پرواز پی‌اس‌۷۵۲؛ پرونده سرنگونی هواپیما به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع می‌شود

شاکرمی در مصاحبه با این برنامه گفت که حکومت مسوولیت قتل دخترش را بر عهده نمی‌گیرد و عوامل قتل او را معرفی نمی‌کند.

او ادعاهای مقامات درباره نحوه مرگ معترضان و دخترش را رد کرد و گفت: «همه ما می‌دانیم که آنها دروغ می‌گویند.»

این مادر دادخوان در ادامه گفت: «من نمی‌توانم لحظه‌ای فراموش کنم که چه بر سر نیکا آمده است. حتی در خواب‌هایم به او التماس می‌کنم که بیاید و با من صحبت کند.»

مادر نیکا شاکرمی در این مصاحبه بار دیگر تاکید کرد در روزی که دیگر خبری از دخترش نشده، با او تماس گرفته و صدای تظاهرات در اطراف او را شنیده است.

او به ویژگی‌های شخصیتی دخترش اشاره کرد و گفت: «نیکا نگران بی‌عدالتی و تبعیض در حق ایرانی‌ها بود. او خیلی به این موضوع فکر می‌کرد.»

مادر نیکا افزود: «نیکا به شدت ماجراجو و نترس بود. من همیشه نگران این بودم که چقدر جسور است. همیشه می‌ترسیدم که اتفاقی برایش بیفتد.»

در روزهای گذشته نسرین شاکرمی، تصویری از دخترش را در اینستاگرام همراه با ترانه حماسی «دایه‌دایه وقت جنگه، وقت دوستی با تفنگه» منتشر کرد.

همچنین آتش شاکرمی، خاله نیکا شاکرمی، با انتشار تصویری از نیکا از استعدادش در نقاشی کردن و همچنین پشتکار او برای جست‌وجو و خواندن مقاله پس از گفت‌وگو با خاله‌اش درباره موضوعات اجتماعی، تاریخی یا حقوق بشری نوشت و افزود: «تشنه زندگی، دانستن و قوی‌تر شدن بودی و تشنه دیدن رشد و درخشیدنت بودم.»

آتش شاکرمی در ادامه جریان نافرمانی‌های مدنی و انتشار تصاویری از زنان بدون حجاب اجباری در خیابان‌های کشور، تصویری از خود بدون حجاب اجباری منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «تردد در سطح شهر با پیراهنی که به‌خاطر نیکا دوختم.»

او در فروردین‌ ماه نیز بار دیگر ادعای حکومت درباره خودکشی نیکا شاکرمی را رد کرد و گفت در گواهی فوت و برگه پزشکی قانونی هم علت مرگ نیکا «ضربات متعدد جسم سخت بر سر و صورت» عنوان شده است.

آتش شاکرمی با انتشار عکسی از نیکا که در پس زمینه آن نمای یک ساختمان قدیمی دیده می‌شود، نوشت: «بعدها به ما گفتند نیکا از این ساختمان پرت شده داخل حیاط ساختمان بغلی. به ظاهر آن دقیق شوید. آیا آن‌طور که در به اصطلاح پرونده نیکا منتشر شده، این ساختمان نیمه‌کاره است؟»

او با اشاره به اینکه این عکس‌های قدیمی نیکا به تازگی به دستش رسیده است، به توضیح وقایع پس از کشف پیکر خواهرزاده‌اش پرداخت و نوشت: «روز ِپس از شناسایی پیکر نیکا در سردخانه کهریزک، همراه وکیل پرونده و برادرم به این لوکیشن رفتیم و قابل توضیح نیست وقتی وکیل، آدرس را برایم فرستاد چه حالی شدم. لوکیشن در کوچه پشتی خانه‌ام بود و گرچه هیچ‌وقت از آن کوچه رد نشده بودم اما از سر کوچه زیاد رد شده بودم.»

به گفته آتش شاکرمی، او و برادرش همان روز به داخل ساختمان و پشت‌بام رفته و شب بعد هم دستگیر شده‌اند اما «هیچ‌گاه هیچ تصویری از آن لوکیشن در هیچ‌کجا منتشر نشد».

پیش از این مقام‌های قضایی و صداوسیمای جمهوری اسلامی بارها کوشیده بودند تا علت مرگ نیکا شاکرمی را خودکشی اعلام کنند.

