شایان سمیعی: مراد ترامپ از صلح، صلح پس از جمهوری اسلامی است
شایان سمیعی کارشناس امنیت ملی در گفتوگو با ایراناینترنشنال گفت ترامپ با سیاستهای تهاجمی خود، بسیاری از تاسیسات جمهوری اسلامی را نابود کرده است. حالا وقتی صحبت از «صلح» میشود، باید دید منظور چیست. به نظر من، در ذهن ترامپ، صلح همان چیزیست که چند روز پیش هم بهوضوح بیان شد: تسلیم کامل جمهوری اسلامی.
او گفت اگر بخواهیم واقعبین باشیم، جمهوری اسلامی سالها فرصت داشت تا بر سر برنامه هستهایاش به توافق برسد، اما با پافشاری بیمنطق بر حق غنیسازی، آن را به بنبست کشاند. این ادعای «حق مسلم» دیگر چیزی برای جمهوری اسلامی باقی نگذاشته است، چون حتی اگر همین حالا اعلام کند که غنیسازی را متوقف کرده، وقتی تاسیساتش نابود شده و زیرساختهایش از بین رفته، دیگر هیچ اقدامی عملی برایش باقی نمانده است.
تنها گزینهای که برای جمهوری اسلامی باقی مانده، پذیرش یک روند گذار است، گذاری از وضعیت فعلی به ساختاری جدید. این روند یا میتواند از داخل، با خیزش خودجوش مردم و حذف جمهوری اسلامی رقم بخورد، یا آنطور که برخی گزارشها نشان میدهند، از طریق توافق با برخی چهرههای پیشین حکومت که بتوانند دوران گذار را مدیریت کنند.
سمیعی با اشاره به سطح بینالمللی هم گفت این گفتوگو در جریان است: اول اینکه جمهوری اسلامی اصلاحناپذیر است؛ دوم باید از آن عبور کرد؛ و سوم چطور میتوان به این گذار رسید، بهگونهای که هم کمهزینهتر برای مردم ایران باشد، و هم آیندهای باثباتتر برای کشور تضمین کند.
او گفت در نتیجه، «صلح» موردنظر ترامپ نه صلح با جمهوری اسلامی، بلکه صلح پس از جمهوری اسلامی است، آرامشی که در نبود این حکومت قابل تحقق است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا گفت ارتش این کشور به سه سایت هستهای ایران در فردو، نطنز و اصفهان حمله کردند و آنها را بهطور کامل نابود کردند.
این حمله، آغاز ورود آمریکا به جنگ اسرائیل و جمهوریاسلامی است که از جمعه گذشته آغاز شد. ترامپ پیش از این به مقامات جمهوری اسلامی دو هفته فرصت داده بود که تسلیم شوند اما این حمله پیش از پایان آن مهلت انجام شد.
مقامات ایران این حملات را تایید کردند.
ترامپ در یک سخنرانی بعد از این حملات آنها را از «موفقیتی خارقالعاده» خواند و گفت «ایران، قلدر خاورمیانه، اکنون باید صلح را بپذیرد. اگر نپذیرد، حملات بعدی بسیار گستردهتر و آسانتر خواهند بود.»
تاسیسات هستهای فردو در عمق ۸۰ تا ۹۰ متری زمین قرار دارند. به گفته کارشناسان نظامی، بمبهای عظیم سنگرشکن آمریکا که توسط بمبافکنهای رادارگریز «بی دو» قابل حمل هستند، تنها تسلیحاتی هستند که می توانند فردو را نابود کنند. جنگافزارهایی که اسرائیل در اختیار ندارد.
شبکه فاکسنیوز نوشت آمریکا در حمله به تاسیسات فردو از شش بمب سنگرشکن استفاده کرد و همچنین ۳۰ موشک تاماهاوک از زیردریاییهای آمریکایی برای هدف قرار دادن تأسیسات نطنز و اصفهان شلیک شدند.
حمله «موفق»
سیانان به نقل از منابع آگاه گفت ترامپ امیدوار است حمله به سه سایت هستهای، تهران را به میز مذاکره بازگرداند و فعلا برنامهای برای اقدام نظامی بیشتر ندارد.
