بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت امیدوار است مرحله بعدی توافق میان اسرائیل و حماس بهصورت مسالمتآمیز پیش برود، اما تاکید کرد شرایط دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، «کاملا روشن» است: حماس باید سلاحهایش را تحویل دهد و خلع سلاح شود، وگرنه «جهنم برپا خواهد شد.»
او گفت اکنون که گروگانهای زنده بازگردانده شدهاند، نوبت به خلع سلاح و غیرنظامیسازی میرسد، و افزود «ما توافق کردیم به صلح فرصت دهیم.»
نخستوزیر اسرائیل در گفتوگوی خود با سیبیاس نیوز گفت: «اول، حماس باید سلاحهایش را تحویل دهد. دوم، باید مطمئن شد هیچ کارخانه سلاحی در غزه وجود ندارد و هیچ قاچاقی به غزه انجام نمیشود. این یعنی غیرنظامیسازی.»
این تازهترین عملیات از مجموعه اقداماتی است که در هفتههای اخیر در چارچوب افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه انجام میشود.
ترامپ سهشنبه ۲۲ مهر در پستی در شبکه اجتماعی خود، تروث سوشال نوشت که این حمله علیه «یک سازمان تروریستی شناختهشده» انجام شده، اما جزئیاتی درباره گروه هدف ارائه نکرد.
او افزود: «این شناور در حال حمل مواد مخدر بوده و با شبکههای غیرقانونی مواد مخدر و تروریسم ارتباط داشته است.»
در ویدئویی حدوداً ۳۰ ثانیهای که ترامپ منتشر کرد، قایقی ساکن در سطح آب دیده میشود که هدف اصابت یک پرتابه قرار میگیرد و سپس منفجر میشود.
پنتاگون اخیراً در گزارشی به کنگره اطلاع داده بود که ترامپ تشخیص داده ایالات متحده درگیر «نبرد مسلحانه غیربینالمللی» با کارتلهای مواد مخدر است.
با این حال، برخی از حقوقدانان نظامی پیشین گفتهاند که توضیحات حقوقی دولت ترامپ برای کشتن مظنونان به قاچاق مواد مخدر در دریا، بهجای دستگیری آنها، الزامات حقوق بینالملل بشردوستانه را برآورده نمیکند.
در همین حال، آمریکا حضور نظامی خود را در جنوب دریای کارائیب افزایش داده است.
به گفته مقامهای دفاعی، هشت ناو جنگی آمریکایی با هزاران ملوان و تفنگدار دریایی، یک زیردریایی هستهای و چند فروند جنگنده اف-۳۵ در منطقه مستقر شدهاند.
دولت ترامپ تاکنون اطلاعات اندکی درباره جمله هویت افراد کشتهشده یا جزییات مربوط به محمولههای توقیفشده در عملیاتهای مشابه قبلی منتشر کرده است،.
نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، بارها آمریکا را متهم کرده است که در تلاش برای سرنگونی اوست.
واشینگتن در ماه اوت جایزه مربوط به اطلاعات منجر به دستگیری مادورو را دو برابر کرد و آن را به ۵۰ میلیون دلار افزایش داد و او را به ارتباط با شبکههای قاچاق مواد مخدر و گروههای جنایتکار متهم کرد. مادورو این اتهامات را رد کرده است.
هفته گذشته وزارت حملونقل آمریکا پیشنهاد کرده بود که پروازهای شرکتهای هواپیمایی چینی در مسیرهای رفتوبرگشت به ایالات متحده از استفاده از حریم هوایی روسیه منع شوند. این وزارتخانه دلیل این تصمیم را «برتری زمانی» پروازهای چینی نسبت به خطوط هوایی آمریکایی عنوان کرد که قادر استفاده از حریم هوایی روسیه نیستند.
