وزیر امور خارجه ترکیه در نشست خبری مشترک با وزیر خارجه جمهوری اسلامی در آنکارا گفت: «باید به همکاری با ایران در مورد مبارزه با تروریسم ادامه دهیم زیرا تروریسم دشمن مشترک ما است». پیشتر سفر امیرعبداللهیان به ترکیه به دلیل طرح عملیات سپاه پاسداران علیه اتباع اسرائیلی لغو شده بود
در حالی که به گفته ایران کشور قطر به عنوان محل دور جدید مذاکرات هستهای برای احیای برجام انتخاب شده، یک مقام دولت آمریکا بدون ابراز خوشبینی درباره دور جدید مذاکرات گفت که موضوع حذف نام سپاه پاسداران از فهرست گروههای تروریستی از میز مذاکرات برداشته شده است.
محمد مرندی، مشاور رسانهای تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی در مذاکرات وین برای احیای برجام، روز دوشنبه در این زمینه گفت: «ایران قطر را به عنوان کشوری برای میزبانی از مذاکرات انتخاب کرد زیرا این کشور دوست ما است.»
او با این حال اضافه کرد که «از سرگیری مذاکرات هستهای به معنای نزدیک شدن به احیای توافق نیست» و «آمریکاییها هنوز تصمیمات لازم را اتخاذ نکردهاند».
مذاکرات هستهای ایران از اسفندماه گذشته متوقف شده و تاکنون بارها اتحادیه اروپا که نقش میانجی میان ایران و آمریکا در این مذاکرات را ایفا میکند، برای ازسرگیری گفتوگوها تلاش کرده است.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع آگاه نوشت که رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران روز دوشنبه ششم تیر به دوحه خواهد رفت و علی باقریکنی، مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، روزهای سهشنبه و چهارشنبه در پایتخت قطر خواهد بود.
پیشتر سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی گفته بود: «هیچ مذاکره مستقیمی با آمریکا انجام نخواهد شد، مذاکرات به صورت غیر مستقیم و با تسهیلگری اتحادیه اروپا انجام خواهد شد.»
او تاکید کرد: «تا همه چیز توافق نشود هیچ چیز توافق نمیشود. آنچه که ایران انجام داده است همه برگشت پذیر است به شرطی که طرف مقابل به تعهداتش عمل کند.»
انتخاب قطر به عنوان محل جدید مذاکرات هستهای برای احیای برجام پس از آن صورت گرفته که جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در روزهای اخیر به تهران سفر کرد.
مرندی درباره دلایل جمهوری اسلامی برای تن دادن به ازسرگیری مذاکرات سخنی نگفت، اما اضافه کرد: «آمریکاییها و همچنین اروپاییها میدانند که به دلیل جنگ اوکراین شرایطشان سختتر شده است بنابراین رسیدن به توافق به سود آمریکا است.»
یک مقام آمریکایی: توافق نزدیک نیست
به گزارش واشینگتن پست، یک مقام ارشد دولت جو بایدن بدون خوشبینی درباره این دور از مذاکرات گفت توافق با جمهوری اسلامی از وقتی که این مذاکرات در سه ماه پیش متوقف شد، نزدیکتر نیست.
این مقام ارشد آمریکایی که نامش فاش نشده، به واشینگتنپست گفت: «ما قصد نداریم پیشداوری کنیم، اما انتظارات خود [از دور جدید مذاکرات] را بسیار تحت کنترل نگاه میداریم.»
در حالی که پیشتر مذاکرهکنندگان آمریکایی گفته بودند حذف نام سپاه از فهرست گروههای تروریستی آمریکا درخواستی خارج از مذاکرات احیای برجام است، این مقام آمریکایی اضافه کرد واشینگتن آماده بود در صورت موافقت ایران با برخی از اقدامات متقابل، این حذف را انجام دهد.
واشینگتن پست نوشت بر اساس گزارشها، اقدامات مورد انتظار آمریکا، شامل توقف فعالیتهای سپاه در یمن و سوریه و حمایت از حزبالله لبنان بود. این مقام آمریکایی گفت جمهوری اسلامی برای انجام این اقدامات آماده نبود و این موضوع «اکنون از روی میز خارج شده است».
همچنین در حالی که جمهوری اسلامی بارها خواسته دولت بایدن درباره خارج نشدن دولت بعدی از توافق احتمالی تضمین دهد، این مقام آمریکایی گفت: «ما بارها و بارها از این موضوع عبور کردهایم.»