شبکه خبری سیبیاش گزارش داد که ایالات متحده شنبه از مسیر دیپلماتیک با ایران تماس گرفته و اعلام کرده که این حملات، تنها اقدام برنامهریزیشده از سوی آمریکا بودند و واشینگتن هیچ طرحی برای تغییر رژیم در ایران ندارد.
ترامپ دقایقی پس از سخنرانیاش در شبکه اجتماعی تروثسوشیال نوشت: «هرگونه اقدام تلافیجویانه ایران علیه ایالات متحده آمریکا با نیرویی بهمراتب بزرگتر از آنچه امشب مشاهده شد، پاسخ داده خواهد شد.»
واکنشها
سازمان انرژی اتمی ایران در بیانیهای حمله آمریکا به تاسیسات هستهای در فردو، نطنز و اصفهان را مغایر با قوانین بینالمللی، به ویژه معاهده عدم اشاعه سلاحهای اتمی (انپیتی) دانست.
این سازمان گفت: «این اقدام مغایر با قوانین بینالمللی متأسفانه در سايه بیتفاوتی و بلکه همراهی آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام شده است.»
نتانیاهو در پیامی ویديویی از حمله نظامی ایالات متحده به تاسیسات هستهای در ایران تمجید کرد و آن را اقدامی «تاریخساز» خواند.
او تاکید کرد: «پرزیدنت ترامپ، امروز نقطه عطفی تاریخی را رقم زدید که میتواند خاورمیانه و فراتر از آن را به سوی آیندهای پر از صلح و رفاه هدایت کند. ما بارها با هم گفتهایم: صلح از راه قدرت. نخست قدرت میآید، سپس صلح.»
نتانیاهو گفت حمله آمریکا به تاسیسات هستهای ایران با هماهنگی کامل با اسرائیل انجام شد.
چندین سناتور و عضو مجلس نمایندگان آمریکا نیز از این اقدام ترامپ تمجید کردند و آن را اقدامی درست خواندند.
لیزا مککلین، عضو مجلس نمایندگان گفت «ترامپ با قدرت، صلح را به ارمغان میآورد؛ ماموریت موفق امروز توان هستهای ایران را نابود کرد، جان آمریکاییها را حفظ کرد.»
مایک لاولر، عضو مجلس نمایندگان آمریکا گفت حکومت ایران به سختترین شکل ممکن آموخت که قدرتمندترین ارتش جهان کدام است.
ترامپ در اتاق وضعیت کاخ سفید در زمان حمله به تاسسیات هستهای جمهوری اسلامی
حمله به سایتهای دیگر هستهای
شنبه در نهمین روز جنگ میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، حملات اسرائیل به مواضع نظامی و هستهای جمهوری اسلامی در مناطق مختلف ایران ادامه یافت.
همزمان اسرايیل به یک سایت تولید سانتریفیوژ در اصفهان هم حمله کرد.
رسانههای ایران هم گزارش دادند ایثار طباطبایی قمشه، از دستاندرکاران برنامه هستهای جمهوری اسلامی، به همراه همسرش در حملات اسرائیل کشته شده است.
امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه، شنبه با انتشار پستی به فارسی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: رئیسجمهوری ایران، با من تماس گرفت. در ابتدا بار دیگر خواسته قاطع خود را مجددا به او اعلام کردم: «سسیل کوهلر» و «ژاک پاریس» باید آزاد شوند. بازداشت غیرانسانی آنها ناعادلانه است. من منتظر بازگشت آنها به فرانسه هستم. همچنین نگرانی عمیق خود را درباره برنامه هستهای ایران به او ابراز کردم. در این مورد نیز موضع من سختگیرانه است: ایران هرگز نباید به سلاح هستهای دست یابد، و بر عهده ایران است که تضمینهای کامل درباره ماهیت صلحآمیز اهداف خود ارائه دهد. من معتقدم که راهی برای خروج از جنگ و جلوگیری از خطرات بزرگتر وجود دارد. برای رسیدن به این هدف، ما مذاکراتی را که فرانسه و شرکای اروپاییاش با ایران آغاز کردهاند، شتاب خواهیم بخشید.
