سازمان عفو بینالملل هشدار داد دستکم ۱۴ نفر در ارتباط با اعتراضات و برای اتهاماتی به غیر از «قتل عمد» در معرض خطر جدی اعدام قرار دارند. این سازمان همچنین صدور احکام اعدام برای این افراد را ناقض تعهدات ایران بر اساس قوانین بینالمللی خواند و خواستار تعلیق فوری این احکام شد.
این سازمان از مقامهای جمهوری اسلامی خواست تا خشونت علیه معترضان را فورا متوقف کنند و به ناظران مستقل حقوق بشر اجازه دسترسی به محاکم مربوط به اعتراضات را بدهند.
بر اساس گزارش عفو بینالملل، محاکمه این افراد ناعادلانه و بدون در نظر گرفتن حقوق آنها بوده است.
از سوی دیگر جمهوری اسلامی چندین متهم را مورد شکنجه و سایر بدرفتاریها از جمله شلاق، شوک الکتریکی، تهدید به مرگ، تجاوز و سایر اشکال خشونت جنسی قرار داده است.
بر اساس مستندات عفو بینالملل، دستکم ۱۰ نفر از افرادی که در خطر اعدام قرار دارند، شکنجه شدهاند.
عفو بینالملل هشتم بهمن نیز در گزارشی به اعتراف اجباری عرشیا تکدستان، مهدی محمدیفرد و جواد روحی تحت شکنجه اشاره کرده و برخی از اقدامات جمهوری اسلامی را برای اعترافگیری به این ترتیب برشمرده بود: «حبس طولانیمدت در سلولهای انفرادی، آویزان کردن، ضرب و شتم، شلاق، شوک الکتریکی، تهدید به مرگ با گذاشتن اسلحه روی پیشانی و تجاوز یا سایر خشونتهای جنسی از جمله گذاشتن یخ روی بیضهها.»
این شکنجهها جواد روحی را دچار پارگی کتف، عدم کنترل ادرار، عوارض گوارشی و اختلالات حرکتی و گفتاری و عرشیا تکدستان را دچار شکستگی انگشت پا و مشکلات حافظه کرده است.
این سازمان حقوق بشری همچنین با اشاره به شکستگی بینی مهدی محمدیفرد به دلیل ضرب و جرح در زمان دستگیری از «جراحات مقعدی و خونریزی مقعدی» او به دلیل تجاوز خبر داده بود.
در جدیدترین گزارش عفو بینالملل نیز از عرشیا تکدستان، جواد روحی، ابراهیم نارویی، کامبیز خروت، مجید کاظمی، منوچهر مهماننواز، منصور دهمرده، محمد بروغنی، مهدی بهمن، مهدی محمدیفرد، محمد قبادلو، صالح میرهاشمی، سعید یعقوبی و شعیب میربلوچزهی ریگی بهعنوان ۱۴ نفری یاد شده که در معرض خطر شدید اعدام قرار دارند.
سهند نورمحمدزاده، حمید قره حسنلو، حسین محمدی، رضا آریا و ماهان صدرات (صدارت) مرنی هم پنج نفر دیگری هستند که احکام اعدامشان از سوی دیوان عالی کشور ابطال شد اما با ارجاع پرونده آنها به دادگاههای بدوی مجددا با اتهام اعدام روبهرو هستند.
عفو بینالملل همچنین از سعید شیرازی، ابوالفضل مهری حسین حاجیلو و محسن رضازاده قراقلو بهعنوان سه بازداشت شده دیگری نام برده که پس از محاکمه به اعدام محکوم شدهاند.
دهها شهروند بازداشت شده دیگر هم بازجویی و پس از برگزاری محاکمههایی ناعادلانه در دادگاههای انقلاب و کیفری، با مجازاتهایی سنگین مواجه شدهاند.
بر اساس گزارش این سازمان، دفاع کافی و دسترسی به وکیل انتخابی، اصل برائت، حقِ سکوت و برگزاری جلسه استماع منصفانه و عمومی از جمله حقوق نقض شده بازداشتشدگان است.
عفو بینالملل همچون گزارشهای پیشین خود به اعترافگیری اجباری و تحت شکنجه از افراد و پخش برخی از این اعترافات از رسانههای دولتی بهعنوان مدرکی برای ناعادلانه بودن روند دادرسی و احکام صادر شده، اشاره کرد.
این سازمان از جمهوری اسلامی خواست تا ضمن محافظت از بازداشت شدگان در برابر شکنجه، گزارشهای مربوط به اعمال شکنجه و سایر رفتارهای بیرحمانه علیه آنان را به طور مستقل بررسی کند و آمران و عاملان آن را به محاکمی عادلانه بسپارد.
لغو تمامی اتهامات و احکام اعدام برای معترضان، جلوگیری از صدور احکام جدید اعدام، آزادی فوری شهروندان که تنها به دلیل اعتراض مسالمتآمیز بازداشت شدهاند، دسترسی زندانیان به وکیل و حق دیدار با خانوادههایشان و برگزاری محاکم قضایی عادلانه و علنی از دیگر خواستههایی است که عفو بینالملل در گزارش خود آنها را مطرح کرده است.
در جریان خیزش انقلابی مردم ایران، چهار جوان بهنامهای محسن شکاری، مجیدرضا رهنورد، محمد محسینی و محمدمهدی کرمی پس از محاکمههای ناعادلانه اعدام شدند.
