خبرگزاری رویترز در گزارشی به بررسی جایگاه و نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای جلوگیری از توسعه سلاح هستهای در جهان پرداخته و پیامدهای فقدان بازرسی از برنامههای هستهای کشورها را بررسی کرده و از جمله به ابعاد و نتایج خروج بازرسان این آژانس از ایران اشاره کرده است.
بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در جریان درگیری اخیر میان اسرائیل و جمهوری اسلامی در تهران حضور داشتند، به دلایل امنیت جمعه ۱۳ تیر بهصورت زمینی از ایران خارج شدند.
بهنوشته رویترز، وقتی کشوری قصد دارد یک برنامه صلحآمیز انرژی هستهای را آغاز کند، نخستین گام، دادن تعهد رسمی به عدم تولید سلاح هستهای است. این تعهد، در قالب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، از سوی جامعه جهانی مورد راستیآزمایی قرار میگیرد.
با امضای این پیمان، آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نهاد ناظر جهانی در حوزه هستهای، وارد عمل میشود تا بهطور مستمر و فنی، صلحآمیز بودن برنامه هستهای آن کشور را اثبات کند.
این آژانس اطمینان حاصل میکند که کشورها در چارچوب محدودیتهای پیمان منع گسترش فعالیت میکنند؛ از جمله غنیسازی در سطح پایین و عدم استفاده نظامی از راکتورها. بخشی از این توافق، به آژانس اجازه بازرسی از سایتهای هستهای، حتی بهصورت سرزده، را میدهد.
بازرسیها صرفاً بررسی دفاتر ثبت و گزارشها نیست. بازرسان بهخوبی میدانند چه چیزی باید – یا نباید – در آن تاسیسات باشد. حتی وقتی آژانس در محل حضور ندارد، دوربینها، پلمبهای ضددستکاری روی تجهیزات، و حسگرهای تشعشعی در زمان واقعی، اطلاعات درونی را جمعآوری یا راستیآزمایی میکنند.
جعبه ابزار راستیآزمایی
ابزارهای راستیآزمایی آژانس برای شناسایی سریع فعالیتهای مشکوک طراحی شدهاند. این روند بسیار فنی است و شامل نظارت فیزیکی، ردیابی مواد، تحلیل دادهها و نمونهبرداری علمی است. بازرسان آژانس اغلب شیمیدان، فیزیکدان یا مهندس هستهایاند. آنها میلههای سوخت مصرفشده در حوضچههای خنککننده را میشمارند، پلمب سانتریفیوژها را بررسی میکنند، و کیلومترها در راهروهای تاسیسات، با تجهیزات سنگین قدم میزنند.
در آوریل ۲۰۲۱، آژانس جهانی فهمید که جمهوری اسلامی سطح غنیسازی اورانیوم را از سطح مجاز برای سوخت راکتور (پنج درصد) به سطح نزدیک به سلاح (۶۰ درصد) رسانده است. بازرسان مشاهده کردند که تهران در حال خوراکدهی اورانیوم به زنجیرهای از سانتریفیوژهاست که طراحیشان برای رسیدن به غنای بالا، و گامی بهسوی سطح تسلیحاتی ۹۰ درصد،است.
در اطراف این تاسیسات – چه برای غنیسازی اورانیوم و چه فرآوری پلوتونیوم – دوربینهای مداربسته همواره مواد اعلامنشده یا فعالیتهای مشکوک را رصد میکنند. پلمبهای نصبشده روی سیلندرهای گاز اورانیوم یا سانتریفیوژها تضمین میکنند که دستکاری صورت نگرفته است. همچنین حسگرهای آنلاین غنیسازی به بازرسان اجازه میدهند تا از درون سانتریفیوژها، انحراف احتمالی از فرآیند اعلامشده را شناسایی کنند.
در بازرسیهای حضوری، آژانس نمونهبرداری محیطی انجام میدهد: ذرات ریز روی سطوح، در غبار یا هوا، میتوانند نشانهای از غنیسازی بالاتر از حد مجاز یا تولید پلوتونیوم – که از آن در نیروگاه استفاده نمیشود – باشند. این نمونهها حتی میتوانند از ذرهای کوچکتر از گرد غبار، سطح غنیسازی را تعیین کنند. با این حال، تحلیل آنها در آزمایشگاههای آژانس با تجهیزات پیشرفته مانند طیفسنجهای جرمی، روزها یا هفتهها زمان میبرد.
