سازمان محیط زیست: تراز آب دریاچه ارومیه به پایینترین حد رسیده است
یک مقام سازمان حفاظت محیط زیست هشدار داد تراز آب دریاچه ارومیه به پایینترین حد و کمترین رقمی رسیده است که میتوان آن را اندازهگیری و اعلام کرد.
یک مقام سازمان حفاظت محیط زیست هشدار داد تراز آب دریاچه ارومیه به پایینترین حد و کمترین رقمی رسیده است که میتوان آن را اندازهگیری و اعلام کرد.
احمدرضا لاهیجانزاده، معاون سازمان حفاظت محیط زیست، سهشنبه ۱۴ مرداد در نشستی خبری به سناریوی خشک شدن دریاچه ارومیه و تبعات آن پرداخت.
او گفت پیشبینی مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان غربی مبنی بر خشکی کامل دریاچه ارومیه تا پایان تابستان، «کاملا درست» است.
لاهیجانزاده بر اساس آخرین آمار در ۱۱ مرداد، توضیح داد تراز دریاچه اکنون ۱۲۶۹.۷۴، وسعت آن ۵۸۱ کیلومتر و حجم آب آن نیم میلیارد مترمکعب است.
حجم آب این دریاچه ۱۱ مرداد ۱۴۰۳ دو میلیارد مترمکعب بود که رقم فعلی حاکی از کاهش ۷۵ درصدی آن در یک سال است.
لاهیجانزاده گفت اکنون تراز آب به پایینترین حد رسیده است و اگر از این نیز پایینتر برود، دیگر عددی اعلام نمیشود، «چرا که کمترین آمار ممکن همین عدد است».
به گفته او، از نظر میدانی بهواسطه افزایش دمای هوا و تبخیر، «شرایط از این ارقام هم بدتر خواهد شد».
این مقام مسئول تاکید کرد که چون بعید است دریاچه در پاییز هم آوردهای داشته باشد، احتمال خشکی کامل «بسیار بالا» ارزیابی میشود.
سالهاست کارشناسان درباره اثرات جدی بحران آب هشدار داده و میگویند ادامه این روند، ایران را به نقطهای میرساند که نه تنها سکونت در بسیاری از مناطق دشوار میشود، بلکه امنیت اجتماعی و اقتصادی نیز به خطر میافتد.
خشک شدن پیکرههای آبی از دریاچه ارومیه تا زایندهرود و هورالعظیم و انزلی، نمونهای از تهدیدهای زیست محیطی بحران آب و فقدان مدیریت علمی در جمهوری اسلامی است.
لاهیجانزاده با اشاره به بحران کنونی دریاچه ارومیه در کنار مشکل تامین آب شرب برخی شهرها، گفت خشکسالی سال آبی ۱۴۰۳ ـ ۱۴۰۴، یکی از عوامل مهم دخیل در این شرایط است.
او درباره «پیشبینی بدبینانه» عدم احیای دریاچه ارومیه گفت در مطالعات ستاد اجرایی در سالهای ۹۲ تا ۹۵، تمام پیشبینیها از جمله خشکی کامل دریاچه و اثرات آن از جمله مهاجرتها، بیماریها، طوفانهای گرد و غبار، نابودی معیشتها و موارد دیگر، انجام شده است.
معاون سازمان حفاظت محیط زیست هشدار داد: «اگر به این نقطه برسیم، آسیبی غیرقابل تصور به کشور وارد خواهد شد.»
محمد درویش، پژوهشگر و فعال محیط زیست، دوم مرداد گفت در سالهای گذشته که وضعیت بارش حتی بدتر از امسال بود، دریاچه ارومیه هرگز به این شکل خشک نشده بود.
او با اشاره به اینکه مسئولان در زمان ترسالی درياچه را نجات ندادند، گفت: «وقتی ۱۴ درصد بيشتر بارندگی داريم اما درياچه اروميه همچنان خشک است، يعنی اینکه چه باران ببارد و چه نبارد، اجازه ورود یک قطره آب را به آن نمیدهند.»
پایگاه خبری بلومبرگ سهشنبه ۱۴ مرداد گزارش داد بخشی از این کاهش واردات در ماه ژوئیه، بهدلیل کاهش تقاضا از سوی پالایشگاههای خصوصی در چین (موسوم به تیپاتها - قوریها) بوده، زیرا این پالایشگاهها در ماه ژوئن محمولههای بیشتری دریافت کرده بودند.
طبق دادههای شرکت اطلاعاتی کپلر، خرید نفت ایران از سوی چین در ماه ژوئیه به حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که نزدیک به ۳۰ درصد کمتر از خرید نفت ایران در ماه ژوئن و اندکی پایینتر از رقم سال گذشته در همین زمان است.
