نشریه آمریکایی نیوزویک با اشاره به سخنان پنجشنبه علی خامنهای درباره جنگ ۱۲ روزه و تقابل با آمریکا و اسرائیل نوشت که این اظهارات نشاندهنده تمایل ایران به حفظ موضعی سختگیرانه در برابر این فشارها و همچنین تاکید بر تابآوری در برابر چالشهای نظامی و دیپلماتیک است.
نیوزویک نوشت: «سالها تحریم اقتصادی، صفآرایی نظامی و اختلافهای سیاسی روابط ایران و آمریکا را تضعیف کرده و مذاکره درباره برنامه هستهای و مسائل امنیتی گستردهتر را دشوارتر کرده است»
علی خامنهای درباره جنگ ۱۲ روزه گفت که آمریکا و اسرائیل در این جنگ «کتک خوردند» و «دستخالی برگشتند و به اهدافشان نرسیدند.» رهبر جمهوری اسلامی اشاره کرد که در روزهای جنگ «ما خسارتهایی دیدیم و جانهای عزیزی از دست ما رفتند و این طبیعت جنگ است.»
رهبر جمهوری اسلامی همچنین گزارشها از ارسال باواسطه پیام به آمریکا برای مذاکره را رد کرد و دروغ وقیح خواند.
لویدز لیست در این گزارش که جمعه هفتم آذر منتشر شد، نوشت میزان نفت خام تحریمی ایران و ونزوئلا که در شناورها ذخیره شده، به بالاترین حد خود رسیده و همزمان تعداد نفتکشهایی که هنوز شناسایی و تحریم نشدهاند، کمتر شده است.
بر اساس این گزارش، این شرایط فشار را بر ناوگان سایه افزایش داده اما همچنان جابهجایی نفتکشها میان مسیرهای ایران، ونزوئلا و روسیه ادامه دارد.
ناوگان سایه به شبکهای از نفتکشها، شرکتهای پوششی و عملیات لجستیکی مخفی گفته میشود که کشورهایی مثل ایران برای دور زدن تحریمهای بینالمللی علیه صادرات نفتشان، از آن استفاده میکنند.
به نوشته لویدز لیست، ناوگان سایه شامل هزار و ۴۲۳ نفتکش با مجموع ۱۵۲.۲ میلیون تن ظرفیت است که ۶۵ درصد این کشتیها تحت تحریمهای آمریکا، بریتانیا یا اتحادیه اروپا قرار دارند.
این نشریه دستکم نه نفتکش تازه وارد به تجارتهای ناوگان سایه را در ماه گذشته ردیابی کرده که شش نفتکش آن وارد بازار نفت تحریمی ایران شدند.
به این ترتیب، بیشتر نفتکشهای ورودی جدید به ناوگان سایه در خدمت انتقال نفت ایران بوده، اما ونزوئلا بیشترین رشد از نظر ظرفیت را داشته است.
با آغاز دور دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ، کارزار تازهای از سیاست «فشار حداکثری» آمریکا علیه جمهوری اسلامی به راه افتاد.
به عنوان نمونه، در صد روز نخست، دولت ترامپ در مجموع ۱۷ دور تحریم مرتبط با جمهوری اسلامی اعمال کرد که طی آن ۴۰ شخص، ۱۱۷ شرکت و نهاد و ۷۷ نفتکش هدف قرار گرفتند.
صادرات نفت تحریمی ایران و ونزوئلا ادامه دارد
حجم نفتکشهای غیرمشمول تحریم در ناوگان سایه به دلیل برنامههای گسترده تحریمی کاهش یافته است.
دلیا هه، تحلیلگر شرکت انرژی وورتکسا به لویدز لیست گفت: «با توجه به حجم بالای نفت ایران روی آب که نشاندهنده چالشهای تخلیه محموله است، ناوگان سایه ایران احتمالا با ظرفیت تقریبا کامل کار میکند.»
بر اساس دادههای ورتکسا، صادرات نفت خام و میعانات گازی ایران در سال جاری میلادی بین ۱.۵ تا ۱.۷ میلیون بشکه در روز بوده که تقریبا ۶ درصد بیشتر از سال گذشته و حدود ۲۵ درصد بیشتر از حجم ثبتشده در سال ۲۰۲۳ است.
