واکنش بنی گنتس به موضوع اختلاف دیدگاه نهادهای اسرائیل درباره برجام؛ تصمیم‌گیر دولت است

ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز شنبه خبر دستورالعمل جدید این کشور درباره رفع ممنوعیت صدور ویزا برای کسانی که دوران سربازی را در سپاه پاسداران گذرانده‌اند، نادرست خواند.

او به ایران اینترنشنال گفت: «این معافیت برای رسیدگی به مسائل افغانستان است و شرایط ایران و افغانستان متفاوت است.»

پیشتر اعلام شده بود که ممنوعیت صدور ویزای آمریکا برای کسانی که خدمت سربازی اجباری خود را در سپاه پاسداران سپری کرده‌اند حذف شده است.

سپاه پاسداران در فهرست گروه‌های تروریستی وزارت خارجه آمریکا قرار دارد و درخواست جمهوری اسلامی برای حذف نام سپاه از این فهرست، پیشتر از سوی برخی از مقام‌های آمریکایی رد شده است.

پیشتر پولیتیکو به نقل از یک مقام ارشد غربی گزارش داده بود که جو بایدن در چهارم اردیبهشت ‌ماه تصمیم خود را برای حفظ سپاه پاسداران در فهرست گروه‌های تروریستی نهایی کرده است.

دولت جو بایدن همچنین در ماه‌های اخیر تحریم‌هایی را علیه شرکت‌ها و افرادی که در تامین مالی سپاه پاسداران و نیروی قدس نقش دارند، وضع کرده است.

چند روز پیش، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که دولت این کشور آماده است در ازای دریافت اطلاعاتی که منجر به «ایجاد اختلال در سازوکار سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و تمامی شاخه‌های آن، شامل نیروی قدس سپاه پاسداران» شود، تا سقف ۱۵ میلیون دلار پاداش دهد.

به گزارش خبرگزاری رسمی عراق، الکاظمی پس از دیدار با ابراهیم رئیسی در تهران، در یک نشست خبری مشترک با او گفت: «ما توافق کردیم از آتش‌بس در یمن و منطقه حمایت کنیم و توافق کردیم که بر چالش‌های امنیتی غذایی در منطقه غلبه کنیم و همکاری‌های دوجانبه میان عراق و ایران را تقویت کنیم.»

همزمان خبرگزاری جمهوری اسلامی گزارش داد که رئیسی در این نشست گفت: «بدون تردید ادامه این جنگ را بی حاصل می‌دانیم و معتقدیم جز رنج به مردم حاصل دیگری ندارد و هر چه زودتر باید این جنگ خاتمه یابد و آتش بس می تواند گامی در حل مسائل یمن و گفت و گو هایی که بین یمنی‌ها صورت خواهد گرفت، باشد.»

بر اساس این گزارش، رئیسی در این نشست خبری همچنین بار دیگر موضع مقام‌های جمهوری اسلامی درباره عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل را تکرار کرد و گفت عادی‌سازی این روابط «به هیچ وجه امنیت‌ساز» برای اسرائیل نخواهد بود.

مصطفی الکاظمی نخست وزیر عراق در حالی روز یکشنبه پس از سفر به عربستان سعودی وارد تهران شد که دفتر رسانه‌ای نخست‌‌وزیر عراق اعلام کرد در دیدار الکاظمی با محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی، بر نقش بغداد در نزدیک‌تر کردن دیدگاه‌های منطقه و پیشبرد تلاش‌های آرام و گفت‌وگوهای سازنده روبه‌جلو تاکید شده است.

همچنین خبرگزاری رسمی عراق روز یکشنبه به نقل از دفتر رسانه‌ای نخست وزیر این کشور درباره دیدار نخست وزیر عراق و ولیعهد عربستان سعودی نوشت: «در این دیدار بر تقویت یکپارچگی اقتصادی و همکاری‌های منطقه‌ای به گونه‌ای که موجب توسعه پایدار در منطقه شود و همچنین تقویت تلاش‌های دوجانبه برای مقابله با بحران‌های اقتصادی تاکید شد.»

الکاظمی روز شنبه در اولین مرحله از سفر منطقه‌ای خود وارد جده شد و سپس با محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی دیدار و گفت‌وگو کرد.

نخست وزیر عراق و هیات همراهش صبح روز یکشنبه به مکه رفت و مراسم مذهبی عمره را به جا آورد.

خبرگزاری فرانسه روز شنبه به نقل از یک منبع در دفتر نخست وزیر عراق نوشت که الکاظمی در چارچوب میانجیگری بغداد برای ازسرگیری روابط میان ایران و عربستان سعودی این سفر را انجام می‌دهد.