دادههای یک شرکت اطلاعاتی دیگر (Vortexa Ltd) نیز کاهش مشابهی را برای این ماه نشان میدهد.
کاهش تقاضا از سوی تیپاتها
با این که نفت ایران تحت تحریمهای ایالات متحده قرار دارد، چین معمولا بزرگترین واردکننده نفت خام از ایران است.
آمارهای رسمی اغلب نشان میدهند صادرات نفت ایران به چین بسیار اندک یا حتی صفر است اما پالایشگاههای کوچک خصوصی (همان تیپاتها)، معمولا بزرگترین خریداران چنین نفتی هستند.
آمار رسمی واردات چین قرار است پنجشنبه این هفته منتشر شود.
مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت کپلر، گفت: «تقاضا از سوی تیپاتها چندان قوی نیست و میل آنها به انبارسازی پس از واردات بالای ماه ژوئن کاهش یافته است.»
او افزود «علاوه بر این، برخی از آنها با محدودیت در سهمیه واردات نفت خام مواجهاند»، زیرا به گفته شو، نیاز به مجوزهایی دارند که حجم واردات را تنظیم میکنند.
در ماه ژوئن، دادههای Vortexa نشان داد که واردات نفت ایران از سوی چین به بیش از ۱.۷ میلیون بشکه در روز رسید که بالاترین رقم در سه ماه گذشته بود.
عجله برای واردات نفت در زمان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل
این افزایش واردات نفت ایران عمدتا بهدلیل عجله در بارگیری محمولههای نفت برای جلوگیری از تاثیرات احتمالی ناشی از درگیری حکومت ایران و اسرائیل بود.
این درگیری کوتاهمدت که ایالات متحده نیز به آن وارد شد، نگرانیهایی درباره اختلال در عرضه انرژی ایجاد کرد؛ هرچند در نهایت روندهای عرضه نفت آسیبی ندیدند.
از آن زمان، ایالات متحده تحریمهای مربوط به ایران را تشدید کرده و محدودیتهای بیشتری بر نهادهای فعال در زنجیره تامین نفت از ایران از جمله با اعمال تحریمها بر چهارمین پایانه نفتی چین اعمال کرده است.
بر اساس گزارش سهشنبه ۱۴ مرداد این نشریه، این سفر چهارم اوت سال گذشته و با پرواز ماهانایر انجام شده است.
تحت پوشش گذرنامههای دیپلماتیک و یک شرکت مشاورهای
در میان مسافران، علی کلوند، از عوامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی، ۴۳ ساله، به همراه چهار کارمند دیگر در پوشش شرکت مشاورهای «دماوند تک» (مستقر در دفتر کوچکی در تهران)، بوده است.
این افراد با گذرنامههای دیپلماتیک سفر کردهاند، برخی از گذرنامهها شمارههای متوالی داشتهاند و همه در یک روز، فقط چند هفته پیش از سفر، صادر شده بودهاند.
فایننشالتایمز افزود که یکی از اعضای هیئت، عامل برنامه هستهای ایران بوده که به گفته مقامات غربی، برای «سازمان پژوهش و نوآوری دفاعی» (سپند) کار میکند.
این واحد تحقیقاتی سری نظامی را «جایگزین مستقیم برنامه هستهای پیش از سال ۲۰۰۴ ایران» توصیف کردهاند.
فرد دیگر، رییس پیشین شرکتی بوده که بهدلیل دخالت در تامین قطعات برای سپند، تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، آخرین عضو گروه، یک مامور ضدجاسوسی نظامی جمهوری اسلامی بوده است.
ابراز تمایل به تامین ایزوتوپ از روسیه
تحقیقات فایننشالتایمز بر اساس نامهها، اسناد مسافرتی و سوابق شرکتهای ایرانی و روسی و همچنین مصاحبه با مقامات غربی و کارشناسان عدم اشاعه تسلیحات اتمی انجام شده است.
فایننشالتایمز همچنین نامهای را بررسی کرده که «دماوند تک» در ماه می سال گذشته میلادی به یک تامینکننده روسی فرستاده بود و کلوند در آن علاقهمندی خود را به تامین چند ایزوتوپ از جمله تریتیوم، مادهای با کاربردهای غیرنظامی اما قابلیت تقویت بازده جنگافزار هستهای، ابراز کرده بود.
