نویسنده و منتقد فیلم
هفتاد و پنجمین دوره جشنواره جهانی فیلم برلین، که پس از کن و ونیز، مهمترین جشنواره سینمایی جهان محسوب میشود، شنبه شب، چهارم اسفند به کار خود پایان داد، با خرس طلا برای یک عاشقانه کوچک نروژی و البته حضور کمرمق سینمای ایران.
جایزه خرس طلایی بهترین فیلم امسال نصیب فیلم «رویاها (سکس، عشق)» ساخته داگ یوهان هاگراد از نروژ شد؛ یک فیلم جمع و جور و متفاوت که جایزه فیپرشی (انجمن منتقدان بین المللی) را هم از آن خود کرد: داستان عشق یک دختر هفده ساله به معلم خود که در قالب خاطرات ادبی او روایت میشود و با فضایی صمیمی تماشاگر را با شخصیت اصلی فیلم همراه میکند؛ عشق ممنوعی که با انتظارات و قوانین اجتماعی سر سازگاری ندارد و فیلم بیپروا به نمایش این تناقض میپردازد و این میان به مضمون جذابی درباره مرز ادبیات و واقعیت هم میرسد، جایی که حالا والدین او باید به نوشته او به عنوان یک اثر ادبی نگاه کنند یا سندی بر یک عشق ممنوع که باید به پیگیری قضایی برسد؟
اما یک عاشقانه جذاب دیگر که در بخش مسابقه بود، «ماه آبی» نام داشت که به طرز عجیبی از جوایز دور ماند؛ ساخته فیلمساز تحسین شده ریچارد لینکلیتر که داستان نویسنده عاشقپیشه آثار موزیکال، لورنز هارت را روایت میکند که به تمامی در یک فضای متشنج داخلی در راهروها و کافه یک تالار روایت میشود و به طرز معجزهآسایی درونیات یک «دیوانه زیبایی» را با بازیهای شگفتانگیز بازیگران (به ویژه ایتن هاک) برای ما روایت میکند؛ یک ستایشگر زیبایی (به قول خودش «مست در زیبایی») که همه چیزش در عشق و دوست داشتن یک طرفه خلاصه میشود و البته تنهایی غمگینانه غریبی که تماشاگر را مسخ میکند.
اما داوران به ریاست تاد هینز، جایزه بزرگ جشنواره را به فیلم «ردپای آبی» ساخته گابریل ماساگارو از برزیل اهدا کردند و جایزه بهترین کارگردان هم به هو منگ برای فیلم «زیستن زمین» از چین رسید.
رادو جود فیلمساز جنجالی رومانیایی هم که خرس طلایی این جشنواره را در کارنامه دارد، جایزه بهترین فیلمنامه را برای جدیدترین اثرش به نام «کنتیننتال ۲۵» دریافت کرد؛ یک فیلم کمخرج تجربی دیگر که این بار داستان یک زن مجارستانیالاصل را در رومانی امروز روایت میکند و با نیش و کنایههای سیاسی/اجتماعی، اوضاع و احوال جهان امروز را به نقد میکشد.
دیگر غایب بزرگ جوایز امسال، فیلم آلمانی «ماریل چه میداند» ساخته فردریک هامبالک بود که در فضایی بسیار جذاب داستان دختری نوجوان را روایت میکند که پس از خوردن یک سیلی در مدرسه، حالا می تواند تمام اعمال پدر و مادرش را به شکل تلهپاتی ببیند و این سرآغاز دردسرهای زیادی است که این خانواده با آن روبرو میشود، از جمله مسئله دروغ در روابط زناشویی که از شکلی کمدی به روایتی تلخ و دردناک میرسد.
جایزه بهترین بازیگر جشنواره برلین حالا چند سالی است بدون در نظر گرفتن جنسیت بازیگر اهدا میشود، یعنی به جای دو جایزه بهترین بازیگر مرد و بهترین بازیگر زن، این جشنواره در راستای اهداف اجتماعیاش، تنها یک جایزه به بهترین بازیگر میدهد. این جایزه امسال به رز بایرن برای فیلم «اگه پا داشتم بهت لگد میزدم» ساخته ماری برونستین رسید؛ یک فیلم دیدنی عمدتاً متکی بر کلوزآپ بازیگر اصلی که زمان پرهیاهو و ترسناکی از زندگی یک مادر را روایت میکند که با مشکلات متعدد روبروست؛ یک فیلم زنانه جذاب که به غایت تلخ است و تکاندهنده، اما سعی دارد در پایان با امید به پایان برسد.
