احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد گفت که ما از وصیتنامه علی خامنهای هیچ اطلاعی نداریم، چون هنوز اعلام نشده و نزد پسران اوست و به دست ما نرسیده است. او در پاسخ به سوالی درباره دفن خامنهای در مشهد، به المیادین گفت: «ما مشهدیها هر جا بمیریم، سعی میکنیم جنازهمان بیاید مشهد.»
بر اساس متن ۱۴ بندی که شامگاه سهشنبه ۲۶ خرداد منتشر شد، آمریکا متعهد میشود بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریمها، معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و همچنین خدمات مرتبط از جمله بانکداری، بیمه و حملونقل صادر کند.
همزمان، روزنامه والاستریت ژورنال نیز در گزارشی اختصاصی به نقل از افراد آگاه از مفاد این تفاهمنامه نوشت که ایالات متحده بعد از امضای آن به جمهوری اسلامی اجازه خواهد داد فروش نفت و سوخت را بیدرنگ آغاز کند. این منابع تاکید کردهاند که این بند بر ایجاد مشوق مالی زودهنگامی برای تهران متمرکز است تا حاضر شود درگیری را پایان دهد.
این منابع همچنین تاکید کردند که بند مربوط به معافیت از تحریمها برای فروش نفت، بلافاصله پس از امضای توافق در این هفته اجرایی میشود و خدمات ضروری از جمله بانکداری، حملونقل و بیمه را هم در بر میگیرد. این خدمات برای تسهیل فروش نفت ضروری توصیف شدهاند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز به این روزنامه آمریکایی گفت هرچند جمهوری اسلامی برای فروش نفت از معافیت فوری تحریمها برخوردار خواهد شد، اما تداوم این معافیتها به عملکرد حکومت ایران در قبال خواستههای آمریکا درباره موضوعاتی مانند بازگشایی تنگه راهبردی هرمز و برنامه هستهای این کشور وابسته خواهد بود.
این مقام تاکید کرد: «با این حال، تهران همچنان به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده دسترسی فوری نخواهد داشت.»
همزمان با انتشار این متن از سوی العربیه، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری ایالات متحده، در گفتوگو با برنامه یوتیوبی مگین کلی، گفت که متن تفاهمنامه با جمهوری اسلامی هنوز منتشر نشده، زیرا مقامهای آمریکایی باید «این روند را به شکل درستی مدیریت کنند.»
او افزود: «برخی مسائل حساس دیپلماتیک در جریان است و ایرانیها و برخی میانجیها از جمله پاکستانیها و قطریها از ما خواستهاند این روند را به شکل درستی پیش ببریم.»
لغو تحریمها پس از توافق نهایی
متن منتشرشده العربیه در بخش مرتبط با رفع تحریمها میگوید آمریکا متعهد میشود طبق جدول زمانی مورد توافق در چارچوب توافق نهایی، همه انواع تحریمهایی را که در حال حاضر علیه ایران اعمال شدهاند، پایان دهد. این تحریمها شامل قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، مصوبات شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همه تحریمهای یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، عنوان شده است.
احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی و پرهیز از دخالت در امور داخلی
به گزارش العربیه، در این سند آمده است که جمهوری اسلامی و آمریکا متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند، از مداخله در امور داخلی هم خودداری کنند و ظرف حداکثر ۶۰ روز، با امکان تمدید در صورت توافق دو طرف، برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند.
رفع محاصره دریایی
یکی از بندهای کلیدی این یادداشت تفاهم به رفع محاصره دریایی مربوط است. بر اساس این بند، آمریکا بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم، محاصره دریایی را لغو میکند، مانع هرگونه مداخله یا اخلال علیه ایران میشود و همچنین متعهد میشود رفتوآمد دریایی را حداکثر ظرف ۳۰ روز به ظرفیت کامل بازگرداند.
