رویترز: فشار آمریکا بر شریان‌های اقتصادی حکومت ایران؛ هشدار درباره پیامدها برای معیشت مردم
برت اریکسون، کارشناس تحریم‌ها و مدیر شرکت آبسیدین ریسک ادوایزرز، به رویترز گفت آمریکا پس از تحت فشار قرار دادن ایران در دریا و افزایش انزوای آن در مسیرهای هوایی، اکنون «شریان‌های اقتصادی» این کشور در خشکی را محدود می‌کند.
او هشدار داد: «نمی‌توان اقتصاد حکومتی را به این شکل خفه کرد، بدون اینکه معیشت مردمی که به آن وابسته‌اند هم تحت فشار قرار نگیرد.»
این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که اقتصاد ایران با تورم بالا و کاهش ارزش ریال روبه‌رو است. پنج‌شنبه ۹ مهر، هر دلار آمریکا در بازار آزاد ایران حدود ۲۵۸ هزار تومان معامله شد.
عبدالناصر همتی، رییس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی، نیز ۴ مهر نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه شهریور را ۸۳.۸ درصد اعلام کرد.
رویترز نیز ۷ مهر در گزارشی درباره پیامدهای اقتصادی جنگ و محاصره آمریکا نوشت کاهش درآمدهای نفتی و افزایش هزینه‌ها، فشار بر خانوارهای ایرانی را تشدید کرده و افزایش قیمت مواد غذایی، مسکن و دارو و کاهش قدرت خرید، سطح زندگی بسیاری از شهروندان را تحت تاثیر قرار داده است.
دانیل باتلینر، نماینده لیختن‌اشتاین، این بیانیه را چهارشنبه ۳۰ سپتامبر، برابر با هشتم مهر، در شصت‌وسومین نشست شورای حقوق بشر قرائت کرد؛ همان روزی که قوه قضاییه جمهوری اسلامی از اعدام دو معترض دیگر در مشهد خبر داد.
کشورهای حامی بیانیه با استناد به یافته‌های کارشناسان سازمان ملل هشدار دادند که مجازات اعدام در ایران برای «ایجاد ترس، سرکوب مخالفت‌ها و بازداشتن مردم از بیان مسالمت‌آمیز دیدگاه‌های خود و برگزاری تجمعات مسالمت‌آمیز» به کار گرفته می‌شود.
در بیانیه آمده است: «هیچ‌کس نباید به دلیل استفاده از حقوق خود یا تلاش برای رساندن صدایش، با هراس از اعدام روبه‌رو شود.»
بریتانیا، فرانسه، آلمان، کانادا، استرالیا و شماری دیگر از کشورهای اروپایی، همراه با شیلی، کاستاریکا، نیوزیلند و جزایر مارشال، از جمله حامیان این بیانیه‌اند.
نگرانی از خطر اعدام ده‌ها معترض دیگر
بر اساس این بیانیه، پس از سرکوب خشونت‌بار اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶، برابر با دی‌ماه ۱۴۰۴، به دست نیروهای امنیتی، دست‌کم ۳۱ معترض اعدام شده‌اند و ده‌ها معترض دیگر، از جمله زنان و کودکان، با احکام اعدام و خطر قریب‌الوقوع اجرای آنها روبه‌رو هستند.
کشورهای امضاکننده همچنین اجرای اعدام در ملاعام را به‌ویژه نگران‌کننده خواندند و به گزارش‌های کمیسر عالی حقوق بشر، گزارشگر ویژه در امور ایران و هیات مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب درباره افزایش شدید اعدام‌ها و صدور احکام مرگ اشاره کردند.
این کشورها درباره گزارش‌های مربوط به برگزاری جلسات غیرعلنی دادگاه، محرومیت متهمان از تضمین‌های دادرسی عادلانه، شکنجه و بدرفتاری، ناپدیدسازی قهری و گرفتن اعترافات اجباری ابراز نگرانی کردند. به گفته آنان، روندهای قضایی منتهی به صدور برخی احکام اعدام، با معیارهای بین‌المللی محاکمه عادلانه فاصله زیادی دارد.
مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور وضعیت حقوق بشر در ایران، با استقبال از بیانیه مشترک گفت: «ضرورت توقف اجرای مجازات اعدام تا زمان لغو آن، هیچ‌گاه به اندازه امروز نبوده است.»
هیات حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران نیز پیشتر، در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۶، برابر با اول مرداد، از مقام‌های جمهوری اسلامی خواسته بود همه اعدام‌ها، از جمله اعدام‌های مرتبط با اعتراضات، را بی‌درنگ متوقف کنند و اجرای این مجازات را به حالت تعلیق درآورند.
اعدام دو معترض در مشهد همزمان با قرائت بیانیه
در یکی از تازه‌ترین موارد اعدام معترضان، خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، هشتم مهر اعلام کرد حکم اعدام علی همتی سیستانی و مجید نیک‌اندیش، دو بازداشت‌شده اعتراضات دی‌ماه در مشهد، بامداد همان روز پس از تایید دیوان عالی کشور اجرا شده است.
میزان مدعی شد این دو نفر در کشته شدن چهار نیروی حکومتی نقش داشتند، اما عنوان دقیق اتهام منتهی به حکم اعدام، شعبه دادگاه، تاریخ جلسات محاکمه و زمان صدور حکم را اعلام نکرد.
این خبرگزاری نوشت دادگاه با حضور متهمان و وکلای آنان برگزار شده است، اما نام وکلا و جزئیات دفاعیات آنها را منتشر نکرد. همچنین روشن نکرد اقدامات منتسب به هر یک از این دو نفر چگونه به مرگ چهار نیروی حکومتی مرتبط بوده و این ارتباط بر پایه چه مدارکی در دادگاه اثبات شده است.
روایت میزان به‌طور عمده بر اعترافات اجباری منتسب به همتی و نیک‌اندیش استوار بود. با این حال، سندی از دادگاه یا مدرک مستقلی برای تایید این ادعاها منتشر نشد و اطلاعات مستقلی درباره شرایط بازداشت و بازجویی آنان یا دسترسی‌شان به وکیل منتخب در دست نیست.
شمار اعدام‌شدگان به دست‌کم ۳۱ نفر رسید
اعدام همتی و نیک‌اندیش در ادامه اجرای احکام مرگ بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه صورت گرفت. پیش از آنان، شهرام صادقی در ۲۵ مرداد و مجید آدینه در یکم شهریور اعدام شده بودند.
سازمان حقوق بشر ایران ۲۴ شهریور اعلام کرده بود دست‌کم یک‌صد معترض بازداشت‌شده در معرض خطر اعدام قرار دارند. این سازمان شمار معترضان اعدام‌شده تا آن تاریخ را ۲۹ نفر گزارش کرده بود که با احتساب اعدام همتی و نیک‌اندیش، به دست‌کم ۳۱ نفر رسید.
در هفته‌های اخیر همچنین گزارش‌هایی از صدور حکم اعدام برای امید‌رضا حیدری، دانشجوی ۱۹ ساله، و حسین رسولی‌نسب، معترض زندانی در وکیل‌آباد مشهد، منتشر شده است.
نهادهای حقوق بشری درباره محاکمه‌های شتاب‌زده، محرومیت بازداشت‌شدگان از وکیل منتخب و صدور احکام اعدام بر پایه اعترافات گرفته‌شده زیر فشار و شکنجه هشدار داده‌اند؛ نگرانی‌هایی که در بیانیه مشترک ۴۶ کشور نیز بازتاب یافته است.
به‌گفته دانش‌آموزان، این فشارها در برخی موارد با تهدید به کسر نمره، برخورد انضباطی و حضور نیروهای مسلح همراه شده است.
عضویت اجباری در بسیج و پویش «جان‌فدا»
مخاطبی از ساوه نوشته است که به دانش‌آموزان پسر در مقطع متوسطه اعلام شده که عضویت همه آنها در بسیج الزامی است.
دانش‌آموزی از هنرستان آزادی در تهران هم گفت تعدادی از افراد حامی حکومت که ماسک به صورت داشتند، همراه با یک روحانی وارد مدرسه شدند و دانش‌آموزان را به اجبار در حیاط جمع کردند.
به گفته او، به دانش‌آموزان پرچم و سربند داده شد و چند نفر نیز مجبور شدند شعارهایی را تکرار کنند و از آنها فیلم گرفته شد.
