شاهزاده رضا پهلوی خواستار حمایت کشورهای غربی از اعتصابات سراسری و ریزش نیروهای جمهوری اسلامی با به کار گرفتن داراییهای مسدود شده ایران شد. او مذاکرات با تهران را «از پیش شکستخورده» دانست و پیشنهاد داد غرب با روشهایی چون اشباع بازار ایران از استارلینک به مردم در داخل کمک کند.
او در گفتوگو با پولیتیکو که پنجشنبه چهارم اردیبهشت منتشر شد، گفت: «فلج کردن رژیم از طریق اعتصابها - که کمهزینهترین راه برای مردم است، به شرط آنکه منابع مالی آن تامین شود - میتواند ظرف چند ماه به نتیجه برسد.»
شاهزاده رضا پهلوی معتقد است تلاشهای دونالد ترامپ برای توافق هستهای با تهران به صلح در منطقه منجر نخواهد شد اما او فرصتی برای غرب میبیند تا از دل جامعه مدنی و مخالفان داخلی، مسیر سرنگونی حکومت را هموار کند.
او با اشاره به اعتراضات گسترده مردم در واکنش به سرکوب و شرایط اقتصادی و همچنین تضعیف بیسابقه جایگاه منطقهای جمهوری اسلامی به واسطه سقوط بشار اسد و تضعیف حزبالله و حماس، خواستار پشتیبانی کشورهای غربی از مخالفان داخلی و افراد آماده جدایی از جمهوری اسلامی شد.
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد منابع مالی «صندوق اعتصاب» میتواند از داراییهای بلوکهشده ایران تامین شود. او توضیح داد پس از انقلاب، جمهوری اسلامی تلاش کرد تا جنبشهای کارگری را سرکوب کند اما این جنبش در سالهای اخیر - از جمله با اعتصابهای گسترده کارگران پتروشیمی در سال ۲۰۲۱ میلادی - بار دیگر قدرت گرفته و توجه جمهوری اسلامی را جلب کرده است.
شاهزاده رضا پهلوی که طی ماههای گذشته در سفر به پایتختهای اروپایی، با مقامات دولتی و سرمایهگذاران بخش خصوصی دیدار داشته تا حمایت آنها را برای تقویت مخالفتهای داخلی جلب کند، نسبت به اقدام نظامی علیه ایران هشدار داد و گفت: «دیپلماسی به پایان رسیده بدون آنکه به نتیجهای ملموس برسد. همزمان نگرانی وجود دارد که اگر دیپلماسی شکست بخورد، آیا باید منتظر اقدام نظامی باشیم؟ پیشنهادی که ما داریم، راه سومی است: به مردم ایران فرصت دهید و بگذارید خودشان عامل تغییر باشند، پیش از آنکه گزینههایی ناخواسته و پرهزینه مطرح شوند.»
اختصاص داراییهای بلوکه شده ایران به معترضان
شاهزاده رضا پهلوی، تیم ترامپ را متحدانی کلیدی میداند که نگاه روشنی به تهدیدهای ناشی از تهران دارند. با این حال، او معتقد است مذاکرات هستهای به رهبری آمریکا «از پیش شکستخورده» است.
او بر این باور است که تهران از مذاکرات هستهای تنها برای خریدن زمان استفاده خواهد کرد و غرب باید تمرکز خود را به جای گفتوگوهای بینتیجه، بر حمایت از مخالفان داخلی بگذارد.
او پیشنهاد داد داراییهای بلوکهشده ایران در خارج از کشور که تحت تحریمهای بینالمللی توقیف شدهاند - و ارزش آنها حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود - برای تامین تجهیزات فناوری بهکار گرفته شوند؛ تجهیزاتی که به معترضان، مخالفان و حتی جداشدگان احتمالی از حکومت کمک میکنند تا با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و سازماندهی کنند.
باید تعداد کاربران استارلینک بیشتر شود
در حالی که حکومت ایران آزادی بیان را در فضای آنلاین سرکوب و با مخالفان برخورد میکند، ترمینالهای استارلینک متعلق به ایلان ماسک که اینترنت بدون سانسور ارائه میدهند، با وجود خطرات جدی، قاچاقی وارد کشور شده و در حال فعالیت هستند.
شاهزاده رضا پهلوی گفت که در ماههای اخیر تعداد کاربران این فناوری در ایران افزایش چشمگیری داشته و این روند باید ادامه یابد.
