جمعه اعتراض در راسک و زاهدان و تیراندازی نیروهای حکومتی؛ تجمع معترضان در گالیکش و ایذه

شورای صنفی دانشجویان کشور گزارش داد حسن باقری‌نیا، عضو هیات علمی گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه حکیم سبزواری، به دلیل همراهی با دانشجویان و انتقاد از صدور احکام انضباطی برای آنها، تعلیق شده است.

این شورا نوشت: «در پی شکایت سازمان اطلاعات سپاه، حسن باقری‌نیا، به "اغوا یا تحریک مردم به جنگ و كشتار با یكدیگر به قصد بر هم زدن امنیت كشور" و "تحريک مخاطبان به خشونت در فضای مجازی و انتشار اخبار کذب به قصد تشويش اذهان عمومی" متهم شده است.»

همچنین بر اساس گزارش‌ها، امیر نیک‌پی، استاد جامعه‌شناسی حقوقی و انسان‌شناسی حقوقی از دانشکده حقوق دانشگاه «شهید بهشتی» اخراج شده است.

پیشتر نیز محمد راغب و نیلوفر رضوی، دو تن از استادان این دانشگاه به دلیل حمایت از اعتراضات سراسری از سمت‌های خود برکنار شدند.

همچنین آذین موحد، دانشیار و عضو رسمی هیات علمی گروه موسیقی دانشگاه تهران، امیر قادرمرزی، استاد دانشکده ریاضی دانشگاه تهران، از جمله استادانی هستند که تحت فشار حکومت قرار گرفته‌اند.

موحد دانشیار در حساب شخصی اینستاگرام خود قطع حقوقش از سوی دانشگاه تهران را تایید و دلیل آن را حمایتش از اعتراضات دانشجویی اعلام کرد.

او نوشت: «ظاهرا مسوولان دانشگاه تهران در خلال این سال‌ها متوجه نشده‌اند کسی که برای حفظ ساحت دانشگاه و صیانت از حقوق دانشجو و اعتلای فرهنگ و هنر در میهنش از هیچ تلاشی فروگذاری نمی‌کند و در راه حق‌طلبی، حقیقت‌گویی و مبارزه با روندهای اداری، استخدامی، آموزشی و فرهنگی مخرب و فاسد همیشه پیش‌قدم بوده، با قطع حقوق آن هم در شرایطی که هموطنانش هزینه‌های سهمگین و دردآوری را در راه دست‌یابی به مطالبات ملی متحمل می‌شوند، مرعوب نخواهد شد.»

همزمان با سرکوب دانشجویان معترض، حکومت سرکوب استادان دانشگاه حامی دانشجویان معترض را نیز آغاز کرد.

به عنوان نمونه در استان کردستان محمدصدیق امیری، استاد و عضو هیات علمی گروه حسابداری دانشگاه آزاد سنندج روز ۱۶ آذر از سوی نیروهای امنیتی بازداشت شد.

همچنین زهرا خشک‌جان، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید باهنر کرمان به دلیل عدم برگزاری کلاس‌ در روزهای ۱۴، ۱۵ و ۱۶ آذر، به کمیته‌ تخلفات اعضای هیات علمی احضار شد و هم‌اکنون از ورود به دانشگاه و برگزاری کلاس‌ها منع شده است.

ابوالفضل شایان، مدیر گروه رشته تربیت بدنی دانشگاه جهرم نیز با حکم تعلیق به تاریخ ۱۱ آبان، از حضور در دانشگاه و هر گونه فعالیت آموزشی منع شد.

اما فشار بر استادان دانشگاه موجی از اعتراض را در میان دانشجویان برانگیخت و روز شنبه دهم دی، دانشجویان در اعتراض به قطع حقوق آذین موحد و دیگر اساتید دانشگاه به دلیل حمایت از دانشجویان، در دانشکده موسیقی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران تحصن کردند.

همزمان دانشجویان دانشکده ریاضی تهران با حضور حداکثری در کلاس درس امیر قادرمرزی، از او حمایت کردند.