در واکنش به نوشته مکرون، محمد البرادعی، رئیس پیشین آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در پستی در ایکس نوشت: «برای ثبت: ضمانتهایی مبنی بر اینکه ایران سلاحهای هستهای تولید نمیکند، بهطور کامل و صلحآمیز تحت «توافق هستهای» ۲۰۱۵ (برجام) پیشبینی شده بود تا زمانی که آمریکا در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد. اکنون ما در عوض در تلاش هستیم تا چرخ را از طریق یک جنگ وحشتناک که میتواند کل منطقه را درگیر کند، دوباره اختراع کنیم...»
امید معماریان، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، در مصاحبه با ایراناینترنشنال در ارزیابی تازهای از تحولات منطقه، تأکید کرد پیام اصلی حملات اسرائیل به زیرساختهای ایران روشن است: این جنگ به سادگی پایان نخواهد یافت و ممکن است در آینده حتی دامنگیر خود اسرائیل نیز شود.
معماریان در عین حال، حملات جمهوری اسلامی به اهداف غیرنظامی را نقض صریح قوانین بینالمللی خواند و هشدار داد که کشاندن غیرنظامیان به دل جنگ، چه از سوی حکومت ایران و چه از سوی اسرائیل، نمیتواند از نظر حقوقی بیپاسخ بماند.
معماریان با اشاره به نظر کارشناسان سازمان ملل و با استناد به منشور سازمان ملل توضیح داد که دفاع مشروع سه شرط دارد: وجود تهدید فوری و قابل اثبات، نبود راهحل صلحآمیز، و تناسب در واکنش نظامی.
به گفته او، اسرائیل در هر سه زمینه با چالشهای حقوقی روبهروست، بهویژه با توجه به این که پیش از آغاز حملات، مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا ادامه داشته است. او تأکید کرد که اثبات مشروعیت حمله پیشدستانه از منظر حقوق بینالملل، نیازمند مدارک روشن و سنجش دقیق تناسب است.
او همچنین به محاسبات داخلی در تهران و تلآویو اشاره کرد. از نظر او، رهبران جمهوری اسلامی، از جمله علی خامنهای، تمایل دارند بحران را در سطح داخلی و تحت کنترل نگه دارند و مانع گسترش آن به یک جنگ منطقهای تمامعیار شوند. در مقابل، اسرائیل تلاش میکند اقدامات نظامیاش را با استناد به تهدیدهای امنیتی توجیه کند، اما در نبود شواهد قوی، این توجیهها میتواند در نهادهای بینالمللی با تردید روبهرو شود.
معماریان در بخشی از این مصاحبه به نقش کلیدی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اشاره کرد و گفت که تصمیمگیری نهایی درباره تداوم یا توقف جنگ ممکن است در کاخ سفید رقم بخورد. هرچند ترامپ اختیار تشدید درگیری را دارد، افکار عمومی آمریکا، از جمله بسیاری از حامیان خود او، با ورود به جنگی جدید مخالفاند. به اعتقاد این تحلیلگر، اگر جنگ به مرحله فرسایشی برسد، حتی افزایش فشارهای دیپلماتیک نیز نمیتواند به تنهایی مسیر درگیری را تغییر دهد.
پس از آغاز موج گسترده حملات هوایی اسرائیل از عصر شنبه در ایران، گزارشهای مخاطبان ایراناینترنشنال نشان میدهد این حملات تا شامگاه شنبه همچنان در مناطق مختلف کشور ادامه داشته؛ از بندرعباس در جنوب گرفته تا شاهرود، مراغه، شیراز و تهران.
در بندرعباس، مخاطبان از تداوم حملات اسرائیل از عصر شنبه تا بامداد یکشنبه خبر دادند و اعلام کردند که اسکله این بندر حوالی ساعت ۰۰:۲۰ هدف قرار گرفته است. پیشتر حملاتی به اسکلههای باهنر، بندر رجایی و بندر لنگه نیز گزارش شده بود. در همین حال، روزنامه اسرائیل هیوم به نقل از منابع آگاه نوشت که ناوهای جنگی در بندرعباس هدف قرار نگرفتهاند. ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نیز حاکی از فعالیت پدافند هوایی در جزیره قشم است.
