وبسایت آکسیوس بهنقل از دو مقام آمریکایی و یک منبع دیگر که در جریان تماس تلفنی دوشنبه ۱۱ خرداد رییسجمهوری آمریکا و نخستوزیر اسرائیل قرار گرفتهاند، نوشت ترامپ در گفتوگویی پرتنش و همراه با الفاظ تند، از نتانیاهو بهدلیل تشدید عملیات نظامی اسرائیل در لبنان بهشدت انتقاد کرد.
طبق گفته دو منبع آگاه، دونالد ترامپ در این تماس بنیامین نتانیاهو را «دیوانه» توصیف کرد و او را به ناسپاسی متهم ساخت و همچنین، مانع اجرای طرح اسرائیل برای حمله به بیروت شد.
یکی از مقامهای آمریکایی به آکسیوس گفت ترامپ به نتانیاهو هشدار داد که عملی کردن تهدید حمله به پایتخت لبنان، اسرائیل را بیش از پیش در سطح جهانی منزوی خواهد کرد.
دو منبع آگاه که نام آنها اعلام نشده همچنین گفتند ترامپ با اشاره به حمایتهایش از نتانیاهو در پروند فساد مالی مدعی شد که او بوده که نخستوزیر اسرائیل را از زندان نجات داده است.
یک مقام آمریکایی که آکسیوس نام او را نیز اعلام نکرده، در خلاصهکردن سخنان ترامپ به نتانیاهو گفت: «تو دیوانهای لعنتی. اگر من نبودم الان توی زندان بودی. دارم نجاتت میدهم. حالا همه از تو متنفرند. همه بهخاطر این وضعیت از اسرائیل متنفر شدهاند.»
منبع دیگری که بهنوشته آکسیوس از جزییات تماس مطلع بوده، گفت ترامپ «به شدت عصبانی» بود و در بخشی از مکالمه فریاد زد: «لعنتی، داری چه کار میکنی؟»
تهدید تهران به قطع مذاکره و حمله به اسرائیل
ساعاتی پیش از این تماس تلفنی، جمهوری اسلامی تهدید کرده بود که بهدلیل حملات اسرائیل در لبنان، انتقال پیام با واشینگتن را قطع خواهد کرد
رسانههای حکومتی در ایران نیز از «هشدار قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا» به اسرائیل درباره حمله به ضاحیه بیروت خبر دادند.
در این هشدار به نقل از علی عبداللهی، فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا و با اشاره به دستور بنیامین نتانیاهو برای حمله ارتش اسرائیل به مواضع حزبالله در بیروت آمده که «در صورت عملی شدن این تهدید» به ساکنان بخشهای شمالی و شهرکهای نظامی در اسرائیل هشدار داده میشود «اگر نمیخواهند آسیب ببینند منطقه را ترک کنند.»
همزمان حساب منتسب به سازمان اطلاعات سپاه در ایکس نوشت که جمهوری اسلامی عبور از خط قرمزها در لبنان و غزه را به معنای جنگ مستقیم و تحمیل هزینه بر امنیت ملی خود و مقاومت اسلامی فرض کرده و متقابلا عزم خود را برای عملیات دفاعی با گشودن جبهه های جدید به علاوه حفظ معادله تنگه هرمز قرار میدهد.
محمد باقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس تیم مذاکرهکننده با آمریکا، نیز در پستی در شبکه اجتماعی ایکس از گفتوگوی تلفنی خود با رییس مجلس لبنان خبر داد و نوشت: «در گفتگو با برادرم آقای نبیه بری تاکید کردم که اگر جنایتهای رژیم صهیونیستی در لبنان ادامه پیدا کند نه تنها روند گفتگوها را متوقف میکنیم بلکه در مقابل آنها خواهیم ایستاد.»
آکسیوس در گزارش خود بهنقل از یک مقام آمریکایی نوشت ترامپ میدانست که حزبالله به سوی اسرائیل شلیک میکند و اسرائیل حق دفاع از خود را دارد، اما در روزهای اخیر به این نتیجه رسیده بود که نتانیاهو به شکلی نامتناسب در حال تشدید درگیریها است.
