مرتضی کاظمیان: شاید حرف ترامپ درباره تغییر رژیم نقطه عطفی در تحولات سیاسی ایران بشود
مرتضی کاظمیان، عضو تحریریه ایراناینترنشنال، اظهارنظر دونالد ترامپ درباره تغییر رژیم سیاسی در ایران را بسیار مهم و بیسابقه توصیف کرد.
کاظمیان گفت: «نه فقط در دولتهای جورج بوش، اوباما و بایدن، سه رییس جمهوری پیشین ایالات متحده چنین اظهارنظری نداشتهاند، بلکه ترامپ هم در دولت نخست خود از تغییر رژیم نگفته بود.»
او با اشاره به نشست رهبران آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان، در گوادلوپ در نیمه دیماه ۱۳۵۷، گفت: «در نشست گوادلوپ، نسبت به ادامه حکومت شاه قطع امید و آن نشست به نقطه عطفی برای تغییر نظام سیاسی تبدیل شد.» او اضافه کرد: «شاید اظهارنظر ترامپ هم به نقطه عطفی در تحولات سیاسی ایران تبدیل شود.»
به عقیده کاظمیان، در صورتی که روند تحولات نظامی و امنیتی در ایران با شورشها یا اعتراضهای خبابانی در شهرها همراه شود، احتمال همراهی متحدان اروپایی آمریکا با موضع ترامپ درباره تغییر رژیم در ایران وجود دارد.
کایا کالاس، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، دوشنبه در آستانه دیدار با وزرای خارجه این اتحادیه به خبرنگاران گفت: «نگرانیها درباره تلافیجویی و گسترش این جنگ بسیار جدی هستند، بهویژه اینکه بستن تنگه هرمز توسط ایران میتواند اقدامی بسیار خطرناک باشد و به نفع هیچکس نیست.»
شبکه پرستیوی جمهوری اسلامی یکشنبه گزارش داد که شورای عالی امنیت ملی این کشور تصمیم نهایی را درباره بستن این تنگه اتخاذ میکند.
این در حالی است که پیشتر گزارشهایی مبنی بر اینکه مجلس ایران از این اقدام حمایت کرده، منتشر شده بود.
حدود ۲۰ درصد از صادرات نفت و گاز جهان از طریق این گذرگاه عبور میکند.
حملات هوایی و موشکی متقابل میان اسرائیل و جمهوری اسلامی همچنان ادامه دارد؛ در حالی که جهان در انتظار واکنش تهران به حمله آمریکا به تاسیسات هستهای در ایران است. همزمان، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، موضوع تغییر رژیم در ایران را بهصراحت مطرح کرده است.
جمهوری اسلامی یکشنبه اعلام کرد که از خود دفاع خواهد کرد. این واکنشی بود به پیوستن آمریکا به اسرائیل در بزرگترین حمله نظامی غرب علیه جمهوری اسلامی از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷.
خبرگزاری رویترز دوشنبه دوم تیر گزارش کرد تصاویر ماهوارهای تجاری نشان میدهند حمله آمریکا به سایت هستهای زیرزمینی فردو در شنبه ۳۱ خرداد، خسارت سنگینی به این تأسیسات و سانتریفیوژهای غنیسازی وارد کرده اما میزان دقیق آن هنوز تأیید نشده است.
ترامپ پیش از این در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت: «خسارت عظیمی به همه سایتهای هستهای ایران وارد شده. بزرگترین خسارت، در عمق زمین اتفاق افتاده. دقیق به هدف زدیم!»
او به تهران هشدار داد که از هرگونه اقدام تلافیجویانه خودداری کند و گفت: «دولت ایران "اکنون باید صلح کند" وگرنه "حملات آینده بسیار شدیدتر و بسیار آسانتر" خواهند بود.»
ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا، گفت که ایالات متحده در این حمله از ۷۵ نوع مهمات هدایتشونده دقیق، از جمله بمبهای نفوذگر سنگرشکن و بیش از ۲۴ موشک تاماهاوک، علیه سه سایت هستهای جمهوری اسلامی استفاده کرده است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که تاکنون افزایش سطح تشعشع در خارج از این سایتها گزارش نشده است.
همزمان، رافائل گروسی، مدیر کل آژانس، به شبکه خبری سیانان گفت هنوز امکان ارزیابی کامل از میزان خسارت زیرزمینی وجود ندارد.
