سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرد تاکنون دستکم ۴۸۸ شهروند در جریان خیزش انقلابی ایرانیان کشته شده و ۱۰۷معترض بازداشتی دیگر نیز در معرض خطر حکم اعدام قرار دارند. عفو بینالملل نیز جزییات بیشتری از شکنجه معترضان در معرض اعدام منتشر کرد.
سازمان حقوق بشر ایران با اشاره به اینکه ۶۴نفر از کشتهشدگان کودک و ۳۹نفر زن بودهاند، گفت بیشترین کشتههای اعتراضات از استانهای سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، تهران، کردستان و مازندران بودهاند.
به گزارش این سازمان،۱۰۷ نفر از بازداشتشدگان در خطر صدور یا اجرای حکم اعدام قرار دارند که۱۹ نفر به اعدام محکوم شدهاند و برخی از آنان در مرحله فرجامخواهی قرار دارند.
از سوی دیگر، سازمان عفو بینالملل در گزارشی نوشت که سه معترض محکوم به اعدام به نامهای عرشیا تکدستان، مهدی محمدیفرد و جواد روحی جهت «اعترافگیری» مورد ناپدیدسازی قهری و انواع شکنجههای بیرحمانه، غیرانسانی، از جمله آویزان شدن، شوک الکتریکی و گذاشتن یخ روی بیضهها قرار گرفتند.
بر اساس این گزارش، جواد روحی دچار پارگی کتف، عدم کنترل ادرار، عوارض گوارشی و اختلالات حرکتی و گفتاری و عرشیا تکدستان دچار شکستگی انگشت پا و مشکلات حافظه شدند. بینی مهدی محمدی فرد به دلیل ضرب و شتم در زمان دستگیری شکسته و او همچنین به دلیل تجاوز دچار جراحات مقعدی و خونریزی مقعدی شده است.
عفو بینالملل در این گزارش خواستار اقدام فوری برای لغو احکام اعدام این معترضان شد.
از سوی دیگر، روند بازداشتها و صدور احکام سنگین علیه سایر معترضان نیز ادامه دارد. برادر فاطمه سپهری، فعال سیاسی، از صدور حکم اولیه یک سال زندان و ۲۰ میلیون تومان جریمه برای خواهرش خبر داد. سپهری ۳۰ شهریور با یورش ماموران به منزلش بازداشت شد و اکنون در زندان وکیلآباد مشهد به سر میبرد. با وجود نیاز سپهری به مراقبت پزشکی، قرار بازداشت او سهبار تمدید شده است.
همچنین بر اساس گزارشها، آیت (یزدان) عارفینیا، فعال مدنی اهل آبدانان که روز ۱۱ آبان در تهران بازداشت شده بود، همچنان در وضعیت بلاتکلیف و بدون داشتن وکیل، در زندان مرکزی ایلام به سر میبرد.
وزارت دادگستری آمریکا با انتشار نامها و تصاویر سه متهم بازداشت شده در پرونده توطئه ترور مسیح علینژاد، اعلام کرد هدایت این سه تن از سوی جمهوری اسلامی صورت گرفته بود.
طبق اعلام وزارت دادگستری آمریکا، نامهای متهمان بازداشتشده «رفعت امیروف»، «پولاد عمروف» و «خالد مهدیاف» است.
به گفته مریک گارلند، دادستان کل آمریکا، هدایت این سه تن از سوی جمهوری اسلامی صورت گرفته بود و آنها متهم به ارتباط با دولت ایران و عضویت در یک سازمان جنایتکار در اروپای شرقی هستند.
کریستوفر ری، رییس افبیآی، نیز در نشست خبری خود گفت: «این پرونده جدیدترین مورد از یک رشته تهدیدات است که از سوی دولت ایران صورت گرفته است.»
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا، در بیانیهای درباره دستگیری متهمان این پرونده نوشت: «آمریکا اجازه نخواهد داد ایران یا رژیمهای مستبد دیگر برای سرکوب مخالفانشان از طریق تهدید و ارعاب آنها در آمریکا تلاش کنند. ما عاملان آنها را پاسخگو خواهیم کرد.»
رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، نیز در واکنش به دستگیری متهمان به توطئه برای ترور مسیح علینژاد نوشت: ایالات متحده هرگز اجازه نخواهد داد که حکومت ایران شهروندان آمریکایی را به دلیل ابراز عقایدشان تهدید کند.
مسیح علینژاد نیز در واکنش به دستگیری سه متهم در پرونده طرح ترور خود در آمریکا گفت: «من از زندگی خودم نمیترسم چرا که میدانستم کشتن، تجاوز، به دار آویختن و شکنجه کردن در دیانای جمهوری اسلامی است و به همین دلیل به آمریکا آمدم تا صدای ایرانیان شجاعی باشم که به جمهوری اسلامی نه میگویند.»
او افزود: «از افبیآی و مجریان قانون در آمریکا به خاطر محافظت از من متشکرم، اما اکنون زمانی است که باید به مردم بیگناه ایران که هیچ محافظتی ندارند توجه کنیم.»
مسیح علینژاد افزود: «اگر ما اقدام قوی و محکمی [علیه جمهوری اسلامی] در پیش نگیریم، با این تروریستها بیشتر و بیشتر در خاک آمریکا روبرو خواهیم شد.»
در تیر ماه ۱۴۰۱، خالد مهدیاف ۲۳ ساله مسلح به کلاشنیکف با خشاب پر و بیش از هزار دلار پول نقد، پس از دو روز کمین پلیس، در محله بروکلین نیویورک مقابل منزل مسیح علینژاد بازداشت شده بود.
دستگیری این سه متهم در حالی صورت میگیرد که پیشتر در تیر ماه ۱۴۰۰ نیز کشف توطئه ربایش مسیح علینژاد از خاک آمریکا و انتقال او به ایران، موجی از واکنشها را برانگیخته بود، اما افبیآی از خنثی کردن این توطئه خبر داد.
بنابر بیانیه وزارت دادگستری آمریکا، دستگاه اطلاعاتی ایران، دست کم از ژوئن ۲۰۲۰ در حال طراحی برای ربودن مسیح علینژاد و انتقال او به ایران از مسیر ونزوئلا بوده و در این مدت منزل علینژاد و اطرافیان او را با تجهیزات عکسبرداری و فیلمبرداری تحت نظر داشتند.
بنابر اعلام وزارت دادگستری آمریکا، تیم اطلاعاتی جمهوری اسلامی به رهبری علیرضا فراهانی، در حال برنامهریزی برای ربودن علینژاد از منزلش تا ساحل و یافتن قایق تندرو برای انتقال او به ونزوئلا بودهاند. این تیم قبلا در کانادا، بریتانیا و امارات قربانیان دیگری را هدف قرار داده بودند.
طبق این بیانیه، تیم اطلاعاتی ایران با ارائه مدارک جعلی و دروغ گفتن درباره هدف خود، به تهیه ابزارهای جاسوسی اقدام میکردند و در چند مورد در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ برای تحت نظر گرفتن قربانی از کارآگاههای خصوصی استفاده کردند.
به دنبال حمله به سفارت آذربایجان در ایران، محکومیت بینالمللی این حمله همچنان ادامه دارد. وزارت امور خارجه آمریکا بر لزوم پایبندی جمهوری اسلامی به حفظ امنیت مراکز دیپلماتیک در ایران تاکید کرد.
ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران را محکوم کرد و گفت: «هرگونه حمله به دیپلماتها یا مراکز دیپلماتیک در هر نقطهای غیرقابل قبول است و به دولت ایران مسئولیتش را برای حمایت از دیپلماتهای خارجی در ایران بر اساس کنوانسیون ژنو یادآوری میکنیم.»
سخنگوی دبیرکل سازمان ملل نیز حمله مسلحانه به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران را محکوم کرد و گفت: «امیدواریم که مهاجم به دست عدالت سپرده شود.»
