درگیریها در اعتراضات فرانسه؛ ۲۷۲ نفر در سراسر کشور بازداشت شدند
دهها هزار نفر در بیش از ۱۴۰ تجمع علیه گرانی و افت کیفیت خدمات عمومی در فرانسه شرکت کردند. وزارت کشور اعلام کرد تا میانه بعدازظهر شنبه، ۲۷۲ نفر در سراسر فرانسه بازداشت شدند.
دهها هزار نفر در بیش از ۱۴۰ تجمع علیه گرانی و افت کیفیت خدمات عمومی در فرانسه شرکت کردند. وزارت کشور اعلام کرد تا میانه بعدازظهر شنبه، ۲۷۲ نفر در سراسر فرانسه بازداشت شدند.
مقامهای وزارت کشور شنبه ۲۵ مهر گفتند تا حدود ظهر، ۳۲ هزار و ۸۰۰ نفر در تجمعهای خارج از پاریس شرکت کرده بودند.
شمار بازداشتها در فرانسه در ادامه روز به ۲۷۲ نفر رسید. اعتراضها در پاریس، مارسی، لیون، رن، تولوز و آنژه برگزار شد و در شماری از شهرها به درگیری انجامید.
در پاریس، پلیس برای متفرقکردن گروههایی از معترضان نقابدار از گاز اشکآور و آبپاش استفاده کرد.
یک خودرو و یک دکه روزنامهفروشی به آتش کشیده شد.
در لیون، دفتر گردشگری شهر آتش گرفت و در مارسی نیز ساختمان شهرداری آسیب دید.
وزارت کشور از درگیری با پلیس، غارت یا تلاش برای غارت فروشگاهها و خسارت به ساختمانهای عمومی خبر داد و خشونتها را به گروههایی که «چپ افراطی» خواند، نسبت داد.
معترضان گفتند بیشتر شرکتکنندگان رفتار مسالمتآمیز داشتند و افراد معدودی برای درگیری و تخریب به تجمعها رفته بودند.
اعتراضهای دانشآموزی به مطالبات عمومی پیوست
اعتراضها از اواسط سپتامبر در دبیرستانهای حومه شمالی پاریس و در واکنش به کمبود معلم و فرسودگی امکانات آموزشی آغاز شد. سپس دانشجویان و اتحادیههای کارگری نیز به حرکت پیوستند و مطالبات به گرانی، دستمزدها، نابرابری و افت خدمات عمومی گسترش یافت.
اعتراضهای آموزشی فرانسه به دانشگاهها هم رسید.
حضور معترضان با جلیقههای شبنما یادآور جنبش جلیقهزردها در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ بود.
آن جنبش با مخالفت با مالیات سوخت آغاز شد و به اعتراض گستردهتری درباره هزینههای زندگی و نابرابری انجامید.
دولت امانوئل مکرون آن زمان از افزایش برنامهریزیشده مالیات سوخت عقب نشست و وعده کاهش مالیاتها را داد.
در اعتراضهای امروز، دغدغه قدرت خرید بار دیگر با مطالبات نسل جوان و خواستههای اتحادیهها درآمیخته است.
لولا، معترض ۱۹ ساله در پاریس، به خبرگزاری رویترز گفت هزینه زندگی و قیمت سوخت «بیش از حد سنگین» است.
او همچنین از برخورد خشونتآمیز با دانشآموزانی گفت که خواهان معلم بیشتر و شرایط بهتر آموزشیاند.
برخورد پلیس زیر ذرهبین
یک نوجوان در اعتراضهای دانشآموزی، پس از برداشتن نارنجک صوتی دستش را از دست داد.
از سوی دیگر نهاد ناظر بر پلیس دستکم ۲۴ شکایت درباره خشونت ماموران را بررسی میکند.
استفاده از نارنجک صوتی علیه اعتراضهای دانشآموزی متوقف شده بود، اما وزیر کشور گفت پلیس میتواند شنبه از آن استفاده کند.
سباستین لکورنو، نخستوزیر، نیز گفت بیش از ۹۰۰ مامور پلیس در اعتراضهای پیشین زخمی شدهاند.
مکرون جمعه خواستار حفظ آرامش شد.
این اعتراضها در ماههای پایانی ریاستجمهوری او و در شرایطی ادامه دارد که تلاش دولت برای کاهش بدهی عمومی نتوانسته نگرانی سرمایهگذاران را برطرف کند و هزینه استقراض فرانسه به بالاترین سطح در بیش از دو دهه اخیر رسیده است.