علاوه بر تهدید حمله به بیروت، اسرائیل عملیات زمینی خود را در جنوب لبنان گسترش داده است و نتانیاهو دستور حمله به بیروت را صادر کرده بود اما پس از تماس تلفنی با ترامپ عملیات حمله به پایتخت لبنان را متوقف کرد.
یک مقام دیگر آمریکایی نیز به آکسیوس گفت ترامپ از تعداد بالای غیرنظامیان کشتهشده در لبنان نگران شده بود و با رویکرد اسرائیل که برای هدف قرار دادن یک فرمانده حزبالله ساختمانهای کامل را تخریب میکند، مخالفت کرد.
یک مقام اسرائیلی نیز به آکسیوس گفت که این کشور در حال حاضر دیگر برنامهای برای حمله به اهداف حزبالله در بیروت ندارد.
ترامپ و نتانیاهو پیشتر نیز تماسهایی پرتنش داشتهاند، اما با وجود اختلافات، در موضوع ایران و سایر مسائل همچنان همکاری نزدیکی را حفظ کردهاند.
یکی از مقامها گفت این تماس «یکی از بدترین مکالمات ترامپ با نتانیاهو» از زمان بازگشت او به کاخ سفید بوده است.
آکسیوس نوشت به نظر میرسد خشم ترامپ از آنجا ناشی شده که تشدید تنشها در لبنان از سوی نتانیاهو، مذاکرات او با جمهوری اسلامی را در معرض فروپاشی قرار داده است.
با این حال، ترامپ پس از پایان تماس در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «مذاکرات با جمهوری اسلامی با سرعت زیادی ادامه دارد.»
روایت اسرائیل
بنیامین نتانیاهو پس از تماس تلفنی دوشنبه با ترامپ بیانیهای منتشر کرد و گفت به رییسجمهوری آمریکا اطلاع داده است که اگر حزبالله حملات خود را متوقف نکند، اسرائیل اهدافی را در بیروت هدف قرار خواهد داد.
او تاکید کرد: «موضع ما تغییری نکرده است.»
اما یک مقام آمریکایی دیگر به آکسیوس گفت که در واقع ترامپ در این تماس کاملا بر نتانیاهو مسلط شده بود.
به گفته او، نتانیاهو در نهایت گفت: «باشه، باشه، فقط مطمئن شوید که همه چیز حلوفصل میشود.»
دفتر نخستوزیری اسرائیل به درخواست رسانهها برای اظهار نظر در این مورد پاسخی نداده است.
او که روابط نزدیکی با قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه داشت، به دست داشتن در چند حمله علیه منافع آمریکا در اروپا متهم شده است.
الساعدی که در دادگاه فدرال منهتن نیویورک محاکمه میشود، پس از آن سخن گفت که وکیلش، اندرو دالاک، از طرف او نسبت به هشت فقره اتهام از جمله «توطئه برای ارائه حمایت مادی به کتائب حزبالله» اعلام بیگناهی کرد.
الساعدی از طریق مترجم عربیزبان گفت:«من جنایتکار نیستم. من بیگناهم و ما در شرایط جنگی قرار داریم.»
او افزود: «کودکان با موشکهای شما کشته میشوند.»
الساعدی هنگام بیان این جملات به سمت جایگاه قاضی کالین مکماهون و دادستانهای دفتر دادستانی فدرال منهتن اشاره کرد اما توضیح نداد که منظورش کدام حادثه بوده است.
در حملهای که ۹ اسفند به یک مدرسه دخترانه در میناب در جنوب ایران صورت گرفت، بنا بر اعلام مقامهای جمهوری اسلامی، بیش از ۱۷۵ دانشآموز و معلم کشته شدند.
رویترز پیشتر گزارش داده بود که نتایج اولیه یک تحقیق داخلی ارتش آمریکا نشان میدهد احتمالا نیروهای آمریکایی مسئول آن حمله بودهاند. این گزارش به نقل از دو مقام آمریکایی منتشر شده بود.
با این حال، وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) تاکنون هیچ یافته اولیهای را تایید نکرده است.
سخنگوی پنتاگون دوشنبه ۱۱ خرداد گفت که تحقیقات در این زمینه همچنان ادامه دارد.
تنش در دادگاه
بهگزارش رویترز، الساعدی در جلسه دادگاه لباس زندان به رنگ بژ بر تن داشت و پاهایش با زنجیر بسته شده بود.