کوبانیچبک اومورعلیاف، دبیرکل سازمان کشورهای ترک، نیز از ایران خواست که درباره حمله به سفارت جمهوری آذربایجان تحقیقات جامع انجام داده و «عاملان آن را شناسایی کند.»
رجب طیب اردوغان، رییس جمهور ترکیه، نیز در توییتی حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران را اقدامی «شنیع» خواند و نوشت که «ترکیه همواره در کنار کشور دوست و برادر آذربایجان قرار دارد.»
وزارت خارجه ترکیه نیز حمله مسلحانه به سفارت جمهوری آذربایجان در ایران را به شدت محکوم و تاکید کرد که «عاملان این حمله منفور باید فورا شناسایی و به دستگاه قضایی سپرده شده و تمام اقدامات لازم برای جلوگیری از تکرار آن صورت گیرد.»
سفارت ایتالیا در تهران نیز ضمن ابراز تسلیت در ارتباط با حمله به سفارت جمهوری آذربایجان، این حمله را «وحشیانه» و «بیمعنی» خواند.
از سوی دیگر، وزیر خارجه قرقیزستان در تماس با وزیر خارجه جمهوری آذربایجان حمله مسلحانه به سفارت این کشور در تهران را به شدت محکوم کرد و گفت حمله علیه نهادهای دیپلماتیک و کارکنان آنها بر خلاف موازین حقوق بینالملل است.
روز جمعه، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، و احمد وحیدی، وزیر کشور، جلسهای را درباره حمله به سفارت جمهوری آذربایجان برگزار کردند.
ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، نیز اعلام کرد که حمله به سفارت جمهوری آذربایجان «با دستور ویژه مقامات سیاسی و امنیتی کشور، با اولویت و حساسیت بالا در حال بررسی است تا ابعاد این اقدام و انگیزه ضارب مشخص شود.»
وحید جلال زاده، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز گفت: «طبق معاهدات بینالمللی امنیت دیپلماتهای جمهوری آذربایجان بر عهده ماست و تا به نتیجه رسیدن این پرونده و شناسایی دقیق هویت عامل این حادثه، موضوع را پیگیری خواهیم کرد.»
در همین حال، سفارت جمهوری اسلامی در باکو گزارشها درباره خروج کارکنان سفارت از محل کار خود را تکذیب و اعلام کرد که فیلم منتشره شده مربوط به دو نفر از رانندگان و کارمندان محلی بوده که برای تحویل مکاتبات اداری از ساختمان کنسولی به ساختمان اصلی سفارت آمده بودند.
در حالی که انتقادها از عملکرد پلیس جمهوری اسلامی به دلیل عدم مداخله در این حمله بالا گرفته، مقامهای جمهوری اسلامی در تلاش برای کاستن از بحران به وجود آمده هستند.
حسین رحیمی، فرمانده انتظامی تهران که جمعه از این سمت جابهجا شد، علت عدم حرکت مامور پلیس دیپلماتیک به سمت مهاجم به سفارت جمهوری آذربایجان را مسلح نبودن او ذکر کرد.
فرمانده انتظامی تهران اضافه کرد: «پلیس دیپلماتیک با دیدن کلاشنیکف در دست مهاجم و دستور ایست او که به نوعی تهدید آمیز بوده است، از جایش حرکت نکرده و بلافاصله با مرکز پلیس تماس گرفته است.»
همچنین قوه قضاییه اعلام کرد همسر فرد مهاجم به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران، «اهل باکو»، پایتخت این کشور بوده است.
قوه قضاییه اضافه کرد که همسر فرد مهاجم «در ابتدای سال با کمک دو نفر دیگر از اعضای خانوادهاش به جمهوری آذربایجان میرود و دیگر برنمیگردد.»
بر اساس گزارش دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، فرد مهاجم به سفارت جمهوری آذربایجان روز ۲۹ فروردین ۱۴۰۱ شکایتی را مبنی بر مفقودی همسرش در ارومیه ثبت کرده و پرونده پس از مشخص شدن این که همسر او به جمهوری آذربایجان بازگشته، بسته شده است.
