به گفته مقامهای اوکراینی، بزرگترین هواپیمای جهان، آنتونوف ایان-۲۲۵، در جریان حملات نیروهای روسیه به اوکراین منهدم شده است شرکت آنتونوف اعلام کرده تا زمان بازرسی کارشناسان، نمیتواند وضعیت فنی این هواپیما را تایید کند
این هواپیما که «مریا» نام دارد تا به امروز، سنگینترین هواپیمای ساخته شده باقی مانده که میتواند تا ۲۵۰ تن محموله را حمل کند. تنها یک فروند از این هواپیما توسط شرکت آنتونوف ساخته شده است. این هواپیما برای اولینبار در سال ۱۹۸۸ پرواز کرد.
در پی ادامه حمله روسیه به اوکراین، شورای امنیت با رایگیری به شیوهای که در آن حق وتو وجود ندارد به برگزاری نشست ویژه اضطراری مجمع عمومی سازمان ملل درباره تجاوز روسیه به خاک اوکراین رای داد و قرار است این جلسه اضطراری روز دوشنبه برگزار شود.
اعضای شورای امنیت سازمان ملل، روز یکشنبه هشتم آبانماه در چهارمین نشست اضطراری خود طی هفته گذشته با یازده رای موافق با تشکیل نشست اضطراری و ویژه درباره حمله روسیه به اوکراین در مجمع عمومی موافقت کردند.
رایگیری روز یکشنبه شورای امنیت به شیوهای برگزار شد که روسیه امکان استفاده از حق وتو را نداشت. بنابر مقررات سازمان ملل، تصویب مسائل با ماهیت نظامنامهای در رایگیریهای شورای امنیت فقط به رای موافق ۹ عضو از ۱۵ عضو این شورا، فارغ از عضویت دائم یا غیر دائم آنها، نیاز دارد.
قطعنامه تشکیل جلسه اضطراری مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز با همین شیوه و در حالی تصویب شد که روسیه رای منفی و چین، هند و امارات متحده عربی به آن رای ممتنع دادند اما یازده عضو شورای امنیت به آن رای موافق دادند.
این اقدام جدیدترین دیپلماسی در سازمان ملل متحد است که تا بهدنبال وتوی قطعنامه پیشنهادی قبلی از سوی روسیه، تجاوز نیروهای روسی به خاک اوکراین در مجمع عمومی سازمان ملل پیگیری شود که در آن هیچ کشوری حق وتو ندارد.
لیندا توماس گرینفیلد، نماینده دائم آمریکا در سازمان ملل گفت: «روسیه نمیتواند صدای ما، مردم اوکراین و منشور سازمان ملل را وتو کند.»
در مقابل واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه در سازمان ملل، درباره آرای شورای امنیت در نشستهای جمعه و یکشنبه گفت: «هرگونه تلاش برای دور زدن موضع روسیه و نادیده گرفتن آن، اساس منشور سازمان ملل را تضعیف میکند.»
نشست ویژه اضطراری مجمع عمومی برای بررسی حمله روسیه به اوکراین درحالی روز دوشنبه برگزار میشود که قطعنامههای مجمع عمومی غیر الزامآور هستند اما وزن سیاسی دارند.
ایالات متحده و متحدانش نشست اضطراری مجمع عمومی سازمان ملل را فرصتی برای نشان دادن انزوای روسیه بهدلیل تهاجم به اوکراین میدانند.
باربارا وودوارد، سفیر بریتانیا در سازمان ملل، گفت: «اعضای شورای امنیت ناتوانی دیپلماتیک روسیه را آشکار کردهاند و این کشور دوباره منزوی شده است.»
علاوه بر تلاش دیپلماتیک مقامهای غربی در سازمان ملل، مقامهای اتحادیه اروپا روز یکشنبه موافقت کردند که حریم هوایی خود را به روی خطوط هوایی روسیه ببندند و صدها میلیون یورو را برای خرید تسلیحات برای اوکراین هزینه کنند.