سخنگوی نیروهای مسلح یمن اعلام کرد ارتش در چارچوب عملیات «فجر یمن» طی ۲۴ ساعت هزار و ۴۱۷ عملیات علیه مواضع حوثیها انجام داده و حدود ۸۰۰ نفر را کشته یا زخمی کرده است.
ماجد عبدالله النزیلی، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، شنبه ۲۵ مهر گفت ارتش در شبانهروز گذشته مواضع و تجهیزات حوثیها را هدف قرار داده است.
او گفت این عملیات با جنگنده، پهپاد، توپخانه و راکتانداز انجام شده است.
به گفته النزیلی، اهداف شامل تجمع نیروها، مواضع مستحکم، منابع آتش، خودروهای زرهی و محلهای پرتاب پهپاد بودهاند.
او گفت حدود ۸۰۰ نفر از نیروهای حوثی کشته یا زخمی شدهاند و بیش از ۱۹۰ خودروی زرهی، رزمی و پشتیبانی نیز منهدم شدهاند یا از کار افتادهاند.
از سوی دیگر، نانسی نمروقه، وزیر مشاور در امور خارجه اردن، بار دیگر حملات حوثیها را به خاک عربستان سعودی و تاسیسات غیرنظامی و اقتصادی این کشور محکوم کرد و حمایت کامل اردن را از عربستان سعودی اعلام داشت.
به گزارش وزارت خارجه اردن، نمروقه ۲۵ مهر در نشست وزیران خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در بغداد، مخالفت کشورش را با حمله به کشتیها و مسیرهای دریایی اعلام کرد.
او گفت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، دریای سرخ و بابالمندب، حقی است که قوانین بینالمللی آن را تضمین میکنند.
ادعای پیشروی در جبهه شرقی
سخنگوی نیروهای مسلح یمن گفت ارتش یمن در جبهه شرقی چند موقعیت تاکتیکی تازه را به کنترل خود درآورده و حملات نیروهای مقابل را در تعز دفع کرده است.
جزییاتی درباره محل این مواضع یا میزان تغییر خطوط درگیری ارائه نشد.
درگیری در تعز و جبهههای دیگر یمن پیشینهای طولانی دارد.
در یکی از دورهای پیشین تنش، ارتش یمن در تعز به مواضع حوثیها حمله کرد و حوثیها نیز پایگاهی در عربستان سعودی را هدف گرفتند.
النزیلی گفت عملیات ارتش تنها اهداف نظامی را هدف قرار میدهد و در چارچوب حقوق بینالملل بشردوستانه انجام میشود.
افزایش حملات در حالی گزارش میشود که درگیریها پس از چند سال آرامش نسبی، بار دیگر در جبهههای یمن شدت گرفته است.
حوثیها در هفتههای اخیر در مسیرهای منتهی به تعز پیشروی کردهاند و نیروهای دولت یمن نیز از آغاز عملیات برای بازپسگیری مناطق ازدسترفته خبر دادهاند.
گزارشها از محاصره تعز و محدود شدن راههای دسترسی به این شهر حکایت دارند. وضعیتی که رساندن غذا، سوخت و دارو به ساکنان را دشوارتر کرده است.
حوثیها بخشی از جاده تعز به عدن را تصرف کردند.
در چنین شرایطی، ادعاهای دو طرف درباره پیشروی و خسارتهای واردشده، بهسرعت به بخشی از جنگ روایتها تبدیل میشود.
مسیح علینژاد، فعال سیاسی و مدنی و روزنامهنگار مخالف جمهوری اسلامی، از دولتهای اروپایی انتقاد کرد که به گفته او به کسانی که با مقامهای جمهوری اسلامی و طالبان دست میدهند، ویزا میدهند، اما شماری از زنان آسیبدیده بهدست حکومت ایران را از سفر به مادرید محروم میکنند.
او ویدیوی این انتقادها را شنبه ۲۵ مهر، یک روز پس از مراسم اهدای سیزدهمین جایزه آزادی بنیاد فآس در مادرید، در حساب ایکس خود منتشر کرد. این جایزه مشترکا به علینژاد، یولیا ناوالنایا، همسر چهره برجسته مخالفان روسیه که در زندان این کشور جانش را از دست داد، و رزا ماریا پایا، فعال مخالف حکومت کوبا، اهدا شد.
