دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، تصاویر پیامهای امانوئل مکرون، همتای فرانسویاش به او درباره بحران گرینلند، اعتراضات ایران، سوریه و جنگ اوکراین را منتشر کرد. مکرون خواستار برگزاری نشستی فوقالعاده با حضور ترامپ شده است.
بنا بر تصاویر پیامهایی که مکرون برای ترامپ ارسال کرده و ترامپ آنها را در شبکه اجتماعی تروث سوشال منتشر کرد، رییسجمهوری فرانسه به همتای آمریکایی خود گفته است میتواند پنجشنبه (دوم بهمن)، پس از اجلاس داووس در سوئیس، نشستی با حضور کشورهای گروه هفت در پاریس ترتیب دهد.
در این پیام آمده است: «میتوانیم در ایران کارهای بزرگی انجام دهیم.»
در این پیام، مکرون توضیح بیشتری درباره سیاست مورد نظر خود در مورد انقلاب ملی ایرانیان ارائه نکرد.
بیشتر بخوانید: مکرون به ترامپ: میتوانیم در ایران کارهای بزرگی انجام دهیم
بر اساس این تصاویر، مکرون گفته است متوجه نمیشود رییسجمهوری آمریکا «در مورد گرینلند چه میکند».
رییسجمهوری فرانسه از ترامپ دعوت کرده است شامگاه پنجشنبه در پاریس با او شام بخورد.
پاسخ ترامپ، اگر پاسخی داده باشد، در تصویری که منتشر شده، دیده نمیشود و کاخ سفید هنوز در این زمینه اظهارنظری نکرده است.
بر اساس این پیامها، مکرون به رییسجمهوری آمریکا گفته است که میتواند اوکراینیها، دانمارکیها، سوریها و روسها را برای شرکت در حاشیه این نشست دعوت کند.
گلدبرگ در گفتوگو با فاکس نیوز به گزینههای ترامپ، از جمله حمله نظامی با هدف «قطع سر» حاکمیت، هدف قرار دادن داراییهای کلیدی فرماندهی، کنترل و ارتباطات، جریان نفت و برنامه موشکی جمهوری اسلامی اشاره کرد.
او گفت که اعدامهای گسترده همین حالا بهصورت مخفیانه در ایران در حال انجام است و رییسجمهوری آمریکا میداند خط قرمزی که ترسیم کرده بود، «عملا نابود شده» است.
این فعال سیاسی افزود: «ترامپ همچنین میداند که دست رژیم تهران از دههها قبل، از بیروت تا برجهای خُبَر و عراق به خون آمریکاییها آغشته است و طرحهایی برای ترور خود رییسجمهور هم دارند.»
گلدبرگ در پایان تاکید کرد اگر ترامپ به وعدهاش در قبال معترضان ایرانی پایبند بماند، میلیونها نفر در ایران آمادهاند دوباره به خیابانها بازگردند.
اشاره این فعال آمریکایی به بازگشت مردم به خیابانها در شرایطی است که پیشتر نیز روزنامه اسرائیلهیوم با اشاره به آنچه «سرکوب وحشیانه اعتراضات در ایران و افول آن» نامید، نوشت که بدون هیچ تغییری در شرایط اساسی کشور، موج بعدی اعتراضات در راه است.
همزمان، شاهزاده رضا پهلوی در پیامی خطاب به ملت ایران گفت: «آماده باشید. لحظه بازگشت به خیابان فرا خواهد رسید. گستردهتر؛ قدرتمندتر؛ مصممتر از همیشه؛ برای فتح تهران؛ برای بازپسگیری ایران.»
او افزود: «ادامه این نبرد تا پیروزی نهایی، نه فقط یک وظیفه ملی، که عهدی است با جانباختگان راه آزادی و خون پاکشان. نامشان فراموش نخواهد شد؛ نه در تاریخ؛ نه در حافظه ملی؛ نه در قلب ما.»