یکی از والدین که ساکن کاشان است، گفت دانش‌آموزان اول متوسطه در مدرسه «زارع» برای شرکت در «رزمایش جان‌فدا» فراخوانده شده‌اند و او اجازه نخواهد داد فرزندش در این برنامه شرکت کند.
او همچنین عنوان کرد که آموزش‌وپرورش در حال شست‌وشوی مغزی دانش‌آموزان است.
مخاطبی دیگر گفت هفتم مهر نیروهای بسیج به مدرسه آنها آمده و از دانش‌آموزان ۱۴ ساله خواسته‌اند برای «شکست دشمن» در پویش جان‌فدا ثبت‌نام کنند.
دانش‌آموزی از تبریز هم در پیامی به ایران‌اینترنشنال نوشت هشتم مهر، دانش‌آموزانی که معلم نداشتند را به اجبار و تحت عنوان «جان‌فدا» برای راهپیمایی به خیابان بردند.
شهروندی از تهران گلایه کرده است که معلمان به‌دلیل کمبود وقت ناچارند از کیفیت آموزش کم کنند و از بخش‌هایی بگذرند، اما در عوض مدرسه ساعت‌ها برای نمایش‌های مضحک ایدئولوژیک وقت می‌گذارد.
فضای امنیتی مقابل مدارس
ویدیوها و پیام‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال کماکان از حضور نیروهای مسلح و خودروهای نظامی و اجرای برنامه‌های بسیج و آموزش کار با اسلحه به کودکان در شماری از مدارس حکایت دارند.
مخاطبی از اصفهان خبر داد نهم مهرماه مقابل برخی مدارس این شهر، نیروهای پلیس با سلاح حضور داشته‌اند و در برخی مناطق نیز ون‌های گشت ارشاد به چشم خورده است.
دانش‌آموز پایه دهم مدرسه نمونه دولتی مصلی‌نژاد در مشهد گفت نهم مهر تعداد زیادی نیروی بسیج و سپاه در مدرسه آنها حضور یافته و نیروهای مسلح مقابل در مدرسه مستقر بودند.
به‌گفته این دانش‌آموز، یک خودرو ضدشورش نیز به محل آورده شده و حضور این نیروها موجب ترس دانش‌آموزان شده است.
شهروندی از اهواز در پیامی به ایران‌اینترنشنال نوشته است که از زمان آغاز سال تحصیلی چند خودرو پلیس مقابل مدرسه آنها مستقر شده‌اند.
او در ادامه نوشته که ماموران با دانش‌آموزان برخورد تند دارند، مقنعه آنها را می‌کشند، بر سرشان فریاد می‌زنند، گاهی آنها را هل می‌دهند و از آنها بازجویی می‌کنند.
به‌گفته این مخاطب، این وضعیت باعث «ترس و استرس شدید» دانش‌آموزان شده است.
پیشتر نیز ویدیوها و پیام‌هایی درباره استقرار خودروها و ون‌های مجهز به بلندگو، پخش مداوم نوحه و حضور نیروهای نظامی در محوطه برخی مدارس، از جمله در استان البرز به دست ایران‌اینترنشنال رسیده بود.
فشار بر سر حجاب و ظاهر دانش‌آموزان
بخش دیگری از پیام‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال از فشار بر دانش‌آموزان دختر بر سر حجاب، پوشش و ظاهر آنها حکایت دارد.
دانش‌آموزی از یزد گفت در مدرسه آنها یک پلیس زن حضور دارد و دانش‌آموزان تهدید شده‌اند که در صورت نپوشیدن مقنعه با آنها برخورد فیزیکی خواهد شد.
یک دانش‌آموز دیگر هم گفت از زمان بازگشایی مدارس، فشار بر دانش‌آموزان بر سر حجاب اجباری افزایش یافته و حتی بالا زدن آستین هنگام انجام کار نیز با تذکر و برخورد همراه است.
او در ادامه افزود گاهی شدت برخورد و فشار از سوی معلمان و مدیران بر سر حجاب به‌حدی بالاست که دانش‌آموزان را به گریه می‌اندازند.