در مقابل، جمهوری اسلامی نیز بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم اقداماتی را برای ازسرگیری تردد کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس آغاز میکند تا این تردد ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد. در متن منتشر شده تاکید شده است که این روند با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و خنثیسازی مینها از سوی حکومت ایران انجام خواهد شد.
بر اساس این متن، آمریکا همچنین متعهد میشود نیروهای خود را ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی از مناطق اطراف ایران خارج کند.
صندوق بازسازی و توسعه ایران
العربیه نوشت در بخش اقتصادی، آمریکا همراه با شرکای منطقهای خود، متعهد میشود طرحی جامع برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تهیه کند؛ طرحی که باید مورد توافق دو طرف باشد و تامین مالی دستکم ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین کند. سازوکار اجرای این طرح نیز قرار است بهعنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین شود.
روزنامه فایننشال تایمز صبح سهشنبه ۲۵ خرداد به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی از آمادگی دولت ترامپ برای فراهم کردن مقدمات ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری با هدف بازسازی آسیبهای جنگ در ایران خبر داد.
ساعاتی پس از آن، خبرگزاری رویترز جزئیاتی از این طرح ارائه داد و نوشت شرکتهایی از آمریکا، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی، تاکنون تعهد کردهاند که بیش از ۱۵۰ میلیون دلار از اعتبار صندوق ۳۰۰ میلیاردی «بازسازی و توسعه» را تامین کنند.
برنامه هستهای
بر اساس متن منتشر شده از سوی العربیه، جمهوری اسلامی بار دیگر اعلام میکند که هرگز سلاح هستهای تولید نخواهد کرد.
دو طرف همچنین توافق کردهاند که سرنوشت مواد غنیشده و دیگر مسائل هستهای مورد توافق، از جمله نیازهای هستهای ایران، در توافق نهایی بهطور مناسب تعیین تکلیف شود.
همچنین تا زمان زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ خواهد شد؛ به این معنا که جمهوری اسلامی وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را تغییر نمیدهد، آمریکا نیز تحریمهای جدیدی علیه جمهوری اسلامی اعمال نخواهد کرد و نیروهای خود را در منطقه تقویت نمیکند.
در بخش پایانی متن منتشرشده آمده است که پس از امضای یادداشت تفاهم و پس از دریافت تضمینهایی درباره آغاز اجرای بندهای مربوط به رفع محاصره دریایی، خروج نیروهای آمریکا، تعهد هستهای جمهوری اسلامی و تعیین تکلیف مسائل هستهای، هر دو طرف وارد مذاکرات مربوط به توافق نهایی خواهند شد.
بر اساس این متن، توافق نهایی قرار است از طریق یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شود.
ترامپ سهشنبه ۲۶ خرداد در حاشیه دیدار با تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، به برخی گزارشها درباره اختصاص منابع مالی به تهران در چارچوب توافق اخیر واکنش نشان داد و گفت: «ما پولی در ایران سرمایهگذاری نمیکنیم. دیروز هم شایعهای در این باره منتشر شد که مضحک بود.»
او با انتقاد از سیاستهای باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین آمریکا، در قبال پرونده هستهای جمهوری اسلامی افزود: «ما مثل اوباما برای این موضوع پول پرداخت نکردیم. او میلیاردها دلار پرداخت کرد. ۱.۷ میلیارد دلار را با هواپیما بهصورت نقدی پرداخت کرد. این دیوانگی بود.»
امیر قطر نیز در دیدار با ترامپ، از توافق اخیر تهران و واشینگتن استقبال کرد و در عین حال یادآور شد: «هنوز کارهای زیادی باقی مانده است.»
در هفتههای گذشته، ترامپ بارها برجام را مورد انتقاد قرار داده و آن را «توافق بد» خوانده بود.
آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
روزنامه فایننشالتایمز ۲۵ خرداد به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد دولت ترامپ آماده است در صورت دستیابی به توافق نهایی با جمهوری اسلامی بر سر برنامه هستهای و پایان دادن به جنگ، زمینه ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری را برای حکومت ایران فراهم آورد.