مراجع قضایی و رسانه‌های وابسته به حکومت نیز مدعی شده بودند نیکا بر اثر سقوط از ارتفاع کشته و پیکرش در «ساختمانی نیمه کاره» پیدا شده است.

نسرین شاکرمی پیش از این هم تایید کرده بود دخترش در اعتراضات سراسری روز ۲۹ شهریور کشته شده است.

به گفته او، خانواده‌اش زیر تهدید و فشار امنیتی قرار داشته و دارد تا روایت حکومت را درباره کشته‌ شدن دخترش تکرار کند و خواهرش (آتش شاکرمی) نیز مجبور به اعتراف تلویزیونی شده است.

نیکا نوجوان ۱۶ ساله‌ای بود که در جریان خیزش انقلابی علیه جمهوری اسلامی، از سوی نیروهای امنیتی در بلوار کشاورز تهران ربوده شد و به قتل رسید.

دو ماه پس از قتل او، شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی با تجزیه و تحلیل ۵۰ ویدیو و انتشار ویدیوهای جدیدی از حضور نیکا شاکرمی در خیابان و مصاحبه با شاهدان عینی، اعلام کرد او بازداشت شده بوده و ادعای مقام‌های جمهوری اسلامی درباره خودکشی‌اش صحت ندارد.

بر اساس این گزارش، نیروهای سرکوب در شب ۳۰ شهریور ماه به دنبال نیکا بودند و به گفته شاهدان، در نهایت چند لباس‌شخصی درشت‌اندام او را دستگیر کردند و در ماشینی انداختند.

پیکر این نوجوان اما پس از ۱۰ شب بی‌خبری خانواده، هفتم مهر ماه پیدا شد.

بر اساس گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری در جریان خیزش انقلابی شهروندان علیه جمهوری اسلامی، ده‌ها کودک و نوجوان با شلیک یا بر اثر ضرب و جرح نیروهای حکومتی کشته شدند که تاکنون هویت ۷۰ تن از آن‌ها شناسایی شده است.

در این نامه که با عنوان «خشونت بی‌رحمانه علیه دانشگاه را متوقف کنید» در اینستاگرام نرگس محمدی آمده، خطاب به نظام تاکید شده است «تهاجم و تهدید بی‌رحمانه علیه دانشگاه» می‌تواند به جرقه «خیزش و اعتراضات گسترده مردمی» تبدیل شود.

این فعال حقوق بشر با اشاره به اینکه حکومت ایران به مذاکرات «پنهانی، بی‌اعتبار و لرزان با دولت‌های غربی» غره شده، یادآور شد که با وجود این، «‌بغض کشته شدن عزیزان مردم» در جنبش انقلابی ژینا (مهسا) امینی هنوز در گلوی ما نشکسته است.

به گفته نرگس محمدی، فضای پس از جنبش انقلابی «زن، زندگی، آزادی» و تداوم اعتراضات در حوزه‌های کنش جمعی و فردی در سراسر کشور نشان داد که «نه انفعال و نه انطباق» با وضع موجود، بلکه «انتشار قدرت و استحکام اراده جمعی برای تغییر بنیادی» سرمشق مردم ایران است.

این نویسنده و فعال حقوق بشر، دانشگاه‌ها، نهادها، جمع‌ها و پایگاه‌های مدنی و مردمی را «حلقه‌های اتصال عناصر گستره ساختاری جنبش‌های اجتماعی، اعتراضی و انقلابی» خواند.

به گفته او هر چند حمله‌های «خشونت‌آمیز، بی‌رحمانه، علنی و آگاهانه» نیروهای سرکوبگر به این مجموعه‌ها بر اساس «راهبرد استیصالی و ناکارآمد حکومت» یعنی ایجاد رعب و وحشت و توامان تکثیر ناامیدی و دلسردی به ویژه در میان جوانان و زنان معترض است، اما از سوی دیگر «مقاومت» در اشکال کوناگون ادامه دارد.

محمدی اعتراضات مردمی در سراسر ایران و نیز دانشجویان را «پژواک قدرتمند و طنین‌انداز کلمه "نه" به حکومت استبدادی دینی» خواند و از مجامع بین‌المللی حقوق بشری و فمنیستی، نویسندگان و دانشگاهیان جهان خواست تا اجازه ندهند جامعه رنج کشیده ایرانی، شاهد ۱۸ تیر دیگری در دانشگاه‌هایش شود.