واشینگتن پست نوشت چنین تضمینی از نظر قانونی ممکن نیست.
این مقام ارشد آمریکایی تاکید کرد: «اگر آنچه قرار است مطرح کنند مسائلی فراتر از حوزه برجام باشد، طرح دوباره مسائل قدیمی یا مطرح کردن موارد جدید، کارساز نخواهد بود.»
درخواست فرانسه برای بازگشت ایران به بازار نفت
همزمان فرانسه روز دوشنبه در حاشیه برگزاری اجلاس سران گروه هفت در آلمان از کشورهای تولیدکننده نفت خواست تولید خود را «به طور استثنایی» بالا ببرند تا قیمت نفت که پس از جنگ اوکراین افزایش یافته، مهار شود.
ریاست جمهوری فرانسه همچنین خواستار «تنوع بخشیدن به منابع تامین» انرژی از سوی ایران و ونزوئلا شد تا فشار کاهش نفت روسیه کم شود.
همچنین بنی گنتس، وزیر دفاع اسرائیل روز دوشنبه گفت این کشور با قدرتهای جهانی همکاری خواهد کرد تا بر هر توافقی که ممکن است از مذاکرات هستهای ایران حاصل شود، تاثیر بگذارد.
گنتس روز یکشنبه و به دنبال انتشار گزارشی در یک روزنامه اسرائیلی درباره دیدگاه موافق برخی مقامهای نظامی این کشور نسبت به احیای برجام و مخالفت موساد با این موضوع، گفته بود تصمیمگیری در این باره بر عهده دولت است.
در ادامه موج جدید تغییرات در نهادهای اطلاعاتی و امنیتی سپاه پاسداران، علی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی، مجید خادمی را به سمت ریاست سازمان حفاظت اطلاعات سپاه پاسداران منصوب کرد.
وبسایت دفاعپرس روز دوشنبه گزارش داد که خادمی پیش از این، رییس سازمان حفاظت اطلاعات وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح بوده است.
این انتصاب پس از آن صورت میگیرد که محمد کاظمی رییس پیشین سازمان حفاظت اطلاعات سپاه، چند روز پیش به ریاست سازمان اطلاعات سپاه و جایگزین حسین طائب شد.
به نوشته رسانههای ایران، سازمان حفاظت اطلاعات سپاه یکی از نهادهای اطلاعاتی سپاه پاسداران است که وظایفی چون «مقابله با جاسوسی در داخل سپاه، جلوگیری از نفوذ جریانهای ناهمسو با خط مشی سپاه، جلوگیری از راه یافتن اطلاعات محرمانه به خارج از سپاه و نظارت سیاسی امنیتی بر فرماندهان و پرسنل این نیروی مسلح» را بر عهده دارد.
همچنین بر اساس گزارش این رسانهها، حفاظت اطلاعات سپاه به شکل سلسله مراتب مستقل و متمرکز در تابعیت مستقیم رهبر جمهوری اسلامی فعالیت میکند.
دو روز پس از برکناری حسین طائب ار ریاست سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، ابراهیم جباری، فرمانده «سپاه حفاظت ولی امر» نیز که مسئولیت حفاظت از رهبر جمهوری اسلامی را بر عهده دارد، پس از ۱۲ سال برکنار شد و حسن مشروعیفر جایگزین او شد.
تغییرات جدید در بخش اطلاعاتی سپاه پاسداران پس از آن صورت گرفت که گزارشهایی درباره نقش سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در طرحهای ترور شهروندان اسرائیلی در ترکیه و همچنین تهدیدهای رسانهای درباره احتمال کشته شدن حسین طائب به وسیله اسرائیل منتشر شد.
در هفتههای گذشته رسانههای اسرائیل به نقل از مقامهای امنیتی این کشور گزارش داده بودند جمهوری اسلامی باندهای ایرانی و ترکیهای را به استخدام درآورده تا شهروندان اسرائیلی را در ترکیه هدف قرار دهند.
در همین حال رسانههای اسرائیل اعلام کرده بودند این حملهها از سوی سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به ریاست طائب برنامهریزی شده است.
همچنین تغییرات جدید در نهادهای امنیتی سپاه در حالی است که چندی پیش یک فایل صوتی از جلسهای با حضور محمدعلی جعفری، فرمانده وقت سپاه پاسداران، و صادق ذوالقدرنیا، معاون وقت اقتصادی این نهاد، منتشر شد که موارد تازهای از ساختار فساد در بنیاد تعاون سپاه و همچنین شهرداری تهران را فاش کرد.