چند روز پیش از آن نیز دانشجویان دانشگاه شریف در اعتراض به احضار علی شریفی زارچی، استاد این دانشگاه به وزارت اطلاعات، در لابی دانشکده مهندسی کامپیوتر تحصن کردند. شریفی‌زارچی از ابتدای اعتراضات دانشجویی در خیزش انقلابی پیگیر دانشجویان بازداشتی بود.

همچنین پیشتر در دانشگاه شهید بهشتی، دانشجوان به تعلیق محمد راغب، استاد دانشکده ادبیات این دانشگاه اعتراض کرده بودند.

نماز جمعه امروز در زاهدان به دلیل بارش برف کم‌سابقه در این شهر و برخلاف روال ماه‌های گذشته، به‌ جای مصلی در مسجد مکی برگزار شد.

امام جمعه اهل سنت زاهدان پیش از نماز جمعه در سخنانی با اشاره به اعتراضات سراسری مردم گفت: «امروز مردم همان فریاد عدالتی را سر می‌دهند که در انقلاب ۵۷ خواهان آن بودند؛ آنان آزادی متعارف و مشروع می‌خواهند و به فقر و به تنگ‌دستی و مشکلات گرفتارند.»

او در ادامه گفت: «دلار امروز به ۴۵ هزار تومان رسیده است و با این گرانی‌ها، برخی توانایی خرید حتی یک شانه تخم‌مرغ یا یک مرغ را ندارند. افراد بی‌درآمد که حتی قدرت خرید نان را هم ندارند. مردم می‌پرسند چرا کشور ما به اینجا رسید؟ کشوری که دارای گنج و نعمت‌های گوناگون است چرا به این وضعیت گرفتار شده و به این روز افتاده است؟ خواسته مردم برای رفع این مشکلات، بر حق است.»

مولوی عبدالحمید با تاکید بر این که «ملتی که سال ۵۷ انقلاب کردند، حالا همان خواسته‌های چهار دهه پیش را تکرار می‌کنند و انتظار دارند به خواسته‌های بر حق خود برسند»، گفت: «مردم ایران حق خودشان می‌دانند که عدالت در موردشان اجرا شود و آزادی قلم، بیان و تحصن داشته باشند و بتوانند مدیران توانمندی را برای اداره کشور انتخاب کنند.»

او با اشاره به همبستگی و اتحادی که امروز بین مردم سراسر ایران در مقابله با ظلم و اجحاف به وجود آمده است، گفت: «مولانا [محمدحسین] گرگیج، استاد تفسیر، یکی از همین خانواده‌های ملت ایران است که امروز برایش مشکلی پیش آمده و ممنوع‌المنبر و محراب شده است. خواسته همه مردم این است که در حق ایشان و دیگر علما و اندیشمندان سعه صدر به کار گرفته شود. اگر برای علمای کردستان یا جای دیگر مشکلی پیش می‌آید این نگرانی برای همه مردم ایران است و حرمت ماموستا سیف‌الله حسینی، امام جمعه جوانرود و دیگر ائمه جمعه اهل سنت باید حفظ شود.»

امام جمعه اهل سنت زاهدان در ادامه تاکید کرد: «ملت ایران به صلح فکر می‌کنند و معتقدند باید در روابط و سیاست‌های خارجی تنش‌زدایی شود و [مقامات کشورشان] از جنگ دوری کنند.»

تنش‌های جهانی و بحران در یمن، افغانستان و اوکراین

اسماعیل‌زهی با اشاره به تنش‌های جهانی و خواسته مردم ایران برای پایان آن‌ها، بر ضرورت برقراری صلح در یمن و برقراری حکومت مستقل در آن تاکید کرد و گفت: «انتظار ما این است که جنگ اوکراین و روسیه به پایان برسد و این دو کشور با هم صلح کنند و به مرزهای سرزمینی یکدیگر احترام بگذارند.»