این نامه به دنبال افزایش خشونت نیروهای سرکوبگر در دانشگاه‌ها از جمله انتشار ویدیویی از کوبیدن سر یک دانشجوی پسر به پله‌های سنگی از سوی مامور حراست دانشگاه طباطبایی منتشر شد.

کانال شوراهای صنفی دانشجویان کشور روز پنجم تیر گزارش داده بود که در نتیجه «ایجاد مزاحمت حراست برای دو تن از دانشجویان دختر به‌دلیل پوشش در دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه طباطبایی»، یکی از دانشجویان نسبت به برخورد حراست اعتراض می‌کند اما یکی از مامورین حراست او را مورد توهین و فحاشی قرار داده و سر وی را به «بدترین شکل به پلکان سنگی می‌کوباند».

در پی انتشار این ویدیو، روابط‌ عمومی دانشگاه طباطبایی اطلاعیه‌ای منتشر کرد و گزارش این برخورد در رسانه‌ها را «در راستای ایجاد التهاب، تشنج و مخدوش کردن چهره آرام دانشگاه» خواند و نوشت «چنانچه قصوری باشد» اقدامات لازم انجام می‌شود.

یک روز بعد اما دانشجویان دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه طباطبایی با انتشار گزارشی، «اطلاعیه باطل روابط عمومی دانشگاه» را رد کرده و گفتند: «در طول یک سال گذشته، هیچ روزی در دانشگاه علامه طباطبایی جو آرام حاکم نبوده است.»

نویسندگان این متن با تاکید بر اینکه «علامه طباطبایی» دیگر نه یک دانشگاه که «پایگاهی امنیتی» است، با اشاره به اطلاعیه روابط‌ عمومی دانشگاه درباره آرام بودن اوضاع نوشتند: «اینجا هیچ چیز آرام نیست و تنها کاری که به نحو احسن انجام می‌شود، سرکوب است.»

آنان اما در پایان بیانیه خود خطاب به سرکوبگران تاکید کردند: «هیچ‌کس قرار نیست از شما تمکین کند.»

نرگس محمدی علاوه بر حمایت از دانشجویان معترض، در روزهای گذشته نامه‌ای هم به نمایندگان پارلمان اروپا و حاضران در اکران فیلم «شکنجه سفید» نوشت و سلول انفرادی را ابزار «شکنجه، سرکوب، اعتراف اجباری و اعدام» خواند.

او با اشاره به اینکه در سلول‌های انفرادی بازداشتگاه‌ها به زنان زندانی تعرض می‌شود، از جامعه جهانی خواسته بود تا صدای مردم ایران باشند.

نتانیاهو در گفت‌وگویی با وال‌استریت ژورنال که روز پنج‌شنبه هشتم تیر منتشر شد، درباره موضوعات مختلف به ویژه نگرانی‌های اسرائیل از تهدیدهای جمهوری اسلامی سخن گفت.

نخست‌وزیر اسرائیل گفت که او به دنبال راه‌حلی برای چگونگی واکنش اسرائیل به جنگ اوکراین بوده است.

او درخواست برخی قانونگذاران آمریکایی و مقام‌های اوکراینی را برای پیوستن به کارزار غرب به منظور تسلیح اوکراین رد کرد و گفت: «ما نگرانی‌هایی داریم که فکر نمی‌کنم هیچ یک از متحدان غربی اوکراین داشته باشند.»

نتانیاهو با اشاره به نقش روسیه در سوریه گفت که باید اطمینان حاصل کند اسرائیل از «آزادی عمل» در سوریه برخوردار است.

اسرائیل در سال‌های اخیر اهداف نظامی مربوط به جمهوری اسلامی در سوریه را بمباران کرده و این در حالی است که روسیه در سوریه از دولت بشار اسد حمایت می‌کند.

نتانیاهو همچنین گفت که نگران است تسلیحات اسرائیل در میدان نبرد اوکراین به تصرف نیروهای مقابل درآید و در نهایت به ایران تحویل داده شود.

