بهاره هدایت، زندانی سیاسی: بحث حجاب دیگر قابل مذاکره نیست

رییس دولت در ایران روز دوشنبه ۲۶ شهریور در نشست خبری خود در پاسخ به مریم شبانی، خبرنگار مجله «اندیشه پویا»، درباره ادامه فعالیت گشت ارشاد در خیابان‌ها ابراز بی‌اطلاعی کرد و گفت: «هنوز گشت ارشاد اذیت می‌کند؟ قرار نبود ادامه دهند، پیگیری می‌کنم که دیگر اذیت نکنند.»

گروهی از کاربران و خبرنگاران منتقد این برخورد و بی‌اعتنایی پزشکیان به موضوع آزار زنان در رابطه با حجاب اجباری را محکوم کردند.

برای مثال، مرجان زهرانی خبرنگار ساکن ایران، روز سه‌شنبه در توییتی نوشت: «فاصله میدان فاطمی تا انتهای مطهری، دست کم ۳ ون گشت ارشاد دیدم. شاید شما گفته باشید ولی اونها جمع نکردن! رونوشت به آقای پزشکیان.»

عسل دادشلو، خبرنگار دیگر هم با لحنی کنایه‌آلود در حساب ایکس خود نوشت ویدیوی این بخش از صحبت‌های پزشکیان را در گوشی موبایلش نگه می‌دارد و افزود: «جایی نگهم داشتن نشون می‌دم، ببینیم چی می‌شه.»

کاربری هم برای ایران‌اینترنشنال نوشت ادعای بی‌خبری پزشکیان از گشت ارشاد، مشابه همان ادعای حسن روحانی است که پس از آبان ۹۸ گفته بود من هم صبح جمعه از گرانی بنزین مطلع شدم.

مخاطب دیگری خنده‌ها و بی‌اطلاعی پزشکیان را با حمایت ابراهیم رئیسی از گشت ارشاد مقایسه کرد.

با این حال، محمدجعفر منتظری، رییس دیوان عالی کشور، در واکنش به انتقاد شبانی به گشت ارشاد و برخورد با زنان در جریان نشست رسانه‌ای پزشکیان گفت اگر قرار است با گشت ارشاد برخورد شود، باید با «وضع نامناسب» آن خبرنگار هم برخورد شود.

من یک نفرم، یکی از بی‌شمار زنان شهر

این تحولات همزمان شده است با کارزار زنان ایرانی در شبکه‌های اجتماعی که بدون ترس از فشار و سرکوب حکومت، تصاویر خود را بدون حجاب اجباری در اماکن عمومی با متن مشترک «من یک نفرم یکی از بی‌شمار زنان شهر» منتشر می‌کنند.

این در حالی است که فشارها برای تحمیل حجاب اجباری از سوی نهادهای حکومتی ادامه دارد.

برای نمونه، آرزو بدری زن جوانی که روز اول مرداد و هنگامی ‌که بعد از اتمام کار در شهرستان نور استان مازندران با خواهرش به سوی خانه می‌رفت، با ایست-بازرسی پلیس مواجه شد و بر اثر این تیراندازی پلیس از ناحیه کمر هدف اصابت گلوله قرار گرفت و نخاع و ریه‌اش آسیب جدی دید.

گزارش‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال حاکی از آن است که برای خودرویی که آرزو بدری سرنشین آن بود، به اتهام رعایت نشدن حجاب اجباری از سوی سرنشینان، «حکم توقیف» صادر شده بوده و پلیس از در عقب سمت راننده به خودرو شلیک کرده است.

بسیاری از کاربران در این کارزار، این بار نه تنها تلاشی برای پوشاندن صورت خود نکردند، بلکه با هویتی آشکار، مخالفت خود را با حجاب اجباری به نمایش گذاشتند.

پیش‌تر برخی از زنان به واسطه انتشار تصاویرشان در شبکه‌های اجتماعی بازداشت شده و در برخی موارد اعترافات اجباری آنها از رسانه‌ها پخش شده است.

