اسپانیا: در راهپیمایی ضداسرائیلی ۲۰ مامور پلیس زخمی و هشت معترض بازداشت شدند
پلیس بارسلونا از بازداشت هشت نفر در درگیریهای میان نیروهای پلیس و معترضان طرفدار فلسطین در شنبه ۱۲ مهر خبر داد.
به گفته پلیس، در جریان راهپیمایی «عمدتا مسالمتآمیز» حدود ۷۰ هزار نفری، برخی معترضان فروشگاههایی را که گفته میشد با اسرائیل ارتباط دارند، تخریب کردند.
در جریان این درگیریها، تجمعکنندگان ۲۰ مامور پلیس را زخمی کردند.
دهها هزار نفر در شهرهای مادرید، رم، لیسبون و دهها شهر دیگر اسپانیا نیز در اعتراض به توقیف کشتی فعالان از سوی اسرائیل دست به تظاهرات زدند.
این کشتی از بارسلونا حرکت کرده و قصد داشت محاصره غزه را بشکند.
مجلس شورای اسلامی برای بار دوم حذف ۴ صفر از واحد رسمی پول کشور را تصویب کرد؛ آرزویی که در دولت اکبر هاشمی رفسنجانی مطرح، در دولت محمد خاتمی دنبال و در دولت حسن روحانی به لایحه تبدیل شد و یادآور تجربه مشابه اقتصاد بحرانزده زیمباوه، یوگسلاوی، آرژانتین و رومانی است.
در جلسه یکشنبه ۱۳ مهر، مجلس لایحه تک مادهای اصلاح قانون پولی و بانکی کشور، مصوب تیر ۱۳۵۱ را که پیشتر مصوبه آن از سوی شورای نگهبانی تایید نشده بود، تصویب کرد. این لایحه مرداد ۱۳۹۸، در دوران تشدید مشکلات اقتصادی کشور در پی خروج آمریکا از برجام در دولت حسن روحانی تصویب شد و در اردیبهشت سال ۱۳۹۹ توسط مجلس مصوب شد، اما شورای نگهبان آن مصوبه را به مجلس بازگرداند.
بند «الف» لایحه که اردیبهشت ۱۳۹۹ مصوب شده بود، پیشنهاد داده بود نام واحد پول کشور از «ریال» به «تومان» تغییر یابد و هر تومان جدید، برابر ۱۰۰ «پارسه» باشد. شورای نگهبان در اصلاح خود، عنوان «پارسه» در لایحه اولیه را به «قران» تغییر و نام واحد رسمی پول را همچنان «ریال» حفظ کرد.
با تصویب ایرادات شورای نگهبان، هر ریال جدید، برابر ۱۰,۰۰۰ ریال جاری، یا هزار تومان فعلی خواهد بود. در واقع ۴ صفر از واحد پولی فعلی کشور حذف خواهد شد. برای نمونه، در صورت اجرای این اصلاحات، یک میلیون تومان فعلی برابر هزار ریال جدید خواهد شد.
با وجود تصویب ایرادات شورای نگهبان بر این لایحه در مجلس شورای اسلامی، هنوز رسما قانونی مصوب نشده است. حتی در صورت تبدیل شدن آن به قانون، طبق تبصره ۲ لایحه، دوره گردش موازی که در آن پولهای قدیمی و جدید در جریان خواهند بود، ۳ سال تعیین شده است (در لایحه اول این مدت ۲ سال بود) و در این مدت بانک مرکزی ملزم شده تا اسکناس و سکههای قدیمی را جمعآوری و به مرور واحد جدید را به گردش بیندازد.
در تبصره ۴ این لایحه نیز به بانک مرکزی فرصت داده شده از زمان لازمالاجرا شدن قانون، تا ۲ سال مقدمات دوره گردش موازی را فراهم کند؛ به بیانی اگر مصوبه فعلی به قانون تبدیل و از طرف رییس جمهوری ابلاغ شود، پس از ۲ سال دوره گذار از واحد فعلی به واحد جدید آغاز خواهد شد.