پیشتر گزارش‌هایی درباره تحویل سلاح‌های غربی فرستاده شده به اوکراین، به جمهوری اسلامی منتشر شده بود که این نگرانی نتانیاهو را تایید می‌کند.

جمهوری اسلامی که در یک سال اخیر بیش از پیش روابط نظامی خود را با روسیه تقویت کرده، به دنبال تسلیحات غربی است تا از آنها از طریق مهندسی معکوس برای ساخت سلاح جنگی استفاده کند.

نتانیاهو به طور ویژه تاکید کرد که اسرائیل نمی‌تواند به آمریکا اجازه دهد سیستم دفاع هوایی گنبد آهنین را به اوکراین بدهد؛ تسلیحاتی که به طور مشترک از سوی اسرائیل و آمریکا ساخته شده است.

این سیستم دفاع موشکی اسرائیلی‌ها را از حملات مکرر شبه‌نظامیان مورد حمایت ایران محافظت می‌کند و آگاهی از چند و چون عملکرد آن از سوی جمهوری اسلامی، خطری برای اسرائیل است.

نتانیاهو گفت: «اگر آن سیستم به دست ایران بیفتد، میلیون‌ها اسرائیلی بی‌دفاع می‌شوند و در خطر می‌افتند.»

او افزود: «اسرائیل به قطعنامه‌های سازمان ملل متحد در محکومیت تهاجم روسیه پیوسته و یک سیستم هشدار اولیه برای شناسایی حملات موشکی به اوکراین ارائه کرده است.»

پیشتر سفیر اوکراین در اسرائیل ترس از افتادن تسلیحات اسرائیلی و غربی به دست ایران را «فرض‌ کاملا تخیلی و گمانه‌زنی» خوانده بود اما نتانیاهو گفت که نگرانی‌هایش را در مورد روابط نظامی رو به رشد جمهوری اسلامی و روسیه، به مسکو منتقل کرده است.

جمهوری اسلامی در یک سال اخیر پهپادهای مورد استفاده روسیه در میدان نبرد در اوکراین را تامین کرده است.

پیشتر وال‌استریت جورنال گزارش داده بود روسیه در ازای این تسلیحات، قابلیت‌های سایبری خود را به ایران داده است.

نتانیاهو گفت: «این یک رابطه بسیار آزاردهنده است. ما نگرانی های خود را به روس‌ها اعلام کرده‌ایم.»

او اما از اظهار نظر در مورد آنچه مسکو در پاسخ گفته است، خودداری کرد.

قاضی باید حافظ عدالت باشد نه نظام

عبدالحمید اسماعیل‌زهی در سخنرانی روز پنج‌شنبه هشتم تیر خود به مناسبت عید قربان به انتقاد از قوه قضاییه جمهوری اسلامی پرداخت و گفت قاضی باید حافظ «عدالت» باشد، نه حافظ «حکومت و نظام».

او با تاکید بر اینکه «قوه قضاییه نباید متاثر از موضوعات سیاسی باشد»، گفت این نهاد زمانی می‌تواند «پناهگاه مردم» باشد که قضات نه از «موضوعات سیاسی» و نه از «قدرت افراد» متاثر نشوند: «اما قضات حرف برخی نهادها و ارگان‌ها را قبول می‌کنند که خلاف استقلال آن‌هاست.»

مدیر مدرسه عالی دارالعلوم زاهدان از شکایت‌های فراوانی گفت که هر روز از سراسر ایران به دستش می‌رسد و مردم در آن می‌گویند حکم قاضی پس از صدور و ابلاغ، «تغییر» کرده است.

مولوی عبدالحمید با اشاره به اینکه دستگاه قضایی «زمانی مستقل است که از نهاد امنیتی و نظامی و رییس‌جمهوری و حتی رهبری متاثر نبوده و بی‌طرف باشد»، گفت: «انتظار ما این بود که دستگاه قضایی در اعتراضات بی‌طرفی را رعایت کند.»

فساد در کشور سیستماتیک شده است

او به انتقاد از فسادی که امروز به صورت «سیستماتیک» درآمده پرداخت و خاطرنشان کرد: «متاسفانه فساد امروز در کشور ریشه دوانده است و دستگاه قضایی هم از این موضوع استثنا نیست .... مبارزه با فساد با روش فعلی جواب نمی‌دهد و ساز‌ و کار جدید می‌خواهد.»

