امیرحسین زرگرزاده، صادرکننده خرما، به ایسنا گفت تاجران پاکستانی خرمای استعمران خوزستان و شاهانی کرمان را میخرند و مجددا صادر میکنند. او ادامه داد: پاکستان بازار ۳۰ ساله خرمای ایران را تصاحب کرده و امسال بازار صادراتی خرما را بیشتر در اختیار خواهد گرفت.
غلامحسین محسنی اژهای رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی در واکنش به اعتراضات اخیر مردمی در استانهای اصفهان و چهارمحال و بختیاری گفت: «نیروهای انتظامی و امنیتی و دادستانها به کسانی که مخل نظم و امنیت و آرامش مردم هستند فرصت ابراز وجود نمیدهند.»
محسنی اژهای روز دوشنبه ۸ آذر در نشست شورای عالی قوه قضاییه، مطالبات مردم را «بهحق» توصیف کرد ولی گفت که آنها «باید مراقب تحرکات دشمن باشند» و در پیگیری مطالبات خود اجازه ندهند «بدخواهان در صفوف آنها رخنه کنند.»
مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بارها تلاش کردهاند اعتراضات مردمی در نقاط مختلف ایران را به «دشمن» و کشورهای خارجی ربط دهند.
رییس قوه قضاییه نیز گفت «افراد غافل یا بدخواه و اشخاص وابسته به خارج» در اعتراضات اخیر «موجسواری» کردند و در تلاش بودند «آرامش و امنیت مردم را به هم بزنند».
ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، با ابراز نگرانی از سرکوب اعتراضات علیه کمآبی در اصفهان، در توییتی از «سرکوب خشونتآمیز معترضان مسالمتجو» عمیقا ابراز نگرانی کرد و نوشت: «مردم ایران حق دارند ناامیدی خود را ابراز کنند و دولت خود را پاسخگو بدانند.»
همچنین دنی دانون، سفیر پیشین اسرائیل در سازمان ملل، در توییتی نوشت: «تصاویر وحشیانهای که از اعتراضات علیه کمآبی در اصفهان منتشر میشود، به ما یادآوری میکند که این رژیم چقدر خطرناک است.»
اما ابوالفضل شکارچی سخنگوی نیروهای مسلح گفت: «دشمن یک خیال باطل دارد که مردم جمهوری اسلامی به نظام پشت کردند و مسئولینشان را قبول ندارند و به دنبال تغییر نظام هستند و از نظام جمهوری اسلامی خسته شدهاند.»
بر اساس اظهارات رسمی مقامهای امنیتی و بهداشتی جمهوری اسلامی، ۶۷معترض در اعتراضات اخیر اصفهان بازداشت و ۱۹ نفر نیز در بیمارستانها بستری شدند.
این در حالی است که سازمان حقوق بشر ایران گزارش داد روز جمعه در اعتراضات اصفهان بیش از ۱۲۰ نفر بازداشت و به بازداشتگاه زندان دستگرد اصفهان منتقل شدند.
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در آستانه مذاکرات احیای برجام در وین بار دیگر بر خواست تهران برای لغو همه تحریمها تاکید کرد. با این حال رویترز به نقل از دیپلماتهای غربی نوشت که مذاکرهکننده جدید تهران خواستههایی را مطرح کرده که آمریکا و اروپا آنها را غیرواقعبینانه میدانند.
خطیبزاده روز دوشنبه هشتم آذر در نشست خبری هفتگی خود گفت تیم مذاکرهکننده ایران «با عزم و اراده جدی وارد وین شده و به گفتوگوهای نتیجهبخش فکر میکند.»
در حالی که مذاکرات هستهای ایران به دلیل تغییر دولت در ایران به مدت شش ماه متوقف شده بود، این مقام جمهوری اسلامی مسئول وضعیت فعلی را آمریکا دانست و اضافه کرد اگر این کشور «برای حل بنبست به وین نیاید شرایط سختی خواهیم داشت.»
او گفت: «راستیآزمایی اقدامات ایالات متحده ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت هستیم و این یکی از خطوط اصلی ما در گفتوگوها و مذاکرات خواهد بود.»
خطیبزاده همچنین بریتانیا را به دلیل انتشار یک یادداشت مشترک از سوی وزرای خارجه بریتانیا و اسرائیل، متهم کرد که «با اراده لازم برای رفع تحریمها به وین» نمیآید.
یائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل، همزمان با آغاز سفری دو روزه به بریتانیا و فرانسه برای رایزنی درباره ادامه یافتن تحریمهای ایران، در یادداشتی مشترک با همتای بریتانیایی خود نوشتند که «شبانهروز» برای جلوگیری از قدرت هستهای شدن ایران تلاش خواهند کرد.
اما همزمان روز دوشنبه خبرگزاری رویترز به نقل از دیپلماتهای غربی نوشت که تیم مذاکرهکننده جدید تهران خواستههایی را مطرح کرده که از نظر آمریکا و اروپا «غیرواقعبینانه است.»
یک مقام ایرانی نزدیک به مذاکرات به این خبرگزاری گفت: «خواستههای ما روشن است. طرفهای دیگر و به ویژه آمریکاییها باید تصمیم بگیرند که آیا میخواهند این توافق دوباره احیا شود یا نه. آنها این توافق را رها کردند، بنابراین باید به آن بازگردند و همه تحریمها را لغو کنند.»
سعید خطیبزاده همچنین بار دیگر تاکید کرد که در وین «هیچ گفتوگوی دوجانبه با هیات آمریکایی انجام نمیشود.» این در حالی است که رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران به تازگی اعلام کرد که اگر جمهوری اسلامی خواستار نتیجه سریعتر از مذاکرات وین است بهتر است با نمایندگان آمریکایی رودررو مذاکره کند.
در حالی که جمهوری اسلامی اصرار دارد همه تحریمهایی که پس از خروج آمریکا از برجام تحت عناوین مختلف علیه جمهوری اسلامی وضع شده، لغو شود، خبرگزاری آسوشیتدپرس روز دوشنبه نوشت که مقامهای آمریکایی اکنون به مذاکرات هستهای با ایران خوشبین به نظر نمیرسند.
به نوشته این خبرگزاری، جو بایدن و مشاوران ارشدش در هفتههای اخیر مجموعهای از جلسات را با متحدان کلیدی و شرکای مذاکره برگزار کردند تا برای شکست احتمالی در مذاکرات با ایران آماده شوند.
در حالی که جمهوری اسلامی مدعی دخالت اسرائیل و آمریکا در روابط تهران-باکوست، ابراهیم رئیسی در دیدار با الهام علیاف رییس جمهوری آذربایجان گفت: «دخالت بیگانگان به زیان کشورهای منطقه است و باید در مقابل توطئه آنان هوشیار بود.»
رئیسی یکشنبه هفتم آذرماه در حاشیه اجلاس اکو در عشقآباد پایتخت ترکمنستان برای اولین بار با رییس جمهوری آذربایجان دیدار کرد.
این دیدار پس از مدتها تنش در روابط تهران و باکو انجام شد و طرفین بر همکاریهای اقتصادی میان دو کشور تاکید کردند.
علیاف نیز در این دیدار گفت: «این اولین دیدار ماست. من اطمینان دارم که این دیدار انگیزه بسیار قوی به توسعه روابط ایران و آذربایجان خواهد داد.»
رییس جمهوری اسلامی نیز در این دیدار اضافه کرد: «ما اجازه ایجاد ناامنی و دخالت بیگانگان در امور کشورهای منطقه را نمیدهیم و تجربه نشان داده که هر کجا کشورهای منطقه از راه تفاهم و مذاکره مسائل خود را حل و فصل کردند راه فتنهانگیزی و دخالت بیگانگان بسته شده است.»
این در حالی است که مقامهای جمهوری آذربایجان بارها ادعاهای جمهوری اسلامی مبنی بر حضور نظامی اسرائیل در نزدیکی مرز آذربایجان و ایران را رد کردهاند.
روابط دو کشور پس از بازداشت این دو راننده و سخنان تند مقامات دو کشور دچار تنش شد و رییس جمهوری آذربایجان به رزمایشهای ایران در نزدیکی مرز این کشور اعتراض کرد.
یائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل، همزمان با آغاز سفری دو روزه به بریتانیا و فرانسه برای رایزنی درباره ادامه یافتن تحریمهای ایران، در یادداشتی مشترک با همتای بریتانیایی خود نوشتند که «شبانهروز» برای جلوگیری از قدرت هستهای شدن ایران تلاش خواهند کرد.
لاپید یکشنبه هفتم آذرماه و یک روز پیش از سرگیری مذاکرات هستهای در وین، برای سفری دو روزه با هدف رایزنی با مقامهای فرانسه و بریتانیا درباره ایران، وارد لندن شد.
کانال ۱۳ اسرائیل در این زمینه گزارش داد که یکی از اهداف اصلی لاپید در دیداری که با بوریس جانسون، نخستوزیر بریتانیا و امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه خواهد داشت، اطمینان از پابرجا ماندن تحریمهای بانکی علیه ایران است.