اتحادیه اروپا همچنین اعلام کرد که رسانههای دولتی روسی نیز حق فعالیت در حوزه کشورهای عضو این اتحادیه را نخواهند داشت.
نخستین کمک نظامی اتحادیه اروپا به اوکراین نشان میدهد که حمله روسیه به اوکراین، سبب شده تا سیاست امنیتی و دفاعی اروپا پس از جنگ جهانی دوم به گونهای تغییر کند که تا چند هفته پیش غیرقابل تصور بود.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، اقدامات این اتحادیه را «لحظهای تعیینکننده برای تاریخ اروپا» توصیف کرد و گفت که ۲۷ وزیر خارجه اتحادیه اروپا به حمایت بیسابقه از اوکراین چراغ سبز نشان دادند و این اقدامات ظرف چند ساعت اجرایی خواهد شد.
بورل افزود که اتحادیه اروپا نگران است بحران ناشی از حمله روسیه به اوکراین به کشورهای همسایه از جمله مولداوی، گرجستان و بالکان غربی سرایت کند.
بورل گفت اتحادیه اروپا قصد دارد ۴۵۰ میلیون یورو از بودجه این اتحادیه را برای تامین تسلیحات از جمله جنگنده جنگی برای اوکراین و ۵۰ میلیون یورو نیز برای تهیه و ارسال اقلامی مانند تجهیزات پزشکی به اوکراین هزینه کند.
به گفته مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، لهستان موافقت کرده است که بهعنوان مرکز توزیع و ارسال تسلیحات و تجهیزات به اوکراین عمل کند.
در همین خصوص، وزیران دفاع کشورهای عضو اتحادیه اروپا روز دوشنبه درباره چگونگی تبدیل بودجه این اتحادیه به تجهیزات نظامی و اطمینان از رسیدن آن به نیروهای اوکراینی گفتوگو خواهند کرد.
این در حالی است که در اوکراین تحولات سریع در جریان است و تصاویر ماهوارهای شرکت مکسار نشان میدهد که یک کاروان نظامی روسیه بهطول بیش از ۳ مایل در جادهای به سمت کییف، پایتخت اوکراین، در حرکت است.
بر اساس این تصاویر، کاروان نیروهای روسی روز یکشنبه در حدود ۶۰ کیلومتری شمال غربی کییف حضور داشت.
در همین حال وزارت کشور اوکراین در بیانیهای اعلام کرد که ۳۵۲ غیرنظامی اوکراینی از جمله ۱۴ کودک، در جریان حمله روسیه کشته شدند و بیش از یک هزار و ۶۰۰ نفر زخمی شدند.
از سوی دیگر الکساندر سوییدلو، شهردار شهر بردیانسک در جنوب اوکراین که دارای یک پایگاه دریایی کوچک است و حدود ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است با انتشار پیامی در صفحه فیسبوک خود برای ساکنان این شهر، اعلام کرد که نیروهای روسی وارد این شهر شده و کنترل آن را بهدست گرفتند.
در حالی که با آغاز حمله روسیه هزاران اوکراینی به کشورهای همسایه گریختند، خبرگزاری آسویشیتدپرس گزارش داد که حالا و با گذشت چند روز از جنگ، شماری از زنان و مردان اوکراینی، از سراسر اروپا در حال بازگشت به اوکراین هستند تا در دفاع از سرزمین خود در برابر حمله روسیه بجنگند.
بنا بر آخرین اعلام گارد مرزی لهستان حدود ۲۲ هزار اوکراینی از روز پنجشنبه، ۵ اسفند، از مرز این کشور وارد خاک اوکراین شدهاند.
در همین حال نیویورکتایمز نیز گزارش داد که حتی در کوچکترین روستاها و شهرهای اوکراین که تاکنون تحت تاثیر جنگ نبودهاند، شهروندان با ایجاد پستهای بازرسی و استحکامات، برای مبارزه با نیروهای روسیه آماده میشوند.