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه با تایید بازداشت یک تبعه خود به نام لوئی آرنو در ایران گفت: او ۲۸ سپتامبر در حالی که بعنوان گردشگر به ایران رفته بود بازداشت شد و در حال حاضر در شرایط بدی در زندان اوین نگهداری میشود.
او خاطرنشان کرد: دسترسی کنسولی به این شهروند ۳۵ ساله فرانسوی در ۲۰ آذر میسر شده است.
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه با اشاره به وضعیت وخیم جسمانی برنارد فلين، دیگر شهروند فرانسوی زندانی در ایران، گفت: خودداری مقامات جمهوری اسلامی از ارائه خدمات درمانی به فلین غیر قابل پذیرش است.
سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه در ارتباط با تلاشها برای احیای برجام گفت: برجام در وضعیت بن بست قرار دارد. در گفتوگوی روز گذشته وزیران خارجه فرانسه وایران، بر این نکته تاکید شد که جمهوری اسلامی مسئول کامل بن بست کنونی است.
او افزود: «تنشهای هستهای که تهران ایجاد می کند، به تضعیف پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای منجر میشود. ما به همراه شرکای خود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای بسیج شدهایم.»
سخنگوی وزارت خارجه فرانسه درباره قرار گرفتن سپاه در فهرست تروریسم اظهارنظر نکرد اما گفت: با شرکای خود درباره تدابیر تحریمی جدید علیه سپاه پاسداران در حال همکاری هستیم و در این مورد هیچ استثنایی قائل نخواهیم شد.
جمعه هفتم بهمن، نشست ویژهای در مقر پارلمان اروپا در بروکسل درباره اقدامات تروریستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران، خاورمیانه و جهان برگزار شد. چارلی وایمرز، نماینده پارلمان اروپا از سوئد در این نشست گفت: «ما علاوه بر تروریستی اعلام شدن سپاه خواستار تعلیق برجام نیز هستیم.»
نمایندگان پارلمانهای اروپایی همچون دریا صفایی از مجلس بلژیک و فعالان سیاسی و مدنی از جمله ایرج مصداقی، فرنگیس بیات، شهران طبری و علیرضا نادر، در نشست ویژه پارلمان اروپا با عنوان «سپاه پاسداران از چه پاسداری میکند؟» سخنرانی کردند.
برگزارکنندگان و سخنرانان جلسه امروز با هدف اطلاعرسانی بیشتر به نهادهای بینالمللی و بین دولتی و افکار عمومی برای آشنا شدن با واقعیت سپاه پاسداران دور هم جمع شدند.
این نشست با تاکید بر بررسی دو محور عمده «نقش سپاه در سرکوب خونبار اعتراضات مردم ایران» و «همکاری با روسیه در جنگ اوکراین» برگزار شد.
در نشست امروز از سپاه پاسداران به عنوان یک نهاد تروریستی یاد شد که ترور، وحشت و مرگ را نه تنها در ایران و برای سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز مردم خود گسترده کرده که ابزار ترور را از خاورمیانه هم فراتر برده و به عنوان یک نهاد نظامی وابسته به جمهوری اسلامی، در سرکوب اوکراینیها به روسیه کمک میکند.
سخنرانان نشست گفتند به دنبال این هستند تا اطلاعات عموم اروپاییها را در مورد نقش سپاه پاسداران در سرکوب خیزش انقلابی مردم ایران، نقشآفرینی در منازعات منطقه و فعالیتش در راستای عامل بر هم زننده ثبات و امنیت بینالمللی افزایش دهند.
به گفته این نمایندگان و فعالان سیاسی، تصویب قطعنامه ۳۲ بندی نمایندگان پارلمان اروپا در نشست ۲۹ دی ماه و در راستای محکومیت سرکوب اعتراضات در ایران و قرار دادن نام سپاه پاسداران در فهرست گروههای تروریستی به خواسته اصلی معترضان پاسخ نداده است.
