوارانهتر را ترسیم کرد: رهبران اپوزیسیون از زندان آزاد میشوند و کشور را یکپارچه میکنند، با این فرض که حملات مستمر، دستگاه مذهبی و امنیتی رژیم را از هم میپاشد.