شهرزاد نهچندان قصهگو
سینمای ایران در سالهای گذشته حضور پر رنگتری در جشنواره داشت و تقریباً هر سال سه چهار فیلم از سینماگران مهاجر ایرانی یا ساکن ایران در بخشهای مسابقه، پانوراما و فروم به نمایش درمیآمد، از جمله «کیک محبوب من» ساخته بهتاش صناعیها و مریم مقدم در بخش مسابقه سال گذشته که به یکی از محبوبترین فیلمهای سال بدل شد(در حالی که در ایران با برخورد قضایی روبروست).
امسال اما هیچ فیلمی از سینماگران ایرانی در بخش مسابقه پذیرفته نشد و تنها فیلم «هزار و یک فریم» ساخته مهرنوش علیا در بخش پانوراما نمایش داشت و فیلم «در بند» ساخته حسام اسلامی در بخش فیلمهای کوتاه.
«هزار و یک فریم» که به شکل زیرزمینی و بدون رعایت حجاب اجباری ساخته شده، به تمامی در داخل یک استودیو میگذرد، جایی که یک فیلمساز شناخته شده در پشت دوربین نشسته و در حال گرفتن تست از دختران نوجوان و جوان برای بازی در فیلم آینده او درباره شهرزاد قصهگو و داستان هزار و یک شب است. فیلم در فضایی شبیه به «سلام سینما» ساخته محسن مخملباف، بیش از آن که بتواند در دل شخصیتها و وضعیت اجتماعی ایران امروز دقیق شود، درباره سوء استفاده از قدرت مردانه حرف میزند و سعی دارد در فضایی شبهرئالیستی به موضوعی باب روز بپردازد، اما ویژگیهای ایرانی اثر رفتهرفته کمرنگتر میشوند و فیلمساز چه در فرم و چه در محتوا درگیر محدودیتهایی میشود که در نهایت توان غلبه بر آنها را ندارد.
منوچهر والیزاده، ظهر چهارشنبه اول اسفندماه، در سن ۸۴ سالگی بهدلیل مشکلات تنفسی و ریوی درگذشت. او دوبله و گویندگی را از سال ۱۳۳۷ از طریق منصور متین، آغاز کرد.
والیزاده، بیشتر بهخاطر صداپیشگی بهجای شخصیت کارتونی لوک خوششانس و مایکل اسکافیلد در مجموعه تلویزیونی فرار از زندان، همچنین دوبله بازیگرانی چون تام هنکس، جان تراولتا، تام کروز، هریسون فورد، نیکلاس کیج، جیسون استاتهام، جیم کری، ویل اسمیت، ادی مورفی، رابرت واگنر و الویس پریسلی شناخته میشود.
دو روز پیش، ۲۹ بهمنماه نیز ایرج رضایی، دوبلور، مدیر دوبلاژ، فیلمنامهنویس و شاعر در سن ۸۹ سالگی بهعلت کهولت سن درگذشت.
رضایی، کار دوبله را از سال ۱۳۳۸ و مدیریت دوبلاژ را از سال ۱۳۵۸ آغاز کرد. صدای رضایی بیشتر در سریال کاراگاه پوآرو، که در آن به جای شخصیت هرکول پوآرو دوبله میکرد، خاطره ساز شده است.
او در فیلم محمدرسول الله، به جای شخصیت یاسر، با بازی ایون سولون و همچنین به جای شخصیت آلبرت فواره با بازی برنارد هپتون در سریال ارتش سری، به ایفای نقش دوبله پرداخته بود.
صدای رضایی در انیمیشنی نیز که در نقش معاون کلانتر صحبت کرده بود، بیشتر در خاطرهها ماندگار شده است.
سرپرستی گویندگی فیلمهای سینمایی خارجی از جمله جدال در اوکی کرال، برفهای کلیمانجارو، آسمانخراش جهنمی، از دیگر فعالیتهای وی طی سالها حضور در عرصه دوبله بوده است.
سوم دیماه، حدود دو ماه پیش هم، ژاله علو، بازیگر و دوبلور پیشکسوت در سن ۹۷ سالگی، درگذشت. علو برای سالهای طولانی در برنامه رادیویی «داستان شب» گویندگی میکرد. فعالیت هنری او به گویندگی محدود نبود. در زمینه دوبله، او به جای بازیگرانی مانند سوفیا لورن ،برجیدا گلوریا، سوانسون و آلیدا والی، صحبت کرده بود.
دوبله انیمیشنهای پینوکیو، گربه های اشرافی، سیندرلا، زیبای خفته و سفید برفی و هفت کوتوله از دیگر فعالیتهای او بود.