علاوه بر نمونههای فیزیکی، بازرسان سوابق موجودی مواد هستهای را بررسی میکنند؛ درست مانند حسابرسان مالی، ولی با کمک حسگرهای تابشی و نظارتهای آنلاین. آنها اقلام مهم را نیز میشمارند و وزن میکنند تا با گزارشهای موجود تطابق دهند.
همچنین بازرسان تطابق طراحی اعلامشده تأسیسات با ساختار واقعی را بررسی میکنند. مثلاً اگر کشوری در حال گسترش سالن سانتریفیوژ برای افزایش توان غنیسازی باشد، این نشانه هشداردهندهای است. یا اگر چیدمان آزمایشگاههای نزدیک راکتور تغییر کند، ممکن است نشاندهنده تلاش برای تولید پلوتونیوم باشد.
از دست رفتن دسترسی
در ۲۸ ژوئن ۲۰۲۵، جمهوری اسلامی اعلام کرد که به همکاری خود با آژانس پایان داده و تجهیزات نظارتی از جمله دوربینها را از سالنهای سانتریفیوژ جمعآوری کرده است. این اقدام، در پی انتشار گزارشی از آژانس مبنی بر فراتر رفتن فعالیتهای هستهای ایران از حدود مجاز، انجام شد. ایران اکنون از سانتریفیوژهای پیشرفتهای مانند مدلهای IR-6 و IR-9 استفاده میکند.
با حذف دسترسی آژانس، جامعه جهانی دیگر نمیداند جمهوری اسلامی با چه سرعتی میتواند اورانیوم با غنای تسلیحاتی تولید کند یا تاکنون چقدر از آن را تولید کرده است. همچنین امکان ارزیابی اینکه آیا تغییرات فنی برای اهداف تسلیحاتی در حال انجام است یا خیر، از بین میرود. شناسایی چنین فرایندهایی فقط با کمک نظارتهای بیرونی مانند تصاویر ماهوارهای بسیار دشوار است.
مسیر جایگزین برای تولید مواد سلاح هستهای، پلوتونیوم است – که بر خلاف اورانیوم، قابل استخراج از زمین نیست و باید در راکتور تولید شود. ایران راکتوری موسوم به IR-40 در مجتمع اراک دارد که برای این هدف طراحی شده است.
ایران تحت برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، این راکتور را بهگونهای تغییر داد که احتمال تولید پلوتونیوم کاهش یابد. اما در جریان حملات موشکی ژوئن ۲۰۲۵، اسرائیل تاسیسات اراک را هدف قرار داد تا امکان تولید پلوتونیوم را از بین ببرد.
اکنون که دسترسی آژانس قطع شده، نمیتوان از وضعیت داخلی این راکتور مطلع شد. آیا این راکتور همچنان قابلیت تولید پلوتونیوم دارد؟ هرچند این مسیر از غنیسازی اورانیوم طولانیتر است، اما همچنان یک مسیر موازی برای ساخت سلاح هستهای محسوب میشود.
زنجیره اعتماد
در سال ۲۰۰۹، کره شمالی بازرسان آژانس را اخراج کرد. چند سال بعد، این کشور فعالیتهای مربوط به غنیسازی اورانیوم و تولید پلوتونیوم را در راکتور یونگبیون از سر گرفت. اکنون اطلاعات جامعه جهانی درباره برنامه هستهای کره شمالی صرفاً از طریق روشهای غیرمستقیم مانند تصاویر ماهوارهای، ذرات رادیواکتیو موجود در هوا (نظیر گاز زنون) یا دادههای لرزهای بهدست میآید.
چیزی که از دست میرود، «زنجیره اعتماد» است؛ یعنی تداوم راستیآزمایی در گذر زمان. وقتی پلمبها شکسته یا دوربینها برداشته میشوند، این زنجیره و اعتماد به آنچه در تاسیسات در حال وقوع است، از بین میرود.
در بازرسیهای آژانس، هیچ ابزار واحدی وجود ندارد که تصویری کامل را ارائه دهد. فقط ترکیب نظارت، نمونهبرداری و حسابرسی است که اعتبار و اطمینان را فراهم میکند. حذف حتی یکی از این مؤلفهها، در درازمدت سیستم را تضعیف میکند.
