سفارت روسیه در تهران انتشار شبنامهای که مردان ایرانی را به پیوستن به ارتش روسیه با وعده حقوق دلاری دعوت میکرد، «کلاهبرداری» خواند و تکذیب کرد. این واکنش در پی انتشار «شبنامهای» بود که تصاویر آن نیز در رسانههای اجتماعی منتشر شده است.
به گزارش خبرگزاریها در ایران، سفارت روسیه در تهران سهشنبه ۱۸ آذر اعلام کرد: «افرادی سودجو در ایران با انتشار نامهای در فضای اینترنت اقدام به کلاهبرداری کردهاند.»
این شبنامهها که ادعا شد در حوالی سفارت روسیه در تهران پخش شده، از مردان ۱۸ تا ۵۵ ساله دعوت میکرد با داشتن پاسپورت و یک آزمایش پزشکی برای عضویت در ارتش روسیه اقدام کنند.
جزییات وعدههای مطرحشده در شبنامه
وبسایت رویداد۲۴ گزارش داده که آدرس تلگرامی درجشده در آگهی، افراد را به کانالی هدایت میکرد که طی چند ساعت شمار اعضایش از حدود ۲۰۰ نفر به بیش از ۸۰۰ نفر افزایش یافت.
در این کانال، آگهیهایی چندزبانه منتشر شده بود که وعده «قرارداد مستقیم با وزارت دفاع روسیه»، «مسکن رایگان»، «مراقبت پزشکی رایگان» و «حقوق ماهانه تا دو هزار و ۸۰۰ دلار» را مطرح میکرد.
خبرنگار این رسانه با فردی که خود را «کارگزار ارتش روسیه» معرفی کرده بود تماس گرفته و او گفته است: «باید زیر ۴۰ سال باشی، پاسپورت داشته باشی و آزمایشاتت نشان دهد اچآیوی و سل نداری.» این فرد پس از چند پرسش چالشی تماس را قطع کرده است.
در این کانال همچنین تصاویری از نیروهای خارجی منتشر شده که دو نفر از آنان لباس نظامی روسیه را بر تن دارند و بهعنوان «ایرانیهای داوطلب» معرفی شدهاند؛ ادعایی که صحت آن تایید نشده است.
رویداد۲۴ در تحلیل خود نوشته چنین فراخوانهایی در شرایط اقتصادی ایران «تهدیدی امنیتی برای جوانان» محسوب میشود، زیرا این وعدههای مالی بالا میتواند طیفی از افراد آسیبپذیر را جذب کند.
از سربازان کره شمالی تا مزدوران اروپای شرقی
گزارشهای متعدد بینالمللی نشان میدهد که روسیه در طول جنگ با اوکراین، بهدنبال استفاده از نیروهای خارجی بوده است.
ادعاهایی درباره جذب جنگجویان سوری و همچنین گزارشهای جدید درباره اعزام هزاران نفر از نیروهای کرهشمالی برای پشتیبانی رزمی و مهندسی منتشر شده است.
هرچند کرملین این موارد را اغلب رد میکند، اما شواهد مستقل نشان میدهد که استفاده از نیروهای غیررسمی و فراملی به بخشی از راهبرد روسیه برای جبران کمبود نیروی انسانی در جنگ تبدیل شده است.
به گفته کشورهای غربی، کره شمالی در ازای دریافت فناوریهای نظامی از روسیه، نیروی انسانی و مهمات توپخانهای در اختیار مسکو قرار میدهد تا از آنها در جنگ اوکراین استفاده شود.
بنا بر ارزیابی سازمان اطلاعاتی کره جنوبی، تاکنون حدود دو هزار سرباز کره شمالی که برای کمک به روسیه در تهاجم علیه اوکراین اعزام شده بودند، کشته شدهاند.
روسیه همچنین در جنگ اوکراین بهطور گسترده از نیروهای مزدور استفاده کرده است.
گروه واگنر یکی از مهمترین آنها بود که با دهها هزار جنگجو، بهویژه زندانیان آزادشده از زندانهای روسیه، در نبردهای سنگین مانند باخموت نقش محوری داشت.
این نیروها با قراردادهای کوتاهمدت، وعده عفو و مزایای مالی جذب میشدند و عملا بار اصلی پیشرویهای اولیه روسیه را بر دوش داشتند.
پس از تضعیف واگنر، کرملین بهتدریج شرکتهای نظامی خصوصی دیگری مانند ریدات و پاتریوت و پیامسی را فعال کرد.
این ساختارها بهجای مدل رسمی ارتش، نیروهایی را بهصورت قراردادی و شبهمزدور به جبهه میفرستند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