تحلیلگر این شرکت افزود: « با وجود سختتر شدن اجرای تحریمها و نظارتهای مقرراتی غرب در سال جاری، این رشد پایدار نشاندهنده پیچیده شدن تاکتیکهای دور زدن تحریم از سوی ایران است.»
در شهریورماه و پیش از اجرا شدن مکانیسم ماشه، مرکز پژوهشهای مجلس اعلام کرد که بر اساس ارزیابیهایش، فعالسازی مکانیسم ماشه «تاثیر اقتصادی جدی» در ایران ندارد و جمهوری اسلامی با تجربه دورزدن تحریمها و مخالفت چین و روسیه میتواند آن را مدیریت کند.
همزمان، محسن پاکنژاد، وزیر نفت جمهوری اسلامی در واکنش به فعال شدن مکانیسم ماشه گفت که حکومت ایران «تخصص لازم برای دور زدن» تحریمها را دارد.
دادههای ورتکسا نشان میدهد که نرخ بهرهبرداری ایران از کشتیهای حامل نفت در ماه نوامبر به بالاترین سطح در ۲۷ ماه گذشته رسیده و نسبت به سال گذشته ۴۰ درصد افزایش یافته است.
لویدز لیست نوشت که وضعیت برای ونزوئلا نیز مشابه است و در حالی که میزان زیادی از نفت خام این کشور روی آب معلق مانده، صادرات نفت خام از سوی دولت کاراکاس در سطح بالا ادامه دارد.
وضعیت روسیه
لویدز لیست نوشت که روسیه طی دو ماه گذشته نفتکشهای کمتری برای حمل نفت خود جذب کرد و نفتکشها بسته به جذابیت بازار، میان بازارهای نفت کشورهای تحت تحریم جابهجا میشوند.
به عنوان نمونه، یک نفتکش که ماه آگوست در انتقال کشتیبهکشتی نفت ایران در ساحل مالزی، حضور داشت، پس از تحویل محموله به چین، به دریای بالتیک رفت و اکنون در بندر پریمورسک روسیه در حال بارگیری است.
بنا بر این گزارش، امکان جابهجایی نفتکشها میان بازارهای نفت ایران و ونزوئلا هم وجود دارد.
نقش شرکتهای چینی، هنگکنگی و اماراتی
لویدز لیست گزارش داد که چین و هنگکنگ در ماههای سپتامبر و اکتبر، رتبههای اول در زمینه ثبت شرکت برای ورود به ناوگان سایه داشتهاند و تقریبا نیمی از شرکتهای مدیریتکننده کشتیهای جدید را ثبت کردهاند.
این نشریه بریتانیایی اضافه کرد که هنگکنگ بهطور سنتی یکی از مقاصد اصلی ناوگان سایه بوده است، بهطوریکه ۱۵ درصد ناوگان فعلی سایه در این منطقه ثبت شدهاند.
آذرماه سال گذشته، گروهی از نمایندگان آمریکایی در نامهای به جانت یلن، وزیر وقت خزانهداری ایالات متحده، نگرانی خود را از افزایش نقش هنگکنگ به عنوان یک مرکز مالی برای پولشویی، دور زدن تحریمها و فعالیتهای غیرقانونی ایران، چین، کره شمالی و روسیه ابراز کردند و خواستار تغییر سیاستها در قبال هنگکنگ شدند.
لویدز لیست همچنین گزارش داد امارات متحده عربی در سطح مدیریت فنی نفتکشها بیشترین سهم را دارد و ۱۹ درصد نفتکشها از سوی شرکتهای مستقر در این کشور مدیریت میشوند. چین با ۱۶ درصد در رتبه سوم قرار دارد.
در شهریور ماه، وزارت خزانهداری آمریکا «ولید خالد حمید السامرایی»، تاجر عراقی مستقر در امارات متحده عربی را در ارتباط با قاچاق نفت ایران تحریم کرد که شبکهای از شرکتهای کشتیرانی و بازرگانی نفتی را مدیریت میکند.
این قطعنامه با ۵۴۹ رای موافق، ۷ رای مخالف و ۳۱ رای ممتنع و با اجماع گسترده جناحهای مختلف سیاسی در صحن پارلمان اروپا به تصویب رسید.
نمایندگان پارلمان اروپا در این قطعنامه سیاستهای جمهوری اسلامی علیه بهائیان را «آزار هدفمند و از پیش طراحیشده»، «جنایت علیه بشریت» و بخشی از «الگوی ادامهدار استبداد» توصیف کردند.