اما در دوشنبهای که گذشت، شورای وزیران اتحادیه اروپا جلسهای تشکیل داد و تنها ۳۷ فرد و نهاد وابسته به سپاه را تحریم کرد.
علاوه بر تروریستی شناختن سپاه، برجام نیز باید تعلیق شود
روز سوم بهمن و در حاشیه این نشست، جوزف بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره احتمال معرفی سپاه به عنوان یک گروه تروریستی گفت تا زمانی که یک دادگاه کشورهای عضو اتحادیه اروپا سپاه را به عنوان یک سازمان تروریستی نشناسد، اتحادیه اروپا نمیتواند این نهاد نظامی را به فهرست گروههای تروریستی اضافه کند.
اظهار نظری که چارلی وایمرز، نماینده پارلمان اروپا از سوئد در این نشست آن را نقد کرده و گفت: «ما علاوه بر تروریستی اعلام شدن سپاه، خواستار تعلیق برجام نیز هستیم اما متاسفانه اکثریت اعضای پارلمان اروپا با تعلیق برجام مخالفت دارند.»
به گفته او، انگیزه اصلی مخالفت شورای وزیران اتحادیه اروپا با تروریستی خواندن سپاه این است که چنین تصمیمی مانع احیای برجام میشود؛ همانطور که جوزف بورل نیز گفت برجام نمرده است، بلکه تنها در وضعیت «استندآپ» قرار دارد.
وایمرز اما با تاکید بر این که اتحادیه اروپا باید از اعضای خود حمایت و از این فرصت برای اعمال محدودیت در اقدامات تروریستی سپاه استفاده کند، گفت: «همکاران ما در اتحادیه اروپا باید در نظر داشته باشند جمهوری اسلامی با به تعویق انداختن تحریمها میخواهد وقت اضافه بخرد تا بتواند برای خود یا روسها اسلحه خریداری کند تا علیه مردم بیگناه ایران و اوکراین به کار گرفته شود.»
پایان مبارزه یعنی رفتن جمهوری اسلامی
وایمرز همچنین با اشاره به این که جمهوری اسلامی تنها در طول سال ۲۰۲۲ برای بیش از ۱۰ بار تلاش کرده تا شهروندان بریتانیایی را در داخل بریتانیا برباید یا بکشد، گفت: «این رژیم همچنین در حملات تروریستی حزبالله و کشته شدن شهروندان اسرائیلی و بمبگذاری بلغارستان با بیش از ۳۵ کشته، مسوول است. اگر اینها اقدام تروریستی محسوب نمیشود، پس چیست؟»
نماینده سوئد در پارلمان اروپا همچنین به دیدار با شاهزاده رضا پهلوی اشاره کرد و به نقل از او گفت که انقلاب دیگری در ایران در حال رخ دادن است.
وایمرز در ادامه خاطرنشان کرد: «مردم ایران استحقاق بیشتری دارند از این که یک مشت دزد و ملای مذهبی بر آنان حکومت کنند. بنابراین اجازه بدهید بدون هیچ اکراه و شائبهای، کنار مردم ایران و اعتراضات آنان باشیم و فریاد بزنیم: زن،زندگی، آزادی.»
او همچنین با تاکید بر این که همکارانش در پارلمان اروپا باید فارسی بیشتری یاد بگیرند به زبان فارسی گفت: «جمهوری اسلامی نمیخواهیم.»
او ادامه داد: «چرا که تنها رفتن جمهوری اسلامی، به معنی پایان مبارزه خواهد بود.»
سیاستمداران اروپایی نباید عقبنشینی کنند
دریا صفایی، نماینده ایرانیتبار پارلمان بلژیک هم در این نشست به مصوبه پارلمان اروپا برای تروریستی خواندن سپاه به نمایندگی از ۵۰۰ میلیون اروپایی اشاره کرد و گفت: «متاسفانه وزرای ۲۷ کشور اروپایی هنوز به این تصمیم نرسیده و همچنان به دنبال توافق هستهای هستند چرا که تصور میکنند میتوانند با جمهوری اسلامی به توافق برسند.»