در این فایل صوتی به نقش مستقیم محمدباقر قالیباف، شهردار وقت تهران و ریيس فعلی مجلس شورای اسلامی، و همچنین قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه، جمالالدین آبرومند، معاون وقت هماهنگکننده سپاه، و حسین طائب، مسئول اطلاعات سپاه در این پرونده فساد اشاره شده است.
در ادامه برنامه هدفمند حکومت برای تحمیل سبک زندگی مورد پسندش، تعداد فراوانی از کافهها به ویژه در شیراز طی روزهای اخیر تعطیل شده و همزمان گزارشهای متعددی از فشار به سایر کافهها برای مجبور کردن مشتریان به رعایت حجاب منتشر شده است.
بر اساس گزارشهایی که در رسانههای اجتماعی منتشر شده طی روزهای اخیر کافههای «بوکلند، رزگلد، آبی، 404، بنکتو، رلر، بتن و مودبار در شیراز پلمب شدهاند.»
برخی دیگر از شاهدان محلی هم از گستردهتر شدن حضور گشتهای ارشاد در خیابانها و برخوردهای شدیدتر با زنان حکایت دارد.
تشدید این فشارها در شرایطی است که هفته گذشته برگزاری یک تجمع از سوی نوجوان در پیست اسکیت بلوار چمران شیراز که در آن دختران عموما بدون حجاب بودند با خشم مقامهای حکومت روبرو شد و نیروی انتظامی از بازداشت گروهی از شرکتکنندگان در این تجمع خبر داد.
بازتاب این تجمع در سطحی بود که محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور روز یکشنبه پنجم تیر با ادعای این که «از دختران نوجوان در قالب تجمع سوءاستفاده شده بود»، گفت: «برای نظام جمهوری اسلامی ایران زیبنده نیست که چنین اتفاقاتی را شاهد باشیم.»
برخی از کاربران ساکن شیراز در روایتهای خود از فشارهای روز افزون به تاثیر این بگیر و ببندها بر زندگی خود اشاره کردند. کاربری با اشاره به پلمب کافههای محبوبش نوشته «دیگه جایی برای تفریح هم نداریم رسما افسردگی رو در آغوش کشیدیم.»
سیاست قرار دادن مردم مقابل مردم
همزمان بسیاری از جوانان در تهران هم از تشدید فشارها در کافهها برای رعایت حجاب خبر داده و میگویند کافهدارها برای در امان ماندن از پلمب محل کسبشان به آنها تذکر حجاب میدهند. روایتهای مشابهی هم از افزایش تذکر حجاب به زنان از سوی رانندگان تاکسیهای اینترنتی مانند اسنپ و تپسی منتشر شده است.
برخی شهروندان هدف این رویه جدید را قرار دادن مردم در مقابل مردم و سیاست هدفمند حکومت برای ایجاد شکاف عمومی توصیف میکنند.
در همین حال یک صاحب کافه به نام مسعود جعفرینیا روایت خودش را از برخورد نیروهای اماکن با کافهها برای تحمیل حجاب منتشر کرده و نوشته آنها با توهین و تحقیر با او و مشتریان برخورد میکنند.
همزمان برخوردهای حکومت با تورهای گردشگری مختلط هم تشدید شده و در دو هفته گذشته دستکم دو مورد از بازداشت گسترده گردشگران در شمال ایران منتشر شده است.
محمدصادق اکبری رییس کل دادگستری استان مازندران روز ۲۹ خرداد از بازداشت دستهجمعی ۱۲۰ گردشگر در جنگلهای شمال ایران خبر داد و اعضای آن را به ارتکاب «اعمال مجرمانه» از جمله رقص و نوشیدن الکل متهم کرد.
کمتر از یک هفته از این بازداشتها، حسین حسنپور، جانشین فرمانده انتظامی گیلان روز یکشنبه چهارم تیر از بازداشت ۲۲ نفر در ارتفاعات ییلاقی املش به اتهام «تبلیغ فرقههای نوظهور و غربی» خبر داد و گفت ۱۴ دستگاه خودرو و «تعدادی آلات و ادوات تبلیغ فرقهها» آنها ضبط شده است.
فشارهای همیشگی درباره خوانندگی زنان حتی به محافل خصوصی هم کشیده و در تازهترین نمونه ابراهیم طاهری، دادستان میناب هرمزگان روز یکشنبه پنجم تیر از بازداشت «چهار خواننده زن دیجی به جرم خواندن در عروسیها خبر داد و گفت: «اگر چنین مواردی تکرار شود، هم خواننده و هم صاحب عروسی بازداشت خواهند شد.»
