دبیر کمیسیون اقتصادی مجلس نوشت در تفاهمنامه احتمالی، رفع محاصره و خروج نیروهای آمریکایی از پیرامون ایران ظرف ۳۰ روز پیشبینی شده و در مقابل، تنگه هرمز نیز در همین بازه باز میشود. او افزود برنامه بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری و پایان تحریمها هم در صورت توافق نهایی گنجانده شده است.
شهروندان در پیامهای خود تاکید کردند باید سرنوشتشان را به دست بگیرند و اجازه ندهند مسائلی مانند وصل شدن نسبی اینترنت یا احتمال توافق جمهوری اسلامی و آمریکا، مطالبات آنها را کمرنگ کند.
انتقاد از عادیسازی حکومتی با ابزاری به نام «فیلترنت»
شماری از شهروندان نسبت به آنچه عادیسازی شرایط پس از وصل شدن اینترنت میدانند، ابراز نگرانی کردند.
یکی از مخاطبان نوشت برخی وصل شدن اینترنت را به دیگران تبریک میگویند، در حالی که اینترنت حق بدیهی هر انسانی است.
به گفته این شهروند، وصل شدن اینترنت به معنای پایان بدبختی و گرانیها در کشور نیست.
کاربر دیگری هم نوشت گرچه فیلترنت به صورت محدود بازگشته، اما جوانی برباد رفته و جان جاویدنامان است که دیگر به این زندگی باز نخواهد گشت.
یک شهروند در پیامی خطاب به مردم ایران نوشت: «هر انقلابی بهدست مردم همان کشور رخ خواهد داد و حالا که اینترنت وصل شده، ایرانیان باید به یاد جاویدنامان، تمام تلاششان را برای آزادی انجام دهند.»
مخاطب دیگری هم نوشت: «وصل شدن اینترنت نمیتواند مردم را سرگرم و هدف اصلیشان را کمرنگ کند و برعکس، آنها را متحدتر خواهد کرد.»
در پیامی دیگر، شهروندی با اشاره به وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور پرسید که وصل شدن اینترنت، آن هم ضعیف، چه سودی برای مردم دارد وقتی که گرانی و بیکاری بیداد میکند
شهروندی از شیراز نیز تاکید کرد اگرچه اینترنت سرانجام وصل شد، اما «این بازگشت چه فایدهای دارد وقتی برخی کاربران حدود دو هزار و ۷۰۰ ساعت از سه هزار ساعت استریم خود در یوتیوب را از دست دادند و امکان کسب درآمد دلاری برایشان از بین رفت».
روایتهایی از امید و اتحاد
کاربر دیگری به ایراناینترنشنال گفت در تمام مدت این ۸۸ روز، در راستای همراهی با هموطنانی که توان خرید اینترنت گران قیمت ندارند، از «کانفیگ» یا « اینترنت پرو» استفاده نکرده است.
به اعتقاد او، همین اتحاد باعث شده است مردم ناامید نباشند: «این مردم ایران هستند که در نهایت پیروز خواهند شد.»
مخاطبی از کرمانشاه در پیامی برای ایراناینترنشنال نوشت پس از وصل شدن اینترنت، بسیاری از مردم احساس میکنند از «سلول انفرادی» زندان جمهوری اسلامی برای ساعتی به حیاط آمدهاند اما مردم تا آزادی همچنان ایستادهاند.
شهروند دیگری که پس از حدود سه ماه دوباره به اینترنت دسترسی پیدا کرده، تاکید کرد وصل شدن اینترنت چیزی نیست که بتواند مردم را از مطالبات اصلیشان دور کند.
او نوشت مردم مصمماند مسیر تغییر را ادامه دهند و امیدوارند به آزادی برسند.
مخاطبی از مشهد نیز در پیامی به ایراناینترنشنال گفت با وجود دشواریهای فراوان، پس از ۸۸ روز دوباره به اینترنت متصل شده، اما مردم قرار نیست سکوت کنند و همچنان یاد و نام جاویدنامان را زنده نگه خواهند داشت.
