در سالگرد کشتار معترضان چینی در میدان تیانآنمن پکن در سال ۱۹۸۹، تلویزیون دولتی هنگکنگ از تشدید جو امنیتی و استقرار شش هزار نیروی پلیس در هنگکنگ خبر داد. پلیس همچنین در نزدیکی پارکی که هر ساله در آن برای یادبود این روز تجمع برگزار میشود، هشت نفر را بازداشت کرد.
کنشگران در شهرهای مختلف جهان هر ساله در چهارم ژوئن، در یادبود صدها معترضی که در این میدان با شلیک نیروهای امنیتی حکومت چین کشته شدند، تجمع برگزار میکنند.
لی شانگفو، وزیر دفاع چین، نسبت به اوجگیری ذهنیت جنگ سرد در منطقه آسیا-اقیانوسیه و در نتیجه آن افزایش خطرهای امنیتی هشدار داد و گفت پکن به جای تقابل به دنبال گفتوگو است.
لی شنبه در سخنرانی در نشست امنیتی شانگریلا در سنگاپور گفت «برخی کشورها» به تشدید رقابت تسلیحاتی و دخالت در امور داخلی دیگر کشورهای منطقه دامن میپردازند.
وزیر دفاع چین این هفته تقاضای لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا، را برای دیدار در حاشیه نشست امنیتی شانگریلا در سنگاپور رد کرده بود.
وزیر دفاع آمریکا نیز در سخنرانی خود در این نشست امنیتی از چین به دلیل مخالفت با برگزاری گفتوگوهای نظامی با ایالاتمتحده انتقاد کرد.
وزیر دفاع آمریکا با ابراز نگرانی از عدم تمایل چین برای این مذاکرات، باز گذاشتن راههای ارتباطی مقامهای نظامی دو کشور را برای تعیین سازوکارهای مدیریت بحرانهای نظامی حیاتی خواند.
روابط چین و ایالاتمتحده به دلیل گسترهای از موضوعات، از جمله استقلال تایوان، تنشهای نظامی در دریای جنوبی چین و اعمال محدودیت آمریکا بر صادرات نیمهرساناهای چینی دچار تنش جدی است.
وزیر دفاع چین که در سال ۲۰۱۸ به دلیل خرید سلاح از روسیه تحت تحریمهای آمریکا قرار گرفت، روز جمعه در حاشیه نشست امنیتی شانگریلا با همتای آمریکایی خود دست دادند، اما با وجود تقاضاهای مکرر واشینگتن برای گفتوگوی نظامی، این دو مقام با هم مذاکرهای نداشتند.
دو مقام نظامی چین در حاشیه این نشست گفتند پکن برای برگزاری مذاکرات نظامی با واشینگتن، خواستار نشانههای واضح از کاهش رویه «تقابل جویانه» از سوی ایالات متحده در آسیا، از جمله لغو تحریم وزیر خارجه چین، است.
در همین حال، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد معاون آسیا و اقیانوسیه این وزارتخانه هفته آینده برای گفتوگو درباره مسائل مهم روابط دو جانبه به چین سفر خواهد کرد.
سخنگوی ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس گفت ادعای ایران، به عنوان «عامل شماره یک بیثباتی منطقه»، مبنی بر اینکه قصد دارد برای حفاظت از همان مسیرهای آبی که خود در حال تهدید آن است، با کشورهایی از جمله عربستان، امارات و بحرین ائتلاف نظامی تشکیل دهد، خلاف منطق است.
تیم هاکینز به بریکینگ دیفنس گفت این ادعای جمهوری اسلامی در حالی مطرح میشود که تنها در دو سال گذشته، ایران به ۱۵ کشتی تجاری با پرچم کشورهای مختلف حمله کرده است.
او افزود: «آنچه اهمیت دارد عمل کشورها است و به همین دلیل آمریکا با شرکای خود در حال تقویت نیروهای دفاعی در تنگه هرمز است.»
