پوتین از پیشنهاد حضور جنگجویان خاورمیانه در جنگ اوکراین استقبال کرد

در شانزدهمین روز حمله روسیه به اوکراین، روز جمعه ۲۰ اسفند گزارش شد که حملات متعدد هوایی علیه شهرهای دنیپرو، لوتسک و ایوانوفرانکیفسک چند کشته برجای گذاشت که دست‌کم دو نفر از آنها در لوتسک بودند.

در همین حال گزارش‌هایی درباره برنامه‌ریزی دوباره روسیه برای تصرف کی‌یف منتشر شده و برخی رسانه‌ها با اشاره به تصاویر ماهواره‌ای جدید گزارش داده‌اند واحدهای کاروان بزرگ نظامی روسیه به فاصله‌ای بین ۱۴ تا ۴۰ کیلومتری کی‌یف رسیده‌اند.

به گفته وزارت دفاع بریتانیا، روسیه در حال بازآرایی و تغییر وضعیت نیروهایش برای اقدام تهاجمی جدید در روزهای آینده، و احتمالا عملیاتی علیه کی‌یف، است.

وزارت دفاع بریتانیا در عین حال یادآور شده است که محدودیت پیشروی نیروهای روسیه به دلیل مشکلات لجستیکی همچنان برقرار است.

پیشتر ویتالی کلیچکو، شهردار کی‌یف، گفته بود حدود نیمی از ساکنان، پایتخت را ترک کرده‌اند و تمامی ساختمان‌ها و مراکز کاملا حفاظت می‌شوند.

از سوی دیگر معاون نخست وزیر اوکراین روز جمعه بار دیگر ابراز امیدواری کرد گذرگاه امن برای دسترسی به غیرنظامیان گیرافتاده در شهر ماریوپل امکان برقراری بیابد.

تلاش‌های قبلی برای خارج کردن غیرنظامیان از این شهر و ارسال کمک برای محاصره شدگان در آن بی‌نتیجه مانده بود.

با این حال روز پنجشنبه گذرگاه‌های امن برای خروج غیرنظامیان از چند شهر اوکراین برقرار شد و به گفته ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری این کشور، حدود ۴۰ هزار نفر از این شهرها تخلیه شدند.

به گفته او، در مجموع حدود یکصد هزار نفر طی چند روز گذشته توانسته‌اند از شهرهای اوکراین خارج شوند اما شهر بندری ماریوپل و شهر وولنوواخا همچنان در محاصره هستند.

از سوی دیگر ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، روز جمعه گفت اتهام‌زنی روسیه مبنی بر اینکه اوکراین در تدارک حمله شیمیایی است نشانگر آماده شدن احتمالی روسیه برای حمله‌ای شیمیایی علیه این کشور است.

شورای امنیت سازمان ملل قرار است در نشست روز جمعه خود به ادعای روسیه درباره برنامه‌های سلاح‌های بیولوژیک مورد حمایت آمریکا و ناتو در اوکراین بپردازد.

با ادامه بمباران شهر ماریوپل اوکراین از سوی روسیه، ۴۳۰ هزار نفر ساکنان این شهر با بحران غذا و سوخت مواجه شده‌ و دسترسی آنها به گرمایش و تلفن از بین رفته است.

طبق اعلام دفتر حقوق بشر سازمان ملل بر اساس آخرین آمار تایید شده، از آغاز حمله روسیه به اوکراین ۵۴۹ غیرنظامی کشته و ۹۵۷ غیرنظامی زخمی شده‌اند.

در همین حال، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در بیانه‌ای اعلام کرد همه تماس‌های اوکراین با نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل قطع شده است.

آژانس خاطرنشان کرد که در چنین وضعیتی امکان دریافت آخرین اطلاعات از وضعیت این نیروگاه وجود ندارد.

از سوی دیگر، پارلمان اوکراین در وب‌سایت خود اعلام کرد که نیروهای روسی مرکز تحقیقات ملی انستیتوی فیزیک و فناوری خارکف را که دارای راکتور هسته‌ای آزمایشی است مورد هدف حملات خود قرار دادند و درگیری در نزدیکی این موسسه ادامه دارد.