علینژاد در این مراسم در سخنانی با اشاره به وضعیت زندانیان سیاسی در ایران گفت: «من از ایران میآیم؛ کشوری که در آن، همین حالا بسیاری از زندانیان سیاسی در مسیر مرگاند.»
او در این مراسم، یک روسری را در هوا تکان داد و روی زمین انداخت و با انتقاد از سیاستهای جمهوری اسلامی، شعار «زن، زندگی، آزادی» سر داد.
علینژاد در ویدیویی که در شبکه ایکس منتشر کرد، گفت: «ببینید چه اتفاقی افتاده است؛ اروپا به کسانی ویزا میدهد که با جلادان تهران و کابل دست میدهند. برای مردانی که فرزندان ما را به دار میکشند فرش قرمز پهن میکند، اما به برخی از زنان هیات من که جمهوری اسلامی و طالبان نابینایشان کردهاند، ویزا نداد. آنها حتی نتوانستند در مادرید کنار ما باشند.»
کوثر افتخاری، از جمله زنانی که در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ از ناحیه چشم راست آسیب دید و بینایی این چشم خود را به شدت از دست داده است نیز همراه با فریده صلواتیپور که بر اثر شلیک نیروهای امنیتی تقریبا بینایی هر دو چشم خود را از دست داده، روی صحنه در کنار علینژاد حاضر شدند.
افتخاری، پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، را به دلیل دست دادن با مقامهای جمهوری اسلامی هدف انتقاد قرار داد و گفت زنانی که در سرکوب اعتراضها بینایی خود را از دست دادهاند، با همان دستان خونآلود حکومتی نابینا شدهاند که سانچز با آن رابطه دارد.
علینژاد هم از سانچز خواست اگر روابط اسپانیا با جمهوری اسلامی خوب است، از مقامهای تهران بخواهد اعدامهای گسترده را متوقف کنند.
او گفت روایت این زنان تنها به ایران محدود نمیشود و درباره تهدید آزادی و دموکراسی در اروپا نیز هشدار داد.
علینژاد سخنانش را با این جمله به پایان رساند: «میتوانید دیپلماسی کنید، اما چشمهای ما را بهای آن نکنید.»
پیام دیگر زنان برنده جایزه
ناوالنایا در این مراسم بر ضرورت همبستگی در برابر دیکتاتورها تاکید کرد و گفت: «همیشه آدمهای شجاعی برای ایستادن در برابر دیکتاتورها خواهند بود؛ باید کنار هم بمانیم و به یکدیگر بپیوندیم.»
پایا نیز گفت نمیخواهد از نسل دیگری بخواهد همچنان منتظر تغییر بمانند.
او با اشاره به وضعیت کوبا گفت این کشور از آنچه بسیاری تصور میکنند، به آزادی نزدیکتر است.
روایت آسیبدیدگان چشمی
مرسده شاهینکار، از زنانی که در جریان اعتراضهای سال ۱۴۰۱ و جنبش «زن، زندگی، آزادی» یک چشمش را از دست داد، در روایت خود گفته بود: «از اینکه در تظاهرات شرکت کردم پشیمان نیستم؛ این حق من بود [که اعتراض کنم].»
او درباره لحظه جراحتش نیز گفت: «هنوز بوی خونی را که از بین انگشتهایم میریخت حس میکنم.»
علینژاد پیشتر در نشست پارلمان اسپانیا نیز از مادرید خواسته بود در برابر سرکوب زنان ایرانی موضع بگیرد.
در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل، رقابت میان بنیامین نتانیاهو و مخالفانش شدت گرفته است. ۳۸ فهرست نامزدها شامل احزاب مستقل و ائتلافهای انتخاباتی ثبت شدهاند اما رقابت اصلی میان چند حزب با دیدگاههای متفاوت درباره امنیت، نقش مذهب در حکومت، سیاست داخلی و مساله فلسطین جریان دارد.
در انتخابات پارلمانی اسرائیل، مخالفت با نتانیاهو لزوما به معنای مخالفت با سیاستهای امنیتی او نیست. برخی از رقبای نخستوزیر کنونی نیز سابقه حضور در دولتهای راستگرا یا فرماندهی ارتش اسرائیل را دارند.
لیکود؛ حزب نتانیاهو و تلاش برای ادامه حضور در قدرت
حزب «لیکود» به رهبری بنیامین نتانیاهو از مهمترین احزاب راستگرای اسرائیل است و در دهههای گذشته نقش محوری در سیاست این کشور داشته است.