شاهزاده پهلوی تاکید کرد: «آن روز دور نیست. روزی که با هم بازپسگیری ایران را جشن میگیریم و با سربلندی میگوییم ایستادیم، جنگیدیم و پیروز شدیم.»
اکونومیست: ساختار قدرت در جمهوری اسلامی بهشدت متزلزل است
مجله بریتانیایی اکونومیست در گزارشی که سهشنبه ۳۰ دی منتشر کرد، با اشاره به «بازگشت آرامش ظاهری» به شهرهای ایران نوشت که گزارشها از «تزلزل جدی» در ساختار قدرت در درون حکومت حکایت دارد.
این رسانه به نقل از یک منبع مطلع که با مقامهای جمهوری اسلامی در ارتباط است، نوشت که مقامها از «هیاهویی عظیم» سخن میگویند و معتقدند «یک خط قرمز رد شده و وضع موجود دیگر قابل دوام نیست».
به نوشته اکونومیست، سطح ترس در میان مقامهای ارشد جمهوری اسلامی بهقدری بالاست که هیچگونه تحرک برای تغییر از درون بدون همراهی نیروهای امنیتی ممکن نیست و حتی در مورد وفاداری همین نیروها نیز تردید وجود دارد.
این رسانه کاهش تعداد نمایندگان سپاه پاسداران در شورای عالی امنیت ملی در مقایسه با ارتش را نشانهای از افت نفوذ سیاسی این نهاد ارزیابی کرد.
به نوشته این مجله معتبر بریتانیایی، برخی تحلیلگران میگویند بخشی از فرماندهان سپاه پاسداران ممکن است در نهایت حفظ بقای شخصی و سازمانی خود را بر وفاداری سیاسی ترجیح دهند.
پارلمان بریتانیا دوشنبه پژوهشی درباره انقلاب ملی ایرانیان منتشر کرد و نوشت تکرار موج اعتراضات در ایران اجتنابناپذیر است، اما پیروزی نیازمند همبستگی مخالفان جمهوری اسلامی با یکدیگر است.
سرکوب مرگبار اعتراضها شاید فعلا خیابانهای ایران را آرام کرده باشد، اما حکومت بیش از پیش شکننده به نظر میرسد؛ بدون داشتن پاسخی روشن برای بحران اقتصادی رو به گسترش که سطح زندگی و اعتماد عمومی را فرسوده کرده است.
فشارهای خارجی نیز پس از برخورد دهشتناک تهران با معترضان احتمالا تشدید خواهد شد. فشارهایی که مسیرهای درآمدی را محدودتر و فضای مانور اقتصادی دولت را کوچکتر میکند.
اگر این فشارها بدون راهحل باقی بمانند، به احتمال زیاد ناآرامیهای بیشتری ایجاد خواهند کرد و در نهایت به گذار سیاسیای منجر میشوند که بهدنبال عادیسازی روابط با جهان است.
ایرانی عادیشده که مانند دیگر اقتصادهای با درآمد متوسط رو به بالا بتواند تجارت کند، وام بگیرد، محمولهها را بیمه کند و سرمایه جذب کند، به احتمال زیاد از یک جهش اقتصادی قابل توجه برخوردار خواهد شد؛ بهویژه با توجه به اینکه بخش بزرگی از اقتصاد آن سالهاست پایینتر از ظرفیت واقعی خود فعالیت میکند.
مزیتهای ایران روشن است: بازار مصرف داخلی گسترده، پایه صنعتی نسبتا متنوع در مقایسه با منطقه، ظرفیت عمیق انرژی و پتروشیمی، و موقعیت جغرافیاییای که میتواند کشور را به چهارراهی طبیعی میان خلیج فارس، قفقاز، آسیای مرکزی و ترکیه تبدیل کند.
سریعترین دستاوردها از آزاد شدن صادرات انرژی تحت تحریمها و کاهش شدید هزینههای مبادله حاصل خواهد شد، اما در بلندمدت، دستاورد اصلی افزایش بهرهوری است.
