در ادامه تنش بین روسیه و کشورهای غربی بر سر اوکراین، وزیر خارجه روسیه گفتوگو با همتای بریتانیاییاش را مانند «حرف زدن با یک ناشنوا» خواند؛ وزیر خارجه بریتانیا نیز گفت در این دیدار بر موضع کشورش ایستادگی کرده و نمیخواسته «خاموش» بماند.
دیدار سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، و همتای بریتانیایی او، لیز تراس، روز پنجشنبه در مسکو برگزار شد و دو طرف پس از آن در نشست خبری مشترک شرکت کردند.
وزیر خارجه بریتانیا در این نشست خبری گفت تحرکات نظامی روسیه قابل نادیده گرفتن نیست و درگیری بین روسیه و اوکراین فاجعه خواهد بود. او همچنین بر پیامدهای جدی چنین اقدامی تاکید کرد و گفت اگر این موضوعات مورد احترام قرار گیرد «باور دارم که در گفتوگوی امروز میتوانیم پیشرفت کنیم».
با این حال وزیر خارجه روسیه از اینکه دیپلماتهای بریتانیایی «بدون آمادگی» به این دیدار آمدند انتقاد کرد و گفتوگوها را مانند «حرف زدن با یک فرد ناشنوا که گوش میکند اما نمیشنود» توصیف کرد.
لیز تراس نیز در پاسخ گفت در این دیدار باید مواضع کشورش را روشن میکرده و نمیخواسته «خاموش» بماند.
در پایان این نشست خبری، لاوروف بلافاصله سالن را ترک کرد و تراس تنها روی صحنه ماند.
از سوی دیگر، اتحادیه اروپا روز پنجشنبه اعلام کرد که در پاسخ به نامههای جداگانهای که مسکو چندی پیش به صورت جداگانه به اعضای این اتحادیه فرستاده بود، پاسخ واحدی از سوی هر ۲۷ عضو داده است.
وزیر خارجه روسیه ساعاتی پیشتر هشدار داده بود پاسخ جمعی و واحد از اتحادیه اروپا میتواند به قطع فوری گفتوگوها منجر شود.
در ادامه تنش بین روسیه و غرب بر سر بحران اوکراین، رزمایش مشترک روسیه و بلاروس از روز پنجشنبه ۲۱ بهمن آغاز شد. کشورهای غربی این اقدام روسیه را تازهترین مرحله از تنشزایی در بحران اوکراین دانستهاند.
رزمایش مشترک روسیه و بلاروس به مدت ۱۰ روز ادامه خواهد داشت و به گفته ناتو، در دوران پس از جنگ سرد این بزرگترین اعزام نیروهای نظامی روسیه به بلاروس محسوب میشود.
هفته گذشته ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، گفته بود انتظار میرود روسیه ۳۰ هزار سرباز و نیروهای ویژه خود را برای حضور در این رزمایش به بلاروس اعزام کند.
دبیرکل ناتو روز پنجشنبه بعد از دیدار با بوریس جانسون، نخست وزیر بریتانیا در بروکسل گفت تعداد نیروهای روسیه در مرز اوکراین رو به افزایش و زمان هشدار برای حمله احتمالی مسکو در حال کاهش است.
جانسون هم با اشاره به تنش بین روسیه و اوکراین گفت: «این احتمالا خطرناکترین برهه در بزرگترین بحران امنیتی است که اروپا طی دههها با آن مواجه شده است.»
جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، شامگاه چهارشنبه ساعاتی پیش از آغاز این رزمایش گفت واشینگتن این اقدام روسیه را تشدیدکننده تنش میبیند.
تحرکات نظامی روسیه و گسیل یک صدهزار سرباز به مرزهای اوکراین به تنش میان مسکو و غرب دامن زده و رزمایش مشترک روسیه و بلاروس نیز تازهترین مرحله از این تنش خوانده شده است.
با این حال روسیه میگوید قصد تهاجم به اوکراین را ندارد اما غرب «باید نگرانیهای مسکو درباره توسعه ناتو در شرق اروپا» را درک کند.
الکساندر لوکاشنکو که از سال ۱۹۹۴ قدرت را در بلاروس در اختیار دارد متحد ولادیمیر پوتین محسوب میشود. به نوشته رویترز، حمایتهای روسیه از او در جریان اعتراضات ۱۰ ماهه بلاروس این اتحاد را پررنگتر کرد.
همزمان، اوکراین نیز از برگزاری رزمایشی در همین ۱۰ روز خبر داده است.