نظام نظارتی فعلی بهمنظور شناسایی نقضها طراحی شده و کشورهایی که پیمان منع گسترش را امضا کردهاند، میدانند که همواره زیر نظر هستند؛ همین نظارت بازدارندهای موثر است. اما اگر دسترسی آژانس از دست برود، بازرسان نمیتوانند بهسادگی در آینده روند را از سر بگیرند. دسترسی دوباره، لزوماً امکان شفافسازی آنچه در این فاصله رخ داده را فراهم نمیکند.
بقایی، بامداد دوشنبه ۳۰ تیر خبر داد که تیم جمهوری اسلامی متشکل از مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه و کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی این وزارتخانه در این مذاکرات شرکت خواهد کرد.
سه روز پیش سه کشور اروپایی به جمهوری اسلامی هشدار داده بودند که فورا گفتوگوهای دیپلماتیک را از سر بگیرد و برای حل مسئله هستهای قدمهایی ملموس بردارد، در غیر اینصورت نهم شهریور مکانیسم ماشه فعال خواهد شد.
مکانیسم ماشه این امکان را فراهم میکند که پیش از پایان یافتن مهلت قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل که توافق هستهای موسوم به برجام را رسمیت بخشیده است، تحریمهای سازمان ملل علیه ایران دوباره فعال شوند.
جدال لفظی بر سر مکانیسم ماشه
وزریران امور خارجه سه کشور اروپایی، موسوم به E3، همراه با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز پنجشنبه ۲۶ تیر برای نخستین بار پس از شروع جنگ ۱۲ روزه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفتوگو کردند.
عراقچی پیشتر گفته بود: «اگر اتحادیه اروپا و E3 خواهان ایفای نقش هستند، باید مسئولانه عمل کنند و سیاستهای فرسودهی تهدید و فشار، از جمله مکانیسم ماشهای که هیچگونه مبنای اخلاقی و قانونی برای آن ندارند، را کنار بگذارند.»
پس از این گفتههای عراقچی، واده فول، وزیر امور خارجه آلمان تصریح کرد که خواسته اصلی اروپا «ایران بدون سلاح هستهای» است و با وجود اینکه اروپا مصمم به یافتن راهی دیپلماتیک با جمهوری اسلامی است، در صورت شکست «قاطعانه» مکانیسم ماشه را فعال خواهد کرد.
عراقچی چند ساعت پیش از اعلام خبر ازسرگیری مذاکرات هستهای با کشورهای E3 در استانبول، در نامهای به دبیرکل سازمان ملل نسبت به فعال شدن مکانیسم ماشه هشدار داد و نوشت که این کشورها «از هیچ مشروعیتی برای فعالسازی سازوکارهای برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ برخوردار نیستند».
او در این نامه سه قدرت اروپایی را به حمایت از حمله نظامی اخیر اسراییل و آمریکا به جمهوری اسلامی، نقض اصول برجام و پایبند نبودن به تعهداتشان در قبال برجام متهم کرد و افزود: «آنها در عمل جایگاه شرکتکننده در برجام را از دست دادهاند و هر تلاشی برای احیای قطعنامههای لغوشده، بیاعتبار و از نظر حقوقی باطل است.»
یک منبع مطلع که به دلیل نگرانی از تلافیجویی نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی نخواست نامش فاش شود، اعلام کرد که ماموران امنیتی روز پنجشنبه ۲۶ تیر مهسا شفیعی، خواهر ۲۴ ساله پارسا شفیعی، را در خانهاش در یاسوج بازداشت کردند.
او پس از چند روز به خانواده خبر داده که در بازداشت اطلاعات سپاه این شهر است.
مهسا شفیعی در جریان اعتراضهای سال ۱۴۰۱ یک بار بازداشت شده بود. سه روز پس از آزادی او، برادرش پارسا بهشکل مشکوکی کشته شد. پارسا پیشتر در جریان دیوارنویسی از سوی نیروهای لباسشخصی شناسایی و تعقیب شده و توانسته بود فرار کند.
به گفته فؤاد چوبین، زندانی سیاسی سابق و فعال حقوق بشر، پدر مهسا شفیعی نیز همزمان با دستگیری او به اداره اطلاعات سپاه احضار شده است.
چوبین روز یکشنبه ۲۹ تیر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «خانواده دادخواه شفیعی این روزها تحت فشارهای شدید نهادهای امنیتی قرار دارند و تهدید شدهاند که نباید درباره وضعیت مهسا اطلاعرسانی کنند.»