او یادآور شد: «ملت ایران پیام‌آور صلح و آشتی است و اعدام را هم برای خود و هم در دیگر کشورها نهی می‌کند. پیام ما برای کشور عربستان سعودی هم این است که از اعدام [مخالفان خود] اجتناب و دوری کند. خواسته ملت ایران این است که همه کشورها، مجازات اعدام را از برنامه‌های [قضایی] خود خارج کنند. البته که قصاص حق شرعی [در اسلام] است اما همین اصل هم بر اساس عفو و بخشش، قابل تغییر است.»

مولوی عبدالحمید با اشاره به اعدام معترضان در ایران هم بار دیگر تاکید کرد: «ملت ما موافق اعدام نیست. این ملت، صاحبان کشورشان هستند و خواسته‌شان از مقامات این است که در صدور و اجرای حکم اعدام احتیاط کنند.»

او در بخشی دیگر از صحبت‌هایش، گزارش‌هایی که از شرایط کنونی افغانستان منتشر می‌شود را «تکان‌دهنده» خواند و گفت: «مردم افغانستان با هوای سردی روبه‌رو هستند که در تاریخ این کشور کم‌سابقه است و تلفات دامی و کشاورزی و ضایعات انسانی بسیار سنگینی داشته‌اند. مردم این کشور به خاطر قطع روابط دیپلماتیک با جامعه جهانی، با فقر و تنگدستی و سختی مواجه‌ هستند. اما ملت افغانستان قابل درک و رحم هستند و ما از جامعه جهانی می‌خواهیم به ملت افغانستان ترحم کنند و آنان را دریابند.»

او خواهان برقراری روابط دیپلماتیک جهان با افغانستان به خاطر مردم این کشور شد و گفت: «مساله حقوق بشر و تحصیل زنان و دختران و به کارگیری آنان در مشاغل باید در این کشور حل شود و ما معتقدیم اگر این روابط دیپلماتیک با دولت افغانستان برقرار شود، بهتر می‌توان در این زمینه با آنان مذاکره کرد و علمای جهان اسلام هم می‌توانند در افغانستان تاثیرگذار باشند تا ملت افغانستان از این شرایط نجات پیدا کنند.»

امام جمعه اهل سنت زاهدان در بخشی دیگر از خطبه‌های خود به سوزاندن قرآن مقابل سفارت ترکیه در استکهلم اشاره و از آن با عنوان «فاجعه‌ای خطرناک و دلخراش» یاد کرد و گفت: «این اتفاق یک اهانت برای سوزاندن دل همه مسلمانان و تحریک آنان است. نباید کشورها اجازه چنین کاری را بدهند و بگویند ممانعت از آن، برخلاف آزادی است.»

اسماعیل‌زهی تاکید کرد: «آزادی توهین به ادیان و پیامبران چه اسلام و حضرت محمد و چه حضرت عیسی و حضرت موسی قابل درک و فهم نیست. توهین به این مقدسات، افراطیون و تندروها را تحریک می‌کند.»

مولوی عبدالحمید در خطبه‌های نماز جمعه خود پس از جمعه خونین زاهدان در هشتم مهر، بارها بر توقف صدور و اجرای احکام اعدام معترضان خیزش انقلابی، جلوگیری از بازداشت و شکنجه آنان و شنیدن اعتراضشان تاکید کرده است.

خطبه‌های انتقادی او در نمازهای جمعه و نیز اعتراضات مردم زاهدان پس از این نماز، عبدالحمید اسماعیل‌زهی را در ماه‌های گذشته هدف حمله مقام‌های جمهوری اسلامی و رسانه‌های وابسته به حکومت قرار داده است.

آیهان حاجی‌زاده تاکید کرد طرف ایرانی مسوولیت کامل را درباره حمله به سفارت این کشور در تهران برعهده دارد.

در تازه‌ترین واکنش‌ها به این حمله، وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان، عباس موسوی، سفیر جمهوری اسلامی در باکو را احضار کرد و در اعتراض به حمله به سفارت این کشور در تهران، ضمن یادآوری وظایف جمهوری اسلامی درباره حفاظت از سفارت‌خانه‌ها، این حمله را غیرقابل قبول خواند.

سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه هم اعلام کرد از حمله به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران «شوکه شدیم».

صبح امروز جمعه هفتم بهمن، سفارت جمهوری آذربایجان در تهران هدف حمله‌ای مسلحانه قرار گرفت که بر اثر آن رییس تیم حفاظت این سفارت‌خانه کشته و دو نفر دیگر زخمی شدند. ساعتی بعد، پلیس ایران از دستگیری فرد مهاجم خبر داد.

در واکنش به این حمله، مولود چاووش اوغلو‌، وزیر امور خارجه ترکیه، با انتشار پیامی در حساب توییتری خود، حمله مسلحانه به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران را محکوم کرد و نوشت: «آذربایجان هیچ‌وقت تنها نیست.»

ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی اما در واکنش به این حمله مسلحانه گفت: «با دستور ویژه مقامات سیاسی و امنیتی کشور، موضوع با اولویت و حساسیت بالا در حال بررسی است تا ابعاد این اقدام و انگیزه ضارب مشخص شود.»

کنعانی گفت: «نتیجه بررسی‌های اولیه مقامات و دستگاه‌های ذیربط، حاکی از انگیزه‌های شخصی در ورای این اقدام است. بنابراین با توجه به‌ ورود فوری دستگاه‌ها و نهادهای ذیربط انتظامی، امنیتی و قضایی، توصیه می‌شود رسانه‌ها از انتشار اخبار غیرموثق و گمانه‌زنی‌ها در این رابطه اجتناب کنند.»

وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان صبح جمعه با صدور بیانیه‌ای درباره این حمله نوشت: «ساعت هشت صبح به وقت تهران، یک نفر با سلاح کلاشنیکف وارد سفارت شده و شروع به تیراندازی کرده است.»

بر اساس این بیانیه، وضعیت دو مجروح این تیراندازی وخیم نیست.

ساعتی پس از این اتفاق، پلیس تهران از دستگیری فرد مهاجم و شروع روند تحقیقات خبر داد و گفت این مرد صبح امروز هنگامی که یکی از کارکنان سفارت در حال ورود به ساختمان بوده، وارد سفارت‌خانه شده و با سلاح گرم اقدام به تیراندازی کرده است.

بر اساس گزارش پلیس، مهاجم همراه دو فرزند خردسال خود وارد سفارت شده و در تحقیقات اولیه، انگیزه‌اش را از این حمله «مشکلات شخصی و خانوادگی» اعلام کرده است.

خبرگزاری‌های ایران به نقل از اظهارات فرد مهاجم «در تحقیقات اولیه» آورده‌اند: «فروردین امسال همسرم به سفارت آذربایجان به تهران رفته و دیگر به منزل مراجعه نکرده است. در مراجعات مکرر به سفارت، هیچ پاسخی از آنها دریافت نمی‌کردم و تصور می‌کردم همسرم در سفارت جمهوری آذربایجان در تهران مستقر است و حاضر به دیدار با من نیست. امروز صبح تصمیم گرفتم با اسلحه کلاشنیکفی که از قبل تهیه کرده بودم به سفارت بروم.»

برخی رسانه‌های جمهوری آذربایجان اما «ارمنستان» را پشت حمله به سفارت کشورشان در ایران می‌دانند و می‌گویند هدف از این حمله، تیره شدن هرچه بیشتر روابط میان باکو و تهران است.

روابط آذربایجان و ارمنستان در سال‌های گذشته متشنج بوده و منجر به جنگ و درگیری نظامی شده است.

به گفته این کارشناسان، احتمالا دولت آذربایجان از دولت ایران مطالبه خواهد کرد که متهم حادثه را به باکو تحویل دهند.

این اولین بار نیست که سفارت جمهوری آذربایجان هدف حمله‌ای که ایران نیز در آن نقشی دارد، قرار می‌‌گیرد.

مرداد ماه امسال یک گروه شیعی به ساختمان سفارت جمهوری آذربایجان در لندن حمله کرد و پرچم «لبیک یا حسین» را بر سر در آن برافراشت.