او توضیح داد: «اکنون این امکان وجود دارد که یک اپلیکیشن خاص را روی گوشی هوشمند نصب کرد که مستقیما گوشی را بدون نیاز به ترمینال به ماهواره متصل کند.»
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد کمکهای غرب باید بر «اشباع بازار از این تجهیزات» متمرکز شود.
واکنشها به پخش یک آیتم کوتاه در برنامه «سیمای خانواده» با وجود بیانیه صداوسیما ادامه دارد. بهدنبال این ماجرا، اعلام شد که دو مدیر شبکه یک اخراج و هشت نفر به مراجع قضایی معرفی شدهاند.
مرکز رسانه قوه قضاییه، کمتر از ۲۴ ساعت پس از انتشار بیانیه صداوسیما، بعدازظهر چهارم اردیبهشت ماه اعلام کرد: «در پی پخش یک برنامه تفرقهافکنانه در برنامه سیمای خانواده شبکه یک سیما، چهار نفر از عوامل اصلی پخش این برنامه با دستور قضایی بازداشت شدند.»
مصطفی محامی، نماینده ولی فقیه در استان سیستان و بلوچستان و منصور بیجار، استاندار اهل سنت سیستان و بلوچستان، پنجشنبه در بیانیهای مشترک ضمن قدردانی از «برخورد سریع و قاطع صداوسیما در عزل و معرفی عوامل خاطی به مراجع قضایی» نوشتند عوامل این برنامه خواسته یا ناخواسته «مزدور دشمنان اسلام» بودند و برخورد شدید با آنها میتواند جلوی بروز موارد مشابه را بگیرد.
ماجرا چیست و آیا بیسابقه است؟
در برنامه «سیمای خانواده» که چهارشنبه سوم اردیبهشت ۱۴۰۴ از شبکه یک صداوسیمای جمهوری اسلامی پخش شد، در یک آیتم ضبط شده، مهمان برنامه عبارتی توهینآمیز نسبت به یکی از خلفای راشدین (ابوبکر) بیان کرد اما این اولین بار نیست که در صداوسیما چنین اتفاقی رخ میدهد.
اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۸، در جریان یک مولودیخوانی که از شبکه پنجم صداوسیما پخش شد، فردی میکروفن را به دست گرفت و خلفای راشدین را لعن کرد.
بعدها مشخص شد آن فرد، احد قدمی، مداح و داماد خواهر محمود احمدینژاد، رییسجمهوری پیشین بوده است.
در آن زمان نیز صداوسیما که ریاست آن را عبدالعلی علیعسکری به عهده داشت، به سرعت واکنش نشان داد، عذرخواهی کرد و خبر داد که جواد رمضاننژاد، مدیر شبکه پنج و همچنین تهیهکننده، ناظر و مدیر برنامهای که در آن به اهل سنت توهین شده، اخراج شدهاند.
سرنوشت توهینکنندگان به اهل سنت
اکنون شش سال از آن زمان گذشته است و رمضاننژاد که در آن زمان وعده اخراج او داده شده بود، دوم اردیبهشت ۱۴۰۴، یک روز پیش از پخش برنامه اخیر سیمای خانواده، با حکم پیمان جبلی، رییس سازمان صداوسیما، به عنوان رییس جدید سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی (ساترا) منصوب شد.
او پیشتر و در اسفند ماه سال ۱۴۰۱، حدود سه سال پس از وعده اخراجش از صدا و سیما، به عنوان رییس بسیج این سازمان منصوب شده بود.
بیانیه صداوسیما و نوشته پیمان جبلی
سوم اردیبهشت ماه، صداوسیما در بیانیهای رسمی ضمن عذرخواهی از اهل سنت اعلام کرد پخش آن برنامه «خطای نابخشودنی و مشکوک» بوده است و تاکید کرد این سازمان بلافاصله پس از پخش این برنامه، هشت نفر را به قوه قضاییه معرفی کرده است.
در ادامه این بیانیه آمده است مدیر گروه تولید مربوطه و مدیر پخش شبکه یک سیما از سمت خود عزل شدند. همچنین با دستور رییس سازمان صداوسیما، کمیتهای به فوریت برای بررسی و پیگیری این موضوع تشکیل شده است.