اعلام همراهی بریتانیا و اسرائیل علیه ایران
همزمان با این سفر لیز تراس، وزیر خارجه بریتانیا و یائیر لاپید در یادداشتی مشترک در روزنامه تلگراف اشاره کردند که این دو کشور به صورت «شبانهروزی» تلاش میکنند تا از قدرت هستهای شدن ایران جلوگیری کنند.
آنها نوشتند: «زمان در حال گذر است که نیاز به همکاری نزدیک با شرکا و دوستانمان برای خنثی کردن جاهطلبیهای ایران را تشدید میکند.»
به گفته آنها، اسرائیل و بریتانیا روز دوشنبه یک پیمان تجاری و دفاعی ۱۰ ساله را امضا خواهند کرد که در آن به صورت متقابل وعده همکاری در موضوعاتی مانند امنیت سایبری و تعهد مشترک برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را میدهند.
تقابل ایران و اسرائیل در زمین تحریمها
از سویی همزمان با سفر لاپید، پایگاه خبری نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی ایران، در صفحه توییتر خود نوشت که سوابق و تجربه اعضای تیم مذاکرهکننده ایران عمدتا با محوریت موضوعات اقتصادی بوده و این بیانگر تمرکز ایران روی رفع تحریمها است.
روزنامه تایمز اسرائیل گزارش داده که وزارت خارجه اسرائیل در زمینه سفر لاپید طی بیانیهای گفته است: «این سفر با محوریت از سرگیری مذاکرات هستهای در وین و نیز تعمیق روابط دوجانبه اسرائیل با بریتانیا و فرانسه انجام خواهد شد.»
این روزنامه در همین زمینه اشاره کرد تحریمهای بانکی آمریکا علیه ایران در دولت دونالد ترامپ در ماه اکتبر سال ۲۰۲۰ میلادی، علیه ۱۸ بانک و با هدف «قطع توانایی ایران برای حمایت مالی از گروههای متحدش» وضع شد.
قرار است لاپید روز دوشنبه با لیز تراس، همتای بریتانیایی، خود دیدار کند و سپس با میزبانی جانسون به دیدار با او بپردازد. پس از آن این دو مقام سخنرانی خواهند داشت.
پس از این سفر، لاپید به فرانسه خواهد رفت و روز سهشنبه با رییسجمهور این کشور دیدار میکند.
تلاش اسرائیل برای لغو نشدن تحریمهای ایران در حالی است که در سوی دیگر علی باقری کنی، مذاکرهکننده ارشد ایران در یادداشتی در روزنامه فایننشالتایمز نوشته که باید به تهران مکانیسمی روشن و شفاف برای حصول اطمینان از لغو تحریمها ارائه شود.
باقری کنی روز یکشنبه با انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا،دیدار کرد و پس از آن گفت: «با اراده جدی برای لغو تحریمهای غیرقانونی وارد مذاکرات وین شدیم.»
در حالیکه مذاکرات احیای برجام بعد از وقفهای تقریبا ششماهه روز دوشنبه هشتم آذرماه در وین از سر گرفته میشود، گزارشها حاکی از افزایش بدبینیها نسبت به اراده مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی برای رسیدن به توافق در این دور از مذاکرات است.
این بدبینها در شرایطی است که دیپلماتهای ایران از جمله محمدرضا غائبی، سرپرست نمایندگی ایران در آژانس در نشست شورای حکام اشاره کرد تا زمانی که تحریمها لغو نشود، «انتظار خویشتنداری بیشتر از ایران منطقی نیست.»
علی باقری کنی، مذاکره کننده ارشد ایران در آستانه از سرگیری مذاکرات وین با انریکه مورا، معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، دیدار کرد. به نوشته رسانههای ایران، این دیدار عصر یکشنبه ۷ آذرماه و پس از رایزنی رییس هیات مذاکرهکننده ایران با نمایندگان روسیه و چین انجام شد.
باقری اعلام کرده که «با اراده جدی برای لغو تحریمهای غیرقانونی وارد مذاکرات وین شدیم.»
در حالی که مذاکرات احیای برجام بعد از وقفهای تقریبا شش ماهه روز دوشنبه هشت آذر در وین از سر گرفته میشود، گزارشها حاکی از افزایش بدبینیها نسبت به اراده مذاکرهکنندگان ایرانی برای رسیدن به توافق در این دور از مذاکرات است.