آلکسی رزنیکوف، وزیر دفاع اوکراین، گفت نیروهای مسلح این کشور از دهم تا بیستم فوریه رزمایشی برگزار میکنند و از سلاحهایی همچون پهپادهای رزمی و موشکهای ضدتانک استفاده خواهند کرد.
علاوه بر رزمایش مشترکی که در بلاروس برگزار میشود، روسیه یک رزمایش دریایی نیز در دریای سیاه برگزار میکند.
به گزارش خبرگزاری اینترفکس، ناوگان روسیه در دریای سیاه روز پنجشنبه برگزاری رزمایش برنامهریزی شده که از جمله شامل گروههای تاکتیکی شناورها است را تایید کرد.
اوکراین رزمایش و حضور ناوهای جنگی روسیه در نزدیکی سواحل جنوبی خود را بخشی از یک «جنگ ترکیبی» علیه خود خواند و گفت کشتیرانی در دریای سیاه و دریای آزوف را غیر ممکن کرده است.
خبرگزاریها بامداد پنجشنبه گزارش داده بودند شش کشتی روسیه که در دریای مدیترانه حضور داشتند برای شرکت در این رزمایش به دریای سیاه و نزدیک شبهجزیره کریمه رفتهاند.
بن والاس، وزیر دفاع بریتانیا هم گفته روسیه قصد دارد به زودی یک مانور اتمی استراتژیک برگزار کند.
روسیه چند هفته پیش اعلام کرد که در ماههای ژانویه و فوریه نیروی دریاییاش رزمایشی گسترده را با شرکت تمامی ناوگانهایش در فاصله اقیانوس آرام تا اقیانوس اطلس برگزار خواهد کرد.
سازمان اطلاعات ترکیه، میت، اعلام کرد که ۱۷ نفر را به ظن همدستی با اطلاعات ایران برای ربایش یک مخالف حکومت جمهوری اسلامی بازداشت کرده است.
بنابر گزارش رسانههای ترکیه، تیمی که نقشه این آدمربایی را سازماندهی کرده بود شامل یک دادستان، مالک یک شرکت تجاری صنایع دفاعی، یک سرهنگ بازنشسته و چند افسر هستند.
هویت شخصی که هدف این عملیات بوده به طور کامل اعلام نشده است اما رسانههای ترکیه از او به عنوان یکی از مخالفان حکومت ایران نام بردند که در زونگولداک، شهر بندری در کناره دریای سیاه، زندگی میکند.
به نوشته رسانههای ترکیه، این مخالف حکومت ایران از مدتها قبل دستگاههای امنیتی ایران بوده است و وزارت اطلاعات فردی به نام علی قهرمان حاجیآباد را برای سازماندهی عملیات ربودن او به استانبول فرستاد و این مامور اطلاعاتی پس از سازماندهی عملیات ربودن و تعیین افرادی برای شرکت در این عملیات به ایران بازگشت.
در این گزارش از یک ایرانی به نام مرتضی سلطان سنجلی شاغل در شرکت صنایع دفاعی «بای ساغلام» در منطقه توزلای استانبول به عنوان یکی از مهمترین حلقههای این عملیات نام برده شده است.
این گزارش همچنین از احسان ساغلام، مالک شرکت صنایع دفاعی بای ساغلام، که از ارتباطات گستردهای در وزارت دفاع و نیروهای مسلح ترکیه برخوردار بوده به عنوان کسی نام برده است که جذب، گزینش نیروها و برنامهریزی عملیات را بر عهده داشته است.
شرکت صنایع دفاعی ساغلام متعلق به احسان ساغلام در اردن، مجارستان، پاکستان، کنگو و کویت نیز شعبه دارد و از جمله فعالیتهای آن فروش هواپیماهای نظامی روسی، هواپیماهای بدون سرنشین، هواپیماهای باری، سیستمهای اسکن محمولهها، کانتینرها و چمدانها، و سلاح، سیستمهای ردیاب و مواد منفجره است.
ساغلام با چند افسر بازنشسته، یک دادستان، چند درجهدار و یک مامور پلیس برای شرکت در عملیات آدمربایی به توافق رسید و یک افسر سابق چینی را نیز در این شبکه وارد کرده بود.
از داوود یلماز، یکی از دادستانها در بخش آسیایی استانبول که با احسان ساغلام ارتباط نزدیکی داشته نیز به عنوان یکی از اعضای این تیم نام برده شده که قرار بود از قدرت و اختیارات قضایی خود برای اجرای این عملیات استفاده کند.
داود یلماز، پیشتر سوابقی چون دادستان عمومی قزل تپه در استان ماردین و دادستان عمومی شهر چشمه را دارد و از سال ۲۰۱۹ به عنوان دادستان درجه یک در منطقه آنادولو استانبول منصوب شد.
