کانون نویسندگان ایران سوءقصد به سلمان رشدی را «از مصادیق حمله به آزادی بیان» دانست و اعلام کرد با وقایعی که برای «آیات شیطانی» اتفاق افتاد از جمله فتوای خمینی «حق آزادی اندیشه، بیان و نشر و همچنین حق هرگونه بحث و نظر آزادانه درباره محتوای کتاب یکسر به محاق افتاد»
گروهی از نواندیشان دینی حمله به سلمان رشدی را «نشانه بحران در تفسیر بنیادگرایانه از اسلام» دانستند و سازمان همبستگی جمهوری خواهان ایران نیز مواضع رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران را نشاندهنده حمایت تلویحی جمهوری اسلامی از این حمله دانست.
گروهی از نواندیشان دینی در بیانیهای در واکنش به حمله به سلمان رشدی نوشتند: «ما تمام قد کنار قربانیان ترور ایستادهایم» و «به اسلامی که مجوز ترور دهد کافریم.»
در این بیانیه تاکید شده که «تفسیر افراطی، کینه توزانه و کژبینانه از اسلام با برداشت سنتی اکثریت قاطع مسلمانان از دینشان اختلاف بنیادین دارد.»
این نواندیشان دینی همچنین این حمله را «نشانه بحران در تفسیر بنیادگرایانه از اسلام و دور جدیدی از تحولات خطرناک سیاسی در خاورمیانه و زخمی نوین بر چهره رابطه پیچیده اسلام و غرب» دانستند.
حسن یوسفی اشکوری، سروش دباغ، علیرضا رجایی، رضا علیجانی، احمد علوی، حسین کمالی، داریوش محمدپور و مهدی ممکن از جمله امضاکنندگان این بیانیه هستند.
سازمان همبستگی جمهوری خواهان ایران در بیانیهای با اشاره به مواضع رسانههای وابسته به سپاه پاسداران و خامنهای، حمایت «برخی از محافل پرنفوذ در ساختار قدرت ایران» از حمله به سلمان رشدی را نشاندهنده حمایت تلویحی جمهوری اسلامی از این حمله دانست.
این سازمان با اشاره به فتوای قتل سلمان رشدی توسط روح الله خمینی نوشت که «هنوز تیرهای هلاکتبار این فقیه مروج گفتمان بنیادگرایی اسلامی شیعه محور در آسمان دنیا در حال حرکت است و جانهای انسانها را دچار خفقان و تباهی میکند.»
سازمان همبستگی جمهوری خواهان ایران همچنین خواستار برخورد قاطع و محکم دولتهای دموکراتیک با حکومتهایی شد که به ترویج خشونت میپردازند.
روحالله خمینی، بنیانگذار و رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در تاریخ ۲۵ بهمن سال ۱۳۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد و علی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۸۳ فتوای خمینی را غیرقابل تغییر خواند.
همچنین بنیاد ۱۵ خرداد در سال ۱۳۹۱ با اضافه کردن مبلغ ۵۰۰ هزار دلار به جایزه اجرای فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، مبلغ این جایزه را به سه میلیون و ۳۰۰ هزار دلار رساند.
با این حال بعدها مقامهای جمهوری اسلامی گفتند که به طور مستقل طرحی برای کشتن سلمان رشدی ندارند.
حمله هادی مطر، جوان لبنانیتبار علیه سلمان رشدی، واکنشهای مختلفی در لبنان داشته است. پیروان حزبالله از حمله علیه نویسنده بریتانیایی استقبال کردند و مخالفان این حمله از جمله یک روزنامهنگار زن لبنانی را تهدید کردند.
یک مقام حزبالله لبنان که نامش فاش نشده، به رویترز گفت این گروه درباره حمله به سلمان رشدی به دست یک مرد لبنانی الاصل هیچ چیزی نمیداند و در نتیجه نمیتواند اظهارنظر کند.
این در حالی است که فعالان هوادار حزبالله در شبکههای اجتماعی این حمله را «چاقو زدن مقدس» خواندند و حملهکننده را «شجاع» و «قهرمان» توصیف کردند.