ادعای جمهوری اسلامی برای تشکیل چنین ائتلافی در حالی صورت میگیرد که شورای همکاری خلیج فارس که عربستان سعودی، بحرین و امارات عضو آن هستند، در ماه فوریه «ادامه سیاستهای بیثباتکننده ایران» را محکوم کرده بود.
شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، روز شنبه ۱۳ خرداد با اشاره به خروج امارات متحده عربی از ائتلاف امنیتی دریایی خاورمیانه به رهبری آمریکا، گفت علاوه بر روسیه و چین، قرار است ائتلاف دریایی جدیدی با هند و چند کشور منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات و بحرین به زودی شکل بگیرد.
ایرانی مدعی شکلگیری «ائتلافهای جدید در منطقه و فرامنطقه» شد و گفت: «به زودی شاهد آن خواهیم بود که منطقه ما از هر نیروی غیرموجه عاری شده و مردم منطقه با استفاده از سربازهای خود در حوزه امنیتی خود مسلط باشند.»
او همچنین افزود ائتلاف دریایی سهجانبه با روسیه و چین که «سالیانه رزمایشهایی را هم در قالب آن برگزار میکنیم، در حال توسعه است.»
فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی از عربستان سعودی، امارات، قطر، بحرین، عراق، پاکستان و هند بهعنوان کشورهایی نام برد که «تقاضا دارند در اقدام اشتراکی منطقهای همراه ایران حاضر باشند.»
پیشتر و روز دهم خرداد، وزارت خارجه امارات متحده عربی بیانیهای منتشر کرد و گفت کشورش دو ماه پیش از نیروی دریایی ترکیبی که ایالات متحده آمریکا آن را رهبری میکند خارج شده است.
این بیانیه ضمن تاکید بر «پایبندی» امارات به «گفتوگوهای مسالمتآمیز و راههای دیپلماتیک برای تقویت امنیت و ثبات منطقهای» یادآور شده بود خروجش از این ائتلاف، در نتیجه «ارزیابیهای مستمر برای همکاری امنیتی فعال با همه شرکا» بوده است.
ائتلاف نیروی دریایی ترکیبی گروهی عملیاتی شامل ۳۸ کشور است که مقر آن در پایگاه نیروی دریایی ایالات متحده در بحرین قرار دارد.
یکی از موضوعات مورد توجه این ائتلاف، تامین امنیت مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان بود که در چهار سال گذشته تحت تاثیر افزایش تنشها بین آمریکا و جمهوری اسلامی قرار گرفته است.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی با اشاره به مبادله اتباع خارجی زندانی با اسدالله اسدی، دیپلمات محکومشده، گفت ایران برای گردشگران «کاملا امن» است. همزمان، وزارت خارجه جمهوری آذربایجان با انتشار بیانیهای از شهروندان خود خواست به ایران سفر نکنند.
حسین امیرعبداللهیان روز شنبه، ۱۳ خرداد با اشاره به گفتوگوی خود با وزیر خارجه بلژیک پس از آزادی سه شهروند اروپایی در توییتر نوشت: «اگر برخی اتباع اروپا مورد بهرهبرداری سرویسهای امنیتی خارجی قرار نگیرند، دلیلی بر بازداشت آنها وجود ندارد.»
وزیر خارجه جمهوری اسلامی همچنین مدعی شد: «ایران کشوری کاملا امن و مقصدی مطمئن و جذاب برای گردشگران است.»
روز جمعه، دو شهروند ایرانی-اتریشی به نامهای کامران قادری و مسعود مصاحب و یک دانمارکی زندانی در ایران در چارچوب قرارداد اخیر مبادله زندانیان با بلژیک و نیز میانجیگری عمان، آزاد شدند.
سخنگوی دولت بلژیک روز ۱۲ خرداد به رویترز گفت که جمهوری اسلامی، سه شهروند اروپایی دیگر را در ازای اسدالله اسدی، دیپلمات ایرانی محکوم به تروریسم و بهعنوان بخشی از مبادله زندانیان آزاد کرده است.