بنابر گزارشها، مرتضی سلطان سنجلی رو ۱۰ بهمن ماه راهی زونگولداک محل سکونت این مخالف جمهوری اسلامی شد تا برنامه عملیات ربودن او را نهایی کند اما از وزارت اطلاعات ایران به او اطلاع دادند که خود و تیمش تحت تعقیب قرار دارند و باید اجرای عملیات را لغو کند.
با این حال این عضو تیم عملیات ربایش که تحت نظر نیروهای امنیتی ترکیه بود بلافاصله قصد بازگشت به استانبول را داشت اما دستگیر شد و در شعبه ضد ترور استانبول مورد بازجویی قرار گرفت و سازمان اطلاعات ترکیه در عملیاتی همزمان دیگر اعضای این شبکه را نیز بازداشت کرد.
احسان ساغلام مالک شرکت دفاعی، سرهنگ بازنشسته کامیل تاشچی و افسر پلیس مصطفی چیچک و چند درجهدار بازنشسته دیگر از جمله بازداشتشدگان هستند.
بنابر این گزارش، از میان متهمان این پرونده داود یلماز پس از ابتلا به کرونا در خانه خود تحت نظر قرار دارد و ۱۷ متهم به عضویت در این شبکه پس از بازجویی به اتهام جاسوسی سیاسی از سوی اداره امنیت استانبول تحویل دادگاه چاغلایان استانبول شدهاند.
فعالیت شبکههای ربایش و قتل مخالفان جمهوری اسلامی در ترکیه
این اولین بار نیست که شبکههای جاسوسی یا ربودن و قتل مخالفان حکومت ایران در ترکیه بازداشت شدهاند.
دو سال پیش پس از کشته شدن مسعود مولوی، مدیر کانال تلگرامی جعبه سیاه به ضرب گلوله در استانبول، روزنامه دیلیصباح ترکیه گزارش داد که محمدرضا ناصرزاده یک کارمند کنسولگری ایران در استانبول به اتهام دست داشتن در این قتل بازداشت شده است.
وزارت خارجه ایران اما گزارش روزنامه صباح ترکیه را تکذیب کرد و مطالب منتشر شده را «کاملا بیاساس» خواند و سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت که فرد بازداشت شده کارمند سرکنسولگری ایران نیست.
با این حال خبرگزاری آناتولی ترکیه تصاویر دوربینهای مداربسته فرودگاه از بازداشت ناصرزاده در فرودگاه استانبول را منتشر کرد که براساس آن این کارمند کنسولگری ایران در استانبول با «پاسپورت خدمت» به بخش پروازهای خارجی فرودگاه استانبول رفته بود.
در این تصاویر مامور بررسی پاسپورتها، از ناصرزاده که ماسک بر صورت دارد میخواهد ماسک را بردارد و چهرهاش در فیلم مشخص میشود و در تصاویر دیگر چند مامور پلیس ناصرزاده را بازداشت کرده و با خود میبرند.
آذر ماه امسال نیز در جریان برگزاری دادگاه رسیدگی به پرونده ۱۴ متهم قتل مسعود مولوی در استانبول، رسانههای ترکیه خبر دادند که محمدرضا ناصرزاده، دیپلمات ایرانی، از متهمان این پرونده است و برای علی اسفنجانی که مسئولیت کشتن مولوی را به عهده داشته مدارک سفر جعل کرده تا به ایران فرار کند.
پس از ربایش حبیب چعب از ترکیه و انتقال او به ایران در آبان سال ۹۹ نیز پلیس ترکیه از بازداشت ۱۳ عضو یک گروه تبهکاری به اتهام همکاری با دستگاههای اطلاعاتی جمهوری اسلامی برای ربودن چعب خبر داد.
بنابر گزارشها، وزارت اطلاعات ایران دستکم از سال ۱۳۹۴ از این گروه تبهکاری برای ترور و ربودن مخالفان حکومت ایران در ترکیه استفاده کرده است.
تعدادی از اعضای این گروه تبهکاری و رییس آن، ناجی شریفی زیندشتی قاچاقچی بینالمللی مواد مخدر، پیشتر سال ۹۷ به اتهام دست داشتن در چند قتل از جمله کشتن سعید کریمیان، موسس و مدیر وقت مجموعه تلویزیونی جِم و قتلهای مرتبط با قاچاق مواد مخدر در ترکیه بازداشت شدند اما پس از مدتی آزاد شده و ناجی شریفی زیندشتی به ایران بازگشت.