هواداران حزبالله همچنین مخالفان حمله علیه سلمان رشدی و در راس آنها دیما صادق روزنامهنگارلبنانی را مورد انتقاد قرار دادند.
دیما صادق که یک زن روزنامهنگار شیعه لبنانی اما مخالف حزبالله است، پس از آن که حمله به سلمان رشدی را محکوم کرد، از سوی برخی تجاوز جنسی و قتل تهدید شد.
خانم صادق روز شنبه در توییتی با عنوان «آیات شیطانی» به همراه تصویری از قاسم سلیمانی و روحالله خمینی منتشر کرد و نوشت: «از صبح امروز، مورد تهدید قرار گرفتم و برخی خواستار حلال شمردن کشتنم شدند.»
او ادامه داد: «این تهدیدها توسط گروهی به رهبری جواد حسن نصرالله فرزند حسن نصرالله صورت میگیرد. این تویت من به معنی گزارش به مقامات دولت لبنان تلقی شود. مسئولیت کامل رخ دادن هر گونه اتفاق بدی برای من رسما به عهده مقامات حزبالله خواهد بود.»
شهردار شهرک یارون در جنوب لبنان نیز جایی که خانواده هادی مطر، جوان حملهکننده علیه سلمان رشدی در آن زندگی میکنند، گفت که پدر و مادر این جوان در این شهرک هستند اما هادی در آمریکا به دنیا آمد و آنجا بزرگ شد و هیچگاه به لبنان سفر نکرده است.
او گفت که اهالی شهرک خبرهای حمله علیه سلمان رشدی را پیگیری میکنند اما هیچ اطلاعی از هادی مطر ندارند و نمیشناسند.
از سوی دیگر، می شدیاق وزیر سابق لبنان در صفحه تویتر خود نوشت: «حزبالله گفته که هیچ اطلاعی از تلاش برای ترور سلمان رشدی ندارد، اما هادی مطر لبنان را بدنام کرد.»
او تاکید کرد: «برخی لبنانیها و ایرانیهای پیرو خمینی مردم را کافر میشمارند، ریختن خون را حلال میشمارد و برای کشتن مردم جایزه تعیین میکنند. ما از قاتلانی که پیشتر ما را کشتند و خونمان را مباح کردند، بیزاریم.»
پیشتر در ایران، روزنامه دولتی ایران و روزنامههای وابسته به سپاه پاسداران و خامنهای از حمله به سلمان رشدی استقبال کردند و از جمله روزنامه جوان نوشت که شاید او زنده نباشد و آمریکا این خبر را برای «تکمیل سناریوی» خود پنهان کرده است.
میخائیل اولیانوف مذاکرهکننده ارشد روسیه در مذاکرات احیای برجام با تاکید بر این که پیشبینی پیشرفتها در مشکل است، اعلام کرد به نظر میرسد آمریکا با متن پیشنهادی اتحادیه اروپا برای توافق احیای برجام موافقت کرده، اما هنوز ایران در مورد این متن اظهارنظر نکرده است.
اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی وین، در یک گفتوگو با خبرگزاری روسی تاس، در این زمینه ادامه داد: «من در مورد اینکه تهران ممکن است چه سوالاتی داشته باشد، حدس نمیزنم.»
او گفت که باید تا اوایل هفته آینده صبر کرد تا همه کشورهای شرکتکننده در این مذاکرات پاسخ خود را به متن پیشنهادی اتحادیه اروپا بدهند.
چند روز پیش، پیتر استانو، سخنگوی سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اعلام کرد این اتحادیه انتظار دارد تهران و واشینگتن «بسیار سریع» به «متن نهایی» توافق احیای برجام پاسخ دهند.
همچنین به گفته اولیانوف، متن پیشنهادی اتحادیه اروپا، متن این اتحادیه نیست و از سوی همه شرکتکنندگان در مذاکرات تهیه شده و فقط اتحادیه اروپا به عنوان هماهنگکننده به طرفها ارائه کرده است.