بسیاری از زنان و دخترانی که در این کارزار شرکت کرده‌اند از هشتگ مهسا امینی نیز استفاده کرده‌اند.

انتشار این تصاویر از آن رو اهمیت دارد که جمهوری اسلامی پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» که در پی جان باختن مهسا ژینا امینی به راه افتاد، بار دیگر فشارها را علیه زنان ایرانی برای اعمال حجاب اجباری افزایش داد.

در جریان خیزش سراسری «زن، زندگی، آزادی» بسیاری از زنان و دختران روسری‌های خود را از سر برداشتند و برخی نیز آنها را در خیابان‌ها آتش زدند.

این اولین بار نیست که کارزارهایی در شبکه‌های اجتماعی علیه حجاب اجباری به راه می‌افتد.

پیش از جان باختن مهسا ژینا هم در تیرماه ۱۴۰۱، فعالان و گروه‌های مخالف حجاب اجباری کارزار گسترده خود با عنوان «حجاب بی‌حجاب» را در چارچوب نافرمانی مدنی و به منظور مخالفت عملی با حجاب اجباری و برخوردهای خشونت‌آمیز حکومتی آغاز کردند.

در آن زمان، محمدمهدی حسینی‌ همدانی، امام جمعه کرج و نماینده خامنه‌ای در استان البرز، درباره کارزار «من محجبه و مخالف گشت ارشادم» که در شبکه‌های اجتماعی به راه افتاده بود، گفت: «دشمن چون در برنامه‌هایی که برای ۲۱ تیر ماه (روز عفاف و حجاب) داشت پیروز نشد، امروز این پویش را راه انداخته است.»

علاوه بر پویش «من محجبه و مخالف گشت ارشادم» که از سوی زنان محجبه به راه افتاده بود، کارزار دیگری نیز با عنوان «مخالف حجاب اجباری هستیم» با شعار «در این اتحاد همراه شوید» در شبکه‌های اجتماعی به راه افتاد.

در اسفندماه ۱۴۰۲ نیز پس از آن که گروهی از حامیان حکومت به صورت هماهنگ از عبارت «‌سلیطه» برای خطاب کردن زن معترض در ویدیوی حمله یک آخوند به زنی درمانگاه قم استفاده کردند، فعالان زنان و طیف وسیعی از کاربران رسانه‌های اجتماعی با هشتگ «ما سلیطه‌ایم» به این اقدام واکنش نشان دادند.

فعالان زنان و بسیاری از کاربران تاکید کردند که با هشتگ «ما سلیطه‌ایم» قصد دارند مقابل «یک سنت تاریخی» علیه زنان بایستند.

بیشترین تعداد «فوتی‌ها» در این چهار ماه، مربوط به استان‌های فارس با ۵۹۳ نفر، سیستان و بلوچستان با ۵۵۵ و تهران با ۵۱۷ تن بوده است.

در این بازه زمانی همچنین، ۱۲۷ هزار و ۳۵۰ نفر نیز مصدوم شدند.

سازمان پزشکی قانونی اخیرا از شکستن رکورد ۱۲ ساله مرگ‌ومیر ناشی از تصادف‌های رانندگی خبر داده و گفته بود سال ۱۴۰۲ بیش از ۲۰ هزار نفر در جاده‌ها جان باختند.

آمار حوادث رانندگی در ایران نشان می‌دهند شهریور ماه با توجه به حجم سفرها، هر سال بیشترین تعداد تلفات تصادف را بر جای می‌گذارد.

مجید حق‌شناس، رییس اداره رسیدگی به تخلفات و تصادفات معاونت عملیات پلیس راهور نیز اخیرا شهریور را بدترین ماه به لحاظ حوادث رانندگی خوانده بود.

بر اساس گزارش اعتماد، شهریور ۱۴۰۲ با ثبت دو هزار و ۵۱ کشته در مقایسه با دیگر ماه‌های سال بیشترین آمار تلفات تصادف را داشت که این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال قبل چهار درصد افزایش یافته است.

ثبت این رکورد در شرایطی است که طی ۱۰ سال گذشته، در هیچ ماهی تعداد تلفات ناشی از تصادفات به دو هزار نفر نرسیده بود.