ترامپ: به تغییر رژیم اعتقادی ندارم
رییسجمهوری آمریکا در ادامه اظهارات خود در حاشیه نشست گروه هفت اعلام کرد به «تغییر حکومت» اعتقادی ندارد.
ترامپ گفت: «من به تغییر رژیم اعتقاد ندارم. سالها شاهد تغییر رژیمهای مختلف بودهام. هرگز نتیجه نمیدهند.»
او حاکمان کنونی جمهوری اسلامی را «افرادی بسیار منطقی» خواند و اضافه کرد آنها «افراطی نیستند و در پی کمک کردن به کشورشان هستند».
رییسجمهوری آمریکا بار دیگر اظهارات پیشین خود را درباره کنار رفتن دو گروه از رهبران ارشد جمهوری اسلامی در جریان جنگ اخیر تکرار کرد و گفت حاکمان فعلی «باهوشتر از گروههای اول و دوم هستند».
ترامپ همچنین پیشبینی کرد مرحله بعدی مذاکرات با حکومت ایران «آسانتر» خواهد بود.
او در عین حال هشدار داد اگر تهران به دنبال دستیابی به سلاح اتمی باشد، «جهنم بر آنها نازل خواهد شد».
نشست گروه هفت که از ۲۵ تا ۲۷ خرداد در منطقه اویان-له-بن فرانسه برگزار میشود، رهبران کشورهای فرانسه، بریتانیا، کانادا، آلمان، ایتالیا، ژاپن و ایالات متحده را به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا، گرد هم آورده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، رهبران اروپایی در این نشست به ترامپ گفتند که یک توافق «موقت و سطحی» ممکن است به تثبیت برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی منجر شود.
رویترز نوشت فرانسه، بریتانیا و آلمان میکوشند جایگاه خود را در مذاکرات آینده درباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی بازیابند.
ترامپ: اسرائیل رسیدگی به مساله حزبالله را به سوریه واگذار کند
ترامپ در ادامه سخنان خود، مناقشه لبنان را «جزئی» خواند و اعلام کرد با وجود ادامه تنشها بر سر پرونده لبنان، توافق با حکومت ایران میتواند پابرجا بماند.
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد حزبالله بهعنوان نیروی نیابتی جمهوری اسلامی، همچنان مشکل اصلی در لبنان به شمار میرود.
او در عین حال از عملکرد اسرائیل انتقاد کرد و گفت: «اسرائیل مدت زیادی است با حزبالله میجنگد و افراد بسیار زیادی کشته میشوند. لازم نیست هر بار که به دنبال یک نفر هستید، یک ساختمان مسکونی را ویران کنید، زیرا افراد زیادی در آن ساختمانها زندگی میکنند و همه آنها عضو حزبالله نیستند.»
ترامپ همچنین خبر داد به اسرائیل پیشنهاد کرده است سوریه مسئولیت مقابله با حزبالله را بر عهده بگیرد.
ترامپ رابطه خود را با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، «بسیار خوب» توصیف کرد و در عین حال افزود او باید اکنون در قبال لبنان «مسئولانهتر رفتار کند».
اظهارات ترامپ یک روز پس از آن مطرح شد که مقامهای اسرائیلی تاکید کردند با وجود تفاهم تهران و واشینگتن، نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان عقبنشینی نخواهند کرد.
این نشست که از ۲۵ تا ۲۷ خرداد در منطقه اویان-له-بن فرانسه در ساحل دریاچه ژنو برگزار میشود، رهبران کشورهای فرانسه، بریتانیا، کانادا، آلمان، ایتالیا، ژاپن و ایالات متحده را به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا گرد هم آورده است.
ترامپ شامگاه ۲۵ خرداد پس از ورود به فرانسه گفت توافق اخیر میان تهران و واشینگتن «موفقیتهای زیادی به همراه خواهد داشت».
آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
تاکید بر ضرورت دستیابی به توافق نهایی
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، ۲۵ خرداد با اشاره به روند گفتوگوها با جمهوری اسلامی اعلام کرد اولویت اصلی دستیابی به «یک توافق محکم، جدی و نهایی» است.
او افزود گفتوگوهای ظهر سهشنبه بر تضمین امنیت عبور و مرور در تنگه هرمز متمرکز خواهد بود.
این موضوع شامل بررسی تشکیل احتمالی یک ماموریت دریایی به رهبری فرانسه و بریتانیا و همچنین شناسایی مسیرهای جایگزین انرژی برای دور زدن این آبراه است.
این در حالی است که ترامپ ابراز اطمینان کرده است تنگه هرمز ۲۹ خرداد «بهطور کامل» برای کشتیرانی باز خواهد بود.
رهبران امارات متحده عربی، قطر و مصر قرار است در اجلاس گروه هفت در فرانسه حضور یابند.
رویترز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد این کشورها احتمالا وارد جزییات پرونده هستهای جمهوری اسلامی نخواهند شد، اما انتظارات خود را درباره روند آینده تحولات منطقهای و مذاکرات مطرح خواهند کرد.
بر اساس یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن، یک دوره ۶۰ روزه برای گفتوگوهای تخصصی در نظر گرفته شده است. مذاکراتی که قرار است بر موضوعات حساسی همچون سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران و چگونگی رفع تحریمها تمرکز داشته باشد.
به گزارش رویترز، کشورهای اروپایی بیم آن دارند که تیم مذاکرهکننده آمریکا بهدلیل «کمتجربگی» نتواند در مرحله بعدی به یک توافق هستهای مستحکم دست یابد یا برنامه موشکهای بالستیک تهران را در مذاکرات بگنجاند. موضوعی که میتواند به ادامه تنشها و طولانی شدن بنبست دیپلماتیک منجر شود.
رویترز نوشت فرانسه، بریتانیا و آلمان میکوشند جایگاه خود را در مذاکرات آینده درباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی بازیابند. این گفتوگوها در ماههای اخیر عمدتا با محوریت واشینگتن و تهران پیش رفته و نقش کشورهای اروپایی در آن کمرنگ شده است.
تروئیکای اروپایی از سال ۲۰۰۳ درگیر گفتوگوهای هستهای با حکومت ایران بوده و در ادامه نیز در کنار دولت باراک اوباما نقش مهمی در شکلگیری توافق هستهای سال ۲۰۱۵، موسوم به برجام، ایفا کرده است.
در هفتههای گذشته، رییسجمهوری آمریکا بارها برجام را مورد انتقاد قرار داده و آن را «توافق بد» خوانده است.
تلاش برای تغییر راهبرد ترامپ در قبال اوکراین
رویترز در ادامه گزارش داد دیپلماتهای اروپایی اجلاس گروه هفت را فرصتی میدانند تا ترامپ را متقاعد کنند که پیشنهادهای پیشین واشینگتن برای پایان دادن به جنگ اوکراین، «بیش از اندازه به نفع مسکو» بوده است.
بر اساس این گزارش، کشورهای اروپایی قصد دارند به ترامپ این پیام را منتقل کنند که علیرغم تشدید تحریمها علیه مسکو و افزایش حمایتهای نظامی از اوکراین، همچنان آماده گفتوگو با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، هستند.
به باور متحدان اروپایی کییف، این روسیه است که مانع پیشرفت روند صلح شده و نه اوکراین.
ترامپ ۲۵ خرداد اعلام کرد به باور او، پوتین و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، برای برداشتن گامهایی در جهت خاتمه جنگ آمادگی دارند.
زلنسکی قرار است در نخستین نشست گروه هفت در ۲۶ خرداد که به موضوع «برقراری صلح در اوکراین» اختصاص دارد، حضور یابد و احتمال دیدار جداگانه او با ترامپ نیز مطرح شده است.
