خبرگزاری مهر تامین نشدن ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای خرید نهادههای دامی، شیوع تب برفکی، و افزایش نرخ تورم را ناشی از ناتوانی در مدیریت بازار کالاهای اساسی دانست. خبرگزاری ایلنا هم گزارش داد ناکامی وزارت نفت در فروش نفت یکی از عوامل افزایش قیمتهاست.
مهر پنجشنبه ۱۳ آذر از افزایش قیمت محصولات لبنی بهعنوان «لجام گسیختگی» در بازار یاد کرد و افزود که قیمت انواع شیر در هفته گذشته حدود ۱۰ هزار تومان بالا رفته است.
بر اساس این گزارش، فقط محصولات لبنی با افزایش قیمت مواجه نیستند. برای مثال، روغن هم به مجموعه کالاهای در حال رقابت برای افزایش قیمت پیوسته است.
یک بطری روغن مخصوص پختوپز با وزن ۸۱۰ گرم که در سه ماه نخست سال جاری با نرخ ۶۹ هزار تومان توزیع میشد، با بیش از ۱۰۰ درصد، هفته گذشته با نرخ ۱۳۹ هزار تومان به فروش رسیده است.
این خبرگزاری همچنین بهنقل از فروشگاهداران نوشت که عرضه روغن دوباره قطره چکانی شده است و بیشتر از یک کارتن ۱۲ عددی سفارش پذیرفته نمیشود.
قیمت هر کیلوگرم گوشت مرغ نیز به رغم اعلام نرخ مصوب ۱۳۷ هزار و ۵۰۰ تومان، بین ۱۴۸ هزار تومان تا ۱۵۵ هزار تومان در نوسان است.
پیشتر حبیب اسدالهنژاد، مدیرعامل اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی ایران، به «کمبود نهاده دامی» اشاره کرده و گفته بود مرغداریها در تامین نهادههای دامی با دشواری مواجه هستند و سویا دو برابر قیمت مصوب بازارگاه تهیه میشود.
به گزارش ایلنا، در این شرایط، بسیاری از مرغداران دیگر توان نگهداری مرغهای مولد را ندارند و آنها را راهی کشتارگاه کردهاند. جوجهریزی نیز تقریبا متوقف شده است.
میلیونها تن ذرت، کنجاله و سویا در گمرک ماندهاند
تولیدکنندگان گوشت قرمز هم با مشکل مشابهی دستو پنجه نرم میکنند.
احمد مقدسی، رییس انجمن صنفی گاوداران، پنجشنبه به ایلنا گفت: «وعدههایی که در مورد تامین نهادههای دامی گفته بودند، هنوز در حد حرف است و عملیاتی نشده است که بتوانیم جو، ذرت و سویا به اندازه کافی برای دامها تهیه کنیم.»
از طرف دیگر، بهنوشته ایلنا، اکبر فتحی، معاون برنامهریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، گفت که حجم قابل توجهی نهاده در بنادر شمال و جنوب تخلیه شده، اما بهدلیل نبود ارز این کالاها ماههاست پشت درهای گمرک ماندهاند.
این خبرگزاری نوشت: «میلیونها تن ذرت، کنجاله و سویا ماههاست تخلیه شده اما بهدلیل نبود ارز، از جای خود تکان نمیخورند. کامیونها کمتر تردد میکنند و انبارها لبریز از کالاهایی هستند که قرار بود خوراک دام باشند اما به نشانهای از اختلال ارزی ناشی از ناکامی وزارت نفت بدل شدهاند.»
ایلنا به «کاهش شدید فروش نفت» استناد کرد و افزود: «صادرات واقعی از حدود ۱.۸ میلیون بشکه به حدود ۱.۱ میلیون رسیده و بیش از ۶۰ میلیون بشکه نفت ایران بر روی آب سرگردان است.»
پیش از این، هادی قوامی، نایبرییس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی، گفته بود تنها یکسوم درآمد نفتی سال جاری تحقق یافته که به معنای ضرر روزانه بیش از ۲۰ میلیون دلار است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