در همین رابطه بخوانید: حاشیههای یک برنامه؛ چرا پخش طنز علیه سعودیها دردسرساز شد؟
علاوه بر این بیانیه، جبلی در نوشتهای به موضوع واکنش نشان داد و آن را «فتنهافکنی» و «جهله افراطی نابخشودنی» نامید.
اگرچه تعداد زیادی از حامیان اصلاحطلب دولت و اصولگرایان به موضوع اخیر واکنش نشان دادند و رسانهها خبر توبیخ و برکناری برخی دستاندرکاران را پوشش دادند اما به نظر میرسد سطح واکنش بسیار ضعیفتر از سال ۱۳۹۸ است که در آن مدیر شبکه پنج برکنار شد.
همچنین بازگشت عوامل به صداوسیما با وجود اعلام خبر اخراج، نظیر رمضاننژاد، نشان میدهد صداوسیما (احتمالا همچون تجربه قبلی)، پس از آرام شدن فضا، دوباره نیروهای دخیل را به سازمان بازمیگرداند.
به گفته مقامها، شش کودک نیز در میان زخمیها هستند.
سرویس اضطراری دولتی اوکراین در پیامرسان تلگرام نوشت: «تخریبهایی بهوقوع پیوسته است. عملیات جستوجو برای افراد زیر آوار ادامه دارد.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در واکنش به این حملات با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروثسوشال، نارضایتی خود را از ادامه جنگ و تلفات انسانی آن ابراز کرد.
ترامپ نوشت: «از حملات روسیه به کییف خوشحال نیستم. این حملات غیرضروری و در زمانی بسیار بد صورت گرفتند. ولادیمیر، بس کن! هر هفته پنج هزار سرباز جان خود را از دست میدهند. بیایید توافق صلح را نهایی کنیم!»
همزمان، فایننشالتایمز گزارش داد اروپا از هرگونه اقدام ایالات متحده برای «بهرسمیت شناختن کنترل روسیه بر کریمه اشغالی» حمایت نخواهد کرد و قصد ندارد کییف را برای پذیرش آن تحت فشار بگذارد.
این گزارش به نقل از مقامهای غربی که نامشان فاش نشده، منتشر شد.
بر اساس این گزارش، آخرین پیشنهاد دولت دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ تمامعیار روسیه علیه اوکراین شامل بهرسمیت شناختن رسمی کنترل روسیه بر کریمه از سوی ایالات متحده و همچنین بهرسمیت شناختن عملی اشغال بخشی از دیگر مناطق اوکراین - از جمله استانهای لوهانسک، دونتسک، خرسون و زاپوریژیا - بوده است.
ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه اعلام کرد واشینگتن اوکراین را مجبور به پذیرش حاکمیت روسیه بر کریمه نمیکند.
او همچنین اوکراین را مقصر دانست که در سال ۲۰۱۴ و هنگام اشغال غیرقانونی این شبهجزیره به وسیله روسیه، «مقابله کافی» نکرده است.
یک مقام ارشد اروپایی که نامش فاش نشده در گفتوگو با فایننشالتایمز گفت دولت ترامپ از قبل مطلع شده که کشورهای اروپایی هرگز کریمه را بهعنوان بخشی از خاک روسیه بهرسمیت نخواهند شناخت.
به گفته این مقام، قدرتهای بزرگ عضو ناتو در اروپا باید ایالات متحده را از انجام چنین اقدامی بهصورت یکجانبه «بازدارند».
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در روزهای گذشته تاکید کرد این اتحادیه هرگز کریمه اشغالی را بهعنوان قلمرو قانونی روسیه بهرسمیت نخواهد شناخت.
حملههای سخت روسیه به کیيف
یک مجتمع مسکونی در منطقه سفياتوشینسکی در غرب مرکز شهر کییف، در شدیدترین حادثه پس از حمله روسیه بهطور کامل ویران شد.
تصاویر منتشرشده در تلگرام نشان میدهند تیمهای نجات با استفاده از نورافکنها و بااحتیاط از میان آوار عبور میکنند و از نردبانهایی که در امتداد نمای ساختمانها نصب شده، بالا میروند.
ماموران پلیس نیز واحد به واحد در میزنند تا از ایمنی ساکنان مطمئن شوند.
سرویس اضطراری اوکراین اعلام کرد نیروهای امدادی در ۱۳ نقطه از پایتخت مشغول عملیات هستند و از نیروهای ویژه و سگهای جستوجوگر استفاده شده است.