بیستوسوم تیر، سه روز پیش از دستگیری مهسا شفیعی، احسان خزاعی، برادر عرفان خزاعی، معترض کشتهشده، به همراه همسرش ندا کارگر در تهران بازداشت شدند.
به گزارش گروه حقوق بشری ههنگاو مستقر در نروژ، بیش از ۶۰ نیروی امنیتی به خانه آنها یورش بردند، اعضای خانواده را مورد ضربوشتم قرار دادند و تلفنهای همراهشان را ضبط کردند.
ماموران امنیتی شهر اُشنویه هم روز سوم تیر به خانه سلیمان قادر گلوَن، برادر عبدالسلام قادر گلوَن، هجوم بردند و او را بازداشت کردند. عبدالسلام چهارم مهر ۱۴۰۱ در دهمین روز از اعتراضهای شهرهای مختلف کردستان به قتل مهسا (ژینا) امینی در بازداشت پلیس، هدف گلوله جنگی قرار گرفت و کشته شد.
سلیمان قادر گلوَن هجدهم تیر ۱۴۰۲ هم با حمله نیروهای امنیتی به خانهاش در حضور همسر و فرزندانش بازداشت شده بود. به گزارش کُردپا، یک روز پس از بازداشت او را به مزار برادرش میبرند تا شاهد تخریب مزار برادرش توسط نیروهای امنیتی باشد.
علی محمدی، پدر شهریار محمدی، که ۲۷ مهر ۱۴۰۱ در بوکان کشته شده بود، یکم تیر دستگیر شد. دخترش اَسرین در گفتوگو با ایران اینترنشنال گفت که پدرش در جریان بازجویی مورد ضربوشتم قرار گرفته و پس از بیهوشی به بیمارستان انتقال یافته است.
مینا سلطانی، مادر دادخواهِ شهریار محمدی، در آخرین روزهای سال گذشته به هشت ماه زندان و یک میلیون تومان جزای نقدی محکوم شده بود.
نیروهای امنیتی روز سیاُم خرداد مجید نادرخانی، پدر متین نادرخانی را در تهران بازداشت کردند. متین شهریور ۱۴۰۱ بازداشت و پس از دو ماه آزاد شده بود. او که پس از آزادی همچنان در مراسم یادبود جانباختگان شرکت میکرد، حدود هشت ماه پس از آزادی بهشیوهای مشکوک هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.
به گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو، فیضالله آذرنوش، پدر پدرام آذرنوشِ ۱۷ ساله که در جریان اعتراضات کشته شده بود، روز ۲۹ خرداد در یاسوج بازداشت و پس از بازجویی به زندان مرکزی این شهر منتقل شد.
به نقل از جموعه فعالان حقوق بشر (هرانا)، این پدر دادخواه روز دوم تیر به بند عمومی زندان یاسوج منتقل شده است اما هنوز با خانوادهاش تماسی نداشته است.
کریم قادرپور، پدر آوات قادرپور از قربانیان اعتراضات ۱۴۰۱، هم روز ۲۸ خرداد از سوی نیروهای امنیتی در شهر بوکان بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
اقلیتهای قومی و مذهبی در مرکز فشارهای امنیتی
سیزدهم تیر گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل در بیانیهای نسبت به موج جدید سرکوب و اعدام در ایران، پس از آغاز درگیریهای نظامی میان اسراییل و جمهوری اسلامی و اعلام آتشبش، بهشدت ابراز نگرانی کردند. آنها هشدار دادند که شرایط پس از جنگ نباید به بهانهای برای سرکوب مخالفان تبدیل شود.
دهها نهاد و کنشگر مدنی روز ۲۶ تیر در نامهای به دبیرکل سازمان ملل و مقامات ارشد حقوقبشری این سازمان، هشدار دادند که جمهوری اسلامی با سوءاستفاده از فضای جنگی، سرکوب داخلی را به شکلی بیسابقه تشدید کرده و بیتوجهی جامعه بینالملل به این هشدارها، راه را برای جنایتهای بیشتر هموار میکند.
به گزارش هرانا از آغاز جنگ ۱۲ روزه، ۸۲۳ شهروند ایرانی به اتهامهای سیاسی یا امنیتی بازداشت شدند. دلیل دستگیری ۲۸۶ نفر از آنها فعالیت در شبکههای اجتماعی از جمله بهاشتراکگذاری محتوایی درباره جنگ بود.