تا سال ۱۳۸۹، بحث حذف ۳ صفر از واحد پول مطرح بود
آرزوی دیرین جمهوری اسلامی
مدیران اقتصادی جمهوری اسلامی و عمدتا اصلاحطلبان همواره آرزوی حذف صفر از واحد پول کشور و تغییر نام آن را داشتند.
اولین بار در دولت هاشمی رفسنجانی در سال ۱۳۷۲ بحث تغییر واحد پول و حذف صفر مطرح شد. در آن زمان، مدیران اقتصادی دولت بهخوبی میدانستند تغییرات اقتصادی مورد نظر هاشمی، تلاطمی در اقتصاد کشور ایجاد خواهد کرد، تغییراتی که به اوج تاریخی نرخ تورم در سال ۱۳۷۴ انجامید. با این حال، ایده سال ۱۳۷۲ مسکوت ماند.
در طول دهه ۷۰ و ۸۰ خورشیدی، در سخنرانیها و رسانهها، بارها موضوع تغییر نام واحد پول رسمی و حذف صفر مطرح شد. در دولت محمود احمدینژاد و درآمدهای سرشار نفتی، موضوع مسکوت ماند.
بانک مرکزی در سال ۱۳۸۶ مطالعاتی راجع به آن انجام داد، تا سال ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹، که بار دیگر تورم در کشور به خصوص پس از موج جدید تحریمها اوج گرفت، باز هم بحث تغییر نام و حذف صفر از پول رسمی مطرح شد. در بانک مرکزی در سال ۱۳۸۹ اما اقدام عملی درباره آن صورت نگرفت.
با خروج دونالد ترامپ از برجام، تورم که در دور اول ریاست جمهوری روحانی تک رقمی شده بود، دوباره شروع به افزایش کرد. دولت روحانی در مرداد سال ۱۳۹۸، لایحه فعلی که مجلس شورای اسلامی مصوب کرد را تهیه کرد. این اولین اقدام عملی در این موضوع بود. چندماه بعد در اردیبهشت ۱۳۹۹، مجلس شورای اسلامی به لایحه دولت روحانی رای مثبت داد، اما مصوبه مجلس با مخالفت شورای نگهبان مواجه شد.
با آغاز دولت ابراهیم رئیسی بار دیگر موضوع به حاشیه رفت تا اینکه پس از مرگ ناگهانی رئیسی، دولت مسعود پزشکیان آغاز به کار کرد و در دیماه ۱۴۰۳ موضوع را بار دیگر به جریان انداخت.
از دهه ۹۰، کم کم بحث حذف ۴ صفر مطرح شد
حذف صفر، برند اقتصادهای بحرانی
در طول تاریخ، حذف صفر از واحد پول تلاشی عمدتا ناموفق برای کاهش تبعات بحرانهای اقتصادی بوده است. لیر ترکیه پس از حدود ۲۰ سال بحران تورمی در دهه ۸۰ و ۹۰ میلادی، با کاهش ارزش چشمگیری مواجه شده بود، این کشور در سال ۲۰۰۵ میلادی دست به حذف ۶ صفر از واحد پول رسمی خود زد.
با وجود معدود تجربههای موفق، عموما حذف صفر در کشورهای توسعهنیافته تغییر چندانی در واقعیتهای اقتصادی ایجاد نکرده است. حذف صفر از واحد رسمی پول آرژانتین، رومانی، یوگسلاوی و آشناترین نمونه زیمباوه، نتوانست شرایط اقتصادی این کشورها را بهبود ببخشید.
زیمبابوه در سه سال، چهار بار از واحد پول خود صفر حذف کرد و در مجموع، ۲۵ صفر واحد پول خود را حذف کرد. اما حذف ۲۵ صفر هم نتوانست اقتصاد این کشور را به مدار باز گرداند.
تغییر واحد رسمی پول و حذف صفر، صرفنظر از تاثیرگذاری یا بیاثر بودن، هزینههای بالایی نیز در پی خواهد داشت. با کاهش ارزش ریال، چاپ اسکناس و ضرب سکه در ایران کنونی، سالانه هزینه قابل توجهی برای بانک مرکزی در بردارد.