طبق اعلام پارلمان اوکراین، در پی حمله نیروهای روسی به مرکز فیزیک و فناوری خارکف، یک ساختمان در نزدیکی این موسسه دچار آتش‌سوزی شد.

در همین حال، بوریس‌ جانسون، نخست‌وزیر بریتانیا، در گفت‌وگو با اسکای نیوز درباره احتمال استفاده روسیه از تسلیحات شیمیایی در جنگ اوکراین ابراز نگرانی کرد.

جانسون گفت که پوتین مسئول یک «دولت متوحش» است که ممکن است پس از اینکه پیشروی نیرو‌هایش با مقاومت اوکراین مواجه شد، به استفاده از سلاح شیمیایی روی بیاورد.

نخست‌وزیر بریتانیا گفت ممکن است روسیه در حال ساختن یک «داستان دروغین» باشد تا استفاده از سلاح شیمیایی را انکار کرده و غرب را متهم کند.

پیش‌تر وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرده بود که روسیه به‌دلیل مقاومت شدید اوکراین، نیروهای خود را برای محاصره شهرهای کلیدی اعزام می‌کند.

در همین حال، سازمان بهداشت جهانی از اوکراین خواسته است با توجه به خطر حمله روسیه، پاتوژن‌های پرخطر موجود در آزمایشگاه‌های این کشور را معدوم کند تا در صورت حمله احتمالی از شیوع بیماری‌های پرخطر در این کشور جلوگیری شود.

پوتین روز پنجشنبه ۱۹ اسفند در نشست ویدیویی با اعضای هیات دولتش گفت که روسیه مشکلات ناشی از تحریم‌ها را «با آرامش» حل خواهد کرد.

او افزایش قیمت انرژی در غرب را «نتیجه محاسبات اشتباه خود آنها» دانست و با اشاره به اینکه «ما در حال انجام تعهدات خود هستیم» گفت: «همه چیز بسیار عجیب به نظر می رسد.»

پوتین همچنین با اشاره به اینکه آمریکا در تلاش است تا با ایران و ونزوئلا «که خود قبلا آنها را تحریم کرده» قرارداد ببندد گفت: «حاضرند با ایران صلح کنند و فورا تمام اسناد را امضا کنند.»

آمریکا اخیرا مذاکراتی را با ونزوئلا آغاز کرد و با اینکه ابتدا گزارش‌هایی درباره عدم پیشرفت جدی در این مذاکرات مطرح شد، اما ونزوئلا در روزهای بعد دو شهروند آمریکایی زندانی در این کشور را آزاد کرد.

هفته‌های گذشته نیز برخی تحلیلگران بازار انرژی نسبت به افزایش ورود نفت ایران به بازار پس از توافق احتمالی هسته‌ای ابراز خوش‌بینی کرده بودند.

اما در اقدامی غیرمنتظره روز شنبه سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، شرط و شروط جدیدی برای احیای برجام گذاشت و خواسته‌های مطرح شده از سوی او در روزهای بعد به شکل گسترده‌تری از سوی میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در مذاکرات وین، مطرح شد.

لوان جاگاریان، سفیر روسیه در تهران، نیز هشدار داد: «می‌خواهیم برجام به نتیجه برسد اما منافع خودمان هم برایمان مهم است.»

ولادیمیر پوتین همچنین در اظهارات روز پنجشنبه‌اش بارها از «جنگ اقتصادی» غرب و «کشورهای غیردوست» علیه روسیه سخن گفت، اما در عین حال کوشید تاثیر تحریم‌ها را بسیار اندک جلوه دهد.

آمریکا، اروپا و شمار دیگری از کشورها پس از حمله روسیه به اوکراین تحریم‌های گسترده‌ای علیه مسکو وضع کرده‌اند و روز سه‌شنبه نیز آمریکا واردات نفت و گاز از روسیه را ممنوع اعلام کرد.

بریتانیا نیز اعلام کرد واردات نفت از روسیه را تا پایان سال جاری به طور کامل متوقف می‌کند.

از سوی دیگر روسیه نیز روز پنجشنبه در اقدامی مقابله‌جویانه اعلام کرد صدور برخی محصولات از این کشور، از جمله اقلام مخابراتی، پزشکی، کشاورزی و جنگل‌داری، الکتریکی و خودرو، تا پایان سال جاری میلادی ممنوع است.