هنگامی که او شروع به صحبت کرد، قاضی مکماهون با صدای بلند از او خواست بنشیند.
دو مامور مارشال آمریکا که پشت سر او نشسته بودند، به سمت میز دفاع حرکت کردند و الساعدی نیز با رسیدن آنها روی صندلی نشست.
بازداشت در ترکیه
بهنوشته رویترز، الساعدی ماه گذشته در ترکیه بازداشت و سپس به آمریکا منتقل شد.
این بازداشت در شرایطی صورت گرفت که واشینگتن نظارت و فشار بر گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی را افزایش داده است؛ گروههایی که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی متهم به هدف قرار دادن نیروها و منافع آمریکا و متحدانش در مناطق مختلف شدهاند.
دادستانهای آمریکایی میگویند کتائب حزبالله تحت هدایت مستقیم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی فعالیت میکند.
اتهام برنامهریزی برای حملات در اروپا و آمریکا
به گفته دادستانی، الساعدی در برنامهریزی حدود ۱۸ حمله در اروپا طی ماههای اخیر نقش داشته است؛ هرچند همه این حملات عملی نشدهاند.
دادستانها همچنین مدعیاند که او در ماههای مارس و آوریل در طراحی حملاتی در خاک آمریکا مشارکت داشته است.
یکی از اهداف ادعایی این طرحها، یک کنیسه یهودیان در نیویورک عنوان شده است.
رسیدگی به این پرونده همچنان ادامه دارد.
رییسجمهوری آمریکا، شامگاه دوشنبه ۱۱ خرداد در تروثسوشال تماس تلفنیاش با نخستوزیر اسرائیل را «بسیار سازنده» خواند و همچنین گفت از طریق «نمایندگانی در سطوح عالی» با حزبالله گفتوگوی بسیار خوبی داشته و این گروه پذیرفته است که «همه تیراندازیها متوقف شود».
ترامپ افزود: «اسرائیل به آنها حمله نخواهد کرد و آنها نیز به اسرائیل حمله نخواهند کرد.»
اظهارات ترامپ در حالی مطرح میشود که جزئیات تازهای از تلاشهای پشتپرده برای دستیابی به آتشبس میان اسرائیل و حزبالله منتشر شده است.
پیشنهاد آتشبس کامل از سوی حزبالله
علی حمدان، مشاور ارشد رییس پارلمان لبنان، به رسانه آمریکایی اکسیوس گفت که نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، به دولت ترامپ اطلاع داده است حزبالله آماده پذیرش یک آتشبس کامل و فوری با اسرائیل است و اجرای آن را نیز تضمین خواهد کرد.
به گفته حمدان، این پیام از طریق میشل عیسی، سفیر آمریکا در بیروت، به واشینگتن منتقل شده است.
او گفت از طرف بری به مقامهای آمریکایی اطلاع داده که حزبالله آماده تعهد کامل به یک آتشبس جامع است و آنها نیز آمادهاند اجرای آن را تضمین کنند.
حمدان همچنین تایید کرد دولت ترامپ در روزهای گذشته طرحی برای آتشبس محدود ارائه کرده بود که بر اساس آن حزبالله حملات به شمال اسرائیل را متوقف میکرد و در مقابل اسرائیل نیز متعهد میشد بیروت را هدف حمله قرار ندهد.
او گفت نبیه بری در پاسخ به این پیشنهاد گفته است: «چرا آتشبس محدود؟ بیایید آتشبس کامل برقرار کنیم.»
با این حال، یک مقام آمریکایی به اکسیوس گفت ارزیابی واشینگتن از پاسخ بری به پیشنهاد آتشبس محدود تغییری نکرده است و این پاسخ همچنان «ناامیدکننده» تلقی میشود.
به گفته حمدان، بری همچنین پیشنهاد آتشبسی در زمین، هوا و دریا را مطرح کرده که بر اساس آن اسرائیل متعهد شود تخریب خانهها در جنوب لبنان را نیز متوقف کند.
تردید درباره موافقت نتانیاهو
اکسیوس به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد مقامهای آمریکایی به بری گفتهاند تصور نمیکنند نتانیاهو با چنین طرحی موافقت کند.