همزمان، علی خصریان نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی اعلام کرد: «متاسفانه پیشنویس توافق احیای برجام با سیاست قطعی کشور فاصله زیادی دارد.»
او در توییتی ادامه داد که در این متن همچنان سخنرانی جو بایدن به عنوان تضمین قرار گرفته و راستیآزمایی رفع تحریم نیز بهجای ایران به آمریکا سپرده شده است.
پیشتر جمهوری اسلامی ارائه تضمین برای خارج نشدن دوباره آمریکا از برجام را به عنوان یکی از شروط خود در مذاکرات احیای برجام اعلام کرده بود.
نشریه پولیتیکو روز جمعه در گزارشی اعلام کرد پیشنویس توافق احتمالی که منتظر پاسخ تهران و واشینگتن است، تحریمها علیه سپاه پاسداران را کاهش میدهد و شرکتهای اروپایی میتوانند با شرکتهای ایرانی طرف معامله با سپاه پاسداران تجارت کنند.
اما رابرت مالی، نماینده ویژه ایالات متحده در امور ایران، این ادعای نشریه پولیتیکو را رد کرد.
مهدی کروبی، یکی از رهبران معترضان به نتیجه انتخابات سال ۸۸ «دغدغههای» مطرح شده از سوی میرحسین موسوی را ریشه مشکلات کشور خواند و خواستار پاسخگویی به سوالات او شد.
مهدی کروبی، در گفتگوی تلفنی با فرزندش محمد تقی کروبی گفت که «آقايان به جاى توهين» به موسوى «بايد به موارد مطرح شده در نامه» او پاسخ دهند.
به گفته کروبی، میرحسین موسوی «از دغدغههايى صحبت كرده كه ريشه بخش مهمى از مشكلات امروز كشور است».
میرحسین موسوی و مهدی کروبی سال ۸۹ و یک هفته پیش از حصر خانگی خود درباره موروثی شدن حکومت هشدار داده بودند.
آنان نوشته بودند: «امروز شرایط سیاسی کشور از خطر بازتولید مناسبات شاهنشاهی، جز موروثی بودن حکومت چیزی کم ندارد.»
کروبی در نامه سال ۸۴ خود به رهبر جمهوری اسلامی در اعتراض به تقلب در انتخابات، نام مجتبی خامنهای را مطرح و او را متهم به دخالت در انتخابات کرده بود.
او سال ۹۶ نیز در نامهای نوشت: «اگر در آنروزها به امام حسن مجتبی، امام دوم شیعیان و فرزند امیرالمومنین علی اشکال کرده بودم، رای بیش از پنج ميليون اینجانب در سال ۱۳۸۴ در انتخابات ۱۳۸۸ به آمار مضحک ۳۰۰ هزار تنزل پیدا نمیکرد.»
میرحسین موسوی، از رهبران اعتراضها به نتایج انتخابات سال ۱۳۸۸ در ایران، در مقدمهای بر «ترجمه عربی بیانیههای جنبش سبز» نسبت به جانشینی موروثی رهبری در حکومت جمهوری اسلامی هشدار داده و نوشته است: «زبانشان لال مگر سلسلههای ۲۵۰۰ ساله بازگشتهاند که فرزندی پس از پدرش به حکومت برسد؟»
با این حال رسانههای وابسته به رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران با وجود حمله به مکتوب میرحسین موسوی، درباره سخنان او مبنی بر طرح جانشینی مجتبی خامنهای به جای پدرش و موروثی شدن حکومت سکوت کردهاند.
نزدیکان خامنهای موسوی را «عقب مانده ذهنی» و «متوهم» خواندند
محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در جلسه روز یکشنبه مجلس در واکنش به اعتراض موسوی به دخالت جمهوری اسلامی در سوریه گفت که «تعرض به قهرمانان ملی که پای جنایتکارانی همچون داعش را از سرزمین عزیزمان کوتاه کردند، خاک پاشیدن به آفتاب است که جز رسوایی و بیاعتباری برای تعرض کنندگان و حامیان آنها نتیجه ای ندارد.»