فشار بر اقلیتهای مذهبی، بهویژه یهودیان و بهائیان ظرف یک ماه گذشته شدت گرفته است. به گزارش منابع حقوق بشری در هفتههای پایانی خرداد و اوایل تیر دستکم ۲۱ نوکیش مسیحی در شش شهر ایران بازداشت شدند.
طبق گزارش هرانا، نیروهای امنیتی دستکم ۳۵ شهروند یهودی را در تهران و شیراز به دلیل داشتن تماس با بستگان در اسرائیل، احضار و بازجویی کردهاند. یکی از اعضای ارشد جامعه یهودیان تهران به این نهاد گفته است که این بازجوییها «بیسابقه» بوده و فضای رعب و وحشت بیسابقهای ایجاد کرده است.
در ده روز نخست تیر، دستکم ۱۰ شهروند بهایی در شهرهای مختلف ایران بازداشت و خانههای دستکم ۱۹ خانواده بهایی در قائمشهر و اصفهان به دست ماموران امنیتی تفتیش شد.
کوهن یکشنبه در پیامی به زبان فارسی خطاب به مردم ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «روزی که این رژیم ستمگر [جمهوری اسلامی] سرنگون شود، زندگی شما بسیار بهتر خواهد شد و شما نیز خواهید توانست از فناوریهای آبی اسرائیل بهرهمند شوید.»
با شدت گرفتن بحران انرژی در ایران، شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال از قطع چند ساعت در روز برق و آب گزارش میدهند.
مقامهای جمهوری اسلامی در این شرایط مسئولیت را متوجه مردم کردهاند، شهروندان را به «صرفهجویی» دعوت میکنند و درباره وضع بحرانی ذخایر آب سدها هشدار میدهند.
این اولین بار نیست که اسرائیل از تمایل خود برای حل بحران آب در ایران خبر میدهد.
در سال ۱۳۹۷، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حل بحران آب در ایران را پیشنهاد داد و در یک پیام ویدیویی مقامهای جمهوری اسلامی را متهم کرد که «افرادی تبهکار و مستبد هستند که از رسیدن آب آشامیدنی به مردمشان جلوگیری میکنند».
شرکت آب و فاضلاب تهران یکشنبه ۲۹ تیر اعلام کرد خشکسالیهای پنج سال اخیر و کاهش بارشهای این استان در سال آبی جاری در ۶۰ سال اخیر بیسابقه بوده و منابع آبی تهران را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
همزمان سخنگوی دولت در ایران با اشاره به بحران انرژی چهارشنبه را در تهران تعطیل اعلام کرد و از تهرانیها خواست استراحت کنند یا به سفر بروند.
مسعود پزشکیان نیز در جلسه هیئت دولت گفت: «بحران آب از آنچه امروز درباره آن صحبت میشود، جدیتر است.»
الی کوهن: جمهوری اسلامی منابع آبی را صرف برنامه شکستخورده هستهای کرد
کوهن در بخش دیگری از پیام خود گفت: «من رنج شما را میبینم و میدانم که حتی به اندازه کافی آب آشامیدنی ندارید. این به این دلیل است که رژیم ستمگر شما، به جای سرمایهگذاری برای تأمین آب آشامیدنی، منابع آبی را صرف برنامه شکستخورده هستهای کرده که اکنون به زبالهدان تاریخ پیوسته است.»
او افزود: «به جای رسیدگی به مردم ایران، آنها منابع را صرف شاخههای تروریستی در لبنان، سوریه، یمن و غزه میکنند.»
وزیر انرژی اسرائیل تاکید کرد که این کشور توانسته بر کمبود آب غلبه کند، و «به لطف دانش و نوآوری ما، اکنون دارای منابع آبی فراوانی هستیم که حتی به همسایگانمان نیز صادر میکنیم.»
پیشتر عیسی کلانتری، رییس پیشین سازمان حفاظت محیط زیست در واکنش به پیشنهاد همكاری اسرائیل برای حل مشکل کمآبی در ایران، گفته بود: «به نتانیاهو چه ربطی دارد محیط زیست ایران، او برود دنبال کار خودش.»
عراقچی در این نامه که یکشنبه ۲۹ تیر از آن خبر داد، نوشت: «سه کشور اروپایی (آلمان، بریتانیا و فرانسه) از هیچ مشروعیت حقوقی، سیاسی و اخلاقی برای فعالسازی سازوکارهای برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ برخوردار نیستند.»