بامداد روز سه‌شنبه ۲۷ شهریور اتوبوسی که از بوشهر به سمت مشهد می‌رفت در محور یزد به طبس واژگون شد.

این حادثه تاکنون منجر به مرگ ۱۰ نفر و مصدومیت ۴۵ مسافر دیگر شده است.

علت دقیق واژگونی اتوبوس در محور یزد به طبس هنوز مشخص نشده اما برخی رسانه‌های ایران، از «بارندگی و لغزندگی جاده» به‌عنوان یکی از عوامل احتمالی آن نام بردند.

روز ۱۳ شهریور امسال سیاوش محبی، جانشین فرمانده پلیس راه کشور خبر داد که برابر آمارها، روزانه به‌طور میانگین بین ۴۵ تا ۵۰ نفر بر اثر سوانح رانندگی در ایران جان خود را از دست می‌دهند و بیش از هزار نفر مجروح می‌شوند.

او جان‌باختگان حوادث ترافیکی و رانندگی را قربانیان بی‌کیفیتی خودروها و راه‌ها دانست و گفت علاوه بر عامل انسانی، برخی خودروها کیفیت لازم را ندارند و زیرساخت‌ها نیز در جاده‌ها مناسب نیستند.

با این‌حال شماری از مقام‌های جمهوری اسلامی، مانند حسین تیموری، رییس پلیس راهور فراجا مواردی مانند «عدم توجه به جلو، عدم کنترل وسایل نقلیه و خستگی و خواب‌آلودگی» را عامل ۶۰ درصد از تصادفات عنوان می‌کنند.

تیموری فروردین امسال اعلام کرد ۹۰ درصد از خودروهای دخیل از نوع خودروهای داخلی و ۱۰ درصد از نوع خودروهای خارجی بودند.

کمال هادیانفر، رییس پلیس راهور هم در سال ۱۴۰۱نقش وضعیت نامناسب جاده‌ها را در تصادف به صورت تلویحی تایید کرده و گفته بود پنج هزار و ۲۰۰ نقطه حادثه‌خیز در کشور داریم که از بین آن‌ها تقریبا ۸۷۷ نقطه پر حادثه هستند.

به گفته مقام‌های رسمی، حدود ۹۰ درصد موتورسیکلت‌ها و ۴۰ درصد خودروهای سواری در کشور در سن فرسودگی قرار دارند و بخشی از ناوگان حمل‌ونقل عمومی نیز دچار فرسودگی است.

او به نقل از مدیر اجرایی انجمن فولاد تاکید کرد کمبود برق و گاز سبب شده این بخش از رشد تولید ۳۸ میلیون تنی در سال باز بماند.

پیش‌تر هم شماری از رسانه‌ها و کارشناسان درباره تبعات مخرب ناترازی انرژی و قطع برق صنایع بزرگ و کارخانه‌ها هشدار داده بودند.

اواخر مرداد سال گذشته روزنامه اعتماد در گزارشی یادآور شد محدودیت‌های آغاز تابستان در این زمینه موجب کاهش پنج درصدی شاخص تولید و فروش در تمام رشته‌ها و فعالیت‌های صنعتی شده است.

نجفی عرب روز سه‌شنبه ۲۷ شهریور و در نوزدهمین نشست هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران گفت قطعی برق به عنوان یکی از عوامل محدودکننده رشد صنعت در ماه مرداد به عنوان یک الگوی تکراری معنادار تبدیل شده است.

به گفته او، سالانه پنج تا شش درصد رشد مصرف برق و در عین‌حال ۱۷ هزار تا ۱۸ هزار مگاوات ناترازی داریم.

رییس اتاق بازرگانی تهران هشدار داد که تداوم شرایط کنونی در سال آینده، گرفتاری کشور را در قطعی برق بیشتر از امسال خواهد کرد.

طبق گفته‌های نجفی عرب، در مرداد امسال ۲۶ رشته صنعتی غیر از صنایع غذایی، با «کاهش شاخص کل» رو‌به‌رو بوده‌اند و عدد کمتر از ۵۰ را ثبت کرده‌اند.