این حزب بر امنیت ملی، مقابله با تهدیدهای منطقهای و حفظ قدرت نظامی اسرائیل تاکید دارد. نتانیاهو نیز مقابله با برنامه هستهای و فعالیتهای منطقهای جمهوری اسلامی را از محورهای اصلی سیاست خارجی و امنیتی خود قرار داده است.
لیکود برای تشکیل دولت به همکاری با احزاب دیگر نیاز دارد و متحدان اصلی آن در سالهای اخیر، احزاب راست مذهبی و جریانهای حریدی بودهاند.
این حزب پس از انتخابات سال ۲۰۲۲ با احزاب مذهبی «شاس» و «یهودیت توراتی» و جریانهای راستگرای «قدرت یهودی» به رهبری ایتامار بنگویر و «صهیونیسم دینی» به رهبری بتسلئل اسموتریچ ائتلاف کرد. این احزاب از گزینههای احتمالی همکاری با نتانیاهو برای تشکیل دولت آینده نیز به شمار میروند.
یاشار؛ حزب تازهتاسیس فرمانده پیشین ارتش
حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، یکی از مهمترین رقبای لیکود در انتخابات امسال است.
آیزنکوت که سابقه حضور در کابینه جنگ اسرائیل را دارد، بر تقویت امنیت ملی، بازسازی اعتماد عمومی به نهادهای حکومتی و اصلاح ساختار سیاسی تاکید میکند.
حزب او همچنین خواستار تقویت استقلال دستگاه قضایی، کاهش شکافهای اجتماعی و گسترش خدمت نظامی یا ملی به بخشهای مختلف جامعه است.
آیزنکوت با وجود مخالفت با عملکرد دولت نتانیاهو، در مسائل امنیتی از رویکردی سختگیرانه حمایت میکند و از چهرههای میانهرو متمایل به راست در سیاست اسرائیل به شمار میرود.
«با هم»؛ ائتلاف دو نخستوزیر پیشین
فهرست انتخاباتی «با هم» حاصل همکاری نفتالی بنت و یائیر لاپید، دو نخستوزیر پیشین اسرائیل است.
بنت که سابقه رهبری احزاب راستگرا را دارد، بر تقویت امنیت، اصلاح مدیریت کشور و تقسیم مسئولیتهای نظامی و اقتصادی میان شهروندان تاکید میکند.
لاپید، رهبر حزب «یش عتید»، از جریان میانه سیاست اسرائیل است و بیشتر بر مسائل اقتصادی، تقویت نهادهای دموکراتیک و روابط اسرائیل با متحدان غربی تمرکز دارد.
این دو سیاستمدار پیشتر نیز در دولت ائتلافی سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ با یکدیگر همکاری کرده بودند؛ دولتی که پس از پایان دوره طولانی نخستوزیری نتانیاهو به قدرت رسید.
قدرت یهودی و صهیونیسم دینی-زهوت؛ جریان راست مذهبی
در سمت راست طیف سیاسی اسرائیل، حزب «قدرت یهودی» به رهبری ایتامار بنگویر و فهرست «صهیونیسم دینی-زهوت» به رهبری بتسلئل اسموتریچ و موشه فایگلین حضور دارند.
این جریانها از گسترش شهرکسازی در کرانه باختری و اعمال سیاستهای سختگیرانهتر در قبال فلسطینیان حمایت میکنند.
بنگویر بر تشدید اقدامات امنیتی و تقویت اختیارات نیروهای انتظامی تاکید دارد. اسموتریچ نیز از مخالفان تشکیل کشور مستقل فلسطین است و از گسترش حاکمیت اسرائیل بر کرانه باختری حمایت میکند.
این احزاب از متحدان سیاسی نتانیاهو بودهاند، اما بر سر برخی تصمیمهای امنیتی و توافقهای مربوط به جنگ غزه نیز با دولت او اختلاف داشتهاند.
شاس و یهودیت توراتی؛ احزاب مذهبی تاثیرگذار
دو جریان مذهبی «شاس» و «یهودیت توراتی» از نمایندگان اصلی جامعه یهودیان حریدی یا فوقارتدوکس در سیاست اسرائیل هستند.
شاس عمدتا پایگاه اجتماعی خود را در میان یهودیان مذهبی سفاردی و میزراحی دارد و یهودیت توراتی بیشتر نماینده جریانهای حریدی اشکنازی است.