پارلمان اروپا همچنین به سند محرمانهای در سال ۱۹۹۱ با امضای علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، اشاره کرد که در آن بهصراحت بر «مسدود کردن مسیر پیشرفت و توسعه بهائیان» تاکید شده است.
وثاق سنائی، یکی از سخنگوهای جامعه جهانی بهائی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال گفت: «این قطعنامه بر عملکرد ضدحقوق بشری جمهوری اسلامی، بهویژه در قبال جامعه بهائی، تاکید کرده است.»
این قطعنامه مواردی از جمله به رسمیت نشناختن جامعه بهائی در قانون اساسی، بازداشتهای خودسرانه، ناپدیدسازی قهری، محرومیت از تحصیل و اشتغال، مصادره اموال، ممانعت از خاکسپاری شایسته، و نفرتپراکنی علیه بهائیان از طریق رسانههای حکومتی را بهعنوان مصادیق «سرکوب سیستماتیک» فهرست کرده است.
در این قطعنامه، افزون بر سرکوب جامعه بهائیان، افزایش شمار اعدامها و استفاده از مجازات اعدام بهعنوان ابزار سرکوب سیاسی و مذهبی در ایران نیز محکوم شده است.
نمایندگان پارلمان اروپا یادآور شدند این قطعنامه در ادامه قطعنامه اخیر مجمع عمومی سازمان ملل درباره «آثار تجمیعی» سرکوب اقلیتها در ایران، از جمله بهائیان، به تصویب رسیده است.
آنها از نهادهای اتحادیه اروپا و کشورهای عضو خواستند در گفتوگوها با تهران، موضوع نقض آزادی دین و عقیده را بهطور مشخص مطرح کنند و قضات، دادستانها و ماموران امنیتی مسئول آزار بهائیان را در فهرست تحریمهای حقوق بشری قرار دهند.
قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی و گسترش دامنه تحریمها علیه سایر مقامهای دخیل در نقض حقوق بشر در ایران، از دیگر مطالبات نمایندگان از شورای اتحادیه اروپا بود.
بر اساس آمارهای ارائهشده در این قطعنامه، بیش از نیمی از بهائیانی که سال گذشته در ایران مورد پیگرد قرار گرفتند، زن هستند و تعداد پروندههای قضایی علیه این گروه در سال گذشته از ۱۲۰۰ مورد فراتر رفته است.
در جریان گفتوگوها پیش از رایگیری برای این قطعنامه، چند نماینده پارلمان اروپا از وضعیت بهائیان در ایران انتقاد کردند.
هانا نویمن، نماینده پارلمان اروپا از آلمان، گفت: «حکومتی که مردم را بهخاطر ایمان یا جنسیتشان زندانی میکند، قدرتمند نیست، بلکه هراسان است. رژیمی که خانههای بهائیان را مصادره میکند، قوی نیست؛ تنها شکنندگی دیوارهای خود را نشان میدهد.»
او با اشاره به سهم بالای زنان در پروندههای قضایی علیه بهائیان افزود: «وقتی صدای یک زن را خاموش میکنید، صدای او از میلیونها گلو بازمیگردد.»
الساندرو بنهدتی، نماینده جامعه جهانی بهائی، تصویب این قطعنامه را «نقطهای تعیینکننده» در دفاع از حقوق بهائیان ایران توصیف کرد و گفت پیام اروپا به ایران روشن است و باید به تبعیض ساختاری علیه بهائیان پایان داده شود.
پارلمان اروپا در یک سال گذشته سه قطعنامه دیگر در نوامبر ۲۰۲۴ و ژانویه و آوریل ۲۰۲۵ درباره وضعیت بهائیان صادر کرده که همگی «سرکوب سیستماتیک دینی» در ایران را مورد انتقاد قرار دادهاند.
بهائیان بزرگترین اقلیت دینی غیرمسلمان ایران هستند که از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷ بهطور سیستماتیک هدف آزار و اذیت قرار گرفتهاند.
در هفتهها و ماههای اخیر، فشارهای جمهوری اسلامی بر جامعه بهائیان ایران بهطور محسوسی افزایش یافته است.
منابع غیررسمی میگویند بیش از ۳۰۰ هزار شهروند بهائی در ایران زندگی میکنند. قانون اساسی جمهوری اسلامی تنها ادیان اسلام، مسیحیت، یهودیت و زرتشتی را به رسمیت میشناسد.
