تعدادی از اعضای جمهوریخواه و دموکرات سنای آمریکا در گفتوگو با ایران اینترنشنال ضمن ابراز همبستگی با معترضان ایران، بر لزوم حمایت دولت بایدن از اعتراضات مردم این کشور تاکید کردند.
باب منندز، سناتور دموکرات، به آرش علایی خبرنگار ایران اینترنشنال گفت: «فکر نمیکنم آمریکا آماده [سقوط جمهوری اسلامی] باشد. امیدوارم آماده شویم و طرحهای جایگزین و تعاملات مورد نظر خود را آماده داشته باشیم، زیرا در انقلاب سبز باختیم، و اکنون باید برای این وضعیت آماده باشیم.»
میت رامنی، سناتور جمهوریخواه، نیز به ایران اینترنشنال گفت: «قطعا از اعتراضات مردمی در ایران حمایت میکنم. فکر نمیکنم مذاکره با ایران برای توافق هستهای ایده خوبی باشد. ایران یک بازیگر بد است و ارائه منابع بیشتر به آنها و کاهش تحریمها اشتباه بزرگی خواهد بود.»
مایک راوندز، سناتور جمهوریخواه، در مصاحبهای اختصاصی گفت: «ایرانیها قبلا نیز قیام کرده و حکومت خود را تغییر دادهاند. این یکی از معدود راههای ایجاد تغییر واقعی است. اگر مردم بخواهند رژیم را عوض کنند، آمریکا از تصمیم آنها استقبال خواهد کرد، اما ایرانیها تصمیمگیرنده نهایی هستند.»
تام تیلیس، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نیز در گفتوگو با ایران اینترنشنال با اشاره به تلاش دولت بایدن برای احیای برجام گفت: «اصلا چرا آنها فکر میکنند که عاقلانه است به جای ایستادن کنار مردم ایران که خواهان تغییر هستند، کاری انجام دهند که باعث تقویت رهبری [جمهوری اسلامی] شود؟»
تامی تابرویل، سناتور جمهوریخواه، نیز در مصاحبهای اختصاصی گفت: «از این که رژیم ایران در حال سرکوب معترضان این کشور است تعجب نمیکنم، زیرا آنها دیکتاتور هستند. ما نیاز نداریم به مذاکره با ایران بازگردیم. آنها اکنون مشکلات خود را دارند و باید آنها را حل کنند.»
پت تومی، سناتور جمهوریخواه، به ایران اینترنشنال گفت: «دولت بایدن باید با قدرت تمام و به وضوح از معترضان ایران که تنها به دنبال حقوق انسانی اولیه خود هستند حمایت کند. فکر نمیکنم بتوان با این رژیم به یک توافق هستهای قابل انجام رسید. با تلاشهای دولت بایدن در این مورد موافق نیستم.»
کریس ون هولن، سناتور دمکرات، نیز در یک گفتوگوی اختصاصی با استقبال از هر گونه اقدام دولت بایدن برای اعمال تحریم علیه عواملی که در سرکوب اعتراضهای مسالمتآمیز دست دارند گفت: «سرکوب وحشیانه جمهوریاسلامی علیه معترضان نقض فاحش حقوق زنان و حقوق بشر است.»
ونهای سبز و سفید «گشت ارشاد» که پلیس امنیت اخلاقی ایران از آنها برای زیر نظر گرفتن و دستگیری زنانی استفاده میکند که دستورالعمل پوشش اسلامی را رعایت نمیکنند، از خیابانهای تهران ناپدید شدهاند.
دیگر ردی از این ونها که نماد یک دهه سرکوب زنان به شمار میرود، حتی خارج از مرکز پلیس امنیت اخلاقی در مرکز تهران هم پیدا نیست.
همان ونهایی که مهسا امینی ۲۲ساله، داخل یکی از آنها چپانده شد و کمی بعد در بازداشت جان سپرد و قتل او، بزرگترین اعتراضات خیابانی در سراسر کشور از سال ۲۰۱۹ (آبان ۹۸) را رقم زد.
سعید لیلاز، تحلیلگر اصلاحطلب، میگوید که گشت ارشاد به احتمال زیاد از خیابانها برچیده میشود و جمهوری اسلامی چارهای جز دادن آزادی اجتماعی بیشتر به جوانان ندارد.
بیش از یک هفته است معترضان جوان حدودا همسن و سال مهسا، به خیابانهای شهرهای بزرگ و کوچک سرازیر شدهاند و شعارهای ضدحکومتی همچون «جمهوری اسلامی نمیخوایم، نمیخوایم» و «مرگ بر دیکتاتور» سر میدهند.
برای جوانانی که با مشکلات اقتصادی عظیم، فقر و نابرابری دست و پنجه نرم میکنند، ونهای گشت ارشاد به نوعی «رسانا» در بروز خشم تبدیل شدند.
عماد افروغ، جامعهشناس، به خبرگزاری دولتی ایرنا گفت که گشت ارشاد جوری راهاندازی شده که «هیچ توجیه انسانی، اخلاقی، منطقی و حتی قانونی ندارد.»
او گفت: «جوری که یک پلیس مرد یک زن را داخل ون میاندازد غیرانسانی و غیراسلامی است.»
البته که رعایت حجاب یکی از جلوههای بارز حکومت دینی است.
جلال رشیدی کوچی، یک نماینده مجلس گفته بود که گشت ارشاد به پلیس آسیب زده است و هیچ نتیجهای جز شکست برای کشور نداشته است.
مشخص نیست چه تعداد پلیس در گشت ارشاد کار میکنند اما حضور آنها در پارکها، میدانها، خیابانها، بیرون ایستگاههای مترو و ...، به زنان احساس ناامنی میدهد.
این که پیامد اعتراضات به مرگ مهسا امینی چه خواهد شد مشخص نیست اما از جمهوری اسلامی بعید است قانون حجاب را لغو کند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، تاکنون به اعتراضات کنونی واکنشی نشان نداده است اما دو ماه پیش، از اجبار «پوشش و حجاب اسلامی» دفاع کرد.
استدلال او این بود که زنان نیمی از دانشجویان کشور را تشکیل میدهند؛ پس حجاب مانع پیشرفت زنان نیست.
اصلاحطلبان اما همواره خواهان پایان دادن به نقش پلیس در اعمال قوانین مربوط به حجاب شده بودند.
در سوی دیگر، مقامهای ستاد امر به معروف و نهی از منکر هم نقش پلیس در نظارت بر پوشش زنان را زیر سوال برده بودند.
غلامرضا نوری قزلجه، یک نماینده اصلاحطلب مجلس به روزنامه شرق گفته بود باورهای مذهبی با «باتوم، دستگیری و گشت ارشاد» ایجاد نمیشود و نمیتوان مردم را «به زور به بهشت برد».
او تعیین جریمه مالی برای پوشش زنان را هم رد کرده و گفته بود مثل این است که کسی با پول برای بهشت و جهنم تصمیم بگیرد.