با این حال، یک مقام اسرائیلی به اکسیوس گفته است حزبالله آمادگی خود را برای پذیرش آتشبس کامل بدون درخواست خروج فوری نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان اعلام کرده است.
این گزارش همچنین میافزاید برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی درباره توانایی بری برای تضمین پایبندی حزبالله به هر توافقی تردید دارند، هرچند حمدان گفته است که او از کانال ارتباطی مستقیمی با حزبالله برخوردار است و میتواند با نعیم قاسم، دبیرکل این گروه که در مخفیگاه بهسر میبرد، پیام رد و بدل کند.
حمدان گفت: «مطمئن هستیم حزبالله به آتشبس کامل پایبند خواهد بود. فکر میکنیم این گزینه سازندهتر است و میدانیم زمان در حال از دست رفتن است.»
در همین حال، خبرگزاری صداوسیما گزارش داد محمد مخبر، مشاور و دستیار رهبر جمهوری اسلامی، در دیدار با عبدالله صفیالدین، نماینده حزبالله لبنان در تهران، با تاکید بر یکپارچگی «محور مقاومت»، هرگونه آتشبس با جمهوری اسلامی را بدون در نظر گرفتن لبنان و سایر جبهههای مقاومت «فاقد موضوعیت» دانست.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران نیز گزارش داد با توجه به ادامه حملات اسرائیل به لبنان و اینکه لبنان یکی از پیششرطهای آتشبس بوده است، تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی «گفتوگوها و تبادل متون از طریق میانجیها» را متوقف میکند.
این مواضع نشان میدهد در حالی که واشینگتن از تلاش برای دستیابی به آتشبس میان اسرائیل و حزبالله سخن میگوید، آینده جبهه لبنان همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف در مسیر کاهش تنشها و پیشبرد مذاکرات به شمار میرود.
این رسانه بریتانیایی در گزارشی که دوشنبه ۱۱ خرداد منتشر شد، نوشت بررسی میزان خسارت مشاهدهشده در تاسیسات آمریکا طبق دادههای ماهوارهای، نشان میدهد که ضدحملات تهران دقیقتر و گستردهتر از آن چیزی است که مقامهای آمریکایی پیشتر اذعان کردهاند.
بر اساس این تحلیل، تاسیسات آسیبدیده در عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، کویت، عراق، اردن، بحرین و عمان قرار دارند. با این حال، این رسانه نوشت رقم واقعی ممکن است بالاتر باشد و برخی تحلیلگران شمار پایگاههای هدف قرارگرفته را تا ۲۸ پایگاه برآورد کردهاند.
بر اساس این گزارش، سه آتشبار پیشرفته ضد موشک بالستیک در پایگاههای هوایی الرویس و الصدر در امارات متحده عربی و پایگاه هوایی موفقالسلطی در اردن از جمله تجهیزات ارزشمندی هستند که در این حملات آسیب دیدهاند.
طبق اطلاعات موجود، آمریکا هشت آتشبار از سامانه دفاع موشکی «تاد» را در اختیار دارد؛ سامانههایی که در پایگاههای مختلف این کشور در سراسر جهان مستقرند و ساخت هر یک از آنها حدود یک میلیارد دلار، معادل ۷۶۶ میلیون پوند، هزینه دارد.
مقامهای آمریکایی، بهویژه پیت هگست، وزیر جنگ، شخص رییسجمهوری این کشور بارها گمانهزنیها درباره کاهش ذخایر مهمات ایالات متحده به دلیل دو جنگ پیاپی علیه حکومت ایران و همینطور ضعف این کشور در جایگزین کردن ادوات جنگی آسیبدیده را رد کردهاند.
هگست اواخر اردیبهشت در جلسه بررسی بودجه نظامی دولت در کنگره این کشور در پاسخ به قانونگذارانی که میگفتند ارتش آمریکا در جایگزین کردن بمبها و موشکهایی که در جنگ با ایران مصرف کرده با مشکل روبهروست، گفت که پنتاگون به وضعیت آگاه است و وضعیت آنطور که بازنمایی میشود نیست.
هگست گفت: «مساله مهمات به شکلی غیرسازنده، بیش از حد بزرگنمایی شده است. ما دقیقا میدانیم چه میزان مهمات در اختیار داریم و برای نیازهای خود، ذخایر کافی داریم.»