دسترسی به زنجیرههای تامین جهانی و سرمایه در دسترس، در کنار نیروی کار، میتواند تولید را در همه بخشها بالا ببرد.
البته هیچکدام از اینها خودبهخود رخ نخواهد داد. تحقق این منافع به بازسازی اعتبار پایهای اقتصاد بستگی دارد: پول باثبات، مقررات قابل پیشبینی و نظام بانکی سالم.
ترکیه در کوتاهمدت روشنترین برنده چنین تغییری خواهد بود. نزدیکی جغرافیایی، ارتباطات جادهای و شبکههای توزیع تثبیتشده، به شرکتهای ترکیهای امکان میدهد سریع وارد عمل شوند؛ در حالی که خطوط هوایی و صنعت گردشگری نیز احتمالا از جهش سفرهای خروجی ایرانیان سود خواهند برد.
عراق از ایجاد کانالهای رسمی پرداخت و تجارت انرژی قابل پیشبینیتر منتفع میشود. امری که فشار بر دینار را کاهش داده و هزینههای مبادله را پایین میآورد.
سود پاکستان بیشتر در حوزه زیرساخت خواهد بود: اگر ریسک تحریمها برداشته شود، پیوندهای انرژی که سالها معطل ماندهاند، میتوانند از نظر تجاری توجیهپذیر شوند و محدودیتهای برق و هزینههای صنعتی را کاهش دهند.
امارات متحده عربی احتمالا بخشی از حاشیه سود بالای تجارت دور زدن تحریمها را از دست خواهد داد، اما در عوض به سکویی برای تامین مالی، ساختاردهی و در نهایت اجرای سرمایههایی تبدیل میشود که مقصدشان ایران است.
جمهوری آذربایجان در صورتی میتواند منتفع شود که ایران به پلی قابل اعتماد به سوی روسیه و اوراسیا در مسیر حملونقل، سوآپ و اتصال شبکههای انرژی تبدیل شود.
اسرائیل نیز ممکن است به یکی از برندگان تبدیل شود. عادی شدن ایران میتواند ریسک منطقهای را کاهش دهد و احتمالا هزینههای انرژی را پایین بیاورد؛ در حالی که شرکتهای اسرائیلی - بهویژه در حوزه فناوری، آب و راهکارهای کشاورزی مدرن- میتوانند برای ورود به بازاری بزرگ و دستنخورده رقابت کنند.
بازندگان اصلی، تولیدکنندگان و مراکزی خواهند بود که بیسروصدا از انزوای ایران سود بردهاند.
در بازار انرژی، بازگشت ایران بدون تحریم در مقیاس بزرگ، رقابت بر سر قیمت و سهم بازار را تشدید میکند و صادرکنندگان وابسته به نفت مانند عربستان سعودی و کویت را بیش از پیش در معرض نوسان درآمد و چالشهای بودجهای قرار میدهد.
در حوزه گاز، برتری قطر در قراردادهای الانجی آسیایی میتواند با فشار مواجه شود؛ چرا که بازگشت سرمایه و فناوری به بخش ایرانی میدان پارس جنوبی، در طول زمان بر قیمتها تاثیر میگذارد.
ادغام دوباره ایران در اقتصاد جهانی همچنین مدلهای کسبوکاری را به چالش میکشد که بر «مسیرهای اجباری و غیرمستقیم» بنا شدهاند. برای نمونه، کویت ممکن است دریابد که جاهطلبیهای پرهزینهاش برای تبدیل شدن به هاب تجاری، اگر مسیرهای ریلی و بندری ایران-عراق گزینههای ارزانتری ارائه دهند، جذابیت خود را از دست میدهد.
بهشکلی ظریفتر، برخی برندگان اولیه ممکن است در مرحله دوم با رقابت تازه روبهرو شوند؛ زمانی که ایران تولید و صادرات را در مقیاس بزرگ آغاز کند.