روابط ایران و عربستان سعودی به دنبال حملات دی‌ماه ۹۴ به اماکن دیپلماتیک عربستان سعودی در تهران و مشهد قطع شد اما از فروردین سال گذشته گفت‌وگوهایی بین دو کشور به میزبانی عراق آغاز شده و تاکنون پنج دور آن برگزار شده است.

پاییز سال گذشته، عبدالله المعلمی، سفیر عربستان سعودی در سازمان ملل، گفت ریاض خواهان گفت‌وگوهای اساسی‌تر با تهران است تا به رفتار جمهوری اسلامی در منطقه هم پرداخته شود، اما ایران تاکنون مذاکرات را «به بازی گرفته است».

با این حال، نخست وزیر عراق در پایان دور پنجم مذاکرات تهران و ریاض گفت که متقاعد شده که توافق بین جمهوری اسلامی و عربستان سعودی «نزدیک» است.

یکی از مقام‌های کابینه الکاظمی که نامش فاش نشده درباره سفر او به عربستان سعودی و ایران به خبرگزاری فرانسه گفت در دیدارهای رسمی این سفر، «موضوعات بسیار مهمی که به میانجیگری عراق برای احیای روابط دیپلماتیک میان عربستان سعودی و ایران مربوط می‌شود، پرداخته خواهد شد.»

در حالی که خود عراق اکنون با بحران سیاسی مواجه است و چندین ماه پس از برگزاری انتخابات پارلمانی هنوز دولت جدید بغداد تشکیل نشده، این مقام عراقی اضافه کرد: «این سفرها به مسائل سیاسی داخلی عراق مربوط نمی‌شود. گفت‌وگوهای مربوط به تشکیل دولت جدید عراق ربطی به این سفرها ندارد.»

عربستان سعودی و جمهوری اسلامی بر سر بحران یمن دچار اختلافند. در حالی که یک ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی از دولت قانونی یمن که از سوی سازمان ملل متحد نیز به رسمیت شناخته می‌شود حمایت می‌کند، شبه‌نظامیان شیعی حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی هستند.

همچنین عربستان سعودی پیشتر بارها اعلام کرده که جامعه بین‌المللی علاوه بر گفت‌وگو درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی، باید درباره برنامه موشکی ایران و همچنین مداخله‌های تهران در منطقه با جمهوری اسلامی گفت‌وگو کند.

وال‌استریت ژورنال که این خبر را روز یکشنبه ۵ تیر به نقل از مقام‌های آمریکا و کشورهای منطقه منتشر کرد، اضافه کرد این مذاکرات محرمانه اولین ملاقات میان طیفی از افسران عالی‌رتبه اسرائیلی و عرب تحت نظارت ارتش آمریکا برای مقابله با یک تهدید مشترک بود.

بر اساس این گزارش، علاوه بر آمریکا و اسرائیل، مقام‌های نظامی کشورهای عربستان سعودی، قطر، اردن، مصر، امارات متحده عربی و بحرین نیز در این نشست محرمانه حضور داشتند.

وال‌استریت ژورنال به نقل از مقام‌هایی که نامشان را فاش نکرده، نوشت این نشست در حالی برگزار شد که اسرائیل و همسایگانش در مرحله اولیه بحث درباره یک همکاری نظامی احتمالی هستند.

در این نشست ژنرال فرانک مکنزی، فرمانده وقت سنتکام، نمایندگی آمریکا در این نشست را برعهده داشت.

وال‌استریت ژورنال ادامه داد برگزاری چنین نشستی در چندین دهه گذشته، ممکن تلقی نمی‌شد، زیرا اسرائیل برای برخی از کشورهای عربی دشمن تلقی می‌شد و فرماندهان نظامی آمریکا در خاورمیانه به دنبال هماهنگی کشورهای عربی در زمینه دفاع هوایی خود بدون مشارکت اسرائیل بودند.

به نوشته این روزنامه، چند تغییر از جمله نگرانی‌های مشترک از جمهوری اسلامی، بهبود روابط سیاسی در نتیجه توافقنامه ابراهیم و تصمیم دولت پیشین آمریکا برای گسترش منطقه تحت پوشش فرماندهی مرکزی آمریکا در خاورمیانه به اسرائیل، زمینه برگزاری این نشست را فراهم کرد.

با این حال، به نوشته وال‌استریت ژورنال، بحث درباره همکاری کشورهای خاورمیانه در زمینه دفاع هوایی، هنوز از نظر دیپلماتیک حساس است و راه درازی را در پیش دارد.

سخنگوی ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا در بیانیه‌ای برگزاری نشست شرم‌الشیخ را تایید نکرد، اما بر تعهد قاطع این فرماندهی برای افزایش همکاری‌های منطقه‌ای و توسعه ساختار یکپارچه دفاع هوایی و موشکی برای محافظت از نیروهای آمریکا و شرکایش در منطقه تاکید کرد.