او به مرور سخنان هفته گذشته محمدرضا فرزین، رییس بانک مرکزی پرداخت که گفته بود در بهار امسال، تولید ناخالص داخلی رشد ۴/۲ درصدی داشته است.

به گفته رییس اتاق بازرگانی تهران، این رقم در سال گذشته ۵/۷ درصد بود که حاکی از کاهش ۱/۵ درصدی تولید ناخالص داخلی در سال جاری است.

بانک مرکزی همچنین پیش‌بینی کرده بود رشد تولید ناخالص داخلی در سال جاری برابر ۳/۷ درصد باشد که در این صورت هم نسبت به رشد ۴/۵ درصدی سال گذشته، حدود ۰/۸ درصد کاهش را نشان می‌دهد.

نجفی عرب با استناد به بررسی‌های بانک مرکزی، گفت شاخص کل کارگاه‌های بزرگ منفی ۳/۵ درصد شده است.

هر سال با افزایش دمای هوا در ایران، ناترازی انرژی و قطع برق صنایع و بخش خانگی رخ می‌دهد.

خبرگزاری ایلنا پیش‌تر گزارش داده بود برق کارخانه خودروسازی سایپا در روز ۱۸ تیر دست‌کم پنج ساعت قطع بود. سایپا در «جاده مخصوص» در حوالی تهران واقع شده که محل استقرار بسیاری از صنایع و کارخانه‌های باسابقه و قدیمی است.

روزنامه دنیای اقتصاد روز چهارشنبه ۲۰ تیر در گزارشی به خسارت خاموشی اجباری و اعتراض برخی صنعتگران پرداخت و نوشت در سال‌های اخیر تامین برق واحدهای تولیدی و صنعتی در فصل تابستان با چالش‌های روزافزون مواجه بوده است و فعالان بخش خصوصی اعتقاد دارند این اختلال، «آسیب به پیوستگی تولید» را به دنبال دارد.

این روزنامه تاکید کرد حل مشکل قطع برق صنایع در حوزه اختیار وزارت نیرو نیست و نهادهای امنیتی کنترل این بخش را برعهده دارند.

آریا صادق نیت حقیقی، عضو سندیکای برق، اواسط شهریور امسال با اشاره به قطع برق سه روزه شهرک‌های صنعتی هشدار داده بود که «قطعا زمستان امسال با کمبود برق مواجه می‌شویم».

او با اشاره به کمبود گازوییل، پیش‌بینی کرد نیروگاه‌ها در زمستان سال جاری به خاطر کمبود سوخت دچار کاهش تولید شوند.

سال گذشته شماری از کارشناسان، توقف سرمایه‌گذاری در صنعت برق را به دلیل قیمت‌گذاری دولتی و تحریم، عامل اصلی ناترازی ۱۰ هزار مگاواتی برق در ایران اعلام کردند.

به گفته آنان این ناترازی انرژی، با قطع و اعمال محدودیت برق واحدهای تولیدی به دیگر بخش‌های اقتصاد نیز آسیب می‌رساند.

میزان به نقل از ناصر عتباتی، رییس کل دادگستری آذربایجان‌غربی نوشت این تبعه اتریشی به دلیل «جرایم ارتکابی» در زندان بود، اما به اتهام وارد شده علیه او، اشاره‌ای نکرد.

عتباتی گفت کریستین وبر «با استفاده از نهاد‌های ارفاقی و رافت اسلامی» از زندان آزاد و به سفیر اتریش در تهران تحویل داده شد.

پیش‌تر نامی از وبر در رسانه‌های خارجی یا ایرانی برده نشده بود.

روز ۲۷ مهر ۱۴۰۱ خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، مدعی شد اتباع ۱۴ کشور از جمله اتریش، در جریان اعتراضات سراسری بازداشت شده‌اند.