روز یکشنبه هشتم اسفند، صفی از اوکراینیها در ایست بازرسی مدیکا در جنوب شرق لهستان، برای بازگشت به کشورشان تشکیل شده بود.
یکی از مردان در صف به آسوشیتدپرس گفت: «باید از سرزمینمان دفاع کنیم، اگر ما دفاع نکنیم، چه کسی خواهد کرد؟»
یکی دیگر گفت که نمیتوانسته تاب بیاورد که روسیه استقلال، شهر و شهروندان اوکراین را نابود کند و کودکان و سالمندان این کشور را بکشد.
یک زن اوکراینی به نام لسا، ۳۶ ساله و اهل لویو که همراه برادرش در حال بازگشت به اوکراین بود، پیش از ورود به ایست بازرسی به آسوشیتدپرس گفت که میترسد، اما مادر است و میخواهد کنار فرزندانش باشد، پس باید برود.
آلینا، مادر دیگری که میرفت که کودکانش را از اوکراین خارج کند نیز به این خبرگزاری گفت که اوکراینیها باید فرزندانشان را از اوکراین بیرون ببرند تا مردان مجال جنگیدن داشته باشند.
اتوبوسی آن سوی مرز و در خاک اوکراین، منتظر این افراد است تا آنها را از آنجا به مسیر بعدیشان منتقل کند.
دولت جمهوری چک، که از جنوبغرب با لهستان مرز مشترک دارد، اعلام کرد که از خانوادههای اوکراینی ساکن این کشور که مردهای خانوادهشان تصمیم بگیرند برای دفاع از سرزمینشان به اوکراین بازگردند، حمایت میکند.
حدود ۲۰۰ هزار کارگر اوکراینی در جمهوری چک زندگی میکنند که اکثر آنان مرد هستند.
در همین حال ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهور اوکراین خود در کییف، پایتخت، مانده است تا روحیه جنگجویان اوکراینی را تقویت کند.
زلنسکی خروج مردان ۱۸ تا ۶۰ ساله از اوکراین را ممنوع کرده است و همزمان دولت اوکراین در دعوت از داوطلبان خارجی برای جنگ در دفاع از اوکراین فراخوان داده است.
رییس جمهور اوکراین گفت که در حال ایجاد یک هنگ خارجی بینالمللی برای داوطلبان خارج از کشوریم.
دیمترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین، نیز در توییتی نوشت: از خارجیهایی که مایل به دفاع از اوکراین و نظم جهانی به عنوان بخشی از لژیون بینالمللی دفاع از اوکراین هستند، دعوت میکنم با نمایندگیهای دیپلماتیک اوکراین در کشورهای خود تماس بگیرید.
وزیر خارجه اوکراین افزود: «ما با هم هیتلر را شکست دادیم و پوتین را نیز شکست خواهیم داد.»
بنا بر گزارش رسانهها، سفارت اوکراین در اسرائیل در فراخوانی اعلام کرده است که هر کس مایل است میتواند به ارتش اوکراین بپیوندد و مقابل روسیه بجنگد. این فراخوان پس از مدتی از صفحه فیسبوک سفارت اوکراین حذف شد.
رهبران اسرائیل در مواضع خود درباره حمله روسیه به اوکراین احتیاط به خرج دادهاند.
صدها هزار نفر با پیشینه روس و اوکراینی و یا هر دو، در اسرائیل زندگی میکنند و اسرائیل در پی روابط خوب با هر دو کشور است.
بنابر آمار آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد، از زمان حمله روسیه به اوکراین تا یکشنبه هشتم اسفند، دستکم ۳۶۸ هزار نفر از اوکراین به لهستان و دیگر کشورهای همسایه پناهنده شدهاند.
گارد مرزی لهستان شمار افراد وارد شده به این کشور از پنجشنبه ۵ اسفند ماه تاکنون را ۱۵۶ هزار تن عنوان کرد و گفت ۲۲ هزار نفر هم «در جهت معکوس» به اوکراین بازگشتهاند.