امام جمعه اهل سنت زاهدان بار دیگر به اعترافات اجباری متهمان و بازداشت‌شدگان اعتراضات تحت شکنجه و فشار اشاره و تاکید کرد این نوع اعتراف‌ها «جایگاهی در دین و قانون اساسی ندارند».

مولوی عبدالحمید ادامه داد: «در بازجویی از معترضان در بازداشتگاه‌ها، برخوردهای خیلی خشنی از سوی بازجویان انجام شد که حکایت از مشکلات رقت‌بار در بازداشتگاه‌ها دارد و انتظار این بود که دستگاه قضایی با این موضوع برخورد کند.»

او مجازات نشدن آمران و عاملان جمعه خونین زاهدان را پس از حدود ۹ ماه، مصداق دیگری از رعایت نکردن بی‌طرفی و وجود فساد در قوه قضاییه خواند و گفت: «انتظار بود مقامات قضایی به جمعه خونین زاهدان رسیدگی کنند و مامورانی که مردم را هدف قرار دادند، مجازات شوند.»

به گفته اسماعیل‌زهی، «چشم بسیاری از معترضان در کشور کور شده یا پایشان را از دست دادند» در حالی‌ که ماموران «حق زدن آنان را نداشتند» و اکنون انتظار می‌رود که «عدالت» رعایت شود.

مردم دیگر انگیزه‌ای برای مشارکت در انتخابات ندارند

مدیر مدرسه عالی دارالعلوم زاهدان در بخشی دیگر از سخنانش به انتخابات پیش‌روی مجلس هم اشاره کرد و گفت: «با برخی افراد تماس گرفته و گفته شده که برای انتخابات آماده باشند [اما] مردم از انتخابات ناامید شده‌اند چرا که صندوق نمی‌تواند مشکلات را حل کند.»

مولوی عبدالحمید خاطرنشان کرد: «مردم انگیزه‌ای برای حضور در انتخابات ندارند و مشارکت در انتخابات مجلس و ریاست‌جمهوری قبلی به حداقل رسیده بود.»

او همچنین بار دیگر به از سر گیری روابط دیپلماتیک جمهوری اسلامی با کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی اشاره کرد و گفت: «خوب است که مسوولان به دنبال رابطه با اروپا و آمریکا هستند اما تغییرات اصلی باید در داخل کشور انجام شود.»

مدیر شورای هماهنگی مدارس اهل‌سنت سیستان و بلوچستان حکومت را خطاب قرار داد و گفت: «با ملت آشتی و زندانیان سیاسی را آزاد کنید.»

من شکایتی ندارم

عبدالحمید اسماعیل‌زهی همچنین به مساله ممنوع‌الخروجی خود و ممانعت ماموران وزارت اطلاعات از سفر حج او و همراهانش اشاره کرد و گفت: «من از منع شدن خودم شکایتی ندارم اما افرادی که همراه من بودند و نه سیاسی بودند و نه شهرتی داشتند از فرودگاه بازگرداندند که خلاف نص قرآن است.»

از سوی دیگر اما شامگاه چهارشنبه هفتم تیر دفتر امام جمعه اهل سنت زاهدان با انتشار بیانیه‌ای، خبر رسانه‌های حکومتی را در متهم کردن مسوولان مسجد مکی زاهدان به آزار و اذیت فردی که به ظن توطئه برای مسموم کردن مولوی عبدالحمید بازداشت کرده بودند، «کذب محض» و «سناریوسازی» حکومت خواند.

دفتر مولوی عبدالحمید با اشاره به پخش ویدیویی از این فرد در رسانه‌های حکومتی مبنی بر اینکه پس از بازداشت در مسجد مکی از سوی اطرافیان مولوی عبدالحمید تحت فشار و اذیت قرار گرفته است، گفت: «مسوولان امنیتی جای مدعی و مدعی‌علیه را تغییر داده و از طریق رسانه‌ها اقدام به تشویش اذهان عمومی کردند.»

این دفتر اعلام کرد: «سناریوسازی، اعتراف‌گیری با شکنجه و اعمال فشار در مرام و اعتقاد ما نیست و نه تنها هیچ جایی در مجموعه دارالعلوم و مسجد مکی زاهدان ندارد بلکه بارها از آن انتقاد شده است. اظهارات دیکته‌شده فرد مذکور در رسانه‌های حکومتی، کذب محض است.»