شرکت چاینا ایسترن (China Eastern) در نامهای به وزارت حملونقل آمریکا نوشت که این تصمیم ممکن است زمان پرواز برخی از مسیرهای اصلی این شرکت را بین دو تا سه ساعت افزایش دهد و در نتیجه خطر از دست رفتن پروازهای اتصالیافته را بالا ببرد و مصرف سوخت را نیز بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
شرکتهای ایر چاینا (Air China) و چاینا ساوترن (China Southern) نیز در بیانیههایی جداگانه اعلام کردند که این تصمیم بر شمار زیادی از مسافران در ایالات متحده و چین اثر منفی خواهد گذاشت.
چاینا ساوترن تخمین زده است که دستکم ۲۸۰۰ مسافر در بازه اوج سفرهای تعطیلاتی از اول نوامبر تا ۳۱ دسامبر نیاز به رزرو مجدد خواهند داشت، امری که «برنامه سفر آنها را به خطر میاندازد.»
در همین حال، شرکت یونایتد ایرلاینز (United Airlines) از دولت ترامپ خواست ممنوعیت عبور از حریم هوایی روسیه را به کاتای پسیفیک (Cathay Pacific) و دیگر شرکتهای مستقر در هنگکنگ نیز گسترش دهد، زیرا این شرکتها همچنان از حریم هوایی روسیه برای پرواز به آمریکا استفاده میکنند.
یونایتد اعلام کرد که محدودیتهای روسیه عملاً مانع از ازسرگیری پروازهای مستقیم این شرکت میان چین و شهرهایی چون نیویورک، واشینگتن و شیکاگو شده است.
روسیه در واکنش به ممنوعیت پروازهای روسی بر فراز آمریکا که از مارس ۲۰۲۲ و پس از حمله مسکو به اوکراین اعمال شد، استفاده خطوط هوایی آمریکایی و بسیاری از شرکتهای خارجی از حریم هوایی خود را ممنوع کرده است.
با این حال، شرکتهای چینی از این محدودیت معاف بودهاند و از این مزیت برای افزایش سهم بازار خود در مسیرهای بینالمللی بهرهبرداری کردهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه چین جمعه در واکنش به این تصمیم گفت چنین محدودیتهایی به گسترش «تبادلات انسانی میان دو کشور» کمکی نمیکند.
انجمن خطوط هوایی برای آمریکا (Airlines for America)، که نماینده شرکتهای آمریکایی چون امریکن ایرلاینز، دلتا و یونایتد است، ضمن حمایت از تلاش دولت برای برقراری تعادل، از وزارت حملونقل آمریکا خواست تا اطمینان حاصل کند تعداد پروازهای مجاز میان دو کشور متناسب با میزان تقاضا در بازار باقی بماند تا از اخلال بیشتر در ظرفیت پروازها جلوگیری شود.
به گفته ۱۳ منبع مطلع از این عملیات، ارتش اسد تلاش داشته با این اقدام شواهد جنایات جنگی خود را از بین ببرد.
عملیات «جابهجایی زمین» برای پاکسازی گور قطیفه
بر اساس یافتههای رویترز، این عملیات با نام رمز «جابهجایی زمین» از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ با هدف جابهجایی اجساد مدفون در گور دستهجمعی قطیفه ـ واقع در حومه دمشق ـ به منطقهای دورافتاده در بیابان ضمیر انجام شد.
شاهدان شامل رانندگان کامیون، مکانیکها، اپراتور بولدوزر و یکی از افسران پیشین گارد ریاستجمهوری اسد گفتهاند که این پروژه چهار شب در هفته و طی دو سال اجرا شده است؛ هر شب بین ۶ تا ۸ کامیون پر از خاک و بقایای انسانی از قطیفه به سمت بیابان حرکت میکردند.
پنهانکاری در مقیاسی بیسابقه
خبرنگاران رویترز با تحلیل صدها تصویر ماهوارهای، بررسی اسناد رسمی، و مصاحبه با منابع مطلع، محل دقیق گور جدید در بیابان ضمیر را کشف کردند.
به گفته این خبرگزاری، گور جدید دارای دستکم ۳۴ گودال به طول مجموعی دو کیلومتر است که آن را به یکی از بزرگترین گورهای دستهجمعی در طول جنگ داخلی سوریه تبدیل کرده است.