اتحادیه اروپا در تازهترین حلقه از زنجیره تحریمهای خود علیه روسیه، اعلام کرد که حریم هوایی کشورهای عضو این اتحادیه به روی همه هواپیماهای روسی بسته خواهد شد و رسانههای دولتی روسی هم حق فعالیت در این کشورها را نخواهند داشت.
اورزولا فن در لاین، رییس کمیسیون اروپا، روز یکشنبه هشتم اسفندماه با اعلام این تحریمها از تصمیم اروپا به تامین مالی برای خرید و تحویل تسلیحات و سایر تجهیزات نظامی به اوکراین خبر داد.
یک منبع کمیسیون اروپایی به رویترز گفت این کمیسیون قصد دارد ۴۵۰ میلیون یورو از بودجه اتحادیه اروپا را برای تسلیحات و ۵۰ میلیون یورو دیگر را برای اقلامی مانند تجهیزات پزشکی هزینه کند.
فن در لاین در اظهاراتش گفت: «ما یک بار دیگر تحریمهای خود را علیه کرملین و همدستش بلاروس تقویت میکنیم. حریم هوایی اتحادیه اروپا را برای روسها میبندیم و نمیگذاریم شبکههای راشا تودی، اسپوتنیک و همچنین شرکتهای تابعه آنها دروغهای خود را برای توجیه جنگ پوتین و تفرقهافکنی منتشر کنند.»
روسیه اقدامات خود در اوکراین را «عملیات ویژه» میخواند و میگوید برای اشغال سرزمینی طراحی نشده است، بلکه برای از بین بردن تواناییهای نظامی همسایه جنوبیاش و از بین بردن آنچه که «ملیگرایان خطرناک» توصیف میکند، طراحی شده است.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در بیانیهای با اشاره به حمایت تسلیحاتی اروپا از اوکراین، گفت: «یک تابو دیگر سقوط کرد، تابویی که اتحادیه اروپا در جنگ سلاح ارائه نمیکرد.»
او گفت: «مهم است بر این مساله تاکید کنیم که نیروهای هستهای روسیه در حالت آماده باش قرار گرفتهاند.»
ولادیمر پوتین، رییسجمهوری روسیه، روز یکشنبه هشتم اسفندماه، در نشستی با مقامهای ارشد خود به وزیر دفاع و رییس ستاد کل ارتش روسیه دستور داد تا نیروهای هستهای این کشور را در «وضعیت ویژه ماموریت رزمی» قرار دهند.
پوتین در اظهارات تلویزیونی خود علاوه بر اظهارات مقامات کشورهای عضو ناتو، به تحریمهای مالی سخت علیه خودش و کشورش اشاره کرد و گفت: «کشورهای غربی نه تنها اقدامات غیر دوستانه علیه کشور ما در حوزه اقتصادی انجام میدهند، بلکه مقامهای ارشد کشورهای عضو ناتو در مورد روسیه اظهارات تهاجمی انجام دادهاند.»
دستور پوتین برای وضعیت آمادهباش تسلیحات هستهای، این نگرانی را ایجاد کرده است که بحران فعلی ممکن است چه با برنامهریزی یا چه با محاسبات اشتباه، به جنگ هستهای تبدیل شود و مقامهای ارشد کشورهای غربی ضمن محکوم کردن این دستور، آن را بسیار خطرناک و غیرقابل قبول آن خواندند.
ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، در مصاحبه با شبکه سیانان دستور پوتین برای آمادهباش نیروهای هستهای روسیه را خطرناک دانست و گفت: «این دستور نشان میدهد که وضعیت چقدر جدی است و چرا ما واقعا باید کنار هم باشیم.»
دبیرکل ناتو افزود این اقدام پوتین «لفاظیهای تهاجمی او در چند هفته گذشته را تشدید میکند.»