با این‌حال، وزارت خارجه اتریش یک روز بعد از این گزارش، طی بیانیه‌ای خبر داد یکی از شهروندانش در ایران بازداشت شده است اما تاکید کرد دستگیری او هیچ ارتباطی با اعتراضات شکل گرفته پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی ندارد.

این بیانیه گفته بود که مقام‌های جمهوری اسلامی هم ارتباط این تبعه اتریشی را با تظاهرات جاری در ایران رد کرده‌اند.

وزارت خارجه اتریش اوایل اسفند سال ۱۴۰۱ بدون اشاره به نامی مشخص، اعلام کرد جمهوری اسلامی یک شهروند اتریشی را که در اواخر مهرماه در ایران بازداشت کرده بود، به اتهام «جاسوسی» به هفت و نیم سال زندان محکوم کرده است.

جمهوری اسلامی از سال‌های گذشته تاکنون ده‌ها شهروند خارجی یا دوتابعیتی را هنگام سفر به ایران با اتهام «جاسوسی» بازداشت و زندانی کرده‌اند.

بسیاری از این زندانیان، با احکامی سنگین چون حبس‌های طولانی‌مدت و یا مجازات اعدام مواجه شده‌اند.

روز دوازدهم خرداد سال ۱۴۰۲ نیز دو شهروند ایرانی-اتریشی به نام‌های کامران قادری و مسعود مصاحب و یک دانمارکی زندانی در ایران در چارچوب قرارداد مبادله زندانیان با بلژیک و نیز میانجی‌گری عمان، آزاد شده بودند.

یک هفته پیش از آن هم اولیویه واندکاستیل، امدادگر بلژیکی با این مبادله به کشورش برگشته بود.

آزادی این شهروندان اروپایی در ازای اسدالله اسدی، دیپلمات ایرانی محکوم به تروریسم و به‌عنوان بخشی از مبادله زندانیان بود.

به گفته فعالان و نهادهای حقوق بشری، جمهوری اسلامی با ربودن شهروندان دوتابعیتی و گردشگران اروپایی، درصدد گروگان‌گیری از دولت‌های غربی برای رسیدن به خواسته‌های خود است.

علی خامنه‌ای دوشنبه ۲۶ شهریور در دیدار با شماری از روحانیان اهل سنت ایرانی ضمن درخواست اتحاد بین «امت اسلامی»، گفت: «نمی‌شود خود را مسلمان بدانیم اما نسبت به رنج مسلمانان در غزه، میانمار، هند و جاهای دیگر بی‌تفاوت باشیم.»

در بیانیه رسمی وزارت خارجه هند آمده است: «ما به شدت اظهاراتی را که رهبر جمهوری اسلامی درباره اقلیت‌ها در هند مطرح کرده، محکوم می‌کنیم. این اظهارات ناشی از ناآگاهی و غیرقابل‌قبول هستند.»

در این بیانیه همچنین به کشورهایی که درباره نحوه برخورد با اقلیت‌ها در دیگر کشورها موضع می‌گیرند توصیه شده ابتدا کارنامه حقوق بشر خود را بررسی کنند: «به کشورهایی که درباره اقلیت‌ها اظهارنظر می‌کنند توصیه می‌شود قبل از اظهار نظر درباره دیگران، ابتدا به کارنامه خودشان نگاه کنند.»

سرکوب سیستماتیک اقلیت‌ها در ایران

کمیته مستقل حقیقت‌یاب سازمان ملل در گزارشی اعلام کرد جمهوری اسلامی در جریان خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اقلیت‌های اتنیکی و دینی در ایران، از جمله شهروندان کُرد و بلوچ را به طور بی‌رویه و نامتناسبی تحت سرکوب قرار داده است.

در این گزارش که ۱۵ مرداد منتشر شد، از قتل شهروندان، اعدام‌های فراقضایی، استفاده غیرضروری از نیروی مرگبار، بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه، تجاوز، ناپدیدسازی قهری و آزار و اذیت مبتنی بر جنسیت، به عنوان برخی از موارد نقض فاحش حقوق بشر علیه اقلیت‌ها که این هیات در ایران مستندسازی کرده، نام برده شده است.