شبکه سیانان روز یکشنبه هفتم آذر در گزارشی نوشت، وقفه شش ماهه پیش آمده در مذاکرات هستهای ایران، فرصتی را برای ریشهیابی موانع جدید در این مذاکرات فراهم آورد.
همچنین در این مدت، جمهوری اسلامی پیشرفتهای بیشتری را در غنیسازی اورانیوم داشته تا با اهرم فشار جدیدی دوباره وارد مذاکرات شود.
در حالی که قدرتهای جهانی از ایران خواستهاند مذاکرات وین را از جایی که متوقف شد از سر بگیرد، سیانان به نقل از منابع اروپایی نوشت احتمالا تیم جدید مذاکرهکننده ایران با دور جدید به عنوان «دور اول» مذاکرات برخورد کند.
به نوشته این رسانه آمریکایی، مقامهای آمریکا نیز نگرانیهای مشابهی را ابراز کردهاند.
سیانان همچنین به نقل از مقامهای آگاه نوشت که طرفهای مذاکره با ایران از نزدیک شاهد بینتیجه بودن سفر اخیر رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران بودند و آن را نشانهای از رویکرد ایران به مذاکرات جدید در وین میدانند.
علی باقری رییس هیات مذاکرهکننده ایرانی در مقالهای در روزنامه فایننشالتایمز درباره هدف ایران از مذاکرات وین نوشت: «هماکنون عمل مهمتر از حرف است. باید ساز و کار شفاف و روشنی به ما پیشنهاد شود تا اطمینان حاصل کنیم که تحریمها رفع خواهد شد.»
همچنین خبرگزاری رویترز روز یکشنبه در گزارشی با تاکید بر «انتظارات کم از مذاکرات هستهای» ایران، به نقل از دو دیپلمات اروپایی درباره مذاکرات پیشرو نوشت به نظر میرسد جمهوری اسلامی صرفا برای انباشت مواد هستهای و دانش هستهای بیشتر تلاش میکند.
رویترز به نقل از دیپلماتهای غربی ادامه داد مذاکرهکنندگان غربی روز دوشنبه مذاکرات وین را از جایی که متوقف شده بود، آغاز خواهند کرد، اما اگر جمهوری اسلامی بر موضع خود اصرار کند و حاضر نشود روابط خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را بازسازی کند، مذاکرهکنندگان غربی باید فورا گزینههای دیگر را در پیش گیرند.
حسین قریبی، سفیر ایران در برزیل در واکنش به این گزارش رویترز نوشت: «مشروع و منطقی است که ایران خواستار اقدامات و تضمینهای صریح و دقیق باشد.»
در این شرایط، نفتالی بنت نخست وزیر اسرائیل از لغو احتمالی تحریمهای بینالمللی علیه جمهوری اسلامی ابراز نگرانی کرده است.
بنت روز یکشنبه در نشست هفتگی کابینه اسرائیل درباره به ازسرگیری مذاکرات وین گفت: «اسرائیل از تمایل به لغو تحریمها و اجازه دادن به پرداخت میلیاردها دلار به ایران در ازای محدودیتهای هستهای ناکافی، بسیار نگران است.»
به گفته نخست وزیر اسرائیل، لائیر لاپید وزیر خارجه این کشور در دیدارهای این هفته خود در لندن و پاریس این نگرانی اسرائیل را به همتایان غربی خود اعلام خواهد کرد.
پیشتر جمهوری اسلامی خواستار لغو همه تحریمهای آمریکا شده و حتی حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه دولت ابراهیم رئیسی گفت که آمریکا برای ازسرگیری مذاکرات هستهای، ده میلیارد دلار از پولهای ایران را آزاد کند.
اما مقامهای آمریکایی اعلام کردند که این کشور هیچ برنامهای برای ارائه انگیزه به ایران برای از سرگیری مذاکرات ندارد.
مقامهای آمریکایی حتی گفتهاند که اگر پیشرفتها در برنامه هستهای و غنیسازی اورانیوم در ایران بیوقفه ادامه یابد، بازگشت به برجام بیمعنا خواهد شد و آمریکا مجبور خواهد شد که گزینههای دیگر را دنبال کند.
برت مکگرک، هماهنگکننده کاخ سفید در امور خاورمیانه و شمال آفریقا در نشست منامه، با تاکید بر اراده آمریکا برای جلوگیری ایران از دستیابی به سلاح اتمی، رسما گفت: «اگر ایران بخواهد آمریکا را آزمایش کند، آمریکا از خود از جمله با نیروی نظامی دفاع خواهد کرد.»