او گفت جمهوری اسلامی «عامل بی‌ثبات‌کننده اصلی در سراسر خاورمیانه است.»

وال استریت ژورنال همچنین نوشت سخنگویان اسرائیل و کشورهای عربی به جز امارات متحده عربی از اظهارنظر درباره این نشست خودداری کردند.

اما دولت ابوظبی اعلام کرد: «امارات متحده عربی عضو هیچ ائتلاف نظامی منطقه‌ای یا همکاری که کشور خاصی را هدف قرار دهد، نیست. علاوه بر این امارات از هیچ بحث رسمی مربوط به چنین اتحاد نظامی منطقه‌ای آگاه نیست.»

وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه نوشت که در مذاکرات شرم‌الشیخ، شرکت‌کنندگان درباره روش‌های اطلاع‌رسانی سریع هنگام شناسایی تهدیدهای هوایی به توافق اصولی دست یافتند. همچنین مقام‌های حاضر در نشست درباره چگونگی تصمیم‌گیری درباره این که کدام کشور نیروها تهدیدهای هوایی را رهگیری کنند، بحث کردند.

بر اساس این گزارش، در حالی که تفاهم‌های به دست آمده از این نشست الزام‌آور نیست، گام بعدی، جلب حمایت رهبران سیاسی برای تدوین ترتیبات اطلاع‌رسانی و تعیین منافع خاورمیانه در گسترش همکاری‌هاست.

رسول سنایی‌راد، معاون سابق سیاسی سپاه پاسداران، در سرمقاله روزنامه جوان گزارش‌ها و تحلیل‌های مطرح شده درباره عزل طائب را «بر اساس حدس و گمان و به دور از واقعیت» خواند که گاه «تا مرز سناریو‌های هالیوودی پیش می‌رود».

او برکناری طائب را اتفاقی معمولی خواند و تاکید کرد انتصاب محمد کاظمی به ریاست سازمان اطلاعات سپاه پاسداران « مقدمه تغییر و بازساماندهی سازمان اطلاعات سپاه برای ارتقا و افزایش کارآمدی به حساب می‌آید».

روز شنبه چهارم تیر نیز رسانه‌های وابسته به سپاه، هدف از تغییر رییس سازمان اطلاعات سپاه را «بازآرایی برای یک دوره جدید» و افزایش اقدامات علیه اسرائیل و «تهاجم اطلاعاتی به دشمن» ذکر کرده بودند.

در همین حال یحیی رحیم صفوی، دستیار عالی نظامی خامنه‌ای، در پیام تبریک به رییس جدید سازمان اطلاعات سپاه پاسداران گفته بود در دوره جدید مدیریتی این سازمان، شاهد «خنثی سازی نقشه‌های پلید» و «شکست‌های مکرر اطلاعاتی» اسرائیل خواهیم بود.

پیش از انتشار خبر رسمی برکناری طائب، شبکه کان اسرائیل روز ۲۷ خرداد و شش روز پیش از منتشر شدن این خبر، نوشته بود نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی خواستار برکناری این روحانی امنیتی به دلیل شکست عملیات این سازمان در ترکیه علیه شهروندان اسرائیل شده‌اند.

همچنین منابع ایران اینترنشنال خبر دادند که شکست‌های متوالی سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در انجام ماموریت‌های تروریستی خارج از کشور در طول زمان صداهای اعتراضی برای برکناری طائب را تقویت کردند.

انتقاد از رسایی به دلیل مقایسه برکناری طائب و عزل آیت الله منتظری

اسماعیل کوثری جانشین سابق فرمانده قرارگاه ثارالله تهران و نماینده فعلی مجلس نیز در مصاحبه هایی گفته که برکناری طائب «طبیعی بوده و اتفاق غیرمنتظره‌‌ای نیفتاده است.»

با این حال حمید رسایی، عضو سابق جبهه پایداری، برکناری طائب را با برکناری آیت‌الله منتظری از سمت قائم مقامی رهبری شبیه دانسته بود.

او نوشته بود که «بدون شک این جراحی سبب ارتقای امنیت در کشور خواهد شد.»

روز یکشنبه عباس سلیمی‌نمین، از چهره های اصول‌گرا در یادداشتی در خبرگزاری تسنیم از این مقایسه شدیدا انتقاد کرد و و رسایی را «فردی غیرمطلع در عرصه سیاسی» خواند که «عدم درک صحیح از مسائل در موضع‌گیری‌های او کاملاً مشهود است.»

