آیا «سوسیالیسم» بهترین توصیف برای چپ جدید آمریکاست؟

هر سه نامزد مورد حمایت ممدانی توانستند رقبای مورد حمایت جریان سنتی حزب را شکست دهند؛ رخدادی که برخی رسانه‌ها از آن به‌عنوان «زلزله سیاسی» در حزب دموکرات یاد کردند و آن را نشانه افزایش نفوذ جناح چپ این حزب دانستند.

در مقابل، چهره‌های میانه‌رو هشدار دادند که نباید نتایج نیویورک را به کل آمریکا تعمیم داد، زیرا شرایط سیاسی و اجتماعی این شهر با بسیاری از ایالت‌های دیگر تفاوت دارد.

این تحولات بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا آمریکا واقعا در مسیر سوسیالیستی شدن قرار دارد یا آنچه امروز در نیویورک و برخی شهرهای بزرگ دیده می‌شود، بیش از آنکه بازگشت به سوسیالیسم کلاسیک باشد، بازتاب دگرگونی‌های اجتماعی، اقتصادی و نسلی در بخشی از جامعه آمریکاست.

در نگاه نخست، حمایت از افزایش مالیات بر ثروتمندان، گسترش خدمات عمومی، تقویت اتحادیه‌های کارگری یا نقش پررنگ‌تر دولت در حوزه‌هایی مانند آموزش و درمان، یادآور برخی اصول شناخته‌شده چپ کلاسیک است اما بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد بخش مهمی از حامیان جریان‌های چپ جدید را نه طبقه کارگر سنتی، بلکه فارغ‌التحصیلان دانشگاهی، ساکنان کلان‌شهرها و اقشار دارای سرمایه فرهنگی تشکیل می‌دهند.

این تغییر پایگاه اجتماعی اهمیت زیادی دارد. طبقه کارگر سنتی معمولا دغدغه‌هایی مانند اشتغال، دستمزد، تورم و امنیت اقتصادی را در اولویت قرار می‌دهد، در حالی که بخش قابل توجهی از گفتمان چپ جدید علاوه بر مسائل اقتصادی، بر موضوعاتی چون هویت، عدالت اجتماعی، تغییرات فرهنگی، محیط زیست، نژاد و جنسیت تمرکز دارد.

به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند این جریان بیش از آنکه ادامه مستقیم سنت سوسیالیسم قرن بیستم باشد، محصول شرایط اجتماعی، فرهنگی و نسلی قرن بیست‌ویکم است.

در عین حال، نمی‌توان نقش مشکلات اقتصادی را در رشد این گفتمان نادیده گرفت. افزایش هزینه مسکن، هزینه‌های درمان، بدهی‌های دانشجویی و بالا رفتن هزینه زندگی، به‌ویژه در میان نسل جوان، احساس نارضایتی گسترده‌ای ایجاد کرده است.

بسیاری از آمریکایی‌ها معتقدند دستیابی به سطح رفاه و ثبات اقتصادی که نسل‌های پیشین تجربه کرده‌اند، برای آنها دشوارتر شده است. این احساس، زمینه مناسبی برای استقبال از سیاست‌هایی فراهم کرده که خواهان مداخله بیشتر دولت در اقتصاد هستند.

با این حال، منتقدان این جریان معتقدند میان اولویت‌های فعالان سیاسی شهری و دغدغه‌های بخش بزرگی از طبقه کارگر فاصله‌ای قابل توجه وجود دارد.

از نگاه آنها، تمرکز گسترده بر مسائل فرهنگی و هویتی گاهی سبب شده موضوعات معیشتی و اقتصادی در حاشیه قرار گیرد؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از کاهش حمایت رأی‌دهندگان سنتی از جریان‌های چپ را توضیح دهد.

از سوی دیگر، حتی اگر نفوذ جناح چپ در حزب دموکرات افزایش یابد، ساختار سیاسی و اقتصادی ایالات متحده تحقق الگوهای کلاسیک سوسیالیستی را بسیار دشوار می‌کند.

نظام فدرال، تفکیک قوا، نقش پررنگ ایالت‌ها، نفوذ گسترده بخش خصوصی، بازار سرمایه قدرتمند و جایگاه تاریخی مالکیت خصوصی در فرهنگ سیاسی آمریکا، همگی موانعی جدی برای حرکت به سمت یک اقتصاد دولتی محسوب می‌شوند.

به همین دلیل، بسیاری از سیاستمدارانی که در رسانه‌ها «سوسیالیست» خوانده می‌شوند، در عمل از حذف سرمایه‌داری دفاع نمی‌کنند، بلکه خواهان اصلاح آن از طریق افزایش خدمات عمومی، حمایت‌های اجتماعی و کاهش نابرابری هستند.

در نتیجه، برخی پژوهشگران ترجیح می‌دهند به جای واژه «سوسیالیسم» از اصطلاح «سوسیال‌دموکراسی» استفاده کنند؛ مدلی که در آن اقتصاد بازار و مالکیت خصوصی حفظ می‌شود، اما دولت نقش فعال‌تری در تامین خدمات عمومی و کاهش شکاف‌های اقتصادی ایفا می‌کند. این الگو شباهت بیشتری به تجربه کشورهای شمال اروپا دارد تا نظام‌های سوسیالیستی قرن بیستم.

بنابراین، شاید پرسش اصلی این نباشد که آیا آمریکا در حال سوسیالیستی شدن است یا خیر؛ بلکه این باشد که چه گروه‌هایی امروز نمایندگی مطالبات اجتماعی را بر عهده گرفته‌اند، این مطالبات تا چه اندازه با نیازهای اقشار مختلف جامعه همخوانی دارد و آیا این جریان می‌تواند فراتر از کلان‌شهرهایی مانند نیویورک، در دیگر ایالت‌های آمریکا نیز پایگاه اجتماعی گسترده‌ای پیدا کند؛ پرسشی که انتخابات میان‌دوره‌ای پیش رو، پاسخ روشن‌تری به آن خواهد داد.