او این سه قدرت اروپایی را به حمایت از حمله نظامی اخیر اسرائیل و آمریکا به ایران، نقض اصول برجام و عدم پایبندی به تعهداتشان، متهم کرد و افزود آنها عملا جایگاه شرکتکننده در برجام را از دست دادهاند و هر تلاشی برای احیای قطعنامههای لغوشده، بیاعتبار و از نظر حقوقی باطل است.
وزیر خارجه جمهوری اسلامی ادامه داد: «ایران پس از خروج یکجانبه آمریکا، سازوکارهای حل اختلاف را طی کرد و مطابق بند ۳۶ اقدامات جبرانی انجام داد. اما سه کشور اروپایی نهتنها تعهدات خود را اجرا نکردند، بلکه با سیاست فشار حداکثری و حمله اخیر همراه شدند. ایران آماده پاسخ به دیپلماسی واقعی و متقابل است.»
اسکاینیوز: مذاکرات جمهوری اسلامی و اروپاییها پنجم مرداد برگزار میشود
کمی قبل از انتشار این نامه، شبکه خبری اسکاینیوز گزارش داد مذاکرات جمهوری اسلامی با سه کشور اروپایی هفته آینده، پنج مرداد در ژنو برگزار میشود.
پیش از انتشار این خبر، تسنیم، خبرگزاری وابسته به سپاه پاسداران، نوشت که جمهوری اسلامی با سه کشور اروپایی برای آغاز مذاکرات با موضوع هستهای به توافق رسیدند اما زمان و مکان آن مشخص نشده است.
این خبرگزاری تاکید کرد این مذاکرات در صورت آغاز، در سطح «معاون وزیر خارجه» برگزار خواهد شد.
هر یک از سه کشور اروپایی عضو برجام، قادرند تا مهر ۱۴۰۴، با فعال کردن مکانیسم ماشه، تمامی تحریمهای بینالمللی که قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت (که سال ۱۳۹۴ برای اجرای برجام تصویب شد) آنها را به حالت تعلیق درآورده بود، بدون امکان وتو، دوباره از طریق شورای امنیت فعال کنند.
جمعه ۲۷ تیر، آلمان، فرانسه و بریتانیا، به جمهوری اسلامی هشدار دادند باید فورا گفتوگوهای دیپلماتیک درباره برنامه هستهای خود را از سر بگیرد و اعلام کردند در صورت انجام نگرفتن اقدامات ملموس تا یک ماه و نیم دیگر، تحریمهای سازمان ملل علیه تهران را باز خواهند گرداند.
همزمان، یوهان وادفول، وزیر خارجه آلمان، با اشاره به تماس تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوریاسلامی، گفت اروپا مصمم است به راهحلی دیپلماتیک با تهران برسد اما در صورت شکست، قاطعانه مکانیسم ماشه را فعال خواهند کرد.
جمهوری اسلامی تا زمان آغاز حملات غافلگیرکننده اسرائیل در ۲۳ خرداد که در نهایت آمریکا نیز با حمله به تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان به آن پیوست، با واشینگتن در حال مذاکره بود.
پس از پایان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، عراقچی فعال شدن مکانیسم ماشه بهوسیله اروپا را معادل حمله نظامی به جمهوری اسلامی دانست و آغاز مذاکرات را به ارائه تضمین عدم حمله نظامی مجدد مشروط کرد.
محافل خبری جمهوری اسلامی، نگرانیها از بازگشت تحریمهای سازمان ملل را منعکس کردهاند.
در یک نمونه، صبح صادق، نشریه روزانه معاونت سیاسی سپاه پاسداران، در مطلبی با هشدار نسبت به موج سنگین تورمی پس از بازگشت تحریمها در صورت فعالسازی مکانیسم ماشه، تبعات آن را در دو بخش پیش از فعالسازی و پس از آن، دستهبندی کرده است.
این نشریه نوشت که حتی پیش از فعال شدن عملی مکانیسم ماشه، جو روانی شدیدی به جامعه و فعالان اقتصادی تحمیل خواهد شد.
صبح صادق با پیشنهاد محدود کردن معاملات دلاری برای جلوگیری از فرار سرمایه از کشور، از مقامات خواسته است به جای «امیدسازی مطلق»، لحن خود را به سمت «آمادهسازی روانی جامعه و فعالان اقتصادی» تغییر دهند.