دونالد ترامپ نیز بارها نسبت به انتقادها از عملکرد نظامی آمریکا در جنگ ۴۰ روزه با جمهوری اسلامی موضعگیری کرد و این اظهار نظرهای رسانهای را «اخبار جعلی» خواند.
او ۲۸ اردیبهشت در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت حتی اگر جمهوری اسلامی کاملا تسلیم شود و شکست خود را بپذیرد، رسانههایی مانند نیویورک تایمز، والاستریت ژورنال و سیانان آن را پیروزی تهران جلوه خواهند داد. او افزود رسانههای جعلی و دموکراتها «کاملا راه خود را گم کردهاند و دیوانه شدهاند.»
بیبیسی در گزارش تازهاش همچنین نوشت که ایالات متحده کوشیده است تحلیل ماهوارهای از این درگیری را محدود کند و از شرکت «پلنت»، یکی از ارائهدهندگان بزرگ تصاویر ماهوارهای، خواسته است محدودیتی «نامحدود» بر تصاویر تازه از ایران و بخش عمدهای از خاورمیانه اعمال کند.
این شرکت این اقدام را چنین توجیه کرده است که میخواهد مطمئن شود تصاویرش «از سوی بازیگران متخاصم برای هدف قرار دادن نیروهای کشورهای متحد و شرکای ناتو و غیرنظامیان» استفاده نمیشود.
بیبیسی وریفای، بخش راستیآزمایی و تحلیل دادههای تصویری بیبیسی، برای جبران این محدودیت، تصاویر ماهوارهای چند ارائهدهنده بینالمللی را همراه با تصاویر قدیمیتر شرکت پلنت بررسی کرده است.
این گزارش افزود: «تحلیل تصاویر ماهوارهای نشان میدهد حملات ایران همچنین به هواپیماهای سوخترسان و شناسایی آمریکا در پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی بهشدت آسیب زده است؛ بهطوری که هواپیماهای آسیبدیده و گودالهای دودزا بهوضوح قابل مشاهدهاند.»
یک تحلیلگر شرکت بریتانیایی مایار که در زمینه تحلیل دادهها و فناوریهای راهبردی دفاعی فعال است، یکی از جنگندههای آسیبدیده در این پایگاه را هواپیمای شناسایی E-3 Sentry شناسایی کرد. رسانههای آمریکایی گزارش دادند که جایگزینی آن میتواند تا ۷۰۰ میلیون دلار هزینه داشته باشد.
دو پایگاه هوایی علیالسالم و عریفجان در کویت نیز هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند. تصاویر ماهوارهای از پایگاه علیالسالم از نابودی انبارهای سوخت، آشیانههای هواپیماها و محل اسکان نیروها حکایت دارد. اردوگاه عریفجان نیز خسارت گستردهای به تجهیزات ارتباطات ماهوارهای شناسایی شده است.
این گزارش همچنین نشان داد که دستکم ۴۲ فروند هواپیما، از جمله جنگندههای اف-۱۵ و اف-۳۵، ۲۴ پهپاد MQ-9 Reaper و یک هواپیمای تهاجمی A-10، از فوریه تاکنون نابود شده یا آسیب دیدهاند.
کارشناسانی که با بیبیسی وریفای گفتوگو کردند گفتند تاکتیکهای جمهوری اسلامی در طول جنگ تکامل یافت و از رگبارهای گسترده موشکی که شهرها و پایگاههایی را در سراسر خاورمیانه هدف میگرفت، به حملات دقیقتر و هدایتشدهتر تغییر کرد.
دکتر کلی گریکو، تحلیلگر اندیشکده آمریکایی «استیمسون سنتر»، گفت: «رگبارهای آغازین [جمهوری اسلامی] برای حجم بالا طراحی شده بود؛ موجهای گستردهای که هدفشان غلبه بر پدافند هوایی و موشکی از طریق برتری عددی محض بود. اما ظرف چند روز ایران به رگبارهای کوچکتر و دقیقتر تغییر مسیر داد؛ موشکها و پهپادهای باقیمانده را برای اهداف مشخص و باارزش حفظ کرد و آتش خود را بر نقاطی متمرکز کرد که حتی اصابتهای نزدیک نیز در آنها خسارت قابلتوجهی وارد میکند.»