این احزاب در کنار حفظ آموزش و نهادهای مذهبی، بر حمایت مالی از خانوادههای مذهبی و معافیت یا ترتیبات ویژه خدمت سربازی برای دانشجویان مدارس دینی تاکید دارند.
اختلاف بر سر خدمت نظامی حریدیها یکی از مسائل مهم سیاست داخلی اسرائیل است و موضع این احزاب میتواند بر مذاکرات تشکیل دولت اثر بگذارد.
اسرائیل خانه ما و دموکراتها؛ دو جریان متفاوت در مخالفت با نتانیاهو
حزب «اسرائیل خانه ما» به رهبری آویگدور لیبرمن، از جریان راست سکولار است. این حزب مواضع سختگیرانهای در مسائل امنیتی دارد، اما با افزایش نفوذ احزاب مذهبی بر حکومت و معافیت گسترده حریدیها از خدمت سربازی مخالف است.
در مقابل، حزب «دموکراتها» به رهبری یائیر گولان، معاون پیشین ستاد کل ارتش، از جریان چپ صهیونیستی و حاصل همکاری حزب کارگر و مرتص است.
این حزب بر تقویت دموکراسی، استقلال دستگاه قضایی، حقوق مدنی و مخالفت با گسترش الحاق سرزمینهای کرانه باختری تاکید دارد.
هر دو حزب از منتقدان نتانیاهو هستند، اما در مسائل اقتصادی، اجتماعی و مذهبی مواضع متفاوتی دارند.
احزاب عرب؛ بازیگرانی خارج از دو بلوک اصلی
شهروندان عرب اسرائیل نیز از طریق احزاب و فهرستهای مختلف در انتخابات پارلمانی شرکت میکنند.
دو فهرست مهم این انتخابات، «فهرست مشترک» و حزب «رعام» به رهبری منصور عباس هستند.
این جریانها بر حقوق شهروندان عرب، مقابله با تبعیض، امنیت اجتماعی، توسعه اقتصادی مناطق عربنشین و مساله فلسطین تمرکز دارند.
رعام در سال ۲۰۲۱ به ائتلاف دولت نفتالی بنت و یائیر لاپید پیوست و نخستین حزب عربی شد که بهطور رسمی در یک ائتلاف حکومتی اسرائیل مشارکت میکرد.
با این حال، همکاری با احزاب عرب همچنان یکی از موضوعات مورد اختلاف در سیاست اسرائیل است و موضع احزاب دیگر در قبال آن میتواند بر تشکیل دولت آینده اثر بگذارد.
انتخابات چه تاثیری بر سیاست اسرائیل در قبال ایران دارد؟
مقابله با برنامه هستهای جمهوری اسلامی و تهدیدهای امنیتی مرتبط با تهران، از موضوعاتی است که بخش بزرگی از احزاب اصلی یهودی اسرائیل بر اهمیت آن اتفاق نظر دارند.
با این حال، این احزاب درباره مدیریت روابط با آمریکا، نحوه استفاده از گزینههای نظامی، تصمیمگیری امنیتی و سیاست منطقهای تفاوتهایی دارند.
بنابراین، تغییر نخستوزیر اسرائیل لزوما به معنای تغییر اساسی سیاست این کشور در قبال جمهوری اسلامی نخواهد بود؛ هرچند ترکیب دولت آینده میتواند بر شیوه اجرای این سیاستها اثر بگذارد.
کدام احزاب دولت بعدی را تشکیل میدهند؟
در نظام پارلمانی اسرائیل، هیچ حزبی صرفا با به دست آوردن بیشترین کرسی، تشکیل دولت را تضمین نمیکند.
احزاب برای تشکیل یک دولت برخوردار از اکثریت پارلمانی معمولا به حمایت دستکم ۶۱ نماینده از مجموع ۱۲۰ نماینده کنست نیاز دارند.
از این رو، پس از انتخابات، علاوه بر تعداد کرسیهای هر حزب، تمایل رهبران سیاسی به همکاری با یکدیگر و توافق بر سر سیاستهای دولت آینده، تعیینکننده خواهد بود.
شماری از نمایندگان کشورهای اروپایی شنبه، ۲۵ مهر، همزمان با آغاز سخنرانی وزیر دارایی روسیه، نشست کمیته راهبری صندوق بینالمللی پول در بانکوک را ترک کردند.