همچنین به دلیل کیفیت پایین اسکناسهای فعلی، هر ساله هزینههای جدیدی صرف امحاء اسکناسهای از رده خارج و چاپ اسکناسهای جدیدی میشود. چاپ اسکناس و چکپولهای درشت تا حدی این هزینهها را کاهش داده است. دو سال دوران گردش موازی، این هزینهها را تشدید میکند.
دیماه ۱۴۰۳، با داغ شدن مجدد بحث حذف صفر، طهماسب مظاهری، رییس پیشین بانک مرکزی، در انتقاد از اجرای این طرح گفت: «با تورمهای بالایی که وجود دارد، حذف چهار صفر از پول ملی کارساز نیست و حداقل باید شش صفر را حذف کرد.»
او افزود: «اگر دولت تصمیم بگیرد اسکناس درشت چاپ نکند، ارزش اسکناسها کاهش پیدا میکند و ممکن است حتی بهاندازه هزینه چاپ آن هم نشود.»
پس از آنکه ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی منتشر شد، علی سالمیزاده، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
دادستان کیش یکشنبه ۱۳ مهر این جشن را «یک رویداد خلاف شئونات» توصیف کرد و آن را «اقدامی هنجارشکنانه و غیرقانونی» دانست.
سالمیزاده گفت تمام کافههای جزیره کیش بایدشئونات اسلامی و قوانین جاری کشور را رعایت کرده و از برگزاری چنین اقداماتی خودداری کنند.
او تهدید کرد: «با مسئولین مربوطه که اقدام به اعطای مجوز برای برگزاری چنین رویدادهایی میکنند نیز در صورت عدم نظارت کافی، وفق مقررات برخورد قانونی صورت خواهد گرفت.»
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسب و کارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است.
یازدم مهرماه رییس اداره نظارت بر اماکن عمومی لرستان از پلمب یک رستوران سنتی در خرمآباد به دلیل «برگزاری مراسم هنجارشکنانه و درگیری» خبر داد.
دهم مهرماه دادستان شهرستان کلات گفت یک اقامتگاه بومگردی در این شهر به دلیل «تخلفات اخلاقی و عدم رعایت قوانین اسلامی» پلمب شده است.
هشتم مهر ماه مدیر اتاق اصناف کاشان از بسته شدن ۲۱ واحد صنفی به دلیل «عدم رعایت شئونات اسلامی و بکارگیری اتباع غیرمجاز» در این شهر خبر داد.
پیش از آن در ۲۹ شهریور خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران خبر داد که کافه بارون در خیابان استخر تهران به دلیل «سرو و نگهداری مشروبات الکلی» و «رعایت نکردن حجاب» پلمب و متصدی آن به مقام قضایی معرفی شده است.
فشار نمایندگان مجلس برای اعمال حجاب اجباری
محمدرضا باهنر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام ۱۲ مهر در یک نشست خبری گفت: «قانون حجاب اجباری دیگر در ایران لازمالرعایت نیست.»
او ادامه داد: «صراحتا عرض کردم که عدهای دنبال این بودند که حجاب باید اجباری باشد. بنده روز اول اعتقادی به حجاب اجباری نداشته و ندارم.»
حسین شریعتمداری، نماینده علی خامنهای در روزنامه کیهان، در واکنش به این سخنان نوشت باهنر توضیح نداده منظورش از به کارگیری اصطلاح «حجاب اجباری» چیست.
او افزود: «آیا حجاب را یک واجب شرعی و ضرورت قانونی میدانند یا نه؟ اگر حفظ حجاب یک ضرورت قانونی است ــ که هست ــ چرا نباید رعایت شود؟ و اگر یک واجب شرعی و دستور اکید اسلامی است (که هست) با کدام منطق قانونی و باور اسلامی، رعایت آن را لازم نمیدانند؟!»
مجتبی ذوالنوری، نماینده قم در مجلس هم یکشنبه گفت وضعیت حجاب قابل قبول نیست و «متدینین نگران و دلخورند».
محمدتقی نقدعلی، نماینده خمینیشهر، گفت ولنگاری و بیتوجهی به حجاب زمینهساز ناامنی در جامعه است.
او در صحن مجلس گفت: «مردم متدین حق دارند از ما عصبانی باشند. آنها برهنگی، سرو علنی مشروبات الکلی و بدننمایی را میبینند.»
