سعید خطیبزاده، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی،گفت که ایالات متحده از طریق کشورهای ثالث پیامهای متناقضی در مورد مذاکرات هستهای به تهران ارسال میکند. همزمان، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت هیچ پیام جدیدی از سوی تهران به آمریکا ارسال نشده است.
خطیبزاده سهشنبه ۲۰ آبان در ابوظبی گفت تهران میخواهد به «توافق هستهای صلحآمیز» برسد، اما در مورد امنیت ملی مصالحه نخواهد کرد.
ایالات متحده، متحدان اروپایی آن و اسرائیل، تهران را متهم میکنند که از برنامه هستهای خود به عنوان پوششی برای تلاشها جهت توسعه توانایی تولید سلاح اتمی استفاده میکند. ایران میگوید برنامه هستهایاش فقط برای اهداف صلحآمیز است.
تهران و واشینگتن پیش از جنگ ۱۲ روزه بین جمهوری اسلامی و اسرائیل در خردادماه، پنج دور مذاکرات هستهای برگزار کردند. آمریکا با حمله به سایتهای هستهای کلیدی ایران به این جنگ پیوست.
خطیبزاده با تکرار دیدگاه تهران، واشینگتن را به «خیانت به دیپلماسی» متهم کرد.
روز سهشنبه علی لاریجانی هم در شبکه ایکس نوشت: «دلیل اینکه هیچ پیام جدیدی (از طرف ایران) ارسال نشده این است که پیشتر مذاکراتی انجام شده بود، اما طرف مقابل حاضر به توافق نشده است.»
رسانههای ایران ۱۹ آبان به نقل از خطیبزاده در سفر به ژاپن نوشتند خطیبزاده گفته در شرایط عدم اعتماد فعلی، علی خامنهای چارچوبها را ترسیم کردهاند و «در همان مسیر حرکت خواهیم کرد».
این دیپلمات جمهوری اسلامی در ژاپن افزود تهران هرگز از دیپلماسی رویگردان نبوده، «اما این ما نیستیم که باید حسن نیتمان را ثابت کنیم»
معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی اقدام سه کشور اروپایی در فعال کردن سازوکار ماشه (اسنپبک) را «خطای جدی» و «غیرقانونی» خواند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی هم ۱۸ آبان اعلام کرد که از نظر مقامات حکومت ایران فعلا «هیچ امکانی» برای مذاکره با آمریکا وجود ندارد. او دلیل این موضع مقامات جمهوری اسلامی را نبود «رویکرد مثبت یا سازندهای» از سوی آمریکا دانست.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی همچنین افزود: «هر زمان که آنها برای مذاکرهای بر اساس پایه برابر برای یک توافق سودمند برای هر دو طرف آماده باشند، مذاکره میتواند ممکن باشد و ایران میتواند آن را مورد بررسی قرار دهد.»
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی نیز پیش از این مذاکره با آمریکا را «بیفایده و زیانبار» دانسته و هرگونه گفتوگو با واشینگتن را ممنوع اعلام کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، ۱۵ آبان در دیدار با رهبران کشورهای آسیای مرکزی گفت جمهوری اسلامی از کاخ سفید پرسیده که آیا ممکن است تحریمها برداشته شود یا نه. او افزود که مایل است که به این تقاضاها گوش دهد و بهگفته او امکان رفع این تحریمها وجود دارد.
او پیشتر هم اعلام کرده بود در صورتی که جمهوری اسلامی رفتار صلحجویانه نشان دهد و از اقدامات تهدیدآمیز دست بردارد، آماده لغو تحریمهای تهران است.
همچنین در ۱۳ آبان، حساب وزارت خارجه آمریکا به زبان فارسی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایالات متحده همچنان مصمم به ترویج دیپلماسی، پاسخگویی و آرمانهای مردم ایران برای آیندهای روشنتر است.»
خبرگزاری مهر، وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی، گزارش داد این جوان صبح سهشنبه ۲۰ آبان با وجود تلاش کادر درمانی درگذشت.
امیر خلفیان، دادستان عمومی و انقلاب اهواز، ۱۹ آبان از بازداشت موقت و آزادی با قرار وثیقه شهردار و مسئول اجراییات شهرداری این شهر و صدور دستور جلب برای سه نفر دیگر در ارتباط با خودسوزی بالدی خبر داده بود.
خلفیان افزود: «چند نفر که در فضای مجازی به دنبال ایجاد تنش و آشوب بودند نیز در حال حاضر با قرار کفالت آزاد هستند.»
