آزمایش عمومی موتور پهپاد پیشرفته شاهد-۱۶۱ در یک نمایشگاه دفاعی در تهران، به گفته یک رسانه نظامی اسرائیلی، به نماد تازهای از نمایش قدرت پهپادی و بازدارندگی جمهوری اسلامی در برابر اسرائیل و غرب تبدیل شده است.
وبسایت «اسرائیل دیفنس» گزارش داد یگان هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در جریان یک نمایشگاه نظامی در تهران، در اقدامی «کمسابقه و غیرمعمول»، موتور پهپاد شاهد-۱۶۱ را در برابر چشم بازدیدکنندگان روشن و آزمایش کرده است؛ اقدامی که بهگفته این رسانه، پیام روشنی درباره اتکای تهران به توان پهپادی در دکترین بازدارندگیاش دارد.
براساس این گزارش، تحلیلگران نظامی در اسرائیل این نمایش را بخشی از تلاش ایران برای تثبیت تصویر خود بهعنوان قدرتی فناورانه و مستقل در حوزه جنگافزارهای بدون سرنشین توصیف کردهاند؛ آن هم در زمانی که تنش میان تهران و اسرائیل در منطقه رو به افزایش است.
اسرائیل دیفنس مینویسد شاهد-۱۶۱ نماد مسیری است که صنایع نظامی ایران طی سالهای گذشته پیمودهاند: اتکا به مهندسی معکوس سامانههای غربی.
این پهپاد بر اساس الگوی پهپاد آمریکایی «آرکیو-۱۷۰ سنتینل» ساخته شده؛ پهپادی که ایران در سال ۲۰۱۱ کنترل آن را به دست گرفت و آن را فرود آورد و سپس با مهندسی معکوس، نسخه بومی آن را بازطراحی کرد.
بهگفته این رسانه، شاهد-۱۶۱ در کنار دیگر سامانههای پهپادی که طی ماههای اخیر بهتدریج رونمایی شدهاند، امروز در مرکز شبکه تهاجمی و اطلاعاتی جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
این پهپاد بهعنوان ابزاری دوکاربردی توصیف شده که هم برای ماموریتهای شناسایی و جمعآوری اطلاعات به کار میرود و هم توان انجام حملات دقیق را دارد؛ نقشی مشابه «مهمات سرگردان» که در سالهای اخیر در میدانهای مختلف نبرد بهطور گسترده استفاده شده است.
اسرائیل دیفنس تاکید میکند که خودِ شکل برگزاری این آزمایش – روشن کردن موتور یک پهپاد پیشرفته در یک محیط عمومی و نه پشت درهای بسته – حامل پیام سیاسی و راهبردی است.
بهنوشته این رسانه، تهران میکوشد نشان دهد که برنامه پهپادیاش نه یک پروژه محدود، بلکه بخشی مرکزی از معماری دفاعی و تهاجمی کشور است و میتواند در معادلات بازدارندگی با اسرائیل و کشورهای غربی نقش مستقلی ایفا کند.
این گزارش اضافه میکند که تمرکز ایران بر توسعه پهپادهای بومی، در چارچوب تلاش گستردهتر برای گسترش برد عملیاتی و ایجاد شبکهای از ابزارهای بازدارنده کمهزینه اما مؤثر قابل فهم است؛ شبکهای که از نگاه تحلیلگران اسرائیلی، از لبنان و سوریه تا یمن و فراتر از آن امتداد دارد و طراحی شده تا فشار بر سامانههای دفاعی و جبهههای مختلف اسرائیل را افزایش دهد.
بهگفته اسرائیل دیفنس، رونمایی نمایشی از شاهد-۱۶۱ در تهران پیامی دوگانه دارد: مخاطب داخلی، که باید به توان «فناوری بومی» باور کند، و مخاطب خارجی، بهویژه اسرائیل و غرب، که باید این پیام را دریافت کند که برنامه پهپادی ایران صرفاً آزمایشگاهی نیست، بلکه بخشی عملیاتی و تثبیتشده از قدرت نظامی جمهوری اسلامی است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