سفر به روسیه همزمان با نگرانی دولتهای غربی
سفر هیئت ایرانی به روسیه همزمان با نگرانی دولتهای غربی از فعالیتهای مشکوک عوامل هستهای جمهوری اسلامی از جمله تلاشها برای تامین فناوریهای مرتبط با انرژی اتمی صورت گرفت.
در ماه می، آمریکا تحریمهای جدیدی علیه سپند وضع کرد و هشدار داد که این سازمان «روی تحقیقات و توسعه دومنظوره کاربردی برای تسلیحات هستهای و سامانههای کارگشای آن کار میکند».
آژانسهای اطلاعاتی غربی بر این باورند که جمهوری اسلامی برنامه مخفی تسلیحات هستهای داشته اما پیش از آن که اسرائیل و آمریکا در خرداد امسال به تاسیسات هستهای در ایران حمله کنند، واشینگتن معتقد بود تهران این برنامه را از سر نگرفته است.
ایالات متحده هشدار داده بود حکومت ایران گامهایی برداشته که اگر اراده کند، ساخت بمب را آسانتر میکند.
استراتژی «ابهاممحور»
فایننشالتایمز به نقل از کارشناسانی که فعالیتهای هستهای ایران را رصد کردهاند، گزارش داد که استراتژی جمهوری اسلامی در زمینه فعالیت هستهای خود مدتهاست مبتنی بر «ابهاممحوری» است.
این رویکرد از نقض صریح هنجارهای عدم اشاعه تسلیحات هستهای جلوگیری میکند اما میتواند از تحقیقات علمی برای پیشبرد دانش مورد نیاز در صورت تصمیم تهران برای ساخت تسلیحات هستهای استفاده کند.
فایننشالتایمز افزود ماموریت هیئت ایرانی در روسیه به خودی خود سندی نیست که ارزیابیهای غرب درباره برنامه هستهای ایران را تغییر دهد اما: «نمونهای از فعالیتهایی است که نگرانی آژانسهای اطلاعاتی غربی را برانگیخته است.»
همه اجزای یک سفر مشکوک
چندین کارشناس عدم اشاعه تسلیحات هستهای به فایننشالتایمز گفتند سوابق اعضای هیئت، نوع شرکتهای روسی و تدابیر زیرکانه در سفر، همگی مشکوکاند.
به نوشته این نشریه، این هیئت، گروهی از دانشگاهیان معمول نبوده بلکه همگی ارتباط نزدیکی با سپند داشتهاند و از میان تمام شاخههای فعالیت هستهای ایران، سپند یکی از بحثبرانگیزترین و نگرانکنندهترین نهادها در آژانسهای اطلاعاتی غربی است.
ایان استوارت، مهندس هستهای سابق وزارت دفاع بریتانیا و رییس دفتر واشینگتن مرکز مطالعات عدم اشاعه جیمز مارتین، گفت: «مجموعه اطلاعات موجود نشان میدهد ممکن است سپند با تکیه بر تخصص روسیه در پی حفظ دانش مرتبط با سلاح هستهای باشد.»
اسامی دیگر افراد حاضر در گروه
یکی از گذرنامههای دیپلماتیک به نام جواد قاسمی، ۴۸ ساله، صادر شده بوده که پیشتر مدیرعامل شرکت Paradise Medical Pioneers بوده است.
این شرکت در سال ۲۰۱۹ بهخاطر تامین قطعات سلاح هستهای برای سپند، از سوی آمریکا تحریم شد.
به نوشته فایننشالتایمز، محسن فخریزاده پیش از کشته شدن در این شرکت نقش داشت.
بر اساس اسناد، قاسمی از طریق عضویت در هیئتمدیره پنج شرکت مرتبط با سپند یا تحت تحریم آمریکا، به این نهاد متصل است.
او اکنون مدیرعامل شرکت «ایمن گستر رامان کیش» است؛ شرکتی که تجهیزات ایمنی هستهای و تست تشعشع ارائه میدهد و از طریق مدیران کنونی و پیشین خود ارتباطات متعددی با سپند و سپاه پاسداران دارد.
یکی دیگر از گذرنامههای دیپلماتیک به نام روحالله عظیمیراد صادر شده که مقامات غربی او را بهعنوان عامل ارشد هستهای در سپند میشناسند.
او همچنین استادیار دانشگاه صنعتی مالک اشتر است. دانشگاهی که اتحادیه اروپا و بریتانیا، هر دو آن را تحریم کردهاند.
به نوشته فایننشالتایمز، مهمترین عضو هیئت، شاید سروش محتشمی، عامل برنامه هستهای تهران وابسته به دانشگاه صنعتی امیرکبیر بوده باشد.