ترکیه ممکن است در ابتدا فروش بالایی به بازار ایران داشته باشد، اما در بلندمدت یک بخش تولیدی احیاشده در ایران میتواند کالاهای ترکیهای را در بازارهای اطراف کنار بزند.
برای پاکستان، انرژی ارزانتر ایران یک فرصت است، اما فعال شدن کامل بندر چابهار و کریدورهای ترانزیتی مبتنی بر ایران میتواند تجارت را از بندر گواتر منحرف کند؛ مگر آن که پاکستان زیرساختهای خود را با این مسیرها یکپارچه کند.
اگر ایران بهعنوان یک بازیگر اقتصادی عادی بازگردد، بحثهای منطقهای از ایدئولوژی به رقابت تغییر خواهند کرد و پرسش اصلی دیگر این نخواهد بود که چه کسی میتواند تهران را مهار کند، بلکه این خواهد بود که چه کسی میتواند با آن رقابت کند.
در چنین فضایی، مزیت احتمالا نصیب کشورهایی میشود که سریعتر خود را تطبیق دهند و از اتکا به حوزههای حفاظتشده و رانتهای آسان، بهسوی بهرهوری، فناوری و ادغام اقتصادی حرکت کنند.
ایرانِ بازگشودهشده صرفا یک بازیگر جدید به اقتصاد منطقه اضافه نخواهد کرد، بلکه ساختار بازار را بهطور بنیادین تغییر خواهد داد.
دفتر بنیامین نتانیاهو شنبه ۲۷ دی در بیانیهای گفت معرفی اعضای هیات اجرایی غزه از سوی دولت دونالد ترامپ، رییس جمهوری ایالات متحده، بدون هماهنگی با اسرائیل انجام شده و با مواضع رسمی اسرائیل در تضاد است.
بر اساس این بیانیه، گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، قرار است مخالفت دولت اسرائیل با ترکیب هیات اجرایی غزه را در گفتوگو با مارکو روبیو، همتای آمریکایی خود، مطرح کند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، مشخص نیست کدام بخش از ترکیب این هیات با سیاستهای اسرائیل در مغایرت است.
نقش ترکیه در غزه
کاخ سفید ۲۶ دی از تشکیل یک هیات اجرایی برای حمایت از اداره موقت غزه خبر داد.
در میان اعضای این هیات نام هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز دیده میشود. اسرائیل پیشتر بارها با هرگونه نقشآفرینی آنکارا در غزه مخالفت کرده بود.
برخی گمانهزنیها حاکی از آن است که حضور فیدان عامل اصلی نارضایتی اسرائیل از ترکیب این هیات است.
کاخ سفید اعلام کرد هیات اجرایی متشکل از ۱۱ عضو، بهعنوان نهادی پشتیبان برای دولت موقت تکنوکراتیک غزه تشکیل شده است و در چارچوب طرح واشینگتن فعالیت میکند.
در کنار فیدان، سیگرید کاگ، هماهنگکننده ویژه سازمان ملل در روند صلح خاورمیانه، یاکیر گابای، میلیاردر اسرائیلی-قبرسی، و همچنین وزیر همکاریهای بینالمللی امارات متحده عربی از دیگر اعضای هیات اجرایی غزه هستند.
امارات متحده عربی از سال ۲۰۲۰ روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل برقرار کرده است.
آغاز مرحله دوم طرح ترامپ
دولت آمریکا همزمان با معرفی این هیات، از آغاز مرحله دوم طرح ترامپ برای خاتمه جنگ غزه خبر داد. مرحله نخست این طرح در مهرماه اجرایی شده بود.
مرحله دوم شامل ایجاد دولت تکنوکرات فلسطینی در غزه برای یک دوره انتقالی است که قرار است تحت نظارت هیاتی بینالمللی فعالیت کند.
طبق اعلام کاخ سفید، این هیات بینالمللی که «هیات صلح» نام گرفته، مسئول نظارت بر اداره موقت غزه خواهد بود و ترامپ ریاست آن را بر عهده دارد.