بسیاری از کاربران زن در رسانههای اجتماعی از فشار حکومت بر آنها در شهرستانها در مورد حجاب اجباری روایت میکنند.
شاخصهای اصلی بورس اسرائیل در پی امیدواری سرمایهگذاران به اجرای طرح آمریکا برای پایان جنگ غزه و بازگشت همه گروگانها، به رکوردهای تاریخی جدیدی رسیدهاند.
در معاملات صبح یکشنبه ۱۳ مهر، شاخص اصلی بورس تلآویو (TA-125) با جهش ۲.۳ درصدی رکورد تازهای ثبت کرد.
این شاخص از ابتدای سال تاکنون ۳۴ درصد رشد داشته و طبق دادههای بورس تلآویو، امروز برای سیوهفتمین بار در سال جاری به بالاترین سطح تاریخی خود رسید.
شاخص TA-35 متشکل از شرکتهای بزرگ نیز ۱.۷ درصد افزایش یافت و رکورد جدیدی بهجا گذاشت.
شاخص TA-90، شامل شرکتهای دارای بیشترین ارزش بازار خارج از فهرست TA-35، با رشد ۲.۶ درصدی روبهرو شد.
شاخص بخش ساختوساز جهش ۴.۴ درصدی و شاخص بیمه افزایش ۳.۶ درصدی را ثبت کردند.
بر اساس دادههای بورس تلآویو، از زمان اعلام طرح دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای پایان جنگ غزه، شاخص TA-35 معادل ۵.۲ درصد، شاخص TA-125 حدود ۵.۸ درصد و شاخص TA-90 نیز ۷.۷ درصد رشد کرده است.
یکی از مقامهای ارشد حماس میگوید این گروه فلسطینی مشتاق دستیابی به توافقی برای پایان جنگ در غزه و اجرای مبادله گروگانها با زندانیان اسرائیلی است.
این مقام که نخواسته نامش فاش شود، گفت: «حماس بهشدت خواهان رسیدن به توافق برای پایان جنگ و آغاز فوری روند مبادله زندانیان بر اساس شرایط میدانی است. اشغالگر نباید اجرای طرح رییسجمهور ترامپ را مختل کند. اگر اشغالگر نیت واقعی برای رسیدن به توافق داشته باشد، حماس آماده است.»
یک منبع فلسطینی نزدیک به حماس به خبرگزاری فرانسه گفت دو هیات قرار است دوشنبه چهاردهم مهر برای مذاکره در شرمالشیخ در یک ساختمان مستقر شوند، اما دور از پوشش رسانهای.
او افزود: «این مذاکرات با هدف بررسی جدول زمانی آمادهسازی شرایط میدانی برای انتقال گروگانهای نگهداریشده در غزه انجام میشود و مقدمهای برای آغاز روند مبادله زندانیان خواهد بود.»
این منبع گفت: «در جریان تماسها با میانجیگران، حماس تاکید کرد ضروری است اسرائیل عملیات نظامی خود را در همه مناطق نوار غزه متوقف کند، پروازهای شناسایی، پهپادی و هوایی را متوقف سازد و از داخل شهر غزه عقبنشینی کند.»
او افزود: «همزمان با توقف فعالیتهای نظامی اسرائیل، حماس و گروههای مقاومت نیز عملیات و اقدامات نظامی خود را متوقف خواهند کرد.»
به گفته این منبع، گفتوگوها شامل بررسی نقشههایی خواهد بود که اسرائیل ارائه میدهد و مسیرها و جدول زمانی عقبنشینی را مشخص میکند؛ روندی که همزمان با مبادله زندانیان انجام میشود.
او گفت هیات حماس همچنین فهرستهایی از زندانیان فلسطینی را که باید در ازای آزادی گروگانهای اسرائیلی آزاد شوند، ارائه خواهد کرد.
طبق طرح ترامپ، انتظار میرود اسرائیل ۲۵۰ زندانی فلسطینی محکوم به حبس ابد و بیش از هزار و ۷۰۰ زندانی از نوار غزه را که پس از هفت اکتبر ۲۰۲۳ بازداشت شدهاند، آزاد کند.