به موازات این بازداشتها، امام جمعه بندرخمیر در استان هرمزگان با حمایت از برخوردها گفت: «موتورسواری و خوانندگی زنان در عروسیها مایه تاسف است.»
تحمیل قوانین تازه برای حجاب در ادارات
سیاست تحمیل سبک زندگی مورد پسند حکومت در سطح قانونگذاری هم با ابلاغ قانون «عفاف و حجاب» وارد فاز تازهای شده است.
علی خانمحمدی، سخنگوی ستاد امر به معروف و نهی از منکر روز ۱۳ خرداد ماه با اعلام خبر ابلاغ قانون «عفاف و حجاب» برای مردان و زنان گفت: «باید این قانون در مرحله اول از دستگاههای دولتی آغاز شود و در مراحل بعد همه جامعه را در بر بگیرد.»
همزمان گزارشهای متعددی از سختگیری بیشتر درباره حجاب کارکنان و حتی مراجعان زن به ادارههای دولتی در شهرهای مختلف ایران منتشر شده است.
سعید خطیبزاده سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در نشست خبری خود اعلام کرد مذاکرات احیای برجام در هفته جاری در یکی از کشورهای حوزه خلیج فارس برگزار خواهد شد و درباره متن و محتوای مذاکرات بین ایران و آمریکا توافقهایی انجام شده است.
خطیبزاده در نشست خبری روز دوشنبه ششم تیرماه خود با اشاره به نقش جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به عنوان واسطه هماهنگی برای مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشینگتن گفت: «این مذاکرات صرفا غیرمستقیم است و صرفا درباره موضوعات اختلافی است که در آخرین جلسه وین باقیمانده بود.»
برخی رسانههای ایران از جمله «نورنیوز» نزدیک به شورای عالی امنیت ملی اعلام کردهاند قطر به عنوان میزبان دور جدید گفتوگوهای غیرمستقیم تهران و واشینگتن انتخاب شده است.
مذاکرات احیای برجام در وین از ۲۰ اسفند ۱۴۰۰ و پس از مانع تراشی روسیه متوقف شد و پس از آن نیز اختلافها بر سر خروج سپاه پاسداران از فهرست گروههای تروریستی آمریکا مانع توافق شده است.
از سوی دیگر تهران در واکنش به قطعنامه محکومیت جمهوری اسلامی در نشست پیشین شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۲۷ دوربین این نهاد در سایتهای هستهای خود را غیرفعال کرد.
پیشتر روسیه نقش میانجی برای توافق احیای برجام را ایفا میکرد اما بعد از جنگ روسیه و اوکراین، رویکرد قدرتهای غربی طرف مذاکره با ایران نسبت به روسیه تغییر کرد و این کشور هم در مذاکرات وین خواهان تضمین شد که تحریمهای غرب تاثیری بر مراودات مالی و تجاریاش با تهران نگذارد
با وجود این که اکنون اروپا نقش میانجی ایران و آمریکا را بر عهده دارد اما اسرائیل همچنان نگران مذاکره و توافق احتمالی است.
نشریه پولیتیکو در همین رابطه به نقل از یک دیپلمات نوشت که وزیر خارجه اسرائیل سفر بورل را یک «اشتباه استراتژیک» خوانده که «پیامی اشتباه به ایران میفرستد»
دور تازه مذاکرات تهران و ریاض؛ این بار در سطح دیپلماتیک
مذاکرات میان ایران و عربستان سعودی هم با سفر اخیر مصطفی الکاظمی نخستوزیر عراق به ریاض و تهران در موقعیت تازهای قرار گرفته است.
خطیبزاده تایید کرد که الکاظمی در سفر به تهران حاوی پیامی از سوی عربستان سعودی بوده است. او گفت: «براساس آنچه از الکاظمی شنیدیدم طرف عربستانی این آمادگی را دارد که در سطح دیپلماتیک مذاکرات بین دو کشور ارتقاء پیدا کند.»
او همچنین تایید کرد: «به زودی این مذاکرات در بغداد در سطح دیپلماتیک برگزار و تاریخ آن معلوم میشود.»
تاکنون پنج دور مذاکره میان ایران و عربستان سعودی با میانجیگری عراق در بغداد برگزار شده اما مذاکرات قبلی در سطح امنیتی بوده است.