در شرایطی که مذاکرات صلح متوقف شده، زلنسکی در تلاش است با فعالتر کردن مسیر دیپلماسی و تقویت نقش اروپا، روند مذاکرات را احیا کند.
او ۲۵ خرداد اعلام کرد پیشنهاد دیدار با پوتین را در حاشیه اجلاس گروه هفت مطرح کرده است، اما مسکو آماده پذیرش چنین پیشنهادی نیست.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، پیشتر در مصاحبه با خبرنگاران در اویان گفت: «اوکراین خط مقدم را حفظ کرده و حتی در برخی مناطق موفق به بازپسگیری بخشی از سرزمینهای خود شده است.»
او اضافه کرد: «اوکراین توانایی هدف قرار دادن اهداف راهبردی در عمق خاک روسیه را توسعه داده است. همچنین به یکی از پیشگامان جهانی در تولید تجهیزات نظامی پیشرفته و نوآورانه تبدیل شده است.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
اوکراین در هفتههای اخیر حملات خود را به زیرساختهای صنعتی و انرژی روسیه شدت بخشیده است. اقدامی که کییف آن را بخشی از تلاشها برای کاهش منابع مالی مسکو و تسریع روند پایان جنگ میداند.
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ عصر یکشنبه ۲۴ خرداد، ساعاتی پیش از اعلام عمومی تفاهم برای توافق، نسخهای از سندی را امضا کرد که قرار است چارچوب پایان جنگ چهار ماهه میان آمریکا و حکومت ایران را فراهم کند.
او روز تولد ۸۰ سالگی خود را در حالی سپری کرد که میان تماسهای تبریک و گفتوگوهای فشرده با مقامهای ارشد دولت و رهبران خارجی در رفتوآمد بود تا توافق اولیه میان تهران و واشینگتن را نهایی کند.
ترامپ پس از امضای این سند، از «توافقی بزرگ» سخن گفت که به گفته او «صلح و امنیت را برای سراسر منطقه به ارمغان خواهد آورد». با این حال، این اعلام حتی برخی از مقامهای ارشد دولت او را غافلگیر کرد، زیرا آنان همچنان تصور میکردند مذاکرات درباره مفاد توافق ادامه دارد.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، متن کامل توافق هنوز منتشر نشده و مقامهای ارشد آمریکایی گفتهاند این سند تنها حدود یک صفحه و نیم است.
تلاش برای جلوگیری از شکست توافق
والاستریت ژورنال نوشت در ساعات پایانی پیش از اعلام توافق، ترامپ سرگرم مهار تنشهایی بود که میتوانست کل روند مذاکرات را از مسیر خارج کند.
او پس از حملات اسرائیل به لبنان، در تماس با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از این اقدام ابراز نارضایتی کرد.
ترامپ گفت: «آنها حمله میکنند، طرف مقابل پاسخ میدهد، بعد دوباره حمله میشود و این چرخه در خاورمیانه هرگز پایان نمییابد.»
او همچنین گفت: «بیبی نباید این کار را میکرد.»
به نوشته والاستریت ژورنال، توافق کنونی پس از آخر هفتهای پرتنش شکل گرفت. دورهای که ترامپ از تهدید تهران به «گزینه نهایی» در صورت شکست مذاکرات، به ستایش آنچه «عاقلترین گروه از رهبران ایران» خواند، رسید.
با وجود اعلام توافق، ابهامها درباره محتوای آن همچنان ادامه دارد. بسیاری از جمهوریخواهان و حامیان سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی، میگویند هنوز متن توافق را ندیدهاند و نمیدانند آیا این توافق میتواند مساله برنامه هستهای در ایران را حل کند یا نه.
جیمز لنکفورد، سناتور جمهوریخواه، در این باره گفت: «همه ما سوال داریم. هیچکس متن را ندیده است.»
