بقایی، سخنگوی وزارت خارجه: اروپا در جنگ علیه ما همدست آمریکا بوده است و باید پاسخگو باشد
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به اظهارات مارک روته، دبیرکل ناتو، گفت اظهارات مکرر او درباره مشارکت کشورهای اروپایی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نشان میدهد اروپا در این جنگ «بیطرف نبوده» و باید در قبال آن پاسخگو باشد.
بقایی در پیامی در شبکه ایکس نوشت کشورهایی که قلمرو، پایگاهها و زیرساختهای خود را برای حمله به ایران در اختیار آمریکا و اسرائیل قرار دادهاند، «نمیتوانند از مسئولیت همدستی خود و پیامدهای ناشی از آن شانه خالی کنند.»
به نوشته اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی، جنگی که در ابتدا با هدف تضعیف توان موشکی جمهوری اسلامی و نابودی آنچه از برنامه هستهای ایران باقی مانده بود آغاز شد، اکنون به نبردی بدون چشمانداز مشخص بر سر تنگه هرمز تبدیل شده است.
یکی از مقامهای آمریکایی به اکسیوس گفت مدت و شدت مرحله جدید درگیری کاملا به اقدامات بعدی جمهوری اسلامی بستگی دارد. او گفت اگر تهران به حملات خود علیه کشتیهای تجاری در تنگه هرمز ادامه دهد، این رویارویی ممکن است یک یا دو روز، یک هفته یا حتی یک ماه ادامه پیدا کند.
این مقام افزود: «قرار است ضربهای به آنها بزنیم تا بفهمند شوخی نداریم.»
به گزارش اکسیوس، همزمان با متوقف شدن روند دیپلماسی، فشار نظامی بار دیگر به محور اصلی راهبرد دونالد ترامپ تبدیل شده است.
ترامپ روز چهارشنبه ۱۷ تیر ماه اعلام کرد آتشبس ۶۰ روزهای که در یادداشت تفاهم میان دو طرف پیشبینی شده بود، پس از تبادل حملات ناشی از حمله جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری، «پایان یافته است.»
پس از آن، آمریکا دومین دور حملات خود را در نزدیکی تنگه هرمز آغاز کرد؛ حملاتی که برای نخستین بار طی چند ماه گذشته، زیرساختهایی در داخل ایران را نیز هدف قرار داد.
جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین را هدف حملات موشکی قرار داد و همزمان تاکید کرد از مطالبه خود درباره کنترل تنگه هرمز عقبنشینی نخواهد کرد.
با این حال، ترامپ ساعاتی بعد نشانههایی از تمایل به کاهش تنش نشان داد و در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری گفت مقامهای ایرانی «مدتی پیش تماس گرفتهاند» و «میخواهند توافق کنند.»
او در عین حال افزود مشخص نیست تهران به هیچ توافقی پایبند بماند. ترامپ گفت: «نمیدانم ارزش توافق کردن را دارند یا نه. راستش را بخواهید، تا حدی غیرقابل پیشبینی هستند.»
مقامهای ایرانی تاکنون وجود چنین تماس مستقیمی را تایید نکردهاند.
در مقابل، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و رییس هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، آمریکا را به «زورگویی و بدعهدی» متهم کرد و هشدار داد تنگه هرمز تنها با «ترتیبات ایرانی» باز خواهد شد.
او در شبکه ایکس نوشت: «اگر حمله کنید، پاسخ خواهید گرفت. تنگه هرمز فقط با ترتیبات ایرانی باز میشود، نه با تهدیدهای آمریکا.»
به نوشته اکسیوس، بازگشایی تنگه هرمز و تضمین آزادی عبور کشتیهای تجاری اکنون به یکی از اهداف اصلی دولت ترامپ تبدیل شده است، زیرا واشینگتن آن را برای ثبات بازارهای جهانی انرژی ضروری میداند.
در مقابل، جمهوری اسلامی حفظ نقش خود در کنترل تنگه هرمز را به یکی از مهمترین اهدافش در هر توافق احتمالی برای پایان جنگ تبدیل کرده است.
این گزارش میافزاید اختلاف دو طرف بر سر نحوه اجرای بندهای مربوط به تنگه هرمز در یادداشت تفاهم، اکنون به یکی از عوامل اصلی فروپاشی توافق تبدیل شده است.