خبرگزاری‌های وابسته به سپاه پاسداران در ایران «گروهی از عوامل صادق شیرازی» را عامل این واقعه دانسته و برخی رسانه‌های جمهوری آذربایجان، سفارت جمهوری اسلامی ایران در لندن را پشت پرده این حمله معرفی کردند.

تنش میان تهران و باکو در سال‌های گذشته با اظهارنظرهای مستقیم و گاه مداخله‌جویانه دو طرف نسبت به یکدیگر شدت بیشتری گرفته است.

مقامات جمهوری اسلامی بارها با «احیای کریدور زنگزور» و «ایجاد روابط با اسرائیل» از سوی جمهوری آذربایجان مخالفت کرده و دو کشور،‌ بارها سفیران یکدیگر را احضار کرده‌اند.

آبان ماه امسال، سرویس امنیت دولتی آذربایجان اعلام کرد گروهی از شهروندان آذربایجانی را که برای اقدام علیه منافع امنیت ملی آذربایجان تحت آموزش و تامین مالی ارگان‌های جاسوسی ایران قرار گرفته بودند، بازداشت کرده است.

در آخرین روزهای سال ۱۴۰۰ نیز مقام‌های آذربایجانی بازداشت ۲۲ نفر را به ظن جاسوسی برای جمهوری اسلامی به اتهام ارتباط با سپاه پاسداران تایید کرده بودند.

تایید بازداشت‌ها یک ماه پس از آن رخ داد که تلویزیون آذربایجان گزارش داد نقشه حمله به سفارت اسرائیل و یک مرکز یهودیان در کشور آذربایجان خنثی شده است.

جمهوری اسلامی پیشتر آذربایجان را متهم کرده بود که به اسرائیل اجازه داده در نزدیکی مرز آذربایجان و ایران حضور نظامی داشته باشد.

مجله آمریکایی تایم در گزارشی اختصاصی درباره تلاش‌های مخفیانه برای رساندن دستگاه‌های استارلینک به ایران نوشت: «اگر پنج‌ هزار گیرنده استارلینک در ایران فعال شود یک شبکه اینترنت در سایه ایجاد می‌شود که در رساندن صدای ایران به جهان نقشی مؤثر خواهد داشت.»

این نشریه آمریکایی تاکید کرد که حکومت اقتدارگرای جمهوری اسلامی نه تنها اینترنت را در کل کشور کنترل می‌کند، بلکه از این کنترل به عنوان یک سلاح استفاده می‌کند و وقتی معترضان به خیابان‌ها می‌روند، آن را به طور کامل قطع می‌کند.

این گزارش در حالی است که اوایل دی‌ ماه، وال استریت جورنال اعلام کرد در شرایط سرکوب خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی و قطع دسترسی آزاد به اینترنت در ایران، کنشگران حقوق بشر موفق شده‌اند محموله‌های زیرزمینی حاوی ترمینال‌های اینترنت ماهواره‌ای استارلینک را وارد ایران کنند.

این روزنامه آمریکایی در گزارشی که روز پنج‌شنبه اول دی منتشر کرد، تعداد ترمینال‌های وارد شده به ایران را «حدود ۲۰۰ دستگاه» اعلام کرد.

اما یک سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا به ایران‌اینترنشنال گفت که دولت آمریکا به این برنامه کمک مالی نمی‌کند.

ودانت پاتل، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در گفت‌وگو با سمیرا قرایی، خبرنگار ایران‌اینترنشنال، گفت که اجرایی کردن این تصمیم‌ها در اختیار بخش خصوصی است.

او تاکید کرد: «ما درباره ایران قدم‌های زیادی برداشته‌ایم. جدیدترین‌شان در روز دوشنبه، تحریم‌هایی بود که علیه مقام‌های جمهوری‌اسلامی وضع کردیم تا این حکومت را برای نقض وحشتناک حقوق بشر پاسخگو کنیم.»

موضوع ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای استارلینک به ایرانیان بار دیگر در هفته‌های آغازین خیزش سراسری ایرانیان مطرح شد.