در شمالشرق ایران، مخاطبان از شنیده شدن صدای انفجار در مراغه و فعال شدن سامانه پدافند هوایی در خوی خبر دادند. همچنین در شاهرود، حوالی ساعت ۲۲ صدای جنگندهها شنیده شده و سامانه پدافند پادگان موشکی امام رضا فعال شده است. به گفته مخاطبان، دو انفجار در جنوب این شهر در محدوده پادگان رخ داده است.
در کرمانشاه، مخاطبان از حمله به پایگاه تنگه کنشت و فعال شدن پدافند هوایی در شمال و جنوب شهر از غروب شنبه خبر دادهاند. همچنین رسانههای داخلی از شنیده شدن صدای شلیک پدافند هوایی در بندر انزلی خبر دادهاند و از بابل نیز صدای عبور جنگندهها در آسمان گزارش شده است.
در شیراز، مخاطبان از شنیده شدن صدای انفجار در کوههای اطراف شهر و وقوع آتشسوزی در منطقه کوهستانی دراک خبر دادهاند.
در تهران، پدافند هوایی در مناطق شرقی، شمالشرقی، شیان، لویزان، مجیدیه جنوبی، شهریار و شهر جدید پرند فعال شده و صدای انفجار در ساعات مختلف شب گزارش شده است.
در استان اصفهان، سامانههای پدافند در نجفآباد فعال شدهاند و مخاطبان از حمله مجدد به صنایع دفاعی لنجان خبر دادهاند. این مرکز بامداد شنبه نیز دو بار هدف قرار گرفته بود.
در اهواز، با وجود حملات صبح شنبه، شامگاه شنبه نیز صدای پدافند هوایی در این شهر شنیده شده است.
شهرام خلدی، پژوهشگر روابط بینالملل و تاریخ خاورمیانه، در مصاحبه با ایراناینترنشنال در تحلیلی درباره ابعاد نظامی و سیاسی حملات اسرائیل به پایگاههای ارتش در ایران گفت که هدف اصلی این حملات، ایجاد شکاف در ساختار نظامی جمهوری اسلامی و تحت فشار قرار دادن افسران ارتش برای انتخاب میان وفاداری به کشور یا حمایت از نظام ایدئولوژیک حاکم است.
به گفته او، اسرائیل با هدف قرار دادن پایگاههای ارتش، ناوهای جنگی و جنگندههای اف-۱۴ تلاش دارد توانمندیهای نظامی حکومت ایران را در صورت درگیری احتمالی با آمریکا بهشدت تضعیف کند. خلدی افزود: «اسرائیل میکوشد بقایای توان نظامی غیرایدئولوژیک ایران را نیز از بین ببرد تا ارتش از نهادهای امنیتی مانند سپاه پاسداران جدا شود.»
او تأکید کرد که این حملات علاوهبر اهداف نظامی، جنبه روانی هم دارد و حامل این پیام برای ارتش است که باید موضع خود را روشن کند. خلدی در ادامه گفت: «اسرائیل سعی دارد با هدف گرفتن سپاه، بسیج و نهادهای سرکوبگر، این تصویر را القا کند که هدف آن مردم یا ارتش سنتی ایران نیست.» او همچنین خاطرنشان کرد که در حملات اخیر، بیشترین تلفات در ایران متوجه نیروهای وابسته به حکومت بوده، در حالی که در اسرائیل، قربانیان اغلب از میان غیرنظامیان بودهاند.
این تحلیلگر معتقد است جمهوری اسلامی ایران کشور را در وضعیت حکومت نظامی قرار داده و سپاه کنترل امور را در دست دارد. به همین دلیل، اسرائیل میکوشد اخرین ظرفیتهای نظامی جمهوری اسلامی را نابود کند تا روند فروپاشی شتاب گیرد و حتی نیروهای وفادار به حکومت نیز در نهایت راهی جز تسلیم نداشته باشند.