مقامات اوکراین یکشنبه ۱۳ مهر اعلام کردند که روسیه در یک حمله گسترده شبانه، موشکها و پهپادهایی را به سمت اوکراین شلیک کرد که منجر به کشته شدن دستکم پنج نفر و آسیب دیدن زیرساختهای غیرنظامی از جمله تاسیسات انرژی در مناطق مختلف شد.
به گفته دادستانهای محلی، چهار نفر از قربانیان، اعضای یک خانواده بودند که در اثر تخریب ساختمان مسکونیشان در منطقه غربی لویو، هممرز با لهستان، کشته شدند.
شهردار لویو که از ساکنان خواسته بود داخل خانه بمانند، گفت یک پارک صنعتی در مرکز منطقه لویو نیز به آتش کشیده شد و بخشهایی از شهر بدون برق ماند.
سرویس اورژانس: حمله به لویو احتمالا بزرگترین حمله جنگی است
خبرنگار رویترز گزارش داد صدای انفجارهایی را در آسمان تاریک صبح شنید و پدافند هوایی از چندین جهت با اهداف درگیر شد.
سخنگوی سرویس اورژانس دولتی در تلویزیون اوکراین گفت که حمله به لویو احتمالا بزرگترین حمله بوده است.
ایوان فدوروف، فرماندار زاپوریژیا در جنوب شرقی اوکراین، گفت که در یک حمله ترکیبی که بیش از ۷۳۰۰۰ مشترک را بدون برق گذاشت، یک نفر کشته و ۱۰ نفر دیگر زخمی شدند.
یولیا سویریدنکو، نخست وزیر اوکراین، در واکنش به این حملات گفت که زیرساختهای غیرنظامی نیز در مناطق ایوانو-فرانکیفسک، وینیتسا، چرنیهیف، خرسون، خارکف و اودسا آسیب دیدهاند.
وزارت انرژی اوکراین هم اعلام کرد که تاسیسات انرژی در زاپوریژیا و منطقه شمالی چرنیهیف آسیب دیدهاند.
وزارت دفاع روسیه یکشنبه تایید کرد نیروهایش شبانه به تاسیسات نظامی-صنعتی اوکراین و همچنین زیرساختهای گاز و انرژی حمله کردهاند.
مسکو در هفتههای اخیر با نزدیک شدن به چهارمین زمستان جنگ و با توجه به اینکه تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ متوقف شده، حملات به شبکه انرژی اوکراین را افزایش داده است.
سویریدنکو در حساب ایکس خود نوشت: «یک اقدام عمدی دیگر برای ترور علیه غیرنظامیان. مسکو همچنان به حمله به خانهها، مدارس و تاسیسات انرژی ادامه میدهد و ثابت میکند که تخریب تنها استراتژی اوست.»
لهستان برای تضمین امنیت هوایی، جتهای خود را به پرواز درآورد
ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، گفت که نیروهای روسی بیش از ۵۰ موشک و نزدیک به ۵۰۰ پهپاد شلیک کردهاند.
لهستان که عضو ناتوست اعلام کرد که اوایل یکشنبه برای تضمین امنیت هوایی، هواپیماهای خود را به پرواز درآورده است.
فرماندهی عملیاتی لهستان در پستی در ایکس نوشت: «هواپیماهای لهستانی و متحدانش در حریم هوایی ما در حال فعالیت هستند، در حالی که سیستمهای دفاع هوایی زمینی و شناسایی راداری به بالاترین سطح آمادگی رسیدهاند.»
اعضای ناتو در شرق پس از آنکه لهستان در ماه سپتامبر پهپادهای مشکوک روسی را در حریم هوایی خود سرنگون کرد و با مشاهده پهپادها و تجاوزهای هوایی، از جمله در کپنهاگ و مونیخ که منجر به هرج و مرج در هوانوردی اروپا شد، در حالت آمادهباش کامل قرار دارند.
فرودگاه ویلنیوس لیتوانی پس از گزارشهایی مبنی بر احتمال پرواز مجموعهای از بالنها به سمت فرودگاه در اواخر شنبه، برای چند ساعت در طول شب بسته شد.