او با اشاره به هدف برگزاری نشست امروز گفت: «این جلسه تشکیل شد تا به سیاستمداران اروپایی بگوییم نباید عقبنشینی کنند و اگر دنبال راهحلی همیشگی هستند، باید سپاه را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دهند.»
صفایی ادامه داد: «ما اینجا هستیم تا این پیام را در پارلمان اروپا مطرح کنیم که سپاه پاسداران به دلیل گروگانگیری، کشتن مخالفان در خارج از مرزها، کشتار مردم و تغذیه گروههای تروریستی برونمرزی مانند جهاد اسلامی فلسطین، فاطمیون، زینبیون و هزاران گروه دیگر، تروریست است.»
این نماینده مجلس بلژیک یادآور شد که امروز سیاستمداران جهانی بیش از گذشته به جنایات جمهوری اسلامی توجه نشان میدهند و تحریمهای بیشتری را علیه مقامات آن وضع میکنند.
صفایی چنین دستاوردی را که «ضربههایی اساسی و یکی پس از دیگری به پیکر جمهوری اسلامی» وارد میکند، نتیجه بازتاب خیزش انقلابی مردم ایران و اعتراضات پیوسته آنان خواند.
دلیل مخالفت اروپاییها با تروریستی خواندن سپاه امید به احیای برجام است
ایرج مصداقی، فعال سیاسی نیز در این نشست با طرح این پرسش که چرا سپاه در فهرست سازمانهای تروریستی قرار نگرفته و چه راهی برای رسیدن به این هدف طی شده است، گفت: «اگر شش ماه پیش در اروپا این مساله را مطرح میکردیم که سپاه باید در فهرست تروریستی قرار بگیرد، همه فکر میکردند ما با لوازم کار و سیاست آشنا نیستیم اما امروز میبینیم که قطعنامه جامعی در پارلمان اروپا با این هدف تصویب میشود که این موفقیت بزرگی است؛ اما کافی نیست.»
مصداقی ادامه داد: «ما راه سختی در پیش داریم که در آغاز آن هستیم اما نباید ناامید شویم. ما دستاوردهای زیادی داشتیم که در سایه اعتراضات مردم ایران در طول چند ماه گذشته و صدها کشتهای که بر جای گذاشت، به دست آمد.»
این فعال سیاسی تصریح کرد: «بسیاری در اروپا میگویند سپاه بخشی از ارتش رسمی ایران است در حالی که این موضوع واقعیت ندارد. بهانه دیگرشان برای مخالفت با تروریستی خواندن سپاه این است که در هیچ دادگاهی محکوم نشده است اما دلیل واقعی این مخالفتها، امیدواری آنان به احیای برجام و بقای جمهوری اسلامی است.»
سپاه تهدیدی برای امنیت اروپا و آمریکاست
شهران طبری، تحلیلگر سیاسی هم تهدید سپاه پاسداران را نه مسالهای داخلی که موضوعی جهانی خواند و گفت: «اجماع نظری فزایندهای بین شهروندان ایرانی و حتی در سطح جهان به وجود آمده که جنبش "زن، زندگی، آزادی" به یک انقلاب تمام عیار برای سرنگونی جمهوری اسلامی تبدیل شده است.»
او به نفوذ سپاه در خارج از ایران اشاره کرد و گفت: «سپاه بعد از انقلاب به بازوی نظامی جمهوری اسلامی تبدیل شد و بعد از جنگ هشت ساله با عراق، شبکهای گسترده و درهم تنیده از نیروها را کنار هم گذاشت و دهه ۸۰ میلادی، نیروی قدس را که شعبه خارجی سپاه است تشکیل داد که از حزبالله لبنان و شبهنظامیان شیعه عراق حمایت میکند.»