به نوشته کمیته حقیقت‌یاب، کودکان اقلیت‌های دینی و اتنیکی در جریان خیزش «زن، زندگی،آزادی» به طور ویژه تحت موارد مختلف نقض حقوق بشر از جمله کشتار، مجروح شدن، بازداشت، ناپدیدسازی قهری، شکنجه، تجاوز و دیگر اشکال خشونت جنسی قرار گرفته‌اند.

بر اساس این گزارش، زنان اقلیت‌های دینی و اتنیکی در جریان خیزش به دلیل تبعیض و خشونت‌های موجود علیه آنها، چه به عنوان زن و چه به دلیل وابستگی‌شان به اقلیت‌های اتنیکی و دینی، با آسیب‌های خاصی مواجه شدند.

این کمیته اعلام کرد که تاثیر این سرکوب بر کودکان فرانسلی خواهد بود و آسیب‌های چندبعدی آن ممکن است برای دهه‌ها ادامه یابد.

ایندیا تودی در گزارش خود درباره این بیانیه به خوانندگان خود یادآوری کرده این صحبت‌های خامنه‌ای در روزی بیان شد که هزاران زن در ایران به مناسبت دومین سالگرد مرگ مهسا ژینا امینی، بدون حجاب اجباری به خیابان‌ها آمدند.

سابقه اظهارات علی خامنه‌ای درباره اقلیت‌ها در هند

این نخستین باری نیست که رهبر جمهوری اسلامی درباره اقلیت‌ها در هند صحبت می‌کند. تابستان سال ۱۳۹۸هم خامنه‌ای نسبت به تصمیم دولت نارندرا مودی برای لغو ماده ۳۷۰ قانون اساسی این کشور که به جامو و کشمیر موقعیت خودمختاری می‌داد، واکنش نشان داده بود.

خامنه‌ای در آن زمان گفته بود: «ما نگران وضعیت مسلمانان در کشمیر هستیم. ما روابط خوبی با هند داریم، اما انتظار داریم که دولت هند سیاستی عادلانه نسبت به مردم نجیب کشمیر اتخاذ کند و از سرکوب و زورگویی نسبت به مسلمانان در این منطقه جلوگیری کند.»

۲۸ آبان ۱۳۸۹ هم خامنه‌ای در پیام سالانه حج خود گفته بود: "امروز کمک به ملت فلسطین و محاصره شوندگان غزه، همدردی و همراهی با ملت های افغانستان و پاکستان و عراق و کشمیر و ... گستردن بیداری و احساس تعهد و مسئولیت در میان جوانان مسلمان در همه اقطار اسلامی، وظائف بزرگی است که متوجه خواصّ امت است."

مقام‌های هندی در واکنش سفیر ایران در دهلی‌نو را به وزارت خارجه فراخواندند و ضمن اعتراض به رضا علایی گفته بودند از سخنان رهبر جمهوری اسلامی «عمیقا ناراحت شده و آن را دخالت در تمامیت ارضی و حاکمیت کشور خود» می‌دانند.

روابط و تعاملات گسترده هند و ایران

رسانه‌های هندی نوشته‌اند که هند و ایران دارای تاریخی طولانی از تعاملات هستند و روابط معاصر بین این دو کشور با تبادلات سطح بالا، همکاری‌های تجاری، پارادایم اتصال و روابط فرهنگی و مردمی مشخص می‌شود.

اخیرا هم هند و ایران با امضای توافق‌نامه‌ای بلندمدت برای بهره‌برداری از ترمینال بندر شهید بهشتی در بندر چابهار همکاری خود را مستحکم کرده‌اند. روابطی که به نظر می‌‌رسد رهبر جمهوری اسلامی اهمیتی به آن نمی‌دهد.

این در حالی‌است که به گزارش رسانه‌های هند، این توافق‌نامه که با حضور وزیران هر دو کشور به امضا رسید، مسیرهای تجاری بین هند، ایران و افغانستان را تسهیل کرده و جایگزینی برای مسیرهای سنتی عبوری از پاکستان ارائه می‌دهد.