یک هفته پیش هم اولیویه واندکاستیل، امدادگر بلژیکی با این مبادله به کشورش برگشته بود.
اظهارات امیرعبداللهیان درباره «امن» بودن ایران برای گردشگران خارجی و اتباع اروپایی در شرایطی است که جمهوری اسلامی از سالهای گذشته تاکنون دهها شهروند خارجی یا دوتابعیتی را هنگام سفر به ایران با اتهام جاسوسی بازداشت و زندانی کردهاند.
بسیاری از این زندانیان، با احکامی سنگین چون حبسهای طولانیمدت و یا مجازات اعدام مواجه شدهاند.
به گفته فعالان و نهادهای حقوق بشری، جمهوری اسلامی با ربودن شهروندان دوتابعیتی و گردشگران اروپایی، درصدد گروگانگیری از دولتهای غربی برای رسیدن به خواستههای خود است.
هشدار جمهوری آذربایجان به شهروندانش
همزمان، روز شنبه وزارت خارجه جمهوری آذربایجان در بیانیهای از شهروندانش خواست از سفر به ایران خودداری کنند.
در این بیانیه از شهروندان جمهوری آذربایجان خواسته شده تنها در صورت «ضرورت» به ایران سفر کنند و اگر به ایران رفتند، با توجه به حمله اخیر به سفارت آذربایجان در ژانویه ۲۰۲۳، «احتیاط بیشتری» به خرج دهند.
وزارت خارجه آذربایجان همچنین از شهروندان خود که اکنون در ایران هستند خواست تا تدابیر امنیتی را بیش از پیش رعایت کنند.
مناسبات باکو و تهران در چند ماه گذشته چندان تنشآلود بوده، اما سرعت افزایش اختلافات میان دو کشور پس از حمله یک مرد مسلح ایرانی به سفارت آذربایجان در تهران در هفتم بهمن ماه سال گذشته، بیشتر شد و تعطیلی سفارت این کشور را در ایران به دنبال داشت.
این تنشها با اعلام رسمی خبر بازگشایی سفارت جمهوری آذربایجان در اسرائیل در روز نهم فروردین امسال تشدید هم شد.
پانزدهم اردیبهشت هم رسانههای ایران خبر دادند که چهار دیپلمات جمهوری آذربایجان در تهران و تبریز، به عنوان «عنصر نامطلوب» شناخته و اخراج شدند؛ باکو با تایید خبر و «واکنشی» خواندن اقدام تهران گفت این موضوع تازگی ندارد و همان فروردین ماه و چند روز پس از اخراج دیپلماتهای جمهوری اسلامی از باکو، انجام شده است.
به گفته باکو، از این افراد، دو تن از کارکنان سفارت تعطیل شده جمهوری آذربایجان در تهران و دو نفر دیگر از کارکنان کنسولگری این کشور در تبریز بودند.
آیخان حاجیزاده، سخنگوی وزارت خارجه آذربایجان یادآور شد که این رفتار «بیپایه و اساس» و صرفا اقدامی متقابل در پاسخ به اخراج دیپلماتهای ایرانی از باکو بوده است.
به گفته او، این اقدام جمهوری اسلامی ایران به روابط دو کشور که هماکنون نیز با مشکلاتی مواجه است، آسیب خواهد زد.
روز ۱۷فروردین وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان از احضار سفیر جمهوری اسلامی در این کشور خبر داد و گفت چهار نفر از کارکنان این سفارتخانه به دلیل عملکرد منافیِ شان دیپلماتیک و مغایر با کنوانسیون ۱۹۶۱ وین درباره روابط دیپلماتیک «عنصر نامطلوب» شناخته شدهاند.
در ادامه افزایش تنشها بین دو کشور، باکو همچنین از آنها خواست تا ظرف ۴۸ ساعت خاک آذربایجان را ترک کنند.