یک منبع ایرانی به رویترز گفت که بخش اعظم اورانیوم با غنای بالا پیش از حمله از فردو منتقل شده بود اما این گفته بهطور مستقل تأیید نشده است.
تهدیدهای تهران؛ پاسخ محدود، تنش بالا
رویترز نوشت جمهوری اسلامی که برنامه هستهای خود را صرفا صلحآمیز میخواند، پس از حمله آمریکا چندین موشک به سوی اسرائیل شلیک کرد که منجر به مجروح شدن دهها نفر و تخریب ساختمانهایی در تلآویو شد.
با این حال، تهدیدات اصلیاش - از جمله هدف گرفتن پایگاههای آمریکا یا بستن تنگه هرمز - هنوز عملی نشدهاند.
بستن تنگه هرمز که مسیر حیاتی انتقال نفت از خلیج فارس است، میتواند قیمت جهانی نفت را بهشدت افزایش دهد، اقتصاد جهان را به خطر بیندازد و رویارویی مستقیم با ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا را در پی داشته باشد.
گفته شده است مجلس شورای اسلامی طرح بستن تنگه هرمز را تصویب کرده اما اجرای آن نیازمند تأیید شورای عالی امنیت ملی است.
شبکه پرستیوی اعلام کرد که تصمیم نهایی به این شورا و نماینده منصوب رهبر در آن بستگی دارد.
همزمان ژنرال کین گفت که آمریکا تدابیر حفاظتی را برای نیروهایش در عراق و سوریه افزایش داده و وزارت خارجه آمریکا هشدار امنیتی برای شهروندان آمریکایی در سراسر جهان صادر کرده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از چین خواست تا ایران را از بستن تنگه هرمز بازدارد و گفت چنین اقدامی برای ایران، «خودکشی اقتصادی» خواهد بود.
تغییر رژیم؛ از توییت ترامپ تا هشدارهای روسیه
در نخستین ساعات بامداد دوشنبه، ارتش اسرائیل اعلام کرد یک موشک شلیکشده از ایران را رهگیری کرده است. آژیر خطر در تلآویو و سایر مناطق مرکزی به صدا درآمد و رسانههای ایرانی از فعال شدن پدافند هوایی در مناطقی از تهران و حمله هوایی اسرائیل به منطقه پارچین خبر دادند.
ترامپ یکشنبه شب در پستی در تروثسوشال موضوع تغییر رژیم را صریحا مطرح کرد و نوشت: «اگر رژیم کنونی ایران نتواند عظمت و شکوه را به ایران بازگرداند، چرا نباید به تغییر رژیم فکر کرد؟ شکوه را دوباره به ایران بازگردانیم.»
این موضع در حالی گرفته شد که جی دی ونس، معاون رییسجمهور و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، تاکید کردهاند ایالات متحده به دنبال سرنگونی حکومت ایران نیست.
با این حال، مقامهای اسرائیلی که از ۲۳ خرداد حمله به ایران را آغاز کردند، با صراحت بیشتری درباره پایان دادن به ساختار حاکم در تهران سخن گفتهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دوشنبه برای گفتوگو با ولادیمیر پوتین به مسکو رفت. روسیه از جمله کشورهایی است که هم با تهران رابطه راهبردی دارد و هم با اسرائیل همکاری نزدیک.
وزارت خارجه روسیه ضمن محکوم کردن حملات آمریکا، هشدار داد که این حملات «پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای» را نقض کرده و خطر گسترش جنگ در منطقه را افزایش میدهد.
شورای امنیت سازمان ملل متحد یکشنبه جلسه اضطراری برگزار کرد و روسیه، چین و پاکستان پیشنویس قطعنامهای را ارائه دادند که خواستار آتشبس فوری و بدون قیدوشرط در خاورمیانه بود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در این نشست اعلام کرد بمباران ایران از سوی آمریکا «چرخشی بسیار خطرناک» در روند بحران منطقه ایجاد کرده است.
شرکتهای هواپیمایی همچنان در حال بررسی توقف یا از سر گرفتن پروازهای خود به خاورمیانه هستند.
مسیر هوایی منطقه برای پروازهای میان اروپا و آسیا اهمیت دارد اما بر اساس دادههای وبسایت فلایترادار۲۴، یکشنبه آسمان ایران، عراق، سوریه و اسرائیل تقریبا خالی از پرواز بود.