بر اساس این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی باید عبور امن کشتیها از تنگه هرمز را تضمین میکرد، اما مقامهای ایرانی پس از امضای نفاهمنامه، آمریکا را متهم کردند بدون هماهنگی با تهران، کشتیها را از مسیر جنوبی نزدیک سواحل عمان عبور داده و توافق را نقض کرده است.
اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشت کاخ سفید اکنون معتقد است فضای بیشتری برای تشدید فشار نظامی در اختیار دارد، زیرا طی هفتههای گذشته صدها نفتکش توانستهاند از مسیر جنوبی تنگه هرمز عبور کنند. به گفته این مقامها، همین مساله نگرانی دولت آمریکا درباره جهش فوری قیمت جهانی نفت را کاهش داده است.
یک مقام آمریکایی همچنین گفت تشدید دوباره تنشها ناشی از نارضایتی جناحهای تندرو در ساختار قدرت جمهوری اسلامی است که معتقدند یادداشت تفاهم دستاورد ملموسی برای تهران نداشته است.
به گفته او، جمهوری اسلامی با وجود معافیتهای تحریمی، همچنان در فروش نفت با مشکلات جدی روبهرو بوده، زیرا بانکها تراکنشهای مالی را تایید نمیکردند و بسیاری از کشورها نیز حاضر نبودند بر معافیتهای موقت آمریکا تکیه کنند.
این مقام افزود هیچیک از داراییهای مسدودشده ایران نیز آزاد نشده است، زیرا تهران هنوز اقدامات هستهای پیشبینیشده در توافق را انجام نداده است. او همچنین گفت توافقی که آمریکا میان اسرائیل و لبنان میانجیگری کرد، بخش مربوط به لبنان در یادداشت تفاهم را در عمل بیاثر کرده است.
به گفته این مقام، بخشی از رهبران جمهوری اسلامی از این روند ناراضی بودند و به همین دلیل حملات جدید را آغاز کردند. او افزود: «ما هم تصمیم گرفتیم پاسخ سختی بدهیم. این یک روند است؛ صبر داریم، اما اگر به توافقی که میخواهیم نرسیم، آن را اجرا نخواهیم کرد.»
جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، نیز تاکید کرد موضع واشینگتن تغییری نکرده است. او گفت تنگه هرمز باید باز بماند و اگر جمهوری اسلامی تلاش کند آن را ببندد، ارتش آمریکا پاسخ خواهد داد.
ونس افزود: «یا این موضوع را میپذیرند، یا همان اتفاقی که دیشب برایشان افتاد، دوباره تکرار خواهد شد. این روند تا زمانی ادامه مییابد که مسیر کشتیرانی را باز کنند و دست از حمله به کشتیها بردارند.»
تنش نظامی میان آمریکا و جمهوری اسلامی که در پی حملات سپاه به تعدادی از کشتیها در جنوب تنگه هرمز در چند روز گذشته آغاز شده بود، شامگاه چهارشنبه و بامداد پنجشنبه بار دیگر تشدید شد؛ بهگونهای که آمریکا حملات تازهای را علیه اهدافی در ایران آغاز کرد و جمهوری اسلامی نیز با شلیک موشک و پهپاد به سمت کشورهای منطقه، از جمله کویت، بحرین و اردن، به این حملات پاسخ داد.
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) چهارشنبه شب اعلام کرد به دستور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دور تازهای از عملیات نظامی علیه جمهوری اسلامی را با هدف تضعیف توان تهران برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز آغاز کرده است. سنتکام، جمهوری اسلامی را مسئول حملات اخیر به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز دانست.
به گفته یک مقام آمریکایی که با رویترز گفتوگو کرده، دامنه حملات روز چهارشنبه نسبت به روز قبل گستردهتر بود. همزمان، باراک راوید، خبرنگار اکسیوس، به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد ارتش آمریکا با موشکهای کروز دو پل راهآهن در شمال ایران را نیز هدف قرار داده است؛ اقدامی که به گفته این مقام، نخستین حمله آمریکا به زیرساختهای ایران از زمان برقراری آتشبس هشتم آوریل [۱۹ فروردین] به شمار میرود.
رسانههای ایران نیز از حمله به پل راهآهن در نزدیکی آققلا در استان گلستان و شنیده شدن چندین انفجار در این منطقه خبر دادند.
همزمان، رسانههای جمهوری اسلامی از حملات آمریکا به اهدافی در بوشهر، بندرعباس، چابهار، کنارک، سیریک، جزایر لاوان، سیری و ابوموسی خبر دادند. بر اساس گزارش صداوسیمای جمهوری اسلامی، اسکله بهشتی، اسکله کلانتری و برج کنترل ترافیک دریایی چابهار هدف قرار گرفتند. مقامهای آمریکایی درباره این گزارشها اظهار نظر نکردهاند.