در پنتاگون، یک مقام ارشد نظامی آمریکا که نخواست نامش فاش شود، دستور هستهای پوتین را تشدیدکننده بحران خواند و به خبرگزاری رویترز گفت: «او نیروهایی را وارد بازی میکند که اشتباه محاسباتی میتواند اوضاع را بسیار بسیار خطرناکتر کند.»
این مقام آمریکایی افزود که دستور پوتین برای آمادهباش نیروهای هستهای روسیه، تاثیری در تصمیم آمریکا برای ارائه کمکهای نظامی به اوکراین ندارد و این حمایتها همچنان ادامه خواهد داشت.
جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، در ادامه مصاحبهای درباره آمادهباش نیروهای هستهای روسیه، گفت که ایالات متحده تحریمهایی را که بخش انرژی روسیه را هدف قرار میدهد از روی میز حذف نکرده است. او تاکید کرد که آمریکا میخواهد هر گامی را برای «به حداکثر رساندن تاثیر پیامدهای تحریمها بر رهبر روسیه اتخاذ کند.»
او اظهارات پوتین درباره تهدید ناتو علیه روسیه را رد کرد و گفت پوتین در حال واکنش به یک تهدید خیالی است و روسیه نه تنها در معرض تهدید اوکراین قرار ندارد، بلکه در هیچ نقطهای از سوی ناتو مورد تهدید قرار نگرفته است.
این تحولات سریع در حالی رخ میدهد که نیروهای روسی به کییف، پایتخت اوکراین، نزدیکتر شدهاند و درگیریها خیابانی در خارکیف، دومین شهر بزرگ اوکراین، نیز در جریان است.
همچنین بنادر استراتژیک در جنوب اوکراین تحت فشار نیروهای متجاوز روسی قرار دارند. با این وجود بهنظر میرسد که تهاجم روسیه با مقاومت نیروهای اوکراینی، کندتر پیش میرود.
وزارت خارجه لبنان، در بیانیهای تجاوز نیروهای نظامی روسیه به خاک اوکراین را محکوم کرد و خواستار توقف فوری عملیات نظامی و عقب نشینی نیروهای روسی از اوکراین شد. این بیانیه باعث بروز اختلاف مواضع درباره بحران اوکراین شد.
حزب الله برای همراهی با موضع ایران و سوریه از بیانیه وزارت خارجه لبنان انتقاد کرد.
گروه حزب الله، وزیر خارجه لبنان را به ارائه توضیحات بیشتر درباره بیانیه فراخواند. حسن فضل الله نایب دبیرکل حزب الله لبنان، وزیر خارجه این کشور را به «ضعف» و «درگیر شدن» در یک نزاع بین المللی متهم کرد. فضل الله افزود بیانیه وزارت خارجه لبنان بیانگر موضع ملت و حاکمیت این کشور نیست.
این در حالی است که بسیاری از مردم لبنان، با حمله به مواضع فضل الله، از او خواستند به نام آنها اظهار نظر نکند چرا که به گفته آنها ، مردم لبنان حمله به غیرنظامیان را همچنانکه حزب الله انجام میدهد، تایید نمیکنند.
انتقاد حزب الله از موضع رسمی لبنان، موجی از خشم را میان مردم این کشور برانگیخته است. بسیاری از شهروندان، از حزب الله خواستند از درگیر شدن در جنگ روسیه علیه اوکراین همانطور که در سوریه، یمن، و عراق انجام داد و لبنان را درگیر مشکلات بزرگی با کشورهای عربی کرد، اجتناب کند.
یک منبع نزدیک به وزیر خارجه لبنان، در گفتوگو با ایران اینترنشنال تاکید کرد که موضع این وزارت درباره بحران اوکراین یک موضع اخلاقی است و حزب الله نباید آن را به شکاف سیاسی در لبنان تبدیل کند.
بنا بر اعلام وزارت خارجه لبنان، دو سفیر فرانسه و آلمان در بیروت، طی نشستی با وزیر خارجه لبنان، از بیانیه این کشور درباره اوکراین قدردانی کردند و خواستار ادامه این موضع شدند.