طبری همچنین به نقش قاسم سلیمانی، فرمانده کشته شده سپاه قدس، در خارج از مرزها برای تشکیل شبکههای تروریستی در منطقه اشاره کرد و سپاه را تهدیدی برای امنیت اروپا و آمریکا خواند.
سپاه مجموعهای از جنگسالاران و نیروهای شبهنظامی تروریستی است
فرنگیس بیات، پژوهشگر مسایل سیاسی و اجتماعی با تاکید بر این که نباید به سپاه به عنوان یک ارتش مدرن یا نیروی دولتی با تعریف کلاسیک نگاه کرد، گفت که این سازمان، مجموعهای از جنگسالاران است.
او در سخنان خود به تاریخچه تاسیس سپاه پاسداران و نقش آن به عنوان مهمترین ابزار نظامی جمهوری اسلامی اشاره کرد که هدف اصلیاش تاسیس نیروهای شبهنظامی تروریستی و تضمین بقای جمهوری اسلامی به هر قیمتی است.
بیات تصریح کرد: «سپاه در سالهای گذشته با فعالیت در سوریه، لبنان، افغانستان، یمن و اخیرا در اوکراین، تبدیل به مثالی بارز از سازمانی تروریستی شده که تحت اصول جنگسالاری فعالیت میکند که یکی از مهمترین این اصول، کنترل بیحساب و کتاب بر نیروی نظامی، خشونت و کنترل انحصاری بر منابع ایران حتی در حوزه تجاری است.»
گستره نیروی سپاه به خارج از خاورمیانه تعمیم یافته است
علیرضا نادر، کارشناس مسائل ایران هم سپاه را نه ارتشی ملی که یک نیروی شبهنظامی و تروریستی نهادینه شده خواند و گفت: «سپاه پاسداران مسوول ادامه حیات و بقا و گسترش انقلاب اسلامی و هدف کلیدی آن دفاع از ماهیت رژیم و گسترش نیروی آن در خاورمیانه است.»
نادر، سپاه را بازوی جمهوری اسلامی در کمک تسلیحاتی به ولادیمیر پوتین در جنگ با اوکراین دانست و گفت: «سپاه مسوول برنامه هستهای جمهوری اسلامی است و گستره نیروی خود را به فراتر از خاورمیانه تعمیم داده و اکنون در شرق اروپا هم مشغول جنگ است.»
او تاکید کرد: «قتل، گروگانگیری و هواپیماربایی از اقداماتی است که سپاه در خدمت به بقای جمهوری اسلامی به کار میگیرد و در هزاران مورد پرونده تروریسم و قتل در سراسر جهان دخیل بوده. سپاه هزاران اسرائیلی، ترک و ایرانی را در جهان کشته و مسوول قتلعام سوریهاست.»
پارلمان اروپا روز ۲۹ دی با تصویب قطعنامهای از اتحادیه اروپا خواست تا نام سپاه پاسداران را در فهرست گروههای تروریستی قرار دهد.
پارلمان اروپا دلیل چنین درخواستی را سرکوب اعتراضات سراسری در ایران و همچنین ارسال پهپاد به روسیه برای به کارگیری در جنگ اوکراین اعلام کرد.
سپاه پاسدران پس از تاسیس جمهوری اسلامی برای حفاظت از حکومت جدید ایران شکل گرفت و در بسیاری از اقدامات تروریستی و آدمربایی در خارج کشور و همچنین سرکوب مخالفان جمهوری اسلامی در داخل ایران نقش داشته است.
روابط تهران و کشورهای غربی از جمله اتحادیه اروپا پس از سرکوب مرگبار خیزش سراسری ایرانیان سردتر شده و در این مدت کشورهای غربی در چندین نوبت تحریمهایی را علیه تهران وضع کردهاند.
پس از حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران، باکو از به راه افتادن «کمپینها علیه جمهوری آذربایجان» در ایران خبر داد. رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی اما وعده داد تا به نتیجه رسیدن این پرونده و شناسایی دقیق هویت عامل این حادثه، موضوع پیگیری خواهد شد.