در مهر ماه امسال نیز خبرگزاری رسمی ترکیه از بازداشت هشت نفر از جمله دو مامور اطلاعاتی ایران خبر داد که به گفته مقامهای امنیتی این کشور قصد ربودن و انتقال یک خلبان سابق نیروی هوایی ایران را از شهر وان ترکیه داشتند.
ویدیوی عملیات مشترک پلیس و اطلاعات ترکیه برای بازداشت دو نفر از اعضای این شبکه نیز منتشر شد که لحظه بازداشت این دو نفر به دست نیروهای امنیتی ترکیه و در مقابل خانه فرد هدف ربایش را نشان میداد.
سابقه وزارت اطلاعات و نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران در انجام عملیات ربودن و کشتن مخالفان در ترکیه به چهار دهه قبل باز میگردد.
با این حال کشته شدن سعید کریمیان مدیر وقت شبکه جم، کشته شدن مسعود مولوی مدیر کانل تلگرامی جعبه سیاه، ربوده شدن حبیب چعب و موارد دیگری از ربایش یا تحویل مخالفان به ایران حاکی از آن است که ترکیه به مکانی ناامنتر برای مخالفان جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
جان کربی، سخنگوی پنتاگون، با اشاره به اینکه برنامه موشکی بالستیک ایران با هدف ایجاد آسیبهای مرگبار طراحی شده، بر عزم آمریکا بر حمایت از متحدان و شرکای منطقهای خود در برابر این تهدیدها تاکید کرد.
سخنگوی پنتاگون در نشست خبری روز چهارشنبه خود گفت: «برنامه موشکی ایران برای مقاصد تهاجمی و احتمالا ایجاد آسیب مخرب و مرگبار علیه سایر کشورها، افراد و نیز متحدان و شرکای آمریکا طراحی شده است.»
کربی با اشاره به اینکه آمریکا به طور مداوم پیشرفت برنامه موشکی جمهوری اسلامی را رصد میکند، خاطرنشان کرد که واشینگتن از تهدیدات برنامه موشک بالستیک ایران علیه منطقه به خوبی آگاهی دارد.
سخنگوی پنتاگون گفت که به همین دلیل آمریکا برای مقابله با این تهدیدها با متحدان و شرکای منطقهای خود در حال همکاری گسترده است، تا اطمینان حاصل کند که نیازهای این کشورها را در دفاع از خود تامین کند.
در پی نشست محرمانه رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، با کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، نمایندگان جمهوریخواه و دموکرات از عملکرد دولت بایدن در روند مذاکرات وین ابراز نگرانی کردند و تاکید کردند هر توافقی با جمهوری اسلامی باید به تایید کنگره برسد.
ریک اسکات، عضو جمهوریخواه سنا، در گفتوگویی اختصاصی به آرش اعلایی، خبرنگار ایران اینترنشنال، گفت: «یک مشت مماشاتطلب در دولت بایدن جمع شدهاند. هرکاری از دستم بر بیاید انجام میدهم تا جلویشان را بگیرم. ما [در کنگره] میتوانیم قانونی را تصویب کنیم که اختیارات قوه مجریه را در تصمیمگیری سلب کند، اما حقیقت این است که آنها اختیار ندارند.»
او تاکید کرد که هر توافق دولت بایدن با ایران باید به عنوان پیمان تلقی شده و از سوی کنگره بررسی شود.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه، نیز در مصاحبهای اختصاصی به خبرنگار ایران اینترنشنال گفت: «عمیقا نگران هستم که دولت آمریکا متعهد و مصمم است که یک توافق [با ایران] حاصل شود و برایش مهم نیست که چقدر بد باشد. این تصمیم دولت بایدن بهطرز فاجعهباری خطرناک است، ضعف و مماشات با دشمن ما کارساز نیست.»
کروز همچنین در مصاحبهای دیگر با شبکه العربیه گفت: «هرگونه توافقی با ایران فاجعهآمیز خواهد بود. دولت جو بایدن مصمم است در برابر ایران تسلیم شود.»
همزمان جیمز ریش، عضو جمهوریخواه سنا، گفت: «هیچگاه نسبت به توافق هستهای با ایران خوشبین نبودهام. شما با افرادی منطقی سر و کار ندارید.»
سیندی هاید اسمیت، سناتور جمهوریخواه، گفت: در حالی که ایران تا دستیابی به تواناییهای هستهای چند ماه فاصله دارد، بایدن به دنبال یک توافق دیگر با ایران است. چنین توافقی نیازمند مشورت و تایید سنا است و گرنه من و همکارانم جلوی اجرای آن را میگیریم.»