او همچنین در فیلمهای سینمایی و سریالهای پرشماری به ایفای نقش پرداخته بود، از جمله نقش «خاله لیلا»، در مجموعه تلویزیونی روزی روزگاری.
نسل طلایی هنر دوبله ایران، در چند سال اخیر تعداد پر شماری از پیشکسوتان خود را از دست داده است.
بر اساس گزارشها، جمهوری اسلامی اخیراً به هر خانواده آسیبدیده از جنگ در لبنان مبالغی بین یک میلیارد و صد میلیون تومان (۱۲ هزار دلار) تا یک میلیارد و سیصد میلیون تومان (۱۴ هزار دلار) اختصاص داده است تا برای اجاره مسکن و خرید لوازم خانگی استفاده شود.
نعیم قاسم، دبیرکل جدید حزبالله این کمکها را بهعنوان «هدیه جمهوری اسلامی» توصیف کرده است.
بررسی اظهارات نعیم قاسم نشان میدهد که علاوه بر پرداخت مبالغی بین ۱۲ هزار تا ۱۴ هزار دلار به ساکنان بیروت و دیگر مناطق، مبلغ دیگری نیز بهعنوان «هدیه» خامنهای و سپاه پاسداران بین ۲۳۳ هزار و ۵۰۰ خانواده لبنانی توزیع شده است.
متوسط این کمکها به هر خانواده ۳۲۹ دلار بوده که مجموع آن ۷۷ میلیون دلار برآورد میشود. این مبلغ، با نرخ کنونی ارز در بازار تهران، معادل بیش از هفت تریلیون و ۱۱۴ میلیارد تومان است.
این در حالی است که مبالغ بیشتری نیز در قالب کمکهای نقدی به این خانوادهها پرداخت شده است.
نعیم قاسم و حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله، در سخنان خود تاکید کردهاند که جمهوری اسلامی همواره مسئولیت بازسازی لبنان پس از جنگهای ۲۰۰۶ و درگیریهای اخیر را بر عهده داشته است.
در همین راستا، دولت جدید لبنان به دلیل نگرانی از ورود پولهای غیرقانونی جمهوری اسلامی برای حزبالله، فرودگاه بیروت را تحت نظارت دقیق قرار داده و پروازهای ماهانایر را لغو کرده است.
علاوه بر این، در هفته اخیر لبنان تصمیم گرفته است که ممنوعیت پروازهای ایرانی به این کشور را تمدید کند. حتی برخی از طرفداران جمهوری اسلامی که با خطوط هوایی عراق به بیروت سفر کرده بودند، بازگردانده شدهاند.
این در حالی است که در داخل ایران، مسعود پزشکیان، از مقامات ارشد جمهوری اسلامی، اعلام کرده است که دولت به دلیل کمبود منابع مالی، ناچار شده با مجوز خامنهای، یک میلیارد دلار دیگر از صندوق توسعه ملی برداشت کند تا بتواند پیش از نوروز دو مرحله توزیع کالای کوپنی را انجام دهد.
این در حالی است که بسیاری از مردم ایران به دلیل مشکلات اقتصادی حتی برای تأمین نیازهای اولیه غذایی و دارویی خود با دشواریهای جدی مواجه هستند.
در کنار این مسائل، دبیرکل خانه پرستار ایران اعلام کرده است که وجوهی که از صندوق توسعه ملی برای پرداخت مطالبات پرستاران برداشته شده بود، به پرستاران پرداخت نشده و در بخشهای دیگری هزینه شده است.
این امر در شرایطی رخ داده که بسیاری از پرستاران ایرانی با مشکلات معیشتی روبهرو بوده و برخی از آنان در اعتراض به این وضعیت شغل خود را ترک کردهاند.
گزارشها حاکی از آن است که در حال حاضر بیش از ۵۰ هزار پرستار آموزشدیده در ایران به دلیل عدم پرداخت حقوق و مزایا از حرفه خود کنارهگیری کردهاند.
علاوه بر این، برخی مقامات جمهوری اسلامی اعلام کردهاند که حدود ۷۰ میلیارد دلار بهصورت پسانداز در اختیار مردم ایران است و باید برنامهای تدوین شود که به گفته مقامات حکومتی نباید راکد بماند.
در نهایت، در حالی که مردم ایران با بحرانهای اقتصادی و معیشتی جدی دست و پنجه نرم میکنند، اولویتهای مالی جمهوری اسلامی همچنان بر حمایت از گروههای منطقهای همچون حزبالله و جهاد اسلامی متمرکز است.
این در حالی است که شهروندان ایرانی انتظار دارند که منابع مالی کشور بیش از هر چیز در جهت بهبود شرایط زندگی داخلی هزینه شود.