سازمان حقوق بشر کارون پیشتر گزارش داد نیروهای شهرداری منطقه سه اهواز به همراه ماموران انتظامی، ۱۱ آبان بدون اطلاع و حضور مجاهد بالدی، مالک دکه اغذیهفروشی، به محل کسب او در پارک زیتون مراجعه و اقدام به تخریب آن کردند.
در زمان حضور ماموران، همسر بالدی و فرزند دانشجوی او در محل حضور داشتند و برای جلوگیری از تخریب، در داخل مغازه تحصن کردند. با این حال، ماموران به تخریب ادامه دادند.
بر اساس این گزارش، معاون خدمات شهرداری منطقه سه اهواز با خشونت دست همسر مجاهد بالدی را کشیده و او را به بیرون از دکه پرتاب کرده است.
احمد در پی این «رفتار ناعادلانه و خشونت با مادرش و در اعتراض به ظلم صورتگرفته»، در برابر چشمان ماموران اقدام به خودسوزی با بنزین کرد.
روایت پدر احمد از مرگ پسرش
پدر احمد بالدی در گفتوگو با روزنامه هممیهن جزئیات بیشتری از حادثه را روایت کرد. او گفت صبح روز حادثه، برای تمدید مهلت تخلیه مغازه به سازمان خدمات شهری اهواز رفته بود و از مسئولان خواسته بود تا پایان مراسم سالگرد مادرش فرصت دهند، اما شهردار منطقه سه پاسخ داده بود: «مغازه باید امروز خراب شود».
مجاهد بالدی افزود هنگام وقوع حادثه، برق مغازه قطع و درهای برقی بسته شده بود. پسرش داخل مغازه مانده بود و مادرش التماس میکرد تا بتواند وارد شود و اقدامی برای جلوگیری صورت گیرد.
به گفته او، ماموران شهرداری احمد را تحریک کرده بودند: «یکی گفت فندک بدهم؟ کبریت بدهم؟» بالدی افزود: «وقتی یکی از ماموران مادرش را کشید، احمد فندک را زد. نیروهای آتشنشانی در را باز کردند اما فقط پس از شعلهور شدن آتش وارد شدند.»
این رخداد بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشت و کاربران با انتشار تصاویر او از «بیعدالتی و رفتار غیرقانونی شهرداری اهواز» انتقاد کردند.
پس از آن و در عصر ۱۵ آبان، گروهی از شهروندان و بستگان بالدی در برابر بیمارستان طالقانی این شهر تجمع اعتراضی برگزار کردند.
بهدنبال این موضوع، حسن سلامات، جواد ساعدی و صادق آلبوشوکه، سه فعال رسانهای و مدنی عرب اهوازی که خبرهای مرتبط با خودسوزی اعتراضی بالدی را منتشر کردند، بهدست نیروهای امنیتی بازداشت شدند.
در سالهای گذشته موارد بسیاری از اقدام به خودسوزی و خودکشی کارگران در ایران بهدلیل اخراج، شرایط سخت کاری، تاخیر در پرداخت یا عدم پرداخت دستمزد، و سایر مسائل گزارش شده است.
وحید موسویان، دادستان مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد، گفت حکم اعدام این فرد سهشنبه ۲۰ آبان پس از تایید در دیوان عالی کشور، با درخواست اولیای دم، مقابل چشمان مردم در میدان هفتتیر یاسوج اجرا شد.
تصاویر منتشر شده از این رویداد، حضور کودکان و نوجوانان را در محل اجرای این حکم نشان میدهد. برخی از حاضران در لحظات اجرای حکم شعار «بخشش، بخش» سردادند و خواستار گذشت اولیای دم مقتول شدند.
اجرای حکم اعدام این زندانی در حالی مقابل چشمان مردم صورت گرفت که انجمن علمی روانپزشکان ایران، چهارم شهریورماه در نامهای به غلامحسین محسنیاژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، نسبت به پیامدهای گسترده اجرای مجازات اعدام در ملاعام هشدار داد و خواستار توقف فوری این رویه شد.
در این نامه به امضا وحید شریعت، رییس انجمن علمی روانپزشکان ایران رسیده بود، تاکید شد که اجرای مجازات مرگ در ملاعام نهتنها تاثیر پایدار و اثباتشدهای بر کاهش جرم ندارد، بلکه باعث پیامدهای منفی روانی و اجتماعی بر جامعه و شهروندان میشود و افزایش بالقوه خشونت از آنجمله است.