وزارت دفاع ایالات متحده از خرید سرویس اینترنت ماهوارهای استارلینک برای اوکراین خبر داد. به گزارش بلومبرگ، قرارداد پنتاگون با استارلینک و دیگر «شرکای جهانی» شامل ترمینالهای ماهوارهای استارلینک و خدمات مرتبط به آن است که مورد استفاده ارتش اوکراین قرار خواهد گرفت.
پنتاگون در بیانیهای که در اختیار رسانهها قرار داده، گفته است به همکاری خود با طیفی از شرکای جهانی ادامه میدهد تا از دستیابی اوکراین به قابلیتهای ماهوارهای و ارتباطی مورد نیازش اطمینان حاصل کند.
وزارت دفاع آمریکا همچنین تاکید کرده ارتباطات ماهوارهای، یک لایه حیاتی در شبکه ارتباطی کلی اوکراین است و به همین خاطر، این وزارتخانه قراردادی را با شرکت استارلینک برای ارائه این خدمات منعقد میکند.
پنتاگون از ارائه جزییات این قرارداد یا باقی شرکای درگیر در آن به «دلایل امنیتی عملیاتی و به دلیل ذات حیاتی این سیستمها» خودداری کرده است.
خبرگزاری بلومبرگ اما در گزارش خود در این رابطه گفت قرارداد یاد شده شامل ترمینالهای ماهوارهای استارلینک و خدمات مرتبط به آن است که مورد استفاده ارتش اوکراین قرار خواهد گرفت.
سپتامبر سال گذشته شرکت اسپیساکس از پنتاگون خواست تا دولت و ارتش اوکراین را در زمینه استفاده از اینترنت ماهوارهای استارلینک حمایت مالی کند.
این شرکت خاطرنشان کرده بود دیگر قادر نیست ترمنیالهای بیشتری را به اوکراین اهدا کند و یا هزینه عملیات آن را بهطور نامحدود بپردازد.
ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیساکس نیز ۱۵ اکتبر همان سال با عقبنشینی از این درخواست در حساب توییتر خود نوشته بود: «به جهنم… با وجود اینکه اسپیساکس هنوز در ضرر است و شرکتهای دیگر میلیاردها دلار از مالیاتدهندگان دریافت میکنند، ما کماکان از دولت اوکراین برای [برخورداری از] اینترنت رایگان حمایت مالی میکنیم.»
علیرغم اینکه پس از این تاریخ، درخواست کمک مالی اسپیساکس پس گرفته شد اما پنتاگون مذاکراتش را با این مجموعه بر سر موضوع تامین مالی اینترنت ماهوارهای استارلینک برای اوکراین ادامه داد.
اکتبر سال گذشته ایلان ماسک از ارسال ۲۵ هزار و ۳۰۰ ترمینال استارلینک به اوکراین خبر داده بود.
او همچنین تاکید کرده بود که از این میان تنها ۱۰هزار و ۶۳۰ ترمینال برای خدمات دریافتی، هزینه پرداخت میکنند.
تاریخ انعقاد قرارداد مورد بحث بین پنتاگون و استارلینک هنوز مشخص نیست.
از سوی دیگر، با وجود آنکه وزارت دفاع آمریکا در دسامبر سال گذشته وعده در اختیار گذاشتن خدمات اینترنت ماهوارهای را به دولت اوکراین داده بود اما این نهاد در آن زمان انعقاد قرارداد با اسپیساکس را تایید نکرد.
بودجه خرید این ترمینالها احتمالا از طریق بسته «ابتکار کمک امنیتی اوکراین» یا «Ukraine Security Assistance Initiative» تامین خواهد شد.
میخائیلو فدوروف، مقام دولتی اوکراین در دسامبر سال پیش گفته بود این کشور در ماههای آتی به لطف قرارداد جدیدش با اسپیساکس و کمک مالی کشورهای اروپایی قرار است ۱۰ هزار ترمینال استارلینک دیگر دریافت کند.