بیل هگرتی، عضو جمهوریخواه سنای آمریکا، نیز در گفتوگو با شبکه العربیه با هشدار نسبت به تداوم اقدام چین در نقض تحریمهای آمریکا علیه ایران گفت: «دولت جو بایدن موظف است هرگونه توافقی با ایران را به کنگره ارائه دهد.»
هگرتی افزود: رفتار ایران در منطقه خصمانه است و این کشور همچنان به حمایت از گروههای نیابتی خود در منطقه ادامه میدهد.
درل آیسا، عضو جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا، نیز در توییتی نوشت: «جو بایدن فکر میکند میتواند به ایران اعتماد کند، اما او در اشتباه است.»
این در حالی است که نمایندگان دموکرات سنا نیز نسبت به اطلاعات ارائه شده در جلسه با رابرت مالی ابراز نگرانی کردند.
کریس مورفی، سناتور دموکرات، گزارش رابرت مالی به سنا را «هوشیارکننده و تکاندهنده» خواند و گفت: «اطلاعاتی که درباره زمان گریز هستهای ایران دریافت کردیم چیزی است که واقعا باید در موردش چارهای بیندیشیم.»
باب منندز، رییس دموکرات کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، نیز پس از جلسه این کمیته با رابرت مالی گفت: «دولت جو بایدن وقتی میبیند که توافق خوبی وجود ندارد باید از مذاکرات کنار برود. نمیدانم زمان آن چه موقع است، اما هر وقت که باشد پنجره فرصت به سرعت بسته میشود.
بن کاردین، سناتور دموکرات، نیز گفت: «دولت جو بایدن در مذاکرات وین گزینههای خوبی ندارد. توافق بد، بدتر از عدم توافق است.»
تیم کین، عضو دموکرات سنا، نیز نشست پشت درهای بسته با رابرت مالی را «هوشیار کننده» خواند و گفت بازگشت دوباره به برجام برای ایران و آمریکا سخت خواهد بود.
در مقابل، برخی دیگر از سناتورهای دموکرات همچنان بر لزوم احیای برجام تاکید کردند.
جف مارکی و اد مارکلی، دو عضو دموکرات سنا، در بیانیهای مشترک گفتند: «احیای توافق هستهای ایران از طریق اعمال سختگیرانهترین سیستم نظارت و بازرسی که تاکنون در یک توافق منع گسترش سلاحهای هستهای مذاکره شده، به صورتی که قابل راستیآزمایی باشد راه ایران را به سوی دستیابی به سلاح هستهای میبندد.»
در همین حال، جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، در نشست خبری خود گفت: «اگر توافق برای احیای برجام طی هفتههای آینده محقق نشود، بازگشت به مذاکرات هستهای ایران غیرممکن خواهد بود.»
سخنگوی کاخ سفید گفت: «مذاکرات احیای برجام به نقطه اضطراری رسیده است.»
جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، در تماسی با ملک سلمان، پادشاه عربستان سعودی، به او اطمینان داد که هرگز اجازه نخواهد داد ایران به سلاحهای هستهای دست یابد.
پادشاه عربستان سعودی نیز در این گفتوگو از تلاشهای دولت آمریکا برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به تسلیحات هستهای اعلام حمایت کرد.
طبق اعلام کاخ سفید، بایدن همچنین تحولات مربوط به روند مذاکرات وین را به اطلاع پادشاه عربستان سعودی رساند.
این بیانیه افزود: «رییسجمهوری آمریکا و پادشاه عربستان سعودی درباره تحولات و نگرانیهای منطقهای، از جمله حملههای حوثیهای مورد حمایت ایران به اهداف غیرنظامی در عربستان سعودی گفتوگو کردند.»
بیانیه کاخ سفید همچنین خاطرنشان کرد: «جو بایدن بر تعهد آمریکا به حمایت از عربستان سعودی در دفاع از مردم و قلمرو خود در برابر حملههای حوثیها و تلاشهای سازمان ملل برای پایان جنگ یمن تاکید کرد.»
پادشاه عربستان سعودی با اشاره به تلاشهای ریاض برای ارائه کمکهای بشردوستانه به مردم یمن و بازسازی این کشور، بر حمایت عربستان سعودی از دستیابی به راه حل سیاسی جامع در یمن تاکید کرد.
رییسجمهوری آمریکا و پادشاه عربستان سعودی همچنین درباره نوسانات قیمت نفت در بازار جهانی گفتوگو کرده و تاکید کردند که از ثبات عرضه انرژی در بازار جهانی اطمینان حاصل خواهند کرد.
دو رهبر سال گذشته نیز بر سر مسائل انرژی و منطقه با یکدیگر تماس تلفنی داشتند.