این در حالی است که سفارت روسیه در بیروت گفته از بیانیه وزارت خارجه لبنان درباره محکومیت دخالت نظامی روسیه در اوکراین اظهار شگفتی میکند.
روسیه پس از ورود نیروهایش به دومین شهر بزرگ اوکراین از اعزام هیات مذاکرهکننده خود به بلاروس خبر داد. کییف هم که در ابتدا پیشنهاد مذاکره در بلاروس را رد کرده بود، ساعاتی بعد گفت در مرز این کشور و اوکراین حاضر به مذاکره است.
بر اساس گزارشهای رسانهای، نیروهای روسیه روز یکشنبه هشتم اسفند وارد خارکف دومین شهر بزرگ اوکراین شده و درگیری خیابانی در این شهر به راه افتاد. وزارت دفاع روسیه هم اعلام کرده که نیروهای این کشور شهرهای خرسون و بردیانسک در جنوب اوکراین را محاصره کردهاند.
با این حال کمی بعد مقامهای محلی اوکراین اعلام کردند در کنترل کامل شهرند.
همزمان با گزارشها درباره خارکف، دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، خبر داد که هیاتی از مقامات روسیه از جمله از وزارتخانههای خارجه و دفاع وارد بلاروس شده و برای شروع مذاکرات با اوکراین در گومل آماده است.
دقایقی پس از سخنان کرملین، ولودیمیر زلنسکی، رییس جمهوری اوکراین بار دیگر پیشنهاد مذاکره در بلاروس را رد کرد و گفت که مینسک خود در حمله روسیه شریک است.
او تاکید کرد که ورشو، براتیسلاوا، بوداپست، استانبول، باکو را برای برگزاری مذاکرات به روسیه پیشنهاد کرده است. زلنسکی اما ساعاتی بعد و بعد از ظهر روز یکشنبه تایید کرد که هیات اعزامی این کشور با هیات روسیه در مرز اوکراین و بلاروس و بدون پیششرط دیدار خواهند کرد.
در پی اعلام این خبر، دیمیترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین گفت روسیه پس از شکستهای نظامی پیششرطهای خود برای گفتوگو را کنار گذاشت.
او افزود اقدام پوتین برای قرار دادن نیروهای هستهای در حالت آمادهباش، برای بالا برای فشار بر اوکراین در طول مذاکرات انجام شده است.
پیشتر، میخائیلو پودولیاک، مشاور رییس جمهور اوکراین به رویترز گفته بود این کشور تنها خواهان مذاکرات واقعی با روسیه بر سر حمله نظامی این کشور بدون اولتیماتوم است.
با این حال، الکساندر اوکاشنکو، رییس جمهوری بلاروس گفت اگر اوکراین نمیخواهد دولت خود را از دست بدهد، با روسیه مذاکره کند.
در پی پیشنهاد مسکو برای مذاکره بر سر اوکراین، لیز تراس، وزیر خارجه بریتانیا گفت اگر روسها درباره مذاکرات جدیاند، باید نیروهای خود را از اوکراین خارج کنند. آنها نمیتوانند با داشتن تفنگ روی سر اوکراینیها مذاکره کنند.
متحدان غربی اوکراین به عنوان بخشی از دور جدید تحریمها علیه روسیه متعهد شدند تا دسترسی تعداد مشخصی از بانکهای این کشور را از سیستم مالی سوئیفت حذف کنند.
در همین حال خبرنگاران از روسیه خبر دادند که کارتهای اعتباری برخی از مشتریان بانکهای روسی پس از قطع شدن سوئیفت مسدود شده و کار نمیکنند.
در ادامه برنامه کشورهای اروپایی برای تحریم هوایی روسیه آلمان و فنلاند نیز از تصمیم خود در این باره خبر دادند. پیش از این لتونی، استونی، لیتوانی، لهستان و جمهوری چک و بریتانیا از تصمیم برای بستن آسمان خود به روی هواپیماهای روسی خبر داده بودند.