داودی شامگاه ۲۱ آبان ۱۴۰۳ پس از خروج از مطب خود در شهرستان یاسوج، از سوی برادر یک بیمار فوت شده به قتل رسید.
کشتهشدن این پزشک واکنشها و اعتراضهای گستردهای را بههمراه داشت و بسیاری به موارد متعدد و تکرار خشونت علیه کادر درمان در ایران اشاره کردند.
کادر درمان در یاسوج نیز همان زمان در تجمعی اعتراضی خواستار رسیدگی به امنیت مراکز درمانی شدند.
دادستان کهگیلویه و بویراحمد گفت فرد متهم به قتل در کمتر از ۱۴ ساعت، دستگیر و فرآیند رسیدگی قضایی، خارج از نوبت آغاز و ۱۷ آذر ۱۴۰۳ کیفرخواست این پرونده صادر شد.
بهگفته موسویان، پرونده در شعبه اول دادگاه کیفری یک استان کهگیلویه و بویراحمد رسیدگی و حکم اعدام صادر شد و پس از تایید آن در دیوان عالی کشور به اجرا درآمد.
افزایش میزان صدور، تایید و اجرای احکام اعدام زندانیان در ایران در ماههای گذشته اعتراضهای فراوانی را در داخل و خارج کشور به دنبال داشته است.
وبسایت حقوق بشری هرانا ۱۷ مهرماه در گزارشی به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام خبر داد در یک سال گذشته (۱۹ مهر ۱۴۰۳ تا ۱۶ مهر ۱۴۰۴) دستکم هزار و ۵۳۷ نفر در ایران اعدام شدند و از این تعداد هشت نفر در ملاعام اعدام شدند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ۲۹ مهرماه در تازهترین گزارش خود به مجمع عمومی این سازمان، تصویر تیرهای از وضعیت حقوق بشر در ایران ارائه داد و نسبت به افزایش اعدامها هشدار داد.
جان هرلی که همراه با هیاتی از ایالات متحده به خاورمیانه سفر کرده است، دوشنبه ۱۹ آبان در دیدار با خبرنگاران در سفارت آمریکا در بیروت گفت: «دولت آمریکا در مورد قطع جریان منابع مالی ایران به حزبالله بسیار جدی است.»
او هشدار داد لبنان تا انتخابات بعدی در بهار آینده برای این اقدام فرصت دارد.
سفر جاری مقامات وزارت خزانهداری آمریکا به خاورمیانه هفته از ترکیه آغاز شد. آنها پس از دیدار با مقامهای لبنانی به امارات متحده عربی و سپس اسرائیل خواهند رفت.
هرلی با اشاره به تلاشهای دیپلماتیک برای خنثیسازی منابع مالی حزبالله گفت که ایالات متحده در صدد «خفه کردن» این منابع است و برای تحقق این هدف با امارات متحده عربی و ترکیه رایزنی کرده است.
جوزف عون، رییسجمهور لبنان یکشنبه در دیدار با هیاتی بلندپایه از وزارت خزانهداری آمریکا که به این کشور سفر کرده است اطمینان داد که این کشور خود را به اجرای سختگیرانهی اقدامات ضد پولشویی و مبارزه با تامین مالی تروریسم پایبند میداند.
هرلی تاکید کرد: «بهطور تاریخی شاهد جریانهای مالی قابل توجهی از آن دو کشور [ترکیه و امارات متحده عربی] بودهایم که از سپاه پاسداران نشات میگیرد و نهایتا به حزبالله میرسد.»
بر اساس اعلام خزانهداری آمریکا، تهران از ابتدای سال جاری بیش از «یک میلیارد دلار» به حزبالله انتقال داده است.
او درباره روشهای انتقال افزود: «بخش زیادی نقد است، بخش زیادی طلا و بخشی هم ارزهای دیجیتال است.»
وزارت خزانهداری آمریکا پنجشنبه ۱۵ آبان اعلام کرد برای حمایت از خلع سلاح حزبالله، چند عضو فعال این گروه در حوزه مالی از جمله اسامه جابر، محمد جعفر محمد قصیر و سامر کسبار را به فهرست تحریمهای خود افزوده است.
در این بیانیه آمده که این افراد از طریق صرافیها از ساختار نقدی اقتصاد لبنان سوءاستفاده کرده و در سال ۲۰۲۵ دهها میلیون دلار از ایران به حزبالله منتقل کردهاند.