در این بیانیه به بازداشت شماری از نزدیکان مولوی عبدالحمید از جمله نوه او نیز اشاره شده و آمده است: «هدف از این بازداشت‌ها فشار سیاسی و محدود کردن فعالیت‌های رسانه‌ای دارالعلوم و خاموش کردن صدای آن است.»

بر اساس این بیانیه، «طرح ناکام‌ مانده» فرصتی را ایجاد کرد تا به همین بهانه افرادی را بازداشت کنند و فشار بیشتری بر مجموعه دارالعلوم زاهدان بیاورند.

بر اساس اطلاعاتی که در ادامه افشاگری‌های «گروه لب‌دوختگان» در مورد شرکت‌های فعال در برنامه پهپادی و موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اختیار ایران‌اینترنشنال قرار گرفته است، شرکت تیک امسال چندین مرتبه آموزش تولید موشک، تولید پهپاد و استفاده از آن‌ها را به نیروهای حزب‌الله و روسیه ارائه داده است.

پیشتر موسسه آلما در اسرائیل در گزارشی نام دو شرکت دیگر را که برای سپاه پاسداران بدنه و قطعات پهپاد تولید می‌کردند منتشر کرده بود.

مرکز پژوهشی آلما اواخر خرداد ماه سال جاری نیز دو چهره اصلی سپاه پاسداران در ساخت پهپاد شاهد-۱۳۶ را به نام‌های احسان راحت ورنوسفادرانی و احسان ایمانی‌نژاد، افشا کرد.

پیش‌تر نیز گروه هکری لب‌دوختگان اطلاعات مفصل‌تری در این زمینه منتشر کرده بود.

این گروه اکنون نام افرادی را که در شرکت تیک مسوولیت بالایی دارند، در اختیار ایران‌اینترنشنال قرار داده است.

رسول سیرتی، مدیرعامل شرکت تیک، حمیدرضا دانشی کهن، معاون رسول سیرتی، کیانوش مروتی‌پور، مسوول مهندسی فنی شرکت تیک، محمدعلی رضوی کهنی، مسول مونتاژ قطعات شرکت تیک و حشمت پارسائی‌فرد، مسول آموزش دادن به نیروهای حزب‌الله، این افراد را تشکیل می‌دهند.

در حالی که استفاده روسیه از پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران علیه اوکراین، جمهوری اسلامی را با بحرانی جدی مواجه کرده است، به تدریج نام شرکت‌های پوششی مورد استفاده سپاه در گریز از تحریم افشا می‌شود.

پیش از تیک، شرکت چکاد صنعت آسماری زیر پوشش چکاد صنعت فراز آسیا، داریا فن‌آور برهان شریف با پوشش شرکت سدید سازه پرواز شریف در ساخت قطعات و بدنه پهپادهای شاهد-۱۳۶ شناسایی شده بودند.

در حالی که مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله علی خامنه‌ای کمک تسلیحاتی خود به روسیه در جنگ اوکراین را انکار می‌کنند، اواسط خرداد امسال جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، گفت روسیه در ماه گذشته میلادی صدها پهپاد جدید از ایران دریافت کرده است.

او یادآور شد که جمهوری اسلامی به مسکو تجهیزات لازم را برای ساخت کارخانه پهپاد ارائه کرده و روسیه می‌تواند اوایل سال آینده پهپاد ایرانی تولید کند.

از سوی دیگر روسیه به ایران پیشنهاد همکاری‌های دفاعی بی‌سابقه‌ای از جمله در زمینه موشکی، الکترونیکی و پدافند هوایی داده است.

آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، استرالیا و نیوزیلند تاکنون جمهوری‌اسلامی را به دلیل ارائه پهپاد به روسیه در جنگ اوکراین، هدف چندین دور تحریم قرار داده‌اند.

همچنین گزارش‌های مختلفی نیز درباره حضور مستشارهای نظامی ایران در کریمه برای آموزش کار با پهپاد به نیروهای روسیه در حمله به اوکراین و نیز تصمیم احتمالی جمهوری اسلامی برای ساخت خط تولید پهپاد در روسیه و ارائه موشک بالیستیک به مسکو منتشر شده‌اند.