مهدی چمران، رییس شورای شهر تهران، نیز میرحسین موسوی را به دلیل پیام اخیرش درباره حسین همدانی فرمانده سرکوب اعتراضهای سال ۸۸، یک «عقبمانده ذهنی» خواند.
امیرعلی حاجی زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، نیز موسوی را «ورشکسته، سیاسی و عقیدتی» خواند و گفت که «او توهم پیدا کرده است.»
محمدحسین باقری، رییس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، نیز روز شنبه گفته بود: «سخنان میرحسین موسوی ارزش پاسخدهی و بازگو کردن ندارد، او در برههای از زمان برای نظام سنگاندازی و چوب لای چرخ کرد.»
میرحسین موسوی در نوشته خود همچنین به تندی از سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی انتقاد کرده و حسین همدانی، از فرماندهان سپاه را که از دستاندرکاران سرکوب اعتراضات سال ۸۸ بود و در سوریه کشته شد، «سردار بیافتخار» خوانده است.
خبرگزاری تسنیم نیز در گزارشی ضمن حمله دوباره به موسوی نوشت که خبرنگار این خبرگزاری با ۱۰ نفر از چهرههای شاخص جریان اصلاحطلب تماس گرفت تا نظر آنها را درباره اظهارات اخیر موسوی جویا شود اما آنان از موضعگیری صریح خودداری کردند.
مجتبی توانگر، نماینده تهران در مجلس نیز روز شنبه در نامهای به حسن خمینی، محمد خاتمی، محمد موسوی خوئینیها، اسحاق جهانگیری و محمدرضا عارف، خواستار واکنش آنان به نوشته موسوی شده بود.
روزنامه دولتی ایران و روزنامههای وابسته به سپاه پاسداران و خامنهای از حمله به سلمان رشدی استقبال کردند و از جمله روزنامه جوان نوشت که شاید او زنده نباشد و آمریکا این خبر را برای «تکمیل سناریوی» خود پنهان کرده است.
روزنامه جوان، وابسته به سپاه پاسداران، در تیتر صفحه اول خود با عنوان «تیر غیب» نوشت که شاید سلمان رشدی «الان زنده نباشد و این مخفیکاری شدید در سرنوشت او نشان از آن دارد که سناریوی نوشتهشدهای در حال تکمیل است.»
این روزنامه مدعی شد ممکن است حمله به سلمان رشدی از سوی آمریکا «برنامه ریزی شده» باشد و این کشور «جهان را با این اقدام برای ازسرگرفتن اسلامهراسی آماده میکند».
در مطلب این روزنامه در عین حال اعلام شده که «اگر آمریکا در این قضیه غافلگیر شده باشد، پنهان نگهداشتن آن (مرگ رشدی) برای نوشتن سناریوی جدید است که بیشترین نفع را از آن ببرند».
روزنامه کیهان، تحت مدیریت نماینده خامنهای، نیز در گزارشی درباره حمله به سلمان رشدی نوشت که این نویسنده «گرفتار انتقام الهی شد.»
کیهان در ادامه نوشت: «حمله به رشدی نشان که انتقام در خاک آمریکا کار سختی نیست و بعد از این ترامپ و پمپئو احساس بیشتر احساس خطر خواهند کرد.» این روزنامه روز شنبه نیز در ستون «گفتوشنود» خود که در آن در قالب مکالمهای ساختگی بین دو نفر مواضع روزنامه بیان میشود، ابراز امیدواری کرده بود که «گردن» سلمان رشدی قطع شود.
روزنامه جام جم، وابسته به صدا و سیما، نیز ضمن استقبال از حمله به سلمان رشدی تصویر او را به صورت شیطان در صفحه اول خود با تیتر «چشم شیطان کور شد» منتشر کرد.