اگرچه اسپیساکس مدت کوتاهی پس از آغاز حمله روسیه به اوکراین، ترمینالهای استارلینک را در اختیار این کشور قرار داد اما از تسلیح آنها برای انجام عملیات نظامی توسط ارتش این کشور مخالفت کرد.
گزارش ماه مارس مجله اکونومیست نشان میدهد استارلینک محدودیتهای مکانی را برای استفاده از ترمینالهای خود در میادین نبرد اوکراین اعمال کرده است.
نه تنها امکان استفاده از اینترنت ماهوارهای این شرکت در مناطق تحت اشغال روسیه وجود ندارد، بلکه به گفته یکی از منابع اطلاعاتی ارتش اوکراین، در محیطهای آبی و یا هنگامی که ترمینال با سرعت بیش از ۱۰۰ کیلومتر در ساعت در حال حرکت باشد نیز امکان دسترسی به اینترنت وجود ندارد.
ماه فوریه گذشته ایلان ماسک در حساب توییتر خود گفت استارلینک پشتوانه ارتباطی اوکراین به ویژه در خطوط مقدم است؛ جایی که تقریبا باقی اتصالات اینترنتی از بین رفته است.
او اما همچنین تاکید کرد که امکان تشدید این درگیریها را که میتواند منجر به جنگ جهانی سوم شود، فراهم نخواهد کرد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین از آمادگی کشورش برای آغاز عملیات بازپسگیری سرزمینهای اشغال شده از سوی روسیه، خبر داد. معاون وزیر دفاع اوکراین نیز گفت برنامههای این کشور علیه اشغال روسیه، باوجود موج «بیسابقه» حملات موشکی و پهپادی هفتههای اخیر آنها، همچنان ادامه دارد.
زلنسکی روز شنبه ۱۳ خرداد در گفتوگو با وال استریت ژورنال از آمادگی اوکراین برای عملیات بازپسگیری سرزمینهای تحت اشغال روسیه خبر داد و تاکید کرد: «ما معتقدیم موفق خواهیم شد. صادقانه بگویم که نمیدانم چقدر طول میکشد و هر اتفاقی میتواند بیفتد؛ اما این کار را انجام میدهیم و آمادهاش هستیم.»
ولودیمیر هاوریلوف، معاون وزیر دفاع اوکراین هم به رویترز گفت که برنامههای اوکراین در حمله متقابل علیه اشغال روسیه، باوجود موج «بیسابقه» حملات موشکی و پهپادی آنها در هفتههای اخیر، همچنان ادامه دارد.
به گفته او، در کنار حملات موشکی کروز، اوکراین با رگبارهای مکرر موشکهای بالستیک در ماه مه، به ویژه در مراکز شهری از جمله کییف، مواجه شده است.
معاون وزیر دفاع اوکراین هدف اصلی روسیه از این رگبارهای پیوسته را «متوقف کردن حملات متقابل و هدف قرار دادن مراکز تصمیمگیری اوکراین» دانست و گفت حملات سنگین روسیه با استفاده از موشکهای بالستیک در ماه مه، «آخرین چاره راهبردی» آنها بوده، اما سیستمهای دفاع هوایی اوکراین «بیش از ۹۰ درصد» در برابر این حملات موثر بودهاند.
آمریکا و آلمان در سال جاری میلادی تجهیزاتی دفاعی را به اوکراین تحویل دادند که به گفته هاوریلوف باعث شد کارایی موشکهای بالستیک روسیه به «تقریبا صفر» برسد.
هاوریلوف همچنین به سخنان زلنسکی درباره آمادگی اوکراین برای انجام ضدحمله اشاره کرد و گفت رگبارهای موشکی روسیه، بر زمانبندی این اقدام متقابل تاثیری نداشته است: «هیچ چیز نمیتواند تلاشها، میل و اعتماد ما به پیروزی در این جنگ را متوقف کند.»
مسکو پیشتر تهاجم خود به اوکراین و اشغال بخشهایی از این کشور را که در فوریه ۲۰۲۲ آغاز شد، «عملیات ویژه» نامیده بود.