این گزارش میافزاید که یک مقام وزارت جنگ آمریکا با استناد به «دلایل امنیت عملیاتی» از اظهارنظر درباره یافتههای بیبیسی وریفای خودداری کرد.
به گزارش رویترز، مالکان کشتیها و مقامهای صنعت دریانوردی، دوشنبه ۱۱ خرداد، همزمان با آغاز نمایشگاه بینالمللی کشتیرانی «پوسیدونیا» در آتن، درباره شرایط تردد کشتیها در تنگه هرمز و شرایط لازم برای ازسرگیری فعالیت عادی کشتیرانی گفتوگو کردند.
پانکاج خانا، رییس شرکت هیدمار مریتایم هولدینگز، گفت حتی در صورت دستیابی به توافق صلح، شرکتهای کشتیرانی به چارچوبی روشن برای فعالیت نیاز دارند.
او افزود: «آنچه نیاز داریم یک چارچوب، مقررات یا هر سازوکاری است که دقیقا مشخص کند چگونه میتوانیم وارد منطقه شویم و از آن خارج شویم. بنابراین حتی اگر توافق صلحی امضا شود، این موضوع باید روشن شود و هنوز درباره آن اطلاعی نداریم.»
خانا همچنین از گرفتار ماندن یکی از کشتیهای این شرکت در خلیج فارس طی سه ماه گذشته خبر داد و گفت دریانوردان حاضر در این کشتی نهتنها از دیدار خانوادههای خود محروم شدهاند، بلکه تولد فرزندان، ازدواج و حتی درگذشت بستگانشان را نیز از دست دادهاند.
در همین حال، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده در گفتوگو با خبرنگار انبیسی گفت درباره جمهوری اسلامی «بیش از حد صحبت شده» و افزود: «اگر بخواهید حقیقت را بگویید، فکر میکنم سکوت کردن میتواند گزینه بهتری باشد.»
ترامپ درباره توقف مذاکرات از سوی تهران به دلیل حملات به لبنان، گفت پیش از این تصمیم، از آن مطلع نشده بود و افزود: «این به این معنا نیست که ما برویم و شروع به بمباران همهجا کنیم. ما محاصره را ادامه خواهیم داد.»
خبرگزاری تسنیم عصر دوشنبه ۱۱ خرداد اعلام کرد که جمهوری اسلامی به دلیل ادامه حملات اسرائیل به لبنان، از مذاکرات خارج میشود.
همزمان، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، اعلام کرد که هزاران نیروی نظامی آمریکا در دریا، هوا و زمین از آنچه «محاصره دریایی» علیه جمهوری اسلامی خوانده، حمایت میکنند.
سنتکام افزود نیروهایش تا ۱۱ خرداد، ۱۲۱ کشتی تجاری را از مسیر خود منحرف کرده و پنج شناور را نیز از کار انداختهاند.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، در نشست آتن گفت اگر آتشبس ۶۰ روزهای که بهتازگی درباره آن صحبت شده تنگه هرمز را نیز شامل شود و کشورهای مربوطه درباره امنیت این آبراه تضمین بدهند، چارچوب تخلیه و خروج دریانوردان از منطقه درگیری بلافاصله فعال خواهد شد.
او تاکید کرد اولویت اصلی، حفظ ایمنی دریانوردان و فراهم کردن امکان خروج آنها از منطقه درگیری است.
واسیلیس کیکیلیاس، وزیر امور دریایی و سیاستهای جزیرهای یونان، نیز گفت: «امیدواریم راهحلی پیدا شود. نمیتوانیم بپذیریم که کشتیها در سراسر جهان از عبور آزاد محروم شوند. مایل بودم صنعت کشتیرانی، دریانوردان و تجارت جهانی از این مناقشه دور بمانند، اما به نظر میرسد چنین چیزی ممکن نیست.»
اوانگلوس ماریناکیس، بنیانگذار و رییس شرکت «کپیتال مریتایم اند تریدینگ»، گفت همه بر ضرورت پایان یافتن جنگ توافق دارند و در نهایت مصرفکنندگان در سراسر جهان هزینه آن را میپردازند.