محتشمی در حوزه مولدهای نوترون تخصص دارد. دستگاههایی که در صنایع و پزشکی کاربرد دارند اما میتوانند در برخی تسلیحات هستهای نیز عامل تحریک انفجار باشند.
آخرین عضو هیئت، امیر یزدیان، ۳۵ ساله، برخلاف دیگران هیچ پرونده دانشگاهی ندارد و اسمش در مدارک مربوط به شرکتها در ایران نیامده است.
گذرنامه دولتی یزدیان شماره متوالی با قاسمی داشته است.
چندین مقام غربی تایید کردند که او کارمند وزارت دفاع در بخش ضدجاسوسی است.
پرونده شهرک اکباتان هشت متهم بازداشتی و چند متهم آزاد دارد که شش نفر از بازداشتیها یعنی میلاد آرمون، علیرضا برمرزپورناک، امیرمحمد خوشاقبال، علیرضا کفایی، نوید نجاران و حسین نعمتی، در معرض خطر اعدام قرار دارند.
درفشان که وکیل حسین نعمتی است، سهشنبه ۱۴ مرداد به سایت امتداد گفت ۹ ماه پیش تمام وکلای این پرونده فرجامخواهی انجام دادند و این پرونده به شعبه ۹ دیوان عالی کشور ارجاع شد اما تاکنون پاسخ آن نیامده است.
وکلا هشت مرداد همراه برخی از خانوادهها به شعبه ۱۳ دادگاه کیفری یک استان تهران مراجعه کردند اما به آنان اعلام شد درباره این پرونده نه وکلا پذیرفته میشوند، نه خانوادهها.
بر اساس قوانین جمهوری اسلامی، جدای از فرایند فرجامخواهی در دیوان عالی کشور، مرجع صادر کننده قرار بازداشت هم باید هر دو ماه یکبار به بازداشت متهمان رسیدگی کند.
دادگاه کیفری یک تهران برای شش متهم بازداشتشده پرونده حکم اعدام صادر کرده اما چهار نفر از بازداشتیها از سوی ابوالقاسم صلواتی، از قضات دادگاه انقلاب، اتهام «محاربه» نیز گرفتهاند.
درفشان و وکلای چند متهم دیگر این پرونده هر دو ماه یکبار به دادگاه کیفری یک اعتراض کردهاند اما هر بار پاسخ شنیدهاند که چون پرونده به دیوان عالی ارجاع شده، «اقدامی متصور نیست».
سال ۱۴۰۴، وکلا و خانوادهها جمع شده و خواهان رسیدگی و پذیرش مسئولیت شدند. به گفته درفشان، اصغر خلیلی، رییس شعبه، به آنها اعلام کرد نظرش بازداشت نبوده و آن را در رای اعلام کرده و همچنین مخالف دو مستشار تحمیل شده به دادگاه بوده است.
درفشان با اشاره به اتفاقات پرونده در دو سال اخیر توضیح داد ابتدا دو مستشار دیگر در تمام دادگاهها حضور داشتهاند و نظرشان اصلا این نبوده که «قتل عمد» رخ داده و بنابراین نباید «حکم قصاص» صادر شود اما ناگهان در جلسه آخر دادگاه دو مستشار دیگر (احسان شيخالحکمايی و سعيد شرافتی) را جایگزین آنها کردند که برخلاف نظر رییس شعبه، معتقد به قتل عمد بودند.
به گفته وکیل نعمتی، رییس شعبه نظر مخالف داده و «برای این موضوع هزینه بسیاری متحمل شده اما پای اعتقاد خود ایستاده و در رای هم با قتل عمد مخالفت کرده است».
در حکم دادگاه نوشته شده «بر اساس نظر اقلیت (رییس شعبه) این قتل عمد و مستوجب قصاص نیست» اما به دلیل آن که دو مستشار آن را قتل عمد دانستند، در نهایت ۲۳ آبان سال گذشته حکم قصاص و اعدام برای شش بازداشتی پرونده صادر شد.
چهارم آبان ۱۴۰۱ و در جریان خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی، یک نیروی بسیجی به نام «آرمان علیوردی» در شهرک اکباتان مجروح شد و دو روز بعد جان باخت.
پس از کشته شدن علیوردی، نهادهای امنیتی بیش از ۵۰ تن از جوانان ساکن شهرک اکباتان را به صورت فلهای بازداشت کردند که برای شماری از آنها کیفرخواست صادر شد.
سازمان عفو بینالملل هفتم مرداد هشدار داد که آرمون، برمرزپورناک، خوشاقبال، کفایی، نجاران و نعمتی، در معرض خطر اعدام قرار دارند.