فرماندار ایرانشهر اعلام کرد حمله به تاسیسات فرودگاه این شهر به کشته شدن یکی از نیروهای آتشنشانی و آسیب دیدن ساختمان تاسیسات پرواز و ایستگاه هواشناسی منجر شده است.
در مقابل، سپاه پاسداران دور تازهای از حملات موشکی و پهپادی خود را آغاز کرد و اهدافی را در چند کشور منطقه هدف قرار داد.
ارتش کویت بامداد پنجشنبه ۱۸ تیر ماه اعلام کرد سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری موشکها و پهپادهای مهاجم است. وزارت کشور کویت نیز با ارسال هشدار اضطراری از طریق تلفن همراه، از شهروندان و ساکنان خواست در مکانهای امن بمانند و از پنجرهها و فضاهای باز فاصله بگیرند.
در بحرین نیز آژیرهای خطر در سراسر کشور به صدا درآمد. تلویزیون دولتی بحرین گزارش داد سامانههای پدافند هوایی در حال مقابله با حملات از سمت ایران هستند و وزارت کشور این کشور از مردم خواست تا اطلاع ثانوی در خانههای خود بمانند.
ارتش اردن نیز اعلام کرد پنج موشک شلیکشده از ایران را که به سمت منطقه الازرق در حرکت بودند رهگیری و منهدم کرده است. به گفته ارتش اردن، بقایای این موشکها در خاک این کشور سقوط کرد اما خسارت یا تلفاتی بر جای نگذاشت. سپاه پاسداران پیشتر اعلام کرده بود پایگاه آمریکایی الازرق را هدف موشکهای دوربرد قرار داده است.
وزارت کشور قطر نیز با اعلام بالا بودن سطح تهدید امنیتی، از شهروندان و ساکنان خواست تا اطلاع بعدی در خانهها یا مکانهای امن باقی بمانند.
دونالد ترامپ شامگاه چهارشنبه در گفتوگو با خبرنگاران در هواپیمای ریاستجمهوری گفته بود حملات آمریکا با نسبت «یک به بیست» پاسخ حملات جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری بوده است.
او افزود: «ایرانیها چندی پیش تماس گرفتند. آنها میخواهند توافق کنند. ما ضربه بسیار سختی به آنها زدیم. اگر آنها حمله کنند، ما با شدتی بسیار بیشتر پاسخ خواهیم داد.»
ترامپ همچنین با انتشار مجموعهای از تصاویر و ویدیوهای مربوط به انفجارها در شبکه تروث سوشال، بدون ارائه توضیح درباره محل و زمان آنها، نوشت حملات آمریکا تلافی حمله روز گذشته جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری بوده است و هشدار داد در صورت تکرار این حملات، پاسخ آمریکا شدیدتر خواهد بود.
در واکنش، جمهوری اسلامی در نامههایی جداگانه به دبیرکل سازمان ملل و رییس شورای امنیت، حملات آمریکا را «نقض منشور ملل متحد و یادداشت تفاهم اسلامآباد» خواند و خواستار اقدام فوری شورای امنیت شد. در این نامهها همچنین اعلام شده است هشت عضو ارتش جمهوری اسلامی در حملات بامداد چهارشنبه در بوشهر و بندرعباس کشته شدهاند.
همزمان، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت: «تنگه هرمز فقط با ترتیبات ایرانی باز میشود، نه با تهدیدات آمریکایی» و هشدار داد: «بزنید، میخورید.»
دور تازه حملات در چند روز گذشته، واکنش کشورهای منطقه را نیز در پی داشت. وزارت خارجه عربستان سعودی چهارشنبه حملات «جنایتکارانه» جمهوری اسلامی به کویت و بحرین را بهشدت محکوم کرده بود و آن را اقدامی غیرقابل قبول و تهدیدی برای امنیت منطقه دانست.
همزمان، گزارش والاستریت ژورنال نشان داد دولت عراق نیز در چارچوب فشارهای فزاینده آمریکا، پذیرفته است برای جلوگیری از دسترسی جمهوری اسلامی و گروههای همپیمانش به دلار، محدودیتهای تازهای اعمال کند؛ اقدامی که همزمان با تشدید رویارویی نظامی، نشانهای از افزایش فشارهای مالی واشینگتن بر تهران ارزیابی میشود.
