مقامهای اوکراین از نخستین حملات هوایی روسیه به دو شهر غربی لوتسک و ایوانوفرانکیفسک و شهر شرقی دنیپرو خبر دادهاند. همزمان، گزارشهایی درباره آمادگی روسیه برای حمله به کییف منتشر شده است.
در شانزدهمین روز حمله روسیه به اوکراین، روز جمعه ۲۰ اسفند گزارش شد که حملات متعدد هوایی علیه شهرهای دنیپرو، لوتسک و ایوانوفرانکیفسک چند کشته برجای گذاشت که دستکم دو نفر از آنها در لوتسک بودند.
در همین حال گزارشهایی درباره برنامهریزی دوباره روسیه برای تصرف کییف منتشر شده و برخی رسانهها با اشاره به تصاویر ماهوارهای جدید گزارش دادهاند واحدهای کاروان بزرگ نظامی روسیه به فاصلهای بین ۱۴ تا ۴۰ کیلومتری کییف رسیدهاند.
به گفته وزارت دفاع بریتانیا، روسیه در حال بازآرایی و تغییر وضعیت نیروهایش برای اقدام تهاجمی جدید در روزهای آینده، و احتمالا عملیاتی علیه کییف، است.
وزارت دفاع بریتانیا در عین حال یادآور شده است که محدودیت پیشروی نیروهای روسیه به دلیل مشکلات لجستیکی همچنان برقرار است.
پیشتر ویتالی کلیچکو، شهردار کییف، گفته بود حدود نیمی از ساکنان، پایتخت را ترک کردهاند و تمامی ساختمانها و مراکز کاملا حفاظت میشوند.
از سوی دیگر معاون نخست وزیر اوکراین روز جمعه بار دیگر ابراز امیدواری کرد گذرگاه امن برای دسترسی به غیرنظامیان گیرافتاده در شهر ماریوپل امکان برقراری بیابد.
تلاشهای قبلی برای خارج کردن غیرنظامیان از این شهر و ارسال کمک برای محاصره شدگان در آن بینتیجه مانده بود.
با این حال روز پنجشنبه گذرگاههای امن برای خروج غیرنظامیان از چند شهر اوکراین برقرار شد و به گفته ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری این کشور، حدود ۴۰ هزار نفر از این شهرها تخلیه شدند.
به گفته او، در مجموع حدود یکصد هزار نفر طی چند روز گذشته توانستهاند از شهرهای اوکراین خارج شوند اما شهر بندری ماریوپل و شهر وولنوواخا همچنان در محاصره هستند.
از سوی دیگر ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین، روز جمعه گفت اتهامزنی روسیه مبنی بر اینکه اوکراین در تدارک حمله شیمیایی است نشانگر آماده شدن احتمالی روسیه برای حملهای شیمیایی علیه این کشور است.
شورای امنیت سازمان ملل قرار است در نشست روز جمعه خود به ادعای روسیه درباره برنامههای سلاحهای بیولوژیک مورد حمایت آمریکا و ناتو در اوکراین بپردازد.
اوکراین سالهاست برای عضویت در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، فشار آورده است، اما هنوز اجازه عضویت نگرفته است. یکی از دلایلی که پوتین برای حمله به اوکراین ذکر کرده، گسترش نفوذ ناتو به سوی شرق است.
با وجود اینکه اوکراین عضو ناتو نیست، سایر کشورهای عضو برای کمک به اوکراین در جنگ با روسیه تسلیحات و تدارکات ارسال کردهاند.
اما ناتو اعلام کرد هرگونه مداخله زمینی و هوایی در جنگ روسیه علیه اوکراین را رد میکند.
چرا ناتو از ایجاد منطقه پرواز ممنوع در اوکراین سر باز میزند؟
ناتو هماکنون از ایجاد منطقه پرواز ممنوع امتناع میورزد و برخی رهبران کشورهای عضو نیز اعلام کردهاند که مایل به ایجاد این منطقه نیستند، زیرا نگرانند این اقدام باعث تشدید تنشها با روسیه شود.
ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو پس از نشست وزرای خارجه کشورهای عضو گفت ایجاد منطقه پرواز ممنوع مستلزم این خواهد بود که از جنگندههای ناتو برای مقابله با هواپیماهای روسیه استفاده شود.
او افزود این اقدام باعث ایجاد یک جنگ تمام عیار در اروپا میشود که کشورهای بسیاری را درگیر میکند و تلفات انسانی بیشتری به بار خواهد آورد.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین در ویدئویی که در شبکههای اجتماعی به اشتراک گذاشته شد از این تصمیم انتقاد کرد و نشست ناتو را «ضعیف» و «ناکارآمد» خواند. او گفت خودداری ناتو از چنین اقدامی به روسیه برای ادامه تهاجم به اوکراین «چراغ سبز» نشان میدهد.
ناتو چیست؟
ناتو پس از جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۹ با عضویت آمریکا، کانادا و ۱۰ کشور اروپایی تشکیل شد.
توافق ناتو دارای ۱۴ ماده است که همه اعضا باید به آن پایبند باشند. یکی از مهمترین مواد این معاهده ماده ۵ است که بر اساس آن حمله به یک کشور عضو، حمله به همه آنها تلقی میشود.
این ماده اروپای غربی را در مقابل اتحاد جماهیر شوروی که در حال گسترش سلطه و نفوذ خود بر اروپای مرکزی و شرقی بود، تحت حمایت آمریکا قرار میداد.
پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در اوایل دهه ۹۰ میلادی، این اتحاد نقش گستردهتری بر عهده گرفت. نیروهای ناتو - متشکل از نیروهای داوطلب کشورهای عضو - در دهه ۹۰ میلادی به عنوان نیروهای حافظ صلح در بوسنی عمل کردند. این نیروها همچنین در سال ۱۹۹۹ برای دفاع از کوزوو، صربستان (جاییکه ناتو همچنان در آن نیرو دارد) را بمباران کردند.
چه کشورهایی عضو ناتو هستند؟
علاوه بر آمریکا و کانادا، ۱۰ کشور بلژیک، دانمارک، فرانسه، ایسلند، ایتالیا، لوکزامبورگ، هلند، نروژ، پرتغال و بریتانیا در سال ۱۹۴۹ به ناتو پیوستند.
از آن زمان، ۱۸ قدرت اروپایی دیگر نیز به ناتو پیوستند: آلبانی، بلغارستان، کرواسی، جمهوری چک، استونی، آلمان، یونان، مجارستان، لتونی، لیتوانی، مونته نگرو، مقدونیه شمالی، لهستان، ترکیه، رومانی، اسلواکی، اسلوونی و اسپانیا.
سایر کشورهای اروپایی، از جمله سوئد و فنلاند، در طی سالها از پیوستن به ناتو خودداری کردهاند.
منطقه پرواز ممنوع چیست؟
منطقه پرواز ممنوع تردد هواپیماها در مناطق خاصی را ممنوع میکند. اوکراین خواستار ایجاد منطقه پرواز ممنوع شده که این کار در عمل، مانع بمباران هوایی روسیه میشود.
مناطق پرواز ممنوع بر فراز ساختمانهای دولتی یا اماکن عمومی برای دلایل امنیتی ایجاد میشوند. مثلا در آمریکا، پرواز هواپیماها بر فراز کاخ سفید، مرکز خرید ملی (نشنال مال) و اقامتگاه معاون رئیس جمهور در واشنگتن ممنوع است. اینگونه مناطق پرواز ممنوع بحثبرانگیز نیستند.
اما مناطق پرواز ممنوع زمانی مناقشهبرانگیز میشوند که از آنها برای جلوگیری از پرواز هواپیماهای نظامی در عملیات نظامی استفاده شود؛ مانند آنچه در عراق رخ داد.
ولادیمیر پوتین رییسجمهوری روسیه اعلام کرده مسکو هرگونه تلاش غرب برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر فراز اوکراین را «مشارکت در درگیری مسلحانه» علیه روسیه تلقی خواهد کرد.