دانش‌آموزی که ساکن شیراز است هم خبر داد که در برخی دبیرستان‌ها برای کاشت ناخن یا همراه داشتن تلفن همراه جریمه نقدی تعیین شده است.
بر اساس این روایت، مبلغ جریمه برای کاشت ناخن ۲۰۰ هزار تومان و برای ضبط تلفن همراه یک میلیون تومان اعلام شده است.
فشار برای شرکت در برنامه‌های حکومتی
یکی از دانش‌آموزان در پیامی نوشت معلم دینی و برخی دیگر از معلمان به آنها اعلام کرده‌اند ۱۰ نمره از ۲۰ نمره درسی آنها از طریق شرکت در تجمعات شبانه حکومتی به دست می‌آید.
به‌گفته این محصل، از آنها خواسته شده است که با چادر و پرچم در تجمعات شبانه حکومتی شرکت کنند و عکس و فیلم حضور خود را برای معلمان بفرستند.
دانش‌آموز پایه نهمی از اهواز هم گفت از ابتدای سال تحصیلی، به‌جای تمرکز بر تدریس، بخش قابل توجهی از وقت مدرسه صرف صحبت درباره آمریکا، اسرائیل و رهبر جمهوری اسلامی شده است.
مخاطبی ساکن کرج هم نوشت در مدارس این شهر تمرکز زیادی بر نماز جماعت، درس پرورشی، حفظ شعر و دیگر فعالیت‌های مشابه گذاشته شده است.
همزمان، گزارش‌هایی از فشار بر معلمان نیز منتشر شده است. در جلسه‌ای که روز سوم مهر برای معلمان یک مدرسه در استان بوشهر برگزار شده، از آموزگاران خواسته شده تا هرگونه سخن سیاسی یا انتقادی کودکان را زیر نظر گرفته و به مسئولان گزارش کنند.
به‌گزارش رویترز ترامپ قصد دارد چهره اصلی کارزار جمهوری‌خواهان باشد و در شماری از رقابت‌های نزدیک مجلس نمایندگان و سنا برای حمایت از نامزدهای این حزب وارد میدان شود. با این حال، برخی نامزدهای جمهوری‌خواه درباره اینکه حضور پررنگ رییس‌جمهوری به سود آنها تمام خواهد شد، اطمینان ندارند.
برخی از این نامزدها همچنین بیش از گذشته حاضر شده‌اند در موضوعاتی که موجب نارضایتی رأی‌دهندگان شده، از ترامپ فاصله بگیرند؛ از جمله جنگ ایران و گسترش مراکز داده با مصرف بالای برق.
ترامپ چهارشنبه در مراسمی در کاخ سفید به هوادارانش گفت که دولت او تاکنون در معرفی دستاوردهای اقتصادی‌اش از زمان بازگشت او به قدرت در ژانویه ۲۰۲۵ عملکرد ضعیفی داشته است.
نارضایتی رأی‌دهندگان از نحوه مدیریت اقتصاد از سوی ترامپ باعث تغییر نقشه انتخاباتی شده و به‌گفته تحلیلگران سیاسی، برخی کرسی‌هایی که پیشتر برای جمهوری‌خواهان امن تلقی می‌شدند، اکنون در انتخابات نوامبر رقابتی شده‌اند.
ترامپ گفت: «من وارد میدان می‌شوم چون هیچ‌کس این دستاوردها را معرفی نمی‌کند. ما در تبلیغ عملکردمان بسیار ضعیف عمل می‌کنیم و در اداره کشور عملکرد فوق‌العاده‌ای داریم. اما پیام را به مردم خواهیم رساند. نباید کار سختی باشد.»
رقابت پرهزینه در تگزاس
تگزاس یکی از هشت حوزه رقابتی سناست و انتظار می‌رود کن پکستون، دادستان کل تگزاس و نامزد جمهوری‌خواه سنا، در برنامه ترامپ در شمال دالاس در کنار او ظاهر شود.
این دیدار پس از افشای یک فایل صوتی از پکستون مورد توجه قرار گرفته است. در این فایل، او ظاهرا به گروهی از حامیان مالی گفته بود کنوانسیون انتخاباتی میان‌دوره‌ای ترامپ در ماه سپتامبر به او و دیگر نامزدهای جمهوری‌خواه آسیب زده است.