پیش از این محمود رضوی مشاور محمد باقر قالیباف نیز از این توییت رسایی شدیدا انتقاد کرده بود.

وحید اشتری، افشاگر سفر خانواده قالیباف به ترکیه نیز در توییتی خواستار آن شده که رییس جدید سازمان اطلاعات سپاه «بساط این همه کانال و اکانت فیک و فعالیت رسانه‌ای» وابسته به این نهاد را «صبح تا شب مشغول لجن مالی و بی اخلاق‌تر کردن فضای سیاست داخلی‌هستند»، جمع کند.

پرونده فعالان محیط زیست و نیز پرونده تعدادی از مدیران کانال‌های تلگرامی از جمله موارد مورد اختلاف بین سازمان اطلاعات سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات در سال‌های اخیر بوده است.

در همین حال علی مطهری، نایب رییس سابق مجلس، نیز با اشاره به پرونده فعالان محیط زیست خواستار آن شده بود مجلس قانون سازمان اطلاعات سپاه پاسداران را تصویب کند.

روز یکشنبه دو روز پس از برکناری حسین طائب، رییس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، ابراهیم جباری، فرمانده «سپاه حفاظت ولی امر» نیز که مسئولیت حفاظت از رهبر جمهوری اسلامی را بر عهده دارد، پس از ۱۲ سال برکنار شد و حسن مشروعی‌فر جایگزین او شد.

«سپاه حفاظت ولی امر» وظیفه حفاظت از رهبر جمهوری اسلامی را بر عهده دارد و «سپاه حفاظت انصار» همراه با نیروی انتظامی، عهده‌دار وظیفه حفاظت از دیگر مقامات جمهوری اسلامی است.

این سایت نوشت: «با توجه به تلاش‌های مستمر قطر برای از سرگیری مذاکرات رفع تحریم‌ها، شانس دوحه برای میزبانی مذاکرات آتی بیش از سایر کشورهای حوزه خلیج فارس است.»

مذاکرات احیای برجام که از سه ماه پیش متوقف شده عملا مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا است و اصرار ایران برای بیرون آوردن سپاه پاسداران از لیست گروه‌های تروریستی آمریکا به عنوان یکی از دلایل اصلی به نتیجه نرسیدن مذاکرات تلقی شده است.

پس از سفر امیر قطر و انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، به تهران در اردیبهشت ماه، خبرگزاری فارس نزدیک به سپاه پاسداران، نوشته بود که قرار است امیر قطر نقش واسط بین جمهوری اسلامی و آمریکا را که قبلا بر عهده پادشاه عمان بود بازی کند.

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز شنبه در سفر به تهران گفته بود که مذاکرات جدید برای احیای برجام در کشوری در حوزه خلیج فارس برگزار خواهد شد.

سایت نور نیوز همچنین مهم‌ترین دستاورد سفر بورل به تهران را جلب نظر مقام‌های جمهوری اسلامی ایران برای ادامه مذاکرات و تلاش مجدد برای رفع مشکلات موجود برای نزدیک شدن به توافق ذکر کرد.

بورل نیز نتیجه سفر خود به تهران را رفع بن بست در مذاکرات و از سرگیری آن ذکر کرد.

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی روز شنبه از توافق برای از سرگیری مذاکرات اتمی در روزهای آینده خبر دادند.

پیش از سفر مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران، وزارت امور خارجه فرانسه از جمهوری اسلامی خواسته بود از فرصت سفر بورل به تهران برای احیای برجام استفاده کند.

جوزپ بورل یک روز پس از دیدار با نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، روز جمعه سوم تیر در سفری از پیش اعلام نشده راهی تهران شد.

پیش از سفر بورل به تهران و از فروردین ماه تاکنون، انریکه مورا، معاون او، در مقام هماهنگ‌کننده مذاکرات وین، دو سفر ناموفق به تهران داشت.

مذاکرات احیای برجام از ۲۰ اسفند ۱۴۰۰ و پس از مانع‌تراشی روسیه متوقف شد و پس از آن نیز اختلاف‌ها بر سر خروج سپاه پاسداران از فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا، مانع توافق اعلام شد.

روز پنج‌شنبه اما وزیران امور خارجه جمهوری اسلامی و روسیه در نشست مشترک مطبوعاتی خود بر ضرورت از سر گرفتن مذاکرات وین برای احیای برجام تأکید کرده بودند.

در همین حال جوزپ بورل گفت که جنگ در اوکراین حصول توافق را دشوارتر نخواهد کرد.

از سوی دیگر تهران در واکنش به قطعنامه محکومیت جمهوری اسلامی در نشست پیشین شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ۲۷ دوربین این نهاد در سایت‌های هسته‌ای خود را غیرفعال کرد.