وزارت اقتصاد روسیه دلیل این اقدام را «پاسخ منطقی» به تحریم‌کنندگان علیه این کشور و همچنین اطمینان از عدم وقفه در فعالیت بخش‌های کلیدی اقتصادی در روسیه ذکر کرده است.

اوکراین سال‌‌هاست برای عضویت در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، فشار آورده است، اما هنوز اجازه عضویت نگرفته است. یکی از دلایلی که پوتین برای حمله به اوکراین ذکر کرده، گسترش نفوذ ناتو به سوی شرق است.

با وجود اینکه اوکراین عضو ناتو نیست، سایر کشورهای عضو برای کمک به اوکراین در جنگ با روسیه تسلیحات و تدارکات ارسال کرده‌اند.

اما ناتو اعلام کرد هرگونه مداخله زمینی و هوایی در جنگ روسیه علیه اوکراین را رد می‌کند.

چرا ناتو از ایجاد منطقه پرواز ممنوع در اوکراین سر باز می‌زند؟

ناتو هم‌اکنون از ایجاد منطقه پرواز ممنوع امتناع می‌ورزد و برخی رهبران کشورهای عضو نیز اعلام کرده‌اند که مایل به ایجاد این منطقه نیستند، زیرا نگرانند این اقدام باعث تشدید تنش‌ها با روسیه شود.

ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو پس از نشست وزرای خارجه کشورهای عضو گفت ایجاد منطقه پرواز ممنوع مستلزم این خواهد بود که از جنگنده‌های ناتو برای مقابله با هواپیماهای روسیه استفاده شود.

او افزود این اقدام باعث ایجاد یک جنگ تمام عیار در اروپا می‌شود که کشورهای بسیاری را درگیر می‌کند و تلفات انسانی بیشتری به بار خواهد آورد.

ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین در ویدئویی که در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد از این تصمیم انتقاد کرد و نشست ناتو را «ضعیف» و «ناکارآمد» خواند. او گفت خودداری ناتو از چنین اقدامی به روسیه برای ادامه تهاجم به اوکراین «چراغ سبز» نشان می‌دهد.

ناتو چیست؟

ناتو پس از جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۹ با عضویت آمریکا، کانادا و ۱۰ کشور اروپایی تشکیل شد.

توافق ناتو دارای ۱۴ ماده است که همه اعضا باید به آن پایبند باشند. یکی از مهمترین مواد این معاهده ماده ۵ است که بر اساس آن حمله به یک کشور عضو، حمله به همه آنها تلقی می‌شود.

این ماده اروپای غربی را در مقابل اتحاد جماهیر شوروی که در حال گسترش سلطه و نفوذ خود بر اروپای مرکزی و شرقی بود، تحت حمایت آمریکا قرار می‌داد.

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در اوایل دهه ۹۰ میلادی، این اتحاد نقش گسترده‌تری بر عهده گرفت. نیروهای ناتو - متشکل از نیروهای داوطلب کشورهای عضو - در دهه ۹۰ میلادی به عنوان نیروهای حافظ صلح در بوسنی عمل کردند. این نیروها همچنین در سال ۱۹۹۹ برای دفاع از کوزوو، صربستان (جایی‌که ناتو همچنان در آن نیرو دارد) را بمباران کردند.

چه کشورهایی عضو ناتو هستند؟

علاوه بر آمریکا و کانادا، ۱۰ کشور بلژیک، دانمارک، فرانسه، ایسلند، ایتالیا، لوکزامبورگ، هلند، نروژ، پرتغال و بریتانیا در سال ۱۹۴۹ به ناتو پیوستند.

از آن زمان، ۱۸ قدرت اروپایی دیگر نیز به ناتو پیوستند: آلبانی، بلغارستان، کرواسی، جمهوری چک، استونی، آلمان، یونان، مجارستان، لتونی، لیتوانی، مونته نگرو، مقدونیه شمالی، لهستان، ترکیه، رومانی، اسلواکی، اسلوونی و اسپانیا.

سایر کشورهای اروپایی، از جمله سوئد و فنلاند، در طی سال‌ها از پیوستن به ناتو خودداری کرده‌اند.