او همچنین ابراز امیدواری کرد سفر هیاتهای فنی ایران و عربستان سعودی برای بازدید از سفارتخانههای دو کشور به زودی فراهم شود.
روابط دیپلماتیک میان ایران و عربستان سعودی پنج سال پیش و در پی حمله به اماکن دیپلماتیک سعودی در تهران و مشهد قطع شد و تنشها میان دو کشور در سال ۲۰۱۹ با حمله هوایی به تاسیسات نفتی عربستان سعودی افزایش یافت. آمریکا، عربستان سعودی و شماری از کشورهای منطقه جمهوری اسلامی را به دست داشتن در آن حمله متهم کردهاند.
گروه هکری «گنجشک درنده» از هک شرکت فولاد خوزستان، شركت فولاد مبارکه اصفهان و شرکت فولاد هرمزگان خبر داد و ویدیوها و تصاویری از عملیات هک از جمله دوربینهای مداربسته منتشر کرد.
این گروه در کانال خود دلیل حمله به این شرکتها را واکنش به «تجاوزگریهای جمهوری اسلامی» اعلام کرده و نوشته صنعت فولاد ایران علیرغم تحریمهای بینالمللی به فعالیت خود ادامه میدهند.
امین ابراهیمی مدیرعامل شرکت صنایع خوزستان با تایید حمله سایبری به این شرکت و سه شرکت فولاد در اصفهان و خوزستان و هرمزگان گفت این حمله خسارتی نداشته ولی «سیستم آی تی، ایجاد یک باگ را نشان میدهد».
او در همین حال اعلام کرد کانال تلگرام شرکت فولاد خوزستان هم هک شده و اطلاعیهای که از زبان روابط عمومی این شرکت در کانال تلگرام درباره تعطیلی موقت منتشر شده بود را تکذیب کرد.
در این اطلاعیه آمده بود: «شرکت فولاد خوزستان به دلایل معضلات فنی قادر به ادامه فعالیت نبوده و تا اطلاع ثانوی تعطیل است.»
مرکز ملی فضای مجازی هم با اشاره به این حمله نوشت در ساعت ۶:۳۰ صبح دوشنبه بخشی از سیستمهای فناوری اطلاعات فولاد مورد حمله سایبری «دشمنان خارجی» قرار گرفت و بخشهایی از فولاد هرمزگان و خوزستان نیز دچار اختلال در تولید شد. این مرکز افزود: «به سرعت سیستمهای امنیتی نسبت به مهار و دفع آثار حمله سایبری مذکور اقدام کردند.»
در عین حال در اطلاعیه گروه هکری گنجشک درنده آمده که «این حمله سایبری که با احتیاط کامل برای جلوگیری از رساندن هر آسیبی به افراد بیگناه صورت گرفته است.»
این گروه در آبان سال گذشته هم حمله سایبری به جایگاههای سوخت را به عهده گرفته بود که حدود یک هفته عرضه سوخت در جایگاهها را در سراسر ایران مختل کرده بود.
هک شرکتهای فولاد تازهترین نمونه از زنجیره هکهای گسترده در نهادهای حکومتی و زیرساخت کلیدی است
در نمونه قبلی گروه هکری «قیام تا سرنگونی» وابسته به سازمان مجاهدین خلق روز پنجشنبه ۱۲ خرداد، اعلام کرد در آستانه سالگرد مرگ خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی، طی یک عملیات بیش از پنج هزار دوربین کنترلی مراکز حکومتی و مناطق مختلف تهران و همچنین بیش از ۱۵۰ سایت و سامانه شهرداری تهران را از دسترس خارج کرده است.
در همین حال این گروه روز دوم اردیبهشت ماه با ارسال تصاویر و ویدیوهایی به ایران اینترنشنال از هک بیش از ۴۹ دامنه سامانههای وزارت جهاد کشاورزی و ادارهها و بانکهای تابعه خبر داده بود.
هک دوربینهای زندان اوین و انتشار ویدیوهایی از وضعیت داخلی این زندان از سوی گروهی به نام «عدالت علی» نیز بازتابهای گستردهای به دنبال داشت.
گزارشهایی از هک اطلاعات سدها، سایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و تلوبیون، پلتفرم پخش برنامههای صدا و سیما، از جمله دیگر موارد مربوط به حملات سایبری در چند ماه اخیر است.
با وجود تعدد حملههای سایبری به نهادهای حاکمیتی و زیرساختها در ایران، رویکرد مقامهای جمهوری اسلامی عموما کم اهمیت جلوه دادن این حملههای هکری بوده است