همزمان، اسرائیل نیز در حال ارزیابی این موضوع است که آیا کنار رفتن نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، میتواند زمینه اقدام علیه جمهوری اسلامی را نیز فراهم کند یا خیر.
اورشلیمپست دوشنبه ۱۵ دی نوشت که اسرائیل از مداخله آمریکا در ونزوئلا غافلگیر شده و این اقدام محاسبات اسرائیل را درباره آنچه ممکن است در جمهوری اسلامی ایران رخ دهد، دچار تغییر کرده است.
تا پیش از این اقدام دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بیشتر مقامهای اسرائیلی اعتراضات علیه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، را الزاما در آستانه رسیدن به سطحی که بتواند به تغییر حکومت منجر شود، نمیدانستند.
در واقع، اعتراضات بهتنهایی همچنان از نگاه اسرائیل و آمریکا برای سرنگونی خامنهای کافی تلقی نمیشوند، اما پس از ربوده شدن نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا، این ارزیابی ممکن است تغییر کرده باشد.
بررسی گزینههای تغییر رژیم
بهنوشته اورشلیمپست نشانههایی وجود دارد که نشان میدهد واشینگتن در حال سنجش نوعی مداخله هدفمند برای کمک به جنبش اعتراضی بهمنظور عبور از سد حکومت در ایران است.
اسرائیل نیز در حال بررسی این موضوع است که آیا کنار رفتن مادورو میتواند اقدام علیه حکومت ایران را ممکن کند یا نه. بهطور مشخصتر، موساد بهصورت علنی در توییتر اذعان کرده است که در میدان، به معترضان ایرانی کمک کرده است. جمهوری اسلامی نیز مدعی شده که حتی یکی از این ماموران را بازداشت کرده است.
علاوه بر این، گیلا گملیل، وزیر علوم و فناوری اسرائیل که پیشتر وزیر اطلاعات بوده و مسئولیتهایی در پرونده ایران داشته است، اخیراً در مقالهای در اورشلیمپست نوشت: «جهان باید… مردم ایران را بهعنوان کلید ثبات پایدار منطقه به رسمیت بشناسد و از آرمانهای آنان برای حقوق بشر، آزادی و حق تعیین سرنوشت حمایت کند؛ نه فقط با کلمات و همدردی، بلکه از طریق اقدامات ملموس، هرجا و هر زمان که ممکن است.»
او افزود:«تاریخ نشان میدهد رژیمهایی که بر پایه ترس بنا شدهاند، سرانجام فرو میریزند. وقتی آن لحظه در ایران فرا برسد، پرسش این نخواهد بود که آیا تغییر اجتنابناپذیر بود یا نه، بلکه این خواهد بود که آیا جهان به آمادهسازی زمینه برای آیندهای بهتر کمک کرد یا خیر.»
این سخنان نشاندهنده حمایت از اقدام عملی، و نه صرفا ابراز همدردی لفظی است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز پس از اقدامات آمریکا در ونزوئلا یک نشست امنیتی ویژه برگزار کرد.
بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین اسرائیل، دوشنبه بهصراحت خواستار مداخله اسرائیل و آمریکا در ایران به نفع معترضان ایرانی شد تا یا حکومت را وادار به تسلیم کند یا آن را سرنگون سازد.
در ماه ژوئن، هم مقامهای آمریکایی و هم اسرائیلی بهطور یکپارچه با تلاش برای تغییر رژیم مخالف بودند و تمرکز اصلی آنها بر آسیب زدن به برنامه هستهای ایران و کاهش توانایی تهران برای واکنش تلافیجویانه به حملات علیه این برنامه بود.
با این حال، تلاشهای ضعیف تهران برای بازیابی خود پس از حملات ماه ژوئن، گسترش جنبش اعتراضی، و توانایی سریع آمریکا برای تاثیرگذاری بالقوه بر مسیر سیاست ونزوئلا از طریق استفاده از نیروی نظامی، بدون نیاز به یک تهاجم زمینی گسترده، ممکن است این محاسبات را تغییر داده باشد.
بهنوشته اورشلیمپست بر اساس این نشانهها، اکنون به نظر میرسد مقامهای هر دو کشور در حال بررسی گزینههای جدید هستند. این احتمال وجود دارد که آمریکا از نوعی تهدید به استفاده از زور، و حتی بهکارگیری نیروی محدود، برای جلوگیری از سرکوب جنبش اعتراضی از سوی خامنهای استفاده کند تا به این جنبش فرصت بیشتری برای رشد بدهد.
جابهجاییهای نظامی آمریکا
در همین حال نشریه سان بریتانیا در گزارشی با اشاره به هشدار اخیر دونالد ترامپ به جمهوری اسلامی مبنی بر دخالت آمریکا در صورت کشتار معترضان در ایران، گزارش داد تعدادی از جتهای نظامی و نیروهای ویژه آمریکا به بریتانیا و آلمان منتقل شدهاند.
این نشریه افزوده که این جابهجایی احتمالا به وضعیت فعلی ایران مربوط باشد.
طبق این گزارش، هواپیماهای سی-۱۷ گلوبمستر و دو هواپیمای ایسی-۱۳۰ از هنگ ۱۶۰ عملیات ویژه هوانوردی در پایگاه هوایی راف فیرفورد انگلستان فرود آمدهاند.
سان نوشت این جابهجایی با تحرکات نیروی هوایی آمریکا پیش از بمباران تاسیسات هستهای در جنگ ۱۲ روزه همخوانی دارد.
در گزارش سان آمده است: «گمان میرود این جنگندهها در پی علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، باشند که با اعتراضات گسترده روبهرو است.»
در پایان این گزارش اشاره شده است: «معمولا هنگ ۱۶۰ ماموریتهای واکنش سریع و پرخطر علیه اهداف با ارزش بالا را بر عهده دارد.»
دونالد ترامپ هشدار داد اگر نیروهای جمهوری اسلامی دست به کشتار معترضان بزنند، ایالات متحده واکنشی «بسیار سخت» نشان خواهد داد.
این دومین هشدار جدی رییسجمهوری آمریکا طی روزهای گذشته در واکنش به اعتراضات سراسری در ایران است.