این اقدام در شرایطی رخ داد که آمریکا از گفتوگو با مسکو حمایت میکند، اما دولتهای اروپایی درباره عادیسازی روابط با روسیه در میانه جنگ اوکراین هشدار میدهند.
رویترز به نقل از سه منبع آگاه گزارش داد که خروج نمایندگان هنگام سخنرانی آنتون سیلوانوف، وزیر دارایی روسیه، صورت گرفت. یکی از مقامهای حاضر در جلسه گفت نزدیک به دوازده نماینده سالن را ترک کردند؛ از جمله نمایندگان دانمارک، سوئد، فنلاند، نروژ، لیتوانی، لتونی و استونی.
یک دیپلمات اروپایی به رویترز گفت: «جنگ اوکراین برای ما در اروپا مسالهای مربوط به بقاست. نمیتوانیم روابط با روسیه را عادیسازی کنیم.»
این رویداد در جریان نشستهای سالانه صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی در بانکوک رخ داد. تهاجم روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، اختلافها در «کمیته بینالمللی پولی و مالی» را تشدید کرده و در سالهای پس از آن مانع از توافق اعضا بر سر بیانیههای اجماعی شده است.
دو روز پیش از خروج نمایندگان، آلمان نیز به حضور سیلوانوف در نشست وزیران دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی گروه ۲۰ در بانکوک اعتراض کرده بود. این حضور اندکی بیش از یک ماه پس از آن صورت گرفت که آمریکا در اشویلِ کارولینای شمالی، میزبان نخستین حضور شخصی وزیر دارایی روسیه در نشست گروه ۲۰ از زمان تهاجم به اوکراین شد.
لارس کلینگبایل، وزیر دارایی آلمان، ۲۳ مهر گفته بود تلاشهایی، بهویژه از سوی آمریکا، برای بازگرداندن روسیه به صحنه بینالمللی مشاهده میکند. او تاکید کرد اروپاییها نمیپذیرند که با حضور روسیه در گروه ۲۰ مانند بازگشت یک عضو عادی به میز مذاکرات برخورد شود.
واشینگتن در مقابل، حفظ تماس با مسکو را برای پایاندادن به جنگ ضروری میداند. ارین براون، معاون وزارت خزانهداری آمریکا، به رویترز گفت دولت این کشور، که ریاست دورهای گروه ۲۰ را بر عهده دارد، از حضور روسیه حمایت میکند. به گفته او، بدون گفتوگو میان طرفها، حل بحران و دستیابی به راهحلی برای مناقشه ممکن نیست.
اختلاف دو سوی اقیانوس اطلس فقط به حضور مقامهای روس در نشستهای بینالمللی محدود نیست. توافق اخیر دونالد ترامپ با مسکو بر سر گازوئیل و کاهش محدودیتهای مرتبط با آن نیز با مخالفت اوکراین و متحدان اروپاییاش روبهرو شده است. رویترز گزارش داده که فرستادگان ترامپ این توافق را بخشی از تلاش برای بازگرداندن روسیه به مذاکرات پایان جنگ معرفی کردهاند.
در تحولی تازه، ترامپ جمعه، ۲۴ مهر، با صدور فرمانی اجرایی، اجرای بسته جدید تحریمهای روسیه را که ماه گذشته خود امضا کرده بود، به تعویق انداخت و این تصمیم را در راستای منافع ملی آمریکا دانست. این اقدام یک هفته پس از اعلام توافق خرید گازوئیل از روسیه با هدف کاهش قیمت انرژی صورت گرفت.
ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، جمعه در نشست سران اتحادیه اروپا از توافق گازوئیل بهشدت انتقاد کرد و خواستار نقش پررنگتر متحدان اروپایی در روند صلح شد. رهبران اتحادیه اروپا نیز پس از آنکه ترامپ حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه را «مایه ننگ» خواند، از زلنسکی حمایت کردند.
این اختلافها در حالی ادامه دارد که شهرهای اوکراین همچنان هدف حملات موشکی و پهپادی قرار دارند و کییف با نگرانی از احتمال کاهش همکاری اطلاعاتی و حمایت تسلیحاتی آمریکا روبهروست. مقامهای اروپایی بر ادامه حمایت از اوکراین تاکید دارند و میگویند مذاکرات با مسکو نباید به بهای نادیدهگرفتن منافع اوکراین یا کنارگذاشتن رهبران آن انجام شود.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا میگوید تردد کشتیها در تنگه هرمز حدود ۷۰ درصد کمتر از پیش از آغاز درگیری است. این مرکز در تازهترین گزارش هفتگی خود، از ثبت ۱۲ حمله در هرمز و آبهای اطراف خبر داده و هشدار داده است که شمار واقعی حملات، بهدلیل گزارشنشدن برخی حوادث، روشن نیست.