روبیو، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، تونی بلر، نخست وزیر پیشین بریتانیا و جرد کوشنر، داماد ترامپ، از جمله اعضای این هیات هستند.
انتقادها از ساختار هیات صلح
معرفی «هیات صلح» با واکنشهای انتقادی همراه بوده است.
به گزارش رویترز، شماری از کارشناسان حقوق بشر و تحلیلگران سیاسی معتقدند قرار گرفتن رییسجمهوری آمریکا در راس هیاتی که بر اداره یک سرزمین خارجی نظارت میکند، مناقشهبرانگیز است.
کاخ سفید تاکنون جزییات دقیقی از وظایف هر یک از اعضای این هیات منتشر نکرده است. قرار است در هفتههای آینده اسامی افراد بیشتری از هیات صلح معرفی شود.
در فهرست اولیه اعضا نام هیچ نمایندهای از فلسطین دیده نمیشود.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که آتشبس در غزه همچنان شکننده است و اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض آن متهم میکنند.
به گزارش رویترز، از زمان برقراری آتشبس، ۴۵۰ فلسطینی، از جمله بیش از ۱۰۰ کودک، و همچنین سه سرباز اسرائیلی کشته شدهاند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، کاخ سفید جمعه ۲۶ دی اسامی اعضای موسوم به «هیات صلح» را اعلام کرد؛ هیاتی که قرار است در چارچوب طرح رییسجمهوری آمریکا، نظارت بر اداره غزه را در یک دوره انتقالی بر عهده داشته باشد. بر اساس این اعلام، ترامپ ریاست این هیات را بر عهده خواهد داشت.
به گفته کاخ سفید، اعضای این هیات شامل مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، استیو ویتکاف نماینده ویژه ترامپ، تونی بلر نخستوزیر پیشین بریتانیا و جرد کوشنر داماد ترامپ هستند. همچنین مارک روآن، آجای بانگا رییس بانک جهانی و رابرت گابریل از دیگر اعضای این هیات معرفی شدهاند.
طبق این طرح، که اواخر سال گذشته ارائه شد، یک نهاد تکنوکرات فلسطینی اداره امور داخلی غزه را بر عهده خواهد داشت، اما این نهاد زیر نظر هیات صلح بینالمللی فعالیت میکند. به گفته کاخ سفید، نیکولای ملادنوف، فرستاده پیشین سازمان ملل در امور خاورمیانه، نیز به عنوان «نماینده عالی برای غزه» منصوب شده است. با این حال، در بیانیه رسمی کاخ سفید توضیحی درباره وظایف مشخص هر یک از اعضای هیات ارائه نشده است.
رویترز یادآوری میکند که پیشتر بسیاری از کارشناسان و فعالان حقوق بشر، نظارت رییسجمهوری آمریکا بر هیاتی که اداره یک قلمرو خارجی را بر عهده دارد، شبیه به ساختاری استعمارگونه توصیف کرده بودند. مشارکت تونی بلر نیز به دلیل نقش او در جنگ عراق، با انتقادهایی همراه بوده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که کاخ سفید جسپر جفرز، فرمانده پیشین عملیات ویژه ارتش آمریکا، را به عنوان فرمانده «نیروی بینالمللی تثبیت» منصوب کرده است. این انتصاب پس از آن صورت میگیرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد در اواسط نوامبر قطعنامهای را تصویب کرد که به هیات صلح و کشورهای همکار آن اجازه ایجاد چنین نیرویی در غزه را میدهد.
به گزارش رویترز، اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض آتشبس متهم کردهاند. از زمان آغاز این آتشبس در ماه اکتبر، بیش از ۴۴۰ فلسطینی، از جمله بیش از ۱۰۰ کودک، و سه سرباز اسرائیلی کشته شدهاند.