ستاد پکستون این فایل را «مهملات دستکاری‌شده» خوانده است. ترامپ نیز چهارشنبه گفت چیزی درباره آن نشنیده و افزود: «می‌توانم به شما بگویم که کنوانسیون فوق‌العاده بود.»
ترامپ در انتخابات مقدماتی جمهوری‌خواهان از پکستون، که با جنجال‌هایی روبه‌رو بوده، در برابر سناتور وقت جان کورنین حمایت کرد. نتیجه این رقابت جمهوری‌خواهان را ناچار کرده است برای دفاع از یک کرسی که به‌طور سنتی برای این حزب امن محسوب می‌شد، هزینه زیادی صرف کنند. پکستون اکنون با جیمز تالاریکو، نامزد دموکرات‌ها، رقابت می‌کند.
پیامدهای اقتصادی جنگ ایران و افزایش بهای سوخت
ترامپ قرار است در بازدید از کارخانه «پیتربیلت موتورز» در دنتون تگزاس، از سیاست‌های تعرفه‌ای و تجاری دولت خود دفاع کند. کاخ سفید می‌گوید تعرفه‌های وضع‌شده بر کامیون‌ها در دوره ترامپ به افزایش اشتغال کمک کرده است.
دولت آمریکا می‌گوید این تعرفه‌ها به شرکت‌هایی مانند «پَکار»، مالک پیتربیلت، امکان داده بیش از دو هزار شغل در سراسر آمریکا ایجاد کنند که حدود هزار مورد آن در کارخانه تگزاس بوده است.
با این حال، افزایش بهای سوخت ناشی از پیامدهای اقتصادی جنگ ایران به یکی از مشکلات انتخاباتی تبدیل شده است. هزینه سوخت کامیون‌های دیزلی و بنزینی در تگزاس اخیرا به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده است.
براساس داده‌های انجمن اتومبیل آمریکا، AAA، قیمت گازوئیل دو هفته پیش در تگزاس به رکورد ۵ دلار و ۹۷ سنت برای هر گالن رسید. متوسط قیمت بنزین نیز نسبت به همین زمان در سال گذشته نزدیک به ۴۴ درصد افزایش یافته و به ۳ دلار و ۹۲ سنت در هر گالن رسیده است.
ادامه سفرهای انتخاباتی در چند ایالت
ترامپ پس از برنامه خود در تگزاس، در شهر دورانت در جنوب اوکلاهما گردهمایی انتخاباتی برگزار خواهد کرد. اوکلاهما از پایگاه‌های قدرتمند جمهوری‌خواهان است و ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ بیش از ۶۶ درصد آرای این ایالت را به دست آورد.
کمیته ملی جمهوری‌خواهان که این گردهمایی را سازمان‌دهی می‌کند، گفته است انتخاب دورانت در نزدیکی مرز تگزاس تا حدی با هدف جذب هواداران تگزاسی صورت گرفته است.
ترامپ جمعه کارزار خود را در آلاباما ادامه خواهد داد؛ ایالتی که آن نیز از پایگاه‌های سنتی محافظه‌کاران است و رقابت شاخص و نزدیکی در آن جریان ندارد.
او شنبه وارد میدان انتخاباتی رقابتی‌تری در اوهایو خواهد شد. ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ با ۵۵ درصد آرا در این ایالت پیروز شد، اما جان هوستد، سناتور جمهوری‌خواه، اکنون با رقابتی نزدیک برای انتخاب مجدد مواجه است.
ترامپ همچنین قرار است دوشنبه برای حمایت از سناتور پیت ریکتس در نبراسکا گردهمایی برگزار کند؛ رقابتی که در حال حاضر احتمال پیروزی جمهوری‌خواهان در آن بالا ارزیابی می‌شود.
سفرهای پیش رو آغاز مرحله‌ای فشرده از فعالیت انتخاباتی ترامپ در فاصله حدود یک ماه تا انتخابات میان‌دوره‌ای است؛ انتخاباتی که نتیجه آن تعیین خواهد کرد جمهوری‌خواهان می‌توانند اکثریت محدود خود در مجلس نمایندگان و سنا را حفظ کنند یا نه.