شاهدان گفتهاند که هدف این عملیات، پاکسازی گور دستهجمعی قطیفه از اجساد قربانیانی بود که اغلب در زندانها و بیمارستانهای نظامی جان باخته بودند.
به گفته یکی از افسران سابق گارد ریاستجمهوری، اسد این پروژه را زمانی آغاز کرد که در اواخر سال ۲۰۱۸ در آستانه پیروزی در جنگ داخلی قرار داشت و میکوشید وجهه خود را در سطح بینالمللی بازسازی کند.
افشای گور قطیفه و آغاز طرح مخفیانه
گور دستهجمعی قطیفه نخستین بار در سال ۲۰۱۴ از سوی یک فعال حقوق بشر سوری با انتشار تصاویر هوایی در رسانههای محلی افشا شد. موقعیت دقیق آن نیز چند سال بعد در جریان برخی جلسات دادگاه و گزارشهای رسانهای دیگر مشخص شد.
اسناد ارائهشده به رویترز نشان میدهد که تا پیش از سقوط رژیم اسد در پایان سال گذشته، تمامی ۱۶ خندق مدفون در قطیفه تخلیه شده بودند.
منابع محلی و گروههای حقوق بشری سوری تخمین میزنند که بیش از ۱۶۰ هزار نفر طی سالهای گذشته در بازداشتگاههای امنیتی ناپدید شدهاند و بسیاری از آنان در گورهای جمعی دفن شدهاند.
اسد، در تبعید؛ عدالت، در انتظار
اسد پس از سقوط دیکتاتوریاش به همراه برخی از نزدیکانش از کشور گریخته و هماکنون در روسیه بهسر میبرد. تلاشهای این خبرگزاری برای تماس با او یا افسران دخیل در این پروژه بینتیجه مانده است.
در گزارشی که بهزودی از سوی رویترز منتشر خواهد شد، جزئیات بیشتری درباره نحوه اجرای این عملیات، نحوه شناسایی محل جدید دفن اجساد، و نقش مقامهای امنیتی ارشد سوریه ارائه خواهد شد.
انتقادات و وعدههای دولت جدید
با وجود سقوط حکومت اسد در دسامبر گذشته، مقامات دولت جدید سوریه تاکنون اطلاعات دقیقی درباره هویت قربانیان منتشر نکردهاند. این در حالی است که خانوادههای مفقودان بارها خواستار شفافسازی درباره محل دفن عزیزان خود شدهاند.
محمد رضا جهلکی، رییس کمیسیون ملی رسیدگی به وضعیت مفقودان، به وبسایت الوطن گفته است که حجم بالای پروندهها و نیاز به بازسازی دستگاه قضایی، سرعت پیشرفت تحقیقات را کند کرده است.
او از برنامههایی برای ایجاد بانک اطلاعاتی دیاناِی و پلتفرم دیجیتال برای خانوادهها خبر داده و بر ضرورت تربیت کارشناسان پزشکی قانونی و آزمایش دیاناِی تاکید کرده است.
آلام خانوادهها و هشدار فعالان حقوق بشر
محمد العبدالله، رییس مرکز عدالت و پاسخگویی سوریه، با استناد به یافتههای رویترز، هشدار داد که انتقال مخفیانه اجساد از قطیفه به ضمیر برای خانوادههای قربانیان فاجعهبار بوده است.
او گفت: «بازسازی و شناسایی بقایا بهنحویکه بهصورت کامل به خانوادهها بازگردانده شود، بسیار دشوار خواهد بود.»
عبدالله در عین حال، تشکیل کمیسیون مفقودان را «گامی مثبت» از سوی دولت جدید توصیف کرده، اما گفته است که این نهاد هنوز از نظر منابع و نیروی انسانی متخصص دچار کمبود است.
رانندگان و سایر کارکنانی که در این عملیات دخیل بودهاند نیز به رویترز گفتهاند در زمان اجرای پروژه، صحبت درباره آن معادل مرگ قطعی بود. یکی از رانندگان به صراحت گفته است:
«هیچکس جرئت مخالفت نداشت. اگر سرپیچی میکردی، خودت هم سر از همان گورها درمیآوردی.»