این گزارش میافزاید که حملات اسرائیل به غزه از اواخر سال ۲۰۲۳ تاکنون به کشته شدن دهها هزار نفر، بروز بحران گرسنگی و آوارگی داخلی کل جمعیت این منطقه انجامیده است. شماری از کارشناسان حقوق بشر، پژوهشگران و یک هیات تحقیق سازمان ملل این اقدامات را مصداق «نسلکشی» دانستهاند. در مقابل، اسرائیل میگوید اقداماتش در چارچوب دفاع از خود و پس از حمله اکتبر ۲۰۲۳ نیروهای تحت رهبری حماس انجام شده؛ حملهای که به گفته مقامهای اسرائیلی، ۱۲۰۰ کشته و بیش از ۲۵۰ گروگان برجای گذاشت.
الیزه اصالت پیام را تایید کرد
یک منبع نزدیک به مکرون گفت که پیام متنی منتشرشده از سوی ترامپ، «واقعی و اصیل» است.
کاخ الیزه نیز اعلام کرد: «این پیام نشان میدهد رییسجمهوری فرانسه چه در عرصه عمومی و چه در محافل خصوصی، از همان خطمشی واحد دفاع میکند.»
دفتر ریاستجمهوری فرانسه نوشت: «در سوریه، ما همراه با آمریکاییها در خدمت وحدت و تمامیت ارضی سوریه و در چارچوب احترام به آتشبس با یکدیگر همکاری میکنیم، و در عین حال به متحدان خود در مبارزه با داعش وفادار میمانیم.»
در ادامه این بیانیه تاکید شد: «در گرینلند، احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی دولتها قابل مذاکره نیست و تعهد ما به عنوان متحد ناتو برای امنیت در منطقه قطب شمال همچنان پابرجاست.»
حمایت مکرون از مردم معترض ایران
همچنین بر اساس اعلام دفتر ریاستجمهوری فرانسه، سیاست این کشور در مورد ایران این است: «ما از مقامات ایرانی خواهان رعایت آزادیهای بنیادین هستیم و در کنار زنان و مردانی قرار داریم که از این آزادیها دفاع میکنند.»
الیزه تاکید کرد: «ما مصمم هستیم که ریاست فرانسه بر گروه هفت در سال جاری را به فرصتی مفید برای کمک به گفتوگو و همکاری تبدیل کنیم.»
رهبران اتحادیه اروپا قرار است شامگاه پنجشنبه در بروکسل برای یک نشست اضطراری گرد هم آیند.
این نشست در پی تهدیدهای ترامپ به اعمال تعرفههای جدید علیه چند کشور عضو اتحادیه اروپا و پس از درخواست او برای بهدست آوردن گرینلند برگزار میشود.
احتمال جنگ تجاری جدید
مناقشه بر سر مالکیت جزیره گرینلند احتمال جنگ تجاری آمریکا با اروپا را دوباره پررنگ کرده است.
پیشتر رییسجمهوری ایالات متحده تلاش خود را برای بهدست گرفتن کنترل گرینلند با عدم دریافت جایزه صلح نوبل مرتبط دانست و گفت دیگر «صرفا به صلح» فکر نمیکند.
ترامپ در مصاحبهای با شبکه انبیسی نیوز از پاسخ دادن به این پرسش که آیا برای تصرف گرینلند از زور استفاده خواهد کرد یا نه، خودداری و بار دیگر تهدید خود را برای اعمال تعرفه علیه کشورهای اروپایی در صورت نرسیدن به توافق، تکرار کرد.
ترامپ فشارهای خود را برای گرفتن حاکمیت گرینلند از دانمارک، عضو ناتو، تشدید کرده است. اقدامی که اتحادیه اروپا را به بررسی اقدامات تلافیجویانه واداشته است.
خبرگزاری رویترز نوشت این مناقشه اتحاد ناتو را که دههها ستون امنیت غرب بوده، تهدید میکند.
پیشتر نیز جنگ اوکراین و امتناع ترامپ از حمایت متحدان - مگر در صورت افزایش هزینههای دفاعیشان - ناتو را دچار چالش کرده بود.