در هفتههای گذشته، سازمان حقوق بشر ایران از احتمال اعدام بیشتر برخی شهروندان بازداشت شده ابراز نگرانی کرد و از جامعه جهانی خواست تا با واکنش به موقع، مانع از بروز چنین جنایتی شود.
جهان به خیزش انقلابی ایرانیان با حیرت مینگرد اما اگر «خوب» نگاه میکرد، باید از پیش هم به قدرت پنهان زنان ایران گوشهچشمی میداشت. تمام این سالها زنان آرام و راهبردی، تار و پود رشته جمهوری اسلامی، یعنی حجاب را پنبه کردهاند.
خیزش انقلابی در ایران، جنبش مدنی خودجوش افرادی است که جانشان به لبشان رسیده و در حالی که نمیتوانند حتی حداقلهای زندگی را برای خود مهیا کنند، باید از رژیم خودکامه مذهبی هم (که با وعده و وعید نگهداری از مردم خودش بر سر کار آمد) هم اطاعت کند و چه چیزی خطرناکتر از انبوه مردمی است که چیزی برای از دست دادن نداشته باشند؟ انقلاب فرانسه خود گواه چنین ادعایی است.
جمهوری اسلامی ۴۳ سال است با سیاست وحشتآفرینی به قدرت چسبیده است و زنان بیش از همه بهای چنین چنگزدنی را پرداختهاند.
در این بازی قدرت، رژیم گاهی هم مردم را به صورت غیررسمی کمی آزاد میگذارد تا دوباره با ضرب شست ناگهانی و بدون اعلام، با سختگیری غافلگیرشان کند. البته از این شلکن و سفتکن حکومت آشکارا حرفی زده نمیشود. اما داستان ژینا (مهسا) [امینی] بود که کارد را به استخوان رساند. مانند خیلی زنها، چند تار موی مهسا از روسریاش، بیرون ریخته بود. به هر حال قوانین فیزیک تا ابد از قوانین حجاب اجباری جمهوری اسلامی تبعیت نمیکنند و روسری گاهی از سر لیز میخورد.
در تمام ۴۳ سال اخیر، از دست جمهوری اسلامی در رفت که با این اقدامات حکومت فقط زنها را جسورتر میکند؛ چون زنها در ایران قبل از مرگ مهسا امینی هم روسری را کم و بیش دور انداخته بودند.
همین اقدامات بود که خیزش انقلابی را رقم زد و افرادی از جمله نازنین بنیادی، بازیگر و فعال حقوق بشر، آن را «نخستین انقلاب به رهبری زنان» میدانند.
بنا بر تحلیل نازنین بنیادی، جمهوری اسلامی دو راه پیش رو دارد: یکی این که به سرکوب وحشیانه مردم ایران ادامه دهد که این راه تنها خشم و کینه علیه رژیم را بیشتر میکند و برای جمهوری اسلامی نبردی است که در آن ناگزیر شکست خواهد خورد یا این که گشت ارشاد را منحل کند و به زنان اجازه دهد حجاب از سر بردارند که البته حجاب اجباری از ارکان یک حکومت اسلامی است و بدون آن، چنین حکومتی از اساس پاشیده است.
بنیادی باور دارد جمهوری اسلامی به هر حال بازنده است و هر راهی برود، آنقدری بقا نخواهد یافت.
جمهوری اسلامی همواره کوشیده که خیزش انقلابی در ایران را وابسته به غرب و آن را جنبشی سیاسی به جهان بشناساند، اما آنچه در ایران روی میدهد جنبشی برای احقاق حقوق مدنی است. زنان ایران از بنیادیترین حقوق بشر محروماند.
جنایات جمهوری اسلامی توجه جهان را هم به خود جلب کرده و باعث اخراج این کشور از کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد شده است.
طبق قوانین جمهوری اسلامی، بسیاری از تصمیمات مهم زندگی زنان وابسته به اجازه مردان است و شعار انقلاب «زن، زندگی، آزادی» درباره سیاست نیست بلکه درخواست برابری است.
در اوایل اعتراضات برآورد مقامهای اطلاعاتی ایالات متحده این بود که جنبش مردم ایران این بار هم همچون جنبشهای گذشته شکست خواهد خورد اما ایرانیان باور دارند که این بار فرق میکند.
و اگرچه منابعی در داخل رژیم در ابتدای اعتراضات فکر میکردند راه برونرفتی از بحران فعلی وجود خواهد داشت اما با هر چه به خاک و خون کشیده شدن بیشتر اعتراضات، امید برای هر اصلاح هم رنگ باخت.
در کشوری که در زبانی که مردم به آن تکلم میکنند، زن بر مرد تقدم دارد و این در ترکیباتی مثل «زن و شوهر»، «زن و مرد» و «خواهر و برادر» در زبان فارسی هویداست، زنان در نهایت خواستار احقاق حقشان شدهاند.
مردم ایران دیگر خریدار حرفهای رژیم که اگر جمهوری اسلامی نبود ایران دست داعش میافتاد هم نیستند.
به هر حال در ایران آنچه که نباید، برای جمهوری اسلامی اتفاق افتاده و آب رفته دیگر به جوی بازنمیگردد.