منطقه پرواز ممنوع چیست؟

منطقه پرواز ممنوع تردد هواپیماها در مناطق خاصی را ممنوع می‌کند. اوکراین خواستار ایجاد منطقه پرواز ممنوع شده که این کار در عمل، مانع بمباران هوایی روسیه می‌شود.

مناطق پرواز ممنوع بر فراز ساختمان‌های دولتی یا اماکن عمومی برای دلایل امنیتی ایجاد می‌شوند. مثلا در آمریکا، پرواز هواپیماها بر فراز کاخ سفید، مرکز خرید ملی (نشنال مال) و اقامتگاه معاون رئیس جمهور در واشنگتن ممنوع است. اینگونه مناطق پرواز ممنوع بحث‌برانگیز نیستند.

اما مناطق پرواز ممنوع زمانی مناقشه‌برانگیز می‌شوند که از آنها برای جلوگیری از پرواز هواپیماهای نظامی در عملیات نظامی استفاده شود؛ مانند آنچه در عراق رخ داد.

ولادیمیر پوتین رییس‌جمهوری روسیه اعلام کرده مسکو هرگونه تلاش غرب برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز اوکراین را «مشارکت در درگیری مسلحانه» علیه روسیه تلقی خواهد کرد.

دیدار سرگئی لاوروف و دیمیترو کولِبا، وزیران خارجه روسیه و اوکراین، روز پنجشنبه ۱۹ اسفند در ترکیه و به میزبانی وزیر خارجه این کشور برگزار شد.

وزیر خارجه اوکراین پس از این نشست گفت مطمئن شده لاوروف هیچ تضمینی در مورد توقف آتش‌باری برای خروج غیرنظامیان از شهرها، از جمله ماریوپل، نمی‌دهد.

وزیر خارجه روسیه نیز در سخنان خود پس از این نشست هیچ نشانه‌ای مبنی بر تغییر رویکرد این کشور درباره تهاجم به اوکراین نشان نداد و خواسته‌های مسکو درباره خلع سلاح اوکراین و پذیرش بی‌طرفی را تکرار کرد.

لاوروف همچنین غرب را متهم کرد که با ارسال سلاح به اوکراین این منازعه را تشدید می‌کند.

با این حال وزیر خارجه اوکراین گفت فهرست خواسته‌های لاوروف به معنای تسلیم اوکراین بود و روسیه تسلیم اوکراین را نخواهد دید.

از سوی دیگر سرگئی لاوروف گفت بمباران بیمارستان کودکان در اوکراین پس از آن رخ داد که نیروهای اوکراینی ساختمان را تصرف کردند و مدت‌ها بود هیچ بیماری در آنجا نبود.

اندکی بعد ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، سخنان لاوروف را «دروغ» خواند و گفت در بمباران این بیمارستان سه نفر، از جمله یک کودک کشته شدند.

بمباران یک زایشگاه و بیمارستان کودکان در شهر ماریوپل روز چهارشنبه روی داد و با محکومیت گسترده جهانی، از جمله دبیرکل سازمان ملل، روبه‌رو شد.

صبح پنجشنبه سخنگوی وزارت خارجه روسیه خبرهای مربوط به دست داشتن این کشور در بمباران این بیمارستان را «تروریسم اطلاع‌رسانی» خوانده بود اما سخنگوی کرملین گفته بود در این باره از نیروهای روس اعزامی به اوکراین درخواست اطلاعات خواهد شد.

روز پنجشنبه همچنین بریتانیا هفت تن از ثروتمندان نزدیک به پوتین، از جمله رومن آبراموویچ، را به فهرست تحریم‌های خود افزود.

آبراموویچ، میلیاردر روس- اسرائیلی و مالک باشگاه چلسی، پیشتر اعلام کرده بود که مدیریت این باشگاه را به متولیان بنیاد خیریه چلسی واگذار می‌کند.

در تحولی دیگر، روز پنجشنبه مقام‌های اوکراین خبر دادند که تلاشی جدید برای ایجاد گذرگاه‌های امن و خروج غیرنظامیان از هفت شهر، از جمله ماریوپل، آغاز شده است.

به گفته ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، روز چهارشنبه دست‌کم ۳۵ هزار شهروند غیرنظامی از شهرهای محاصره شده این کشور خارج شدند.