در این مناطق ۴۰ مورد آتشسوزی به ثبت رسیده است.
در این پیام آمده است: «زنگ تلفنهای همراه از زیر آوار شنیده میشود. جستوجو تا زمانی ادامه خواهد یافت که مشخص شود همه پیدا شدهاند.»
آتشسوزیها همچنین در گاراژها و ساختمانهای اداری شعلهور شده و تکههای فلزیِ پرتابشده، خودروها را نیز هدف قرار دادهاند.
در پایتخت برای شش ساعت آژیر هشدار حمله هوایی بهصدا درآمد.
روسیه هنوز واکنشی رسمی به این حملات نشان نداده است.
حملات متقابل و آینده جنگ
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد یگانهای پدافند هوایی این کشور شبانه ۱۱ پهپاد اوکراینی را در چندین منطقه روسیه و همچنین بر فراز شبهجزیره کریمه منهدم کردهاند.
فرمانداران محلی گفتهاند هیچ گزارشی از خسارات فوری وجود ندارد.
این حملات در لحظهای حساس از جنگ روی دادهاند؛ جنگی که در سال ۲۰۲۲ با تهاجم تمامعیار روسیه آغاز شد و اکنون هر دو طرف - کییف و مسکو - تحت فشار ایالات متحده قرار دارند تا پیشرفتی در مسیر توافق صلح حاصل کنند.
رییسجمهوری آمریکا و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، چهارشنبه بار دیگر درباره تلاشها برای پایان دادن به جنگ سهساله اختلاف نظر پیدا کردند.
ترامپ، زلنسکی را بهدلیل نپذیرفتن اشغال کریمه از سوی روسیه بهعنوان بخشی از طرح صلح پیشنهادی ایالات متحده، مورد انتقاد قرار داد.
دولت ترامپ هشدار داده است اگر کییف و مسکو با طرح صلح آمریکا موافقت نکنند، ممکن است واشینگتن از تلاشها برای پایان جنگ عقبنشینی کند.
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «درخواستهای حداکثری روسیه برای عقبنشینی اوکراین از مناطق خود همراه با این حملات بیرحمانه، نشان میدهد این روسیه است -نه اوکراین- که مانع صلح است. فشار باید بر مسکو وارد شود نه بر کییف.»
ایهور کلیمنکو، وزیر کشور اوکراین، گفت که علاوه بر کییف و مناطق اطراف آن، هفت منطقه دیگر نیز تحت «حمله گسترده» قرار داشتهاند.
در خارکیف، دومین شهر بزرگ اوکراین در شمال شرق کشور، حملات پیدرپی پهپادی و موشکی روسیه در طول شب ادامه داشت.
ایهور ترخووف، شهردار خارکیف، در تلگرام نوشت که این شهر ۱۴ بار با پهپاد و ۱۰ بار با موشک هدف حمله قرار گرفت. ساختمانهای مسکونی چندطبقه، یک درمانگاه شهری، یک مدرسه، حیاطهای خصوصی، کارخانههای صنعتی و یک مجموعه هتل آسیب دیدهاند و یک نفر نیز بستری شده است.
در منطقه ژیتومیر در غرب کییف نیز خساراتی بهبار آمد؛ جایی که سرویس اضطراری اعلام کرد نیروهای روسی بار دیگر به تیمهای امدادی حاضر در محل آتشسوزی حمله کردند و یک امدادگر زخمی شد.
راهآهن دولتی اوکراین (اوکرزالیزنیتسیا) اعلام کرد زیرساختهای ریلی هدف قرار گرفتهاند و دو نفر از کارکنان راهآهن زخمی شدهاند.
در مناطق کییف و خارکیف، گلولهباران به مسیرهای فنی، ساختمانهای اداری و تاسیسات راهآهن آسیب وارد کرده اما تردد قطارها طبق برنامه ادامه دارد.
بیشتر بخوانید: حمله پهپادی روسیه به اتوبوس کارگران در اوکراین؛ نشست صلح لندن به تعویق افتاد
نارندرا مودی، نخستوزیر هند، پنجشنبه چهارم اردیبهشت اعلام کرد دولت او همه عاملان و حامیان حمله اخیر در کشمیر را شناسایی و تعقیب و بهطور جدی مجازات خواهد کرد.