هرلی اقدامات لبنان در مقابله با نقل و انتقال وجوه نقد و طلا را «گامهای محدود اما مثبت» خواند و افزود: «آنها در متوقف کردن پول نقد و طلا در فرودگاه بیروت تا حدودی موفق بودهاند. ما دوست داشتیم این اقدامات تا بنادر و همه مرزها هم گسترش یابد.»
یک مقام لبنانی که خواست نامش فاش نشود به خبرنگار فرانسه گفت هیات آمریکایی «پیامی روشن و قاطع» در خصوص لزوم مقابله فعال با منابع مالی حزبالله منتقل کرده و افزود: «آنها خواستار اقدام واقعی قبل از پایان سال شدهاند.»
هرلی با اشاره به ضعیف شدن حزبالله در جنگ اخیر با اسرائیل گفت که واشینگتن تلاش میکند ضمن قطع منابع مالی، دولت لبنان را به خلع سلاح گروه ترغیب کند.
این سخنان که در همایشی با موضوع «ما و غرب» بیان شد، بخشی از روایتی است که تهران در ماههای اخیر برای مشروعیتبخشی به سیاست منطقهای و توان نظامی خود دنبال کرده؛ روایتی که حالا از سوی لاریجانی تکرار میشود تا بر نگرانیها درباره تشدید احتمالی تنشها بیفزاید.
تاکید فزاینده بر «ارزش استقامت و پایداری» در کلام مقامات ارشد، در یک بستر متزلزل داخلی و خارجی رخ میدهد: از یک سو جامعه جهانی نگران شفافیت برنامه هستهای جمهوری اسلامی و نظارت بر آن است و از سوی دیگر نیروهای منطقهای و فرامنطقهای رفتار تهران را زیر ذرهبین دارند.
در چنین وضعیتی یک اشتباه محاسباتی یا حادثهای محدود میتواند بهسرعت به زنجیره برخوردهایی شدید بدل شود.
رسانههای بینالمللی هم نسبت به افزایش احتمال درگیری جدید میان ایران و اسرائیل هشدار میدهند، هشدارهایی که میتوان آنها را بازتابی از غیبت گفتوگوی دیپلماتیک و فقدان مکانیسمهای موثر نظارتی تفسیر کرد.
در کنار این تحلیل رسمی، تحلیلگران منطقهای و پژوهشگران مسائل ایران هم درباره معضل راهبردی تهران هشدار میدهند: اصرار نظام بر منطقِ مقاومتِ تمامعیار میتواند از یکسو پیروزیهای نمادین و داخلی ایجاد کند و از سوی دیگر هزینههای اقتصادی، دیپلماتیک و انسانی را برای مردم ایران افزایش دهد.
تا اینجا، میتوان گفتمان «رشد تنش» را برنده این صحنه دانست و با شنیدن عبارت «جنگ تمام عیار» از زبان علی لاریجانی، باید انتظار وخیمتر شدن شرایط را نیز داشت.
پیامدهای این سرسختی برای مردم ایران روشن و تلخ است: اقتصاد فرسوده و ویران شده، فشارهای معیشتی و فضای سرکوب سیاسی که در کنار افزایش احتمال درگیری نظامی، افق ناامنی را برای شهروندان رقم میزند.
روایت حاکم که «استقلال و عزت» را اولویت میداند، هیچ تناسبی با منافع ملی ندارد و این رویکرد، ایران را به پرداخت هزینههای گزافتر سوق خواهد داد. این هزینهها هم همگی از جیب مردم ایران پرداخت خواهد شد.
در سطح منطقهای اما ادامه این راه بیش از پیش به محاسبات بازیگران خارجی وابسته است: تشدید فشارهای نظامی از سوی اسرائیل یا تغییر محاسبات سیاسی واشینگتن میتواند جرقهای برای گسترش بحران باشد.
از سوی دیگر، تحمیل فشارهای بیشتر بر تهران، ممکن است علی خامنهای را به سمت رفتارهای عکسالعملی و حتی مخاطرهآمیز سوق دهد. این حلقه معیوبْ هر دو سو را در معرض تصمیمهای ناپایدار قرار میدهد.
تا وقتی جمهوری اسلامی از منطق «تنها مقاومت، حتی اگر به قیمت جنگ باشد» جدا نشود، وضعیت ایران و منطقه ناپایدار و خطرناک باقی خواهد ماند و بهای این کابوس غیر عادی را مردم ایران پرداخت خواهند کرد.