همچنین روزنامه دولتی ایران نوشت که با حمله به سلمان رشدی « همدلی مردمی و خوشحالی جمعی نیز رخ داده» و مسلمانان معتقدند که «حکم الهی در مورد کسی که سبّ پیامبر» میکند باید اجرا شود.
وزارت خارجه و مقامات ارشد جمهوری اسلامی در مقابل حمله به سلمان رشدی سکوت کردهاند و برخی از نمایندگان مجلس توییتهایی را در اینباره منتشر کردهاند.
از جمله مالک شریعتی، نماینده تهران در توییتی، نوشت اگر حمله به سلمان رشدی مستقیما کار ایران باشد اثبات قدرت ایران است و اگر عامل حمله تحت تاثیر ایران باشد نشانه صدور انقلاب است و اگر کار آمریکا و بریتانیا باشد مایه عبرت در اعتماد به غرب است. او این حمله را هشدار به «قاتلان» سلیمانی دانست.
با این حال او روز یکشنبه در تذکری در جلسه علنی مجلس منتسب کردن حمله به سلمان رشدی به جمهوری اسلامی و فتوای روح الله خمینی را رد و گفت که این اتهام «صحت ندارد.»
شریعتی گفت: «ما از کسی ترسی نداریم اما رهبری نیز قبلا فرمودهاند ما آنجا که دخالت کنیم صریحا میگوییم.»
بر اساس گزارش رسانههای آمریکایی، هادی مطر، فرد مهاجم به سلمان رشدی، در شبکههای اجتماعی مطالبی را در حمایت از اهداف جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران و افراطگرایی شیعه منتشر کرده است. مقامهای جمهوری اسلامی واکنشی به تلاش برای ترور رشدی نشان ندادهاند.
شبکه انبیسی نیوز ضمن انتشار این خبر نوشته بود که نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد به درخواست اظهار نظر درباره حمله به سلمان رشدی پاسخی نداده است.
مصطفی میرسلیم، نماینده تهران در مجلس، نیز با حمایت از حمله به سلمان رشدی در توییتی نوشت باید نظام قضایی غرب را محکوم کرد که چرا اجازه داد ۳۳ سال محاکمه «این مرتد توهين كننده به پيامبر اكرم و قرآن به تعويق افتد». او این حمله را مایه عبرت حامیان سلمان رشدی خواند
محمد مرندی، مشاور تیم مذاکره اتمی ایران، حمله به سلمان رشدی را با تلاش ها برای برهم زدن مذاکرات مرتبط دانسته و در توییتی نوشته بود: «آیا عجیب نیست که با نزدیک شدن به توافق هستهای احتمالی، آمریکا ادعاهایی در مورد تلاش برای کشتن جان بولتون مطرح کرده و اکنون این اتفاق میافتد؟»
با این حال محمد ایمانی، فعال سیاسی اصولگرا با اشاره به تحلیل ها درباره ارتباط این حمله و مذاکرات وین نوشت: «هر تحلیلی درباره پشت پرده حمله به سلمان رشدی ارائه شود، تفاوتی در اصل ماجرا (سرانجام زندگی نکبت بار فرد هتاک به مقدسات ۱.۶ میلیارد مسلمان) ایجاد نمیکند. هر کس که بپذیرد در لشکر وحشی غرب نقش پیاده نظام را بازی کند، باید منتظر هزینههای آن باشد.»
روحالله خمینی، بنیانگذار و رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در تاریخ ۲۵ بهمن سال ۱۳۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد. بنیاد ۱۵ خرداد هم در سال ۱۳۹۱ با اضافه کردن مبلغ ۵۰۰ هزار دلار به جایزه اجرای فتوای خمینی برای قتل سلمان رشدی، مبلغ این جایزه را به سه میلیون و ۳۰۰ هزار دلار رساند.
با این حال بعدها مقامهای جمهوری اسلامی گفتند که به طور مستقل طرحی برای کشتن سلمان رشدی ندارند.علی خامنهای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، در سال ۱۳۸۳ فتوای فقهی روحالله خمینی را غیرقابل تغییر خواند.