او همچنین گفت نسبت به یافتن راهحلی در چند هفته یا یک ماه آینده خوشبین است و صنعت کشتیرانی میتواند برای دستیابی به توافقی که امنیت و اطمینان بیشتری برای آینده ایجاد کند، دو هفته یا حتی یک ماه دیگر صبر کند.
جورج پروکوپیو، بنیانگذار شرکتهای «دایناکام تانکرز منیجمنت»، «دایناگس» و «سی تریدرز»، بر اصل آزادی ناوبری تاکید کرد و گفت هیچکس نباید عوارض یا محدودیت دیگری بر تردد دریایی تحمیل کند.
در همین حال یانیس پروکوپیو، مدیرعامل «سنتروفین منیجمنت»، هشدار داد که حتی اگر پوشش بیمهای برای عبور از تنگه هرمز وجود داشته باشد، تا زمانی که صنعت کشتیرانی از قواعد روشن تعامل با دو طرف درگیر، یعنی آمریکا و جمهوری اسلامی، برخوردار نشود، عبور از این مسیر همچنان اقدامی پرخطر خواهد بود.
او تاکید کرد که در شرایط کنونی، عبور از تنگه هرمز «یک ریسک بسیار بالا» محسوب میشود.
اظهارات مقامها و فعالان صنعت کشتیرانی در حالی مطرح میشود که تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و کالا در جهان به شمار میرود و هرگونه اختلال در تردد کشتیها از این آبراه میتواند پیامدهای گستردهای برای تجارت جهانی و بازار انرژی داشته باشد.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
از زمان آغاز مناقشه کنونی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اختلال در تردد شناورها در این آبراه، جریان انرژی جهانی را مختل کرده و به افزایش قیمت نفت دامن زده است.
کویت دوشنبه ۱۱ خرداد سامانههای پدافند هوایی خود را فعال کرد و حملات موشکی و پهپادی را محکوم کرد. مقامهای کویتی اعلام کردند این حملات تلاشها برای کاهش تنش در منطقه را تضعیف میکند.
ارتش آمریکا نیز اعلام کرد دو موشک بالستیک شلیکشده به سمت نیروهای آمریکایی مستقر در کویت را رهگیری کرده و در این حمله هیچ نظامی آمریکایی آسیب ندیده است.
در پی این حملات، کویت، مصر، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی حملات جمهوری اسلامی به کویت را محکوم کردند.
کویت آن را تعرض مستقیم به امنیت و ثبات خود و نقض قطعنامههای شورای امنیت خواند و قطر و امارات متحده عربی نیز این حملات را نقض حاکمیت کویت و تهدیدی برای امنیت منطقه دانستند.
حملات متقابل در جنوب ایران
سپاه پاسداران صبح دوشنبه ۱۱ خرداد در اطلاعیهای اعلام کرد به دنبال حمله ارتش آمریکا به یک دکل مخابراتی در جزیره سیریک در استان هرمزگان، نیروی هوافضای سپاه «پایگاه هوایی مبدا تجاوز» را هدف قرار داده و «اهداف پیشبینیشده» را منهدم کرده است.
سپاه به خسارات احتمالی جانی و مالی ناشی از حمله آمریکا اشارهای نکرد، اما هشدار داد در صورت تکرار حملات، «پاسخ کاملا متفاوت خواهد بود» و مسئولیت آن بر عهده آمریکا است.
ارتش آمریکا نیز اعلام کرد طی روزهای شنبه و یکشنبه، ۱۰ و ۱۱ خرداد، سامانههای پدافند هوایی جمهوری اسلامی، یک ایستگاه کنترل زمینی و دو پهپاد را هدف قرار داد.
واشینگتن این حملات را پاسخی به آنچه «اقدامات تهاجمی» جمهوری اسلامی، از جمله سرنگونی یک پهپاد آمریکایی بر فراز آبهای بینالمللی، خواند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، در شبکه ایکس اعلام کرد در پاسخ به «تجاوز بیاساس» جمهوری اسلامی در دوره آتشبس، حملات «دفاع از خود» را علیه سایتهای راداری و مراکز فرماندهی و کنترل پهپادهای جمهوری اسلامی در گورک و قشم انجام داده است.
سنتکام این حملات را «سنجیده و حسابشده» خواند و نوشت شنبه و یکشنبه، پس از سرنگونی یک پهپاد امکیو-۱ آمریکایی بر فراز آبهای بینالمللی، انجام شدهاند.
