نتایج رسمی دور دوم انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری در شرایطی اعلام شد که مثل دور اول، درباره اعداد اعلام شده تردیدهای جدیدی وجود دارد.
در حالی که آمارهای رسمی از افزایش میزان مشارکت خبر میدهند، چرا تعداد آرای باطله نصف شده است؟
مشروح گزارش را در اینجا بخوانید.
این یادداشت هفت نکته مهم را درباره انتخابات دو مرحلهای و پیروزی مسعود پزشکیان مورد بررسی قرار میدهد.
نخست؛ هر سخنی درباره این انتخابات بدون اشاره به کاهش معنادار میزان شرکت شهروندان و افت تاریخی نرخ مشارکت، ناقص و بلکه نادقیق است.
شرکت نکردن دستکم ۶۰ درصد شهروندان در دور نخست و پرهیز بیش از ۵۰ درصد ایرانیان از مشارکت در دور دوم، ابعاد نارضایتی از رژیم سیاسی و نظام حکمرانی را بهگونهای بیسابقه عریان کرد.
دوم؛ مشارکت نکردن بسیاری از چهرههای اجتماعی و سیاسی، از هنرمندان مشهور و ورزشکاران سرشناس تا رهبران «جنبش سبز» و زندانیان سیاسی، و نیز گروههای مختلف اجتماعی و سیاسی، از جبهه ملی ایران تا شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران و از اتحادیههای مستقل کارگری تا انجمنهای دانشجویی، تداوم خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سطح و مداری جدید بود. جنبشی اعتراضی که درونمایه آن «نه»گویی به نمایش انتخاباتی بود.
سوم؛ پرهیز از شرکت در انتخابات، تنها با رویکردی سلبی، یعنی خودداری از همراهی با حاکمیت زورگو و تزویرگر، انجام نشد، بلکه وجهی اثباتی و ایجابی داشت: تقویت جنبش مقاومت مدنی و تجمیع قدرت بیقدرتان با سمتوسوی تغییرات ساختاری و گذار به دموکراسی.
مخالفان مشارکت بهدنبال مشهود کردن بحران مشروعیت نظام نبودند، بلکه بسط و تقویت نیروی مقاومت مدنی برای گذار به دموکراسی را تعقیب میکردند.
چهارم؛ بیگمان، شهروندان ناراضی و تغییرخواه را نباید به تحریمکنندگان انتخابات تقلیل داد. بخش مهمی از حامیان پزشکیان و افرادی که به او رای دادند، شهروندان تغییرخواهی هستند که اعتراض به وضع مستقر و تحول را در شرایط کنونی با همراهی با نامزد اصلاحطلب پیگیری کردند. بهویژه در دوم که نامزد رقیب، باند تمامیتخواه و فرقهای ایدئولوژیک را نمایندگی میکرد.
پنجم؛ پزشکیان در حالی رییسجمهور شده که رقیب او حدود ۴۴ درصد آرای شرکتکنندگان در انتخابات را از آن خود کرده است. این به معنای وجود جبههای پرتوان از منتقدان دولت مستقر، افزون بر شهروندان مخالف تمامیت نظام سیاسی و ناراضی از حاکمیت است.
از این زاویه، پزشکیان نهتنها از فردای ریاستجمهوری باید به وعدههایش عمل کند و به مطالبات شهروندان معترض و ناراضی پاسخ گوید، بلکه ناگزیر است منتقدان اصولگرا و رقبای سیاسی حاشیهساز در ساختار قدرت را هم لحاظ کند.
ششم؛ هسته سخت قدرت در جمهوری اسلامی با محوریت خامنهای، کوشید با تایید صلاحیت پزشکیان، به نظام بیش از پیش بیاعتبارشده پس از اعتراضهای آبان ۹۸ و خیزش «زن، زندگی، آزادی»، روکشی از مشروعیت بپوشاند. پروژهای نه چندان کامیاب و ایبسا ناکام با توجه به تحریم فراگیر.
افزون بر این، با توجه به تغییرات اجتنابناپذیر و قابل حدس در نظام اداری و قوه مجریه، حواشی و عوارض و پیامدهای ریاست جمهوری پزشکیان مشخص نیست.
با تمام اینها، یک واقعیت مهم آن است که پزشکیان و حامیان اصلاحطلبش، ضربهگیر ولایت فقیه شدهاند و از این پس تا اطلاع ثانوی، متولی اصلی پاسخگویی به معترضان و ناراضیان.
آخر؛ نه جمهوری اسلامی با انتخاب پزشکیان به استقراری ویژه رسیده و نه روند گذار به دموکراسی با این انتخابات دچار دگرگونی شده است.
به تعبیر نلسون ماندلا، «راه سخت و طولانی آزادی» ادامه دارد. توپ همچنان در زمین جامعه مدنی است. اینکه حامیان گذار به دموکراسی چگونه از پتانسیل و توان بسیار ارزشمند نارضایتی و مخالفت و اعتراض آشکار و پنهان در جامعه، برای گذار از نظام اقتدارگرا بهره گیرند.
بهویژه آنکه سیاستورزی در بزنگاه عبور از جمهوری اسلامی در نهایت از «خیابان» و با تکیه بر جنبشهای اجتماعی حامی گذار به دموکراسی میگذرد.
سایت خبری امتداد، وابسته به اصلاحطلبان نوشت دلیل لغو نشست خبری مسعود پزشکیان، دیدار او با علی خامنهای بوده است.
این نشست خبری قرار بود ساعت ۱۵ امروز (شنبه ۱۶ تیر) با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی شنبه برگزار شود اما ستاد پزشکیان بدون اشاره به دلیل مشخصی اعلام کرد این دیدار لغو شده است.
پیش از آن هم محل برگزاری نشست از سالن اجلاس سران به محل دفن روحالله خمینی تغییر کرده بود.
رهبران هند، عراق و مالزی در پیامهای تبریکشان بر گسترش همکاریهای دوجانبه تاکید کردند.
نارندرا مودی، نخستوزیر هند روز شنبه پیروزی مسعود پزشکیان را تبریک گفت و در ايكس نوشت: «مشتاقانه منتظر همکاری نزدیک با شما برای تقویت بیشتر روابط دوجانبه گرم و طولانی مدت خود به نفع مردم و منطقه هستم.»
انور ابراهیم، نخستوزیر مالزی نیز در پیام تبریکی گفت: «مشتاقانه منتظر تقویت مکانیسمهای دوجانبه خود برای تعمیق و گسترش همکاری بین دو کشور هستیم.»
عبداللطیف جمال رشید، رییسجمهوری عراق در پیام تبریک خود به مسعود پزشکیان، از تمایل کشورش برای تقویت روابط دوجانبه خبر داد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامش در ارتباط با انتخابات ریاستجمهوری که آن را «صحنهای گرم و پرشور» خواند، تعداد آرای اعلام شده از سوی ستاد انتخابات وزارت کشور در دو مرحله را با یکدیگر جمع بست و به عدد «بیش از ۵۵ میلیون رای» اشاره کرد.
این در حالی است که بسیاری از رایدهندگان در دو مرحله مشترک هستند.
شماری از کابران رسانههای اجتماعی به این بخش از پیام او واکنش نشان دادند.
به گفته آنان، با این رویکرد، مجموع کسانی که در این دو دوره رای ندادهاند نیز بالغ بر ۶۸ میلیون نفر میشوند.