توافقی که جزییاتش هنوز روشن نیست
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ از زمان آغاز حملات نظامی آمریکا به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بارها گفته بود توافق با تهران نزدیک است، اما مذاکرات هر بار بدون نتیجه نهایی پایان یافت.
بر اساس اطلاعاتی که تاکنون از چارچوب تفاهم منتشر شده، جمهوری اسلامی تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و در مقابل، آمریکا محاصره دریایی بنادر و کشتیرانی ایران را پایان خواهد داد.
همچنین آتشبس برای ۶۰ روز تمدید میشود تا دو طرف درباره برنامه هستهای تهران مذاکره کنند.
رسانههای حکومتی در ایران نیز گزارش دادند این توافق شامل پایان درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان، است و کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز را حفظ میکند.
با این حال، هیچ یک از دو طرف هنوز متن توافق را منتشر نکردهاند و قرار است این کار در روزهای آینده انجام شود.
بر اساس سندی که کاخ سفید در اختیار متحدان سیاسی خود قرار داده و والاستریت ژورنال به آن دست یافته است، دولت ترامپ این توافق را دستاوردی برای شهروندان آمریکایی معرفی کرده است.
واشینگتن گفته است بازگشایی تنگه هرمز به کاهش قیمت انرژی کمک خواهد کرد و آمریکا را از گرفتار شدن در یک جنگ طولانی دیگر، دور نگه میدارد.
این سند همچنین تاکید دارد فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا، برنامه هستهای حکومت ایران را به شدت تضعیف کرده است.
فاصله با شعارهای آغاز جنگ
به نوشته والاستریت ژورنال، مفاد شناختهشده توافق بسیار محدودتر از خواسته «تسلیم بیقید و شرط» است که ترامپ پس از آغاز جنگ مطرح کرده بود.
او ۲۴ خرداد گفت هرگز بهدنبال تغییر حکومت در ایران نبوده است. موضعی که با سخنانش در روزهای آغازین جنگ، تفاوت آشکاری دارد.
ترامپ همچنین برخلاف اظهارات پیشین خود درباره ضرورت تصرف فوری ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران، اکنون گفته است مواد هستهای باقیمانده، خطری فوری ایجاد نمیکنند.
مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال گفتند زمانی که میانجیهای قطری در اواسط هفته گذشته با پیشنهاد تازهای از تهران بازگشتند، دولت آمریکا به این جمعبندی رسید که توافق موجود، هرچند کامل نیست، اما بهترین گزینه در دسترس است.
ترامپ سپس حملات برنامهریزیشده جدید علیه جمهوری اسلامی را متوقف کرد و به نتانیاهو اطلاع داد انتظار دارد ظرف چند روز، توافق نهایی شود.
در روزهای پایانی مذاکرات، برخی چهرههای تندرو در آمریکا و همچنین گروههایی در داخل جمهوری اسلامی از توافق انتقاد کردند، اما به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، مخالفان توافق نیز راهکار جایگزین مشخصی ارائه نکردند.
در نهایت، به گزارش والاستریت ژورنال، ایران با چارچوب توافق موافقت کرد و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، یادداشت تفاهم را به صورت الکترونیکی امضا کرد.
قرار است مراسم رسمی امضای این توافق، جمعه ۲۹ خرداد در ژنو برگزار شود.
سه ساعت پس از امضای سند، ترامپ در میان تشویق هزاران نفر در محوطه کاخ سفید حاضر شد؛ در حالی که جیدی ونس و استیو ویتکاف، دو تن از مذاکرهکنندگان اصلی توافق، پایان یکی از فشردهترین تلاشهای دیپلماتیک ماههای اخیر را جشن میگرفتند.
جوتارو تامورا، مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی، در گفتوگو با روزنامه فایننشالتایمز که سهشنبه ۲۶ خرداد منتشر شد، اعلام کرد با وجود توافق تهران و واشینگتن برای بازگشایی تنگه هرمز، بسیاری از شرکتها در خصوص ازسرگیری تردد شناورهای خود در این آبراه محتاط هستند و ترجیح میدهند تا روشنتر شدن شرایط، صبر کنند.