همزمان مخاطبان ایراناینترنشنال از شنیده شدن صدای عبور جنگندهها در مناطق مختلف تهران در ساعت ۹ صبح دوشنبه ۱۱ خرداد خبر دادند.
یک مخاطب از بندرعباس نیز از شنیده شدن سه انفجار پیاپی حوالی ساعت ۹:۱۰ صبح در این شهر خبر داد.
تعلیق مذاکرات در سایه بحران لبنان
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد با توجه به تداوم حملات اسرائیل در لبنان و نقض آتشبس در این کشور، تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی «گفتوگوها و تبادل متون از طریق میانجی» را متوقف میکند.
بر اساس این گزارش، این تصمیم پس از آن اتخاذ شده که اسرائیل دستور پیشروی بیشتر نیروهای خود در لبنان را صادر کرده است.
تسنیم افزود تا زمانی که نظر جمهوری اسلامی و «جبهه مقاومت» درباره لبنان تامین نشود، گفتوگویی در کار نخواهد بود.
این رسانه وابسته به سپاه نوشت «جبهه مقاومت» و جمهوری اسلامی عزم خود را برای انسداد کامل تنگه هرمز و فعال کردن سایر جبههها، از جمله تنگه بابالمندب، برای «تنبیه» اسرائیل و حامیانش در دستور کار قرار دادهاند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در شبکه ایکس نوشت: «آتشبس میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده، بدون هیچ ابهامی، آتشبسی در تمامی جبههها، از جمله لبنان محسوب میشود و نقض آتشبس در هر یک از جبههها، به منزله نقض آن در تمامی جبههها است.»
او آمریکا و اسرائیل را مسئول پیامدهای نقض آتشبس خواند.
حساب محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، در شبکه ایکس نیز حملات اسرائیل به لبنان و ادامه محاصره دریایی ایران را نشانه «عدم پایبندی آمریکا به آتشبس» خواند و نوشت: «هر انتخابی بهایی دارد و زمان پرداخت آن فرا میرسد، در نهایت همه چیز در جای خود قرار خواهد گرفت.»
در مقابل، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بار دیگر تاکید کرد که جمهوری اسلامی واقعا میخواهد به یک توافق برسد و این معامله برای آمریکا و متحدانش مفید خواهد بود.
او خطاب به منتقدانش نوشت: «فقط بنشینید و آرام باشید؛ در پایان همهچیز خوب پیش خواهد رفت، همیشه همینطور است.»
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز آمریکا را به ارسال پیامهای متناقض متهم کرد و گفت تغییر مداوم مواضع واشینگتن و طرح خواستههای جدید یا متناقض، روند مذاکرات را طولانیتر کرده است.
پس از انتشار گزارش تسنیم درباره توقف مذاکرات غیرمستقیم جمهوری اسلامی و آمریکا، قیمت نفت بیش از پنج دلار در هر بشکه افزایش یافت.
جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، هزاران کشته، عمدتا در ایران و لبنان، برجای گذاشته و با افزایش قیمت انرژی بر اقتصاد جهانی نیز تاثیر گذاشته است.
این وضعیت پس از آن تشدید شد که جمهوری اسلامی عملا تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز مایع جهان، را مسدود کرد.
جمهوری اسلامی و آمریکا همچنان بر سر موضوعاتی از جمله رفع تحریمها، آزادسازی دهها میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده جمهوری اسلامی در بانکهای خارجی و رفع محدودیتهای اعمالشده بر بنادر ایران اختلاف دارند.
درگیریهای اسرائیل و حزبالله نیز به یکی دیگر از موانع تلاشهای دیپلماتیک تبدیل شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از پیشروی بیشتر نیروهای اسرائیلی در لبنان و حمله به اهدافی در حومه جنوبی بیروت خبر داد و دفتر او حزبالله را به نقض مکرر آتشبس متهم کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا نیز با مقامهای اسرائیلی و لبنانی درباره طرحی برای «کاهش تدریجی تنشها» گفتوگو کرد.
این تحولات در حالی رخ میدهد که تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به سه ماه جنگ ادامه دارد، اما حملات متقابل، اختلاف بر سر لبنان و تنشهای منطقهای بر این روند سایه انداخته است.