گزارش تازه این مرکز که جمعه ۱۶ اکتبر، برابر با ۲۴ مهر، منتشر شده و بیشتر دادههای آن تا ۱۴ اکتبر، برابر با ۲۲ مهر، را دربرمیگیرد. در دوره هفتروزه مورد بررسی، ۱۲۵ عبور خروجی و ۱۲۹ عبور ورودی در تنگه هرمز ثبت شده است؛ ارقامی که در هفته پیش بهترتیب ۱۲۹ و ۱۴۶ مورد بود.
این آمار از ترکیب اطلاعات سامانه شناسایی خودکار کشتیها، موسوم به AIS، و ارقام اعلامی آمریکا درباره عبورهای تسهیلشده به دست آمده است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا تاکید کرده که نمیتواند آمار آمریکا را بهطور مستقل تایید کند؛ آماری که ممکن است شناورهای فاقد سیگنال قابلمشاهده AIS را نیز شامل شود.
کاهش تردد در آبراهی ادامه دارد که پیش از جنگ، یکی از مسیرهای اصلی انتقال انرژی جهان بود. رویترز در گزارش ۸ اکتبر، برابر با ۱۶ مهر، خود نوشت پیش از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، روزانه حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ از تنگه هرمز عبور میکردند و حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت خام و گاز طبیعی مایع از این مسیر میگذشت. این خبرگزاری همچنین به نقل از شرکت تحلیل دادههای کپلر، از افت تردد شناورهای حامل کالا به پایینترین سطح در بیش از دو ماه خبر داده بود.
با این حال، کاهش شمار عبور کشتیها را نباید معادل کاهش حجم صادرات نفت دانست. رویترز در همان گزارش، به نقل از تحلیلگران کپلر، نوشت افزایش صادرات از سواحل دریای عمان و دریای سرخ بخشی از افت انتقال نفت از تنگه هرمز را جبران کرده است.
از ۱۲ حمله ثبتشده در گزارش هفتگی این مرکز بریتانیایی، ۱۰ مورد در تنگه هرمز و دو مورد دیگر در خلیج فارس و دریای عمان رخ داده است. طبق جمعبندی این مرکز، شش کشتی به سفر ادامه داده یا به بندر رسیدهاند، یک کشتی از دست رفته، دو کشتی از کار افتاده یا توان کنترل حرکت خود را از دست دادهاند و وضعیت خسارت یا سرنوشت سه کشتی هنوز تایید نشده است.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا میگوید بیشتر کشتیهای هدفگرفتهشده از گزارشدادن به این مرکز خودداری میکنند. این نهاد از طریق منابع دیگر از بعضی حوادث مطلع میشود، اما نبود امکان راستیآزمایی، انتشار اطلاعات آنها را محدود میکند.
در یکی از شدیدترین حوادث، یک کشتی کانتینربر هنگام خروج از هرمز در ۱۳ اکتبر، برابر با ۲۱ مهر، هدف «پرتابهای ناشناس» قرار گرفت و آتش گرفت. طبق گزارش، این شناور پس از سرگردانشدن روی آب، روز بعد در حدود چهار مایل دریایی شمالغرب راس شیخ مسعود غرق شد. تمام خدمه بدون جراحت تخلیه شدند، اما وضعیت محموله و آلودگی احتمالی در زمان تهیه گزارش روشن نبود.
رویترز نیز در گزارش ۱۴ اکتبر، برابر با ۲۲ مهر، خود به نقل از سازمان دریانوردی و بنادر سنگاپور، از غرقشدن کشتی کانتینربر «جیافاس پراید» و نجات هر ۲۱ خدمه آن خبر داد. این خبرگزاری همچنین گزارش کرد کشتی فلهبر «کیپ دائو» در حادثهای جداگانه، چند هفته پس از اصابت پرتابه در ۲۳ سپتامبر، برابر با ۱ مهر، در نزدیکی هرمز غرق شده است. بنابراین خبر غرقشدن دو کشتی در یک بازه زمانی، به معنای وقوع هر دو حمله در همان بازه نیست.