هم‌زمان با افزایش اعتراض‌‌ها به قتل مهسا امینی و کندی اینترنت در کشور، ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا، در توییترش در پاسخ به سوالی درباره امکان ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای استارلینک به مردم ایران، نوشت این شرکت درخواست معافیت از تحریم‌های مرتبط با ایران را در این زمینه خواهد داد.

در پی اعلام درخواست ایلان ماسک برای معافیت از تحریم‌های مرتبط با جمهوری اسلامی با هدف ارائه اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در ایران، وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرد صادرات برخی تجهیزات اینترنت ماهواره‌ای در راستای کمک به آزادی اینترنت در ایران ممکن است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا در بیانیه‌ای اعلام کرد: «برای صادرات اقلامی که در فهرست موارد مجاز قرار ندارند، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی این وزارت‌خانه از تقاضاها برای مجوزهای ویژه به منظور فعالیت‌هایی که در حمایت از آزادی اینترنت در ایران هستند، استقبال می‌کند.»

همچنین پس از اعلام فعال شدن اینترنت ماهواره‌ای استارلینک برای ایران از سوی ایلان ماسک، ند پرایس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد این کشور حمایت سخت‌افزاری برای توسعه خدمات اینترنت ایرانیان را نیز در دستور کار خود دارد.

یکی از مهم‌ترین بسترهای مرتبط با استارلینک، لزوم وجود ایستگاه‌های زمینی برای دریافت و ارسال داده به شبکه اینترنت است چرا که خود ماهواره‌ها مستقیما اینترنتی ندارند و باید داده‌ها را به شکل مداوم با زمین رد و بدل کنند.

بر اساس این گزارش، گروه‌هایی از حزب الله با استفاده از اوضاع اقتصادی بد سوریه، ویلاهایی در منطقه «الصبوره» دمشق را پس از خرید، مقر نیروهای خود کرده‌اند و شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی در برخی مناطق دمشق در حال خرید املاک زیادی هستند.

اوایل مهر ماه نیز روزنامه الشرق‌الاوسط گزارش داد شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی با هدف گسترش نفوذ ایران در نزدیکی پایتخت سوریه، به دنبال خرید زمین و املاک در نواحی جنوبی حومه دمشق و در نزدیکی منطقه «سیده زینب»هستند.

گزارش الشرق‌الاوسط خاطرنشان کرد پیش‌تر روسیه مانع حضور شبه‌نظامیان وابسته به ایران در این مناطق می‌شد، اما با درگیر شدن روسیه در جنگ اوکراین، امکان گسترش نفوذ جمهوری اسلامی در این مناطق بیشتر شده است.

شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی علاوه بر این اقدامات، به مصادره املاک مردم مناطق مختلف سوریه نیز اقدام کرده‌اند.

دیدبان حقوق بشر سوریه پیش‌تر همچنین از گسترش خشم مردم این کشور از تداوم فروش املاک به ویژه در دو شهر حمص و حلب به شبه‌نظامیان تحت حمایت ایران خبر داده بود.

در فروردین ماه ۱۴۰۰، دیدبان حقوق بشر سوریه گزارش داد سپاه پاسداران و شبه نظامیان تحت حمایت آن ۱۰ خانه و ۳۰ مغازه در شهر المیادین در حومه شرقی دیرالزور سوریه را با ادعای اینکه صاحبان آنها از مخالفان حکومت بشار اسد هستند مصادره کرده‌اند.

بر اساس این گزارش، برخی از این خانه‌های مصادره شده به مقر نظامی تبدیل شده و برخی دیگر در اختیار شبه‌نظامیان «تیپ الشیخ» قرار گرفته که اجاره آنها را فرماندهان این «تیپ» دریافت می‌کنند.

طبق این گزارش، در حالی که همه مناطق سوریه با وضعیت اقتصادی ناگوار، نبود فرصت‌های شغلی و قیمت‌های نجومی روبه‌روست، خرید املاک و مستغلات از سوی این شبه‌نظامیان روز به روز در حال افزایش است.