مودی در یک سخنرانی عمومی در ایالت بیهار در شرق هند گفت: «عاملان این حمله و حامیان آنها، فراتر از تصورشان مجازات خواهند شد.»
او همچنین خواستار برگزاری جلسهای با حضور احزاب مختلف برای بحث درباره پاسخ دولت به حمله کشمیر شد.
این اظهارات دو روز پس از آن مطرح شد که در یکی از مرگبارترین حملات افراد مسلح علیه غیرنظامیان در هند طی دو دهه گذشته، ۲۶ مرد در یک منطقه گردشگری در کشمیر کشته شدند: حمله مرگبار به گردشگران در کشمیر هند؛ دستکم ۲۰ نفر کشته شدند
دولت هند، پاکستان را به نقش داشتن در این حمله متهم کرده و اقدامات تلافیجویانهای از جمله تعلیق معاهده ۶۰ ساله تقسیم آب رود ایندوس و اخراج دیپلماتهای نظامی پاکستانی از دهلینو را در دستور کار قرار داده است.
یک مقام هندی چهارشنبه اعلام کرد کابینه امنیت ملی هند در جلسهای از «پیوندهای فرامرزی این حمله» آگاه شده و تصمیم گرفته است معاهده اشتراک آب رود ایندوس را که شش دهه عمر دارد، به حالت تعلیق درآورد و تنها گذرگاه زمینی میان هند و پاکستان را مسدود کند.
این مقام، بدون ارائه مدرک از دخالت مستقیم پاکستان در این حمله سخن گفت اما جزییات بیشتری ارائه نکرد.
پاکستان: اقدام هند «جنگ آبی» است
به گفته وزیر خارجه پاکستان، شهباز شریف، نخستوزیر این کشور قرار است جلسه کمیته امنیت ملی را برای بررسی واکنش پاکستان برگزار کند.
آویس لِخاری، وزیر انرژی پاکستان، شامگاه چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تعلیق بیپروا و غیرقانونی معاهده ایندوس از سوی هند، یک اقدام بزدلانه و مصداق جنگ آبی است.»
معاهده رود ایندوس که در سال ۱۹۶۰ با میانجیگری بانک جهانی میان هند و پاکستان امضا شد، تا امروز از دو جنگ میان این کشورها و بحرانهای متعدد جان سالم به در برده بود.
این معاهده، نحوه تقسیم آب رودخانهها و شاخههای آن را میان دو کشور مشخص میکند.
کاهش سطح ارتباطات دیپلماتیک
هند اعلام کرده است وابستگان نظامی خود را از پاکستان خارج خواهد کرد و شمار کارکنان خود را در سفارت اسلامآباد از ۵۵ نفر به ۳۰ نفر کاهش میدهد.
به گزارش رسانههای محلی، هند همچنین سفیر پاکستان را احضار و تمامی مشاوران دفاعی پاکستانی را «عنصر نامطلوب» اعلام کرده و از آنها خواسته است طی یک هفته خاک این کشور را ترک کنند.
در همین حال دهها معترض در برابر سفارت پاکستان در دهلینو تجمع کرده و شعارهایی سر دادند و به موانع پلیس فشار آوردند.
روابط دیپلماتیک هند و پاکستان پیش از این نیز در سطحی بسیار پایین بود. پاکستان از سال ۲۰۱۹، پس از لغو وضعیت خودمختاری کشمیر از سوی هند، سفیر خود را از دهلینو فراخوانده و سفیر تازهای نیز معرفی نکرده است.
هند و پاکستان هر یک بخشی از منطقه کشمیر را تحت کنترل دارند اما هر دو ادعای حاکمیت کامل بر آن دارند.
حمله اخیر ضربهای جدی به پروژه دولت مودی و حزب ملیگرای هندوی اوست که لغو وضعیت ویژه جامو و کشمیر را دستاوردی برای ایجاد صلح و توسعه در این منطقه مسلماننشین معرفی کرده بودند.
هند همواره پاکستان را به حمایت از شورشها در کشمیر متهم کرده اما اسلامآباد میگوید تنها از خواست مردم کشمیر برای تعیین سرنوشت، به صورت «دیپلماتیک و اخلاقی» پشتیبانی میکند.
از زمان آغاز ناآرامیها در کشمیر در سال ۱۹۸۹، دهها هزار نفر کشته شدهاند اما در سالهای اخیر شدت درگیریها کمتر شده و گردشگری در منطقه افزایش یافته بود.