او افزود: «آنچه باید اتفاق بیفتد، صرفا یک توافق ساده میان کشورهای ذیربط نیست. این توافق باید واقعی و ملموس باشد و آثار آن بهصورت عملی در تنگه هرمز دیده شود، بهگونهای که خطوط کشتیرانی برای عبور دوباره از این مسیر، آسودگی خاطر داشته باشند.»
آمریکا و جمهوری اسلامی بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
اظهارات تامورا در شرایطی مطرح شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۵ خرداد اعلام کرد پس از تفاهم اخیر، کشتیها در حال آغاز حرکت از تنگه هرمز هستند و بسیاری از آنها نفت بارگیری کردهاند.
ترامپ وضعیت این گذرگاه راهبردی را «کاملا امن» توصیف کرد.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز ۲۵ خرداد در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت روند افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز «از همین حالا آغاز شده و بهتدریج در طول زمان شتاب خواهد گرفت».
روند بازگشایی تنگه هرمز شاید حتی یک ماه طول بکشد
مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی در ادامه اظهارات خود گفت از زمان آغاز جنگ اخیر، تلاشهایی برای بازگشایی تنگه هرمز انجام گرفته، اما هیچ یک به نتیجه نرسیده است.
تامورا افزود: «با توجه به تجربه چند ماه گذشته، گمان میکنم منطقی است فرض کنیم که این روند دستکم چند هفته و شاید حتی یک ماه زمان ببرد.»
فایننشالتایمز نوشت مصاحبه با تامورا پیش از اعلام رسمی تفاهم میان تهران و واشینگتن در ۲۵ خرداد انجام شده است. با این حال، شرکت میتسویی اعلام کرد تامورا پس از اعلام توافق نیز همچنان بر ارزیابی پیشین خود تاکید دارد.
پیش از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع (الانجی) جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. این مسیر همچنین یکی از شریانهای اصلی انتقال غلات و کالاهای مصرفی به خلیج فارس به شمار میرود.
شرکت میتسویی ژاپن بیش از ۹۰۰ کشتی را در ناوگان خود مدیریت میکند که بیش از ۲۰۰ فروند از آنها به حمل نفت خام، فرآوردههای نفتی و مواد شیمیایی اختصاص دارند.
این شرکت از نظر تعداد نفتکشها، بزرگترین اپراتور نفتکش جهان محسوب میشود.
تلاش برای تخلیه ملوانان گرفتار
فایننشالتایمز به نقل از شرکتهای کشتیرانی و مالکان شناورها گزارش داد مسئولیت هماهنگی برای خروج حدود ۵۰۰ کشتی گرفتار در خلیج فارس باید بر عهده سازمان بینالمللی دریانوردی قرار گیرد.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، اعلام کرد این نهاد وابسته به سازمان ملل در حال ارزیابی امکان عبور کشتیها و انجام تجارت «بهصورت ایمن و مطمئن» است و میکوشد از خطرات احتمالی مانند مینهای دریایی و همچنین ازدحام ترافیکی که میتواند به بروز حوادث منجر شود، جلوگیری کند.
به گفته او، سازمان بینالمللی دریانوردی همچنان در تلاش است تا «کریدوری امن» برای تخلیه دریانوردانی که بیش از ۱۰۰ روز در خلیج فارس گرفتار شدهاند، ایجاد کند.
رویترز اول خرداد نوشت بیش از ۲۰ هزار ملوان در حدود دو هزار کشتی در آبهای خلیج فارس سرگردان ماندهاند. بسیاری از آنها امکان ترک شناورهای خود را ندارند و با کمبود غذا، آب آشامیدنی و عدم اطمینان نسبت به آینده، دست و پنجه نرم میکنند.