پارلمان جمهوری آذربایجان اعلام کرد مسوولیت حمله به سفارت این کشور متوجه جمهوری اسلامی است و پس از به راه افتادن «کمپینها علیه جمهوری آذربایجان» در ایران، باید اقدامات پیشگیرانه در برابر حملات احتمالی به نمایندگیهای دیپلماتیک این کشور انجام میشد.
قبل از آن، وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان اعلام کرد افزایش کمپینهای ضد این کشور در ایران، باعث تشویق حملات به مراکز دیپلماتیک جمهوری آذربایجان شده است.
این وزارتخانه اضافه کرد که با وجود تهدیدهای قبلی علیه سفارت این کشور در تهران، جمهوری اسلامی به درخواستها درباره تامین امنیت این سفارتخانه حساسیت نشان نداده است.
وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان ضمن یادآوری وظایف جمهوری اسلامی درباره حفاظت از سفارت این کشور در تهران، این حمله را غیرقابل قبول خواند.
همچنین وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان اعلام کرد عباس موسوی، سفیر جمهوری اسلامی در باکو را در اعتراض به حمله به سفارت این کشور در تهران احضار کرده است.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه اما در توییتی حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران را «اقدامی شنیع» خواند و نوشت که «ترکیه همواره در کنار کشور دوست و برادر، آذربایجان قرار دارد».
اولگ نیکولنگو، سخنگوی وزارت امور خارجه اوکراین، حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران را محکوم کرد و ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه نیز گفت از این حمله «شوکه شدیم».
در حالی که انتقادها از عملکرد پلیس جمهوری اسلامی به دلیل عدم مداخله در این حمله بالا گرفته، مقامهای جمهوری اسلامی در تلاش برای کاستن از بحران به وجود آمده هستند.
حسین رحیمی، فرمانده انتظامی تهران که امروز از این سمت جابهجا شد، علت عدم حرکت مامور پلیس دیپلماتیک به سمت مهاجم به سفارت جمهوری آذربایجان را مسلح نبودن او ذکر کرد.
فرمانده انتظامی تهران اضافه کرد: «پلیس دیپلماتیک با دیدن کلاشنیکف در دست مهاجم و دستور ایست او که به نوعی تهدید آمیز بوده است، از جایش حرکت نکرده و بلافاصله با مرکز پلیس تماس گرفته است.»
همچنین قوه قضاییه اعلام کرد همسر فرد مهاجم به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران، «اهل باکو»، پایتخت این کشور بوده است.
قوه قضاییه اضافه کرد که همسر فرد مهاجم به سفارت جمهوری آذربایجان «در ابتدای سال با کمک دو نفر دیگر از اعضای خانوادهاش به جمهوری آذربایجان میرود و دیگر برنمیگردد».
بر اساس گزارش دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، فرد مهاجم به سفارت جمهوری آذربایجان روز ۲۹ فروردین ۱۴۰۱ شکایتی را مبنی بر مفقودی همسرش در ارومیه ثبت کرده و پرونده پس از مشخص شدن این که همسر او به جمهوری آذربایجان بازگشته، بسته شده است.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی اما در گفتوگوی تلفنی با جیحون بایراموف، وزیر امور خارجه جمهوری آذربایجان، گفت که «نباید اجازه دهیم» حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران «بر مناسبات دو کشور تاثیر منفی بگذارد».
وحید جلالزاده، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز گفت: «موضعگیری رییسجمهوری آذربایجان درباره حمله به سفارت این کشور، بسیار عالمانه بود.»
حساب توییتری سایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی، نوشت که حمله به سفارت جمهوری آذربایجان «نباید با قضاوتهای عجولانه» به روابط دو کشور لطمه بزند: «آذر سال ۹۵ سفیر روسیه در استانبول توسط مامور امنیتی ترکیه ترور شد. موضع گیریها چگونه بود و نتیجه چه شد؟»
روابط تهران و باکو پیش از این حمله نیز پرتنش بود و به نظر میرسد این حمله تنشها را افزایش داده است.