در حادثهای دیگر که در گزارش این مرکز بریتانیایی آمده، یک نفتکش حامل فرآوردههای نفتی روز ۱۱ اکتبر، برابر با ۱۹ مهر، در دریای عمان هدف پهپاد قرار گرفت و خدمه آن تخلیه شدند. وزارت امور خارجه هند از مفقودشدن دو خدمه خبر داد. تا ۱۴ اکتبر، ۲۲ مهر، این کشتی در حدود ۵۰ مایل دریایی شمالشرق بندر صحار، بدون کنترل حرکت، روی آب جابهجا میشد.
گزارش همچنین روایت فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، از ازکارانداختن کشتی «اوشن مولیکا» را نقل کرده است. سنتکام روز ۱۱ اکتبر، برابر با ۱۹ مهر، اعلام کرد این کشتی هشدارهای مکرر را نادیده گرفته و برای عبور از محاصره دریایی تلاش کرده بود؛ به گفته این فرماندهی، سامانه پیشران شناور با مهمات هدایتشونده دقیق از کار انداخته شد و خدمه سالم ماندند.
همزمان، مسیرهای عبور از تنگه هرمز به یکی از محورهای رویارویی تبدیل شدهاند. آسوشیتدپرس در ۱۴ اکتبر، برابر با ۲۲ مهر، گزارش داد حکومت ایران بارها به کشتیها درباره عبور بدون تایید تهران هشدار داده و ارتش آمریکا نیز شناورها را از مسیری نزدیکتر به ساحل عمان هدایت کرده است. این خبرگزاری همچنین ادعای جمهوری اسلامی درباره غرقشدن یک کشتی بر اثر برخورد با مین را نقل کرد، اما تاکید داشت مشخص نیست آن شناور همان کشتی غرقشدهای باشد که مقامهای سنگاپور دربارهاش اطلاعرسانی کردهاند.
طبق گزارش مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، از ۶ ژوئیه، برابر با ۱۵ تیتر، به بعد، ۵۵ مورد از ۷۴ اصابت پرتابه در مسیر جنوبی تنگه هرمز رخ داده است. ارزیابی مرکز مشترک اطلاعات دریایی نیز سطح تهدید در تنگه هرمز را «شدید» و در خلیج فارس و دریای عمان «متوسط» تعیین کرده است. بیشتر کشتیهایی که اطلاعات AIS خود را مخابره میکنند، همچنان از مسیری میگذرند که گزارش آن را «مسیر ایران» نامیده است.
اختلال در موقعیتیابی نیز بر دشواری ارزیابی وضعیت افزوده است. شمار موقعیتهای غیرعادی ثبتشده در AIS طی هفت روز از ۱۸ هزار و ۸۸۱ به ۲۳ هزار و ۱۶۶ مورد رسیده است؛ این رقم شمار کشتیها نیست. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا هشدار داده که تغییر تعداد گزارشها الزاماً نشاندهنده تغییر شدت اختلال نیست، زیرا دادهها به مشارکت داوطلبانه کشتیها و دسترسی به سیگنالهای آنها وابستهاند.
در دریای سرخ و خلیج عدن، وضعیت هفته مورد بررسی متفاوت بود: هیچ حمله یا فعالیت مشکوک تازهای گزارش نشد و تا پایان دوره آماری، ۵۱ روز از آخرین حمله گزارششده به کشتیرانی گذشته بود. با این حال، تردد در بابالمندب همچنان ۲۲ درصد کمتر از پیش از اعلام محاصره حوثیها در ۲۲ ژوئیه، برابر با ۳۱ تیر، بود و سطح تهدید در جنوب دریای سرخ، بابالمندب و خلیج عدن «قابلتوجه» ارزیابی شد.
در بخش دزدی دریایی نیز حادثه تازهای ثبت نشد، اما کشتی «آسانا» که از ۱۷ ژوئیه، برابر با ۲۶ تیر، ربوده شده، تا ۱۴ اکتبر، برابر با ۲۲ مهر، همچنان در اختیار ربایندگان بود.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا تاکید کرده که بخشی از اطلاعات دریافتی تکمنبعی است و امکان تایید مستقل آن وجود ندارد. این مرکز در موارد متعددی عامل حمله را مشخص نکرده و ثبت رویداد در گزارش را به معنای انتساب حقوقی مسئولیت به یک طرف معین نمیداند.