خبرگزاری رویترز اعلام کرد که سفارت جمهوری اسلامی در سئول هنوز به درخواست این خبرگزاری برای اظهار نظر درباره این موضوع، پاسخ نداده است.
وزارت خارجه کره جنوبی این ارزیابی را همزمان با اعلام نتایج تحقیقات دولتی درباره حمله ۱۴ اردیبهشت به کشتی فلهبر «نامو» منتشر کرد. حملهای که باعث آتشسوزی و آسیب به بخش پایینی بدنه عقب کشتی شد.
بررسی بقایای موشک
تحقیقات انجام شده بر بررسی قطعات و بقایای اشیای ناشناختهای متمرکز بوده است که پس از حمله در داخل کشتی نامو پیدا شدند.
بر اساس نتایج این بررسی، کشتی دو بار هدف قرار گرفته است؛ بهطوریکه کلاهک نخست منفجر نشده اما کلاهک دوم انفجار ایجاد کرده است.
وزارت خارجه کره جنوبی اعلام کرد قطعات بهدستآمده نشان میدهند این تسلیحات احتمالا در ایران ساخته شدهاند.
پارک یونجو، معاون اول وزیر خارجه کره جنوبی، گفت موتورهای این قطعات به موتورهای توربوجت ساخت ایران شباهت دارند و یکی از قطعات نیز دارای نشانههایی است که به نظر میرسد متعلق به یک تولیدکننده ایرانی باشد.
او افزود کلاهکهای استفادهشده به نمونههای بهکار رفته در موشکهای ضدکشتی ایرانی «نور» یا «قادر» شباهت دارند.
احضار سفیر جمهوری اسلامی
پارک گفت دولت کره جنوبی سفیر جمهوری اسلامی را احضار خواهد کرد تا نتایج تحقیقات را با او در میان بگذارد و پیام اعتراضی سئول را منتقل کند.
به گفته او، سئول همچنین از تهران خواهد خواست اقدامهای مسئولانهای برای جلوگیری از تکرار چنین حادثهای انجام دهد.
ساعاتی بعد خبرگزاری یونهاپ گزارش داد وزارت خارجه کره جنوبی سعید کوزهچی، سفیر جمهوری اسلامی در سئول را احضار کرد و نسبت به حمله به کشتی «اچامام نامو» در تنگه هرمز اعتراض رسمی ارائه داد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اندکی پس از این حادثه گفته بود جمهوری اسلامی به کشتی کره جنوبی شلیک کرده و از سئول خواسته بود به تلاشهای تحت رهبری آمریکا برای تامین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز بپیوندد.
تهران پیشتر هرگونه مسئولیت در این حمله را رد کرده بود.
پس از وقوع این حمله، دفتر ریاستجمهوری کرهجنوبی اعلام کرده بود در حال بررسی دقیق علت انفجار است.
در بیانیه دفتر ریاست جمهوری کره جنوبی تاکید شده بود: «شناسایی علت دقیق حادثه در اولویت قرار دارد.»
یکی از مقامات کره جنوبی به خبرگزاری دولتی یانهپ گفته بود: «علت آتشسوزی کشتی هنوز تایید نشده و به نظر میرسد تنها پس از انجام تحقیقات بیشتر (پس از یدککشی بدنه کشتی به بندر) مشخص شود.»
والاستریت ژورنال سهشنبه پنجم خرداد در گزارشی نوشت تهران امیدوار است با دستیابی به توافق، بخشی از حدود ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی مسدودشده خود را آزاد کند و دوباره به بازار جهانی نفت دسترسی پیدا کند.
بر اساس این گزارش، تهران خبر کشته شدن چند عضو سپاه پاسداران در حمله نیروهای آمریکایی را با تاخیر منتشر کرد تا گفتوگوها آسیب نبیند.
یکی از اصلیترین اختلافها در مذاکرات، آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی و ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران است.
این در حالی است که محور این مذاکرات، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران است.
بر اساس این گزارش مقامهای ایرانی و میانجیها گفتهاند تهران به توافقی نزدیک شده که در مرحله نخست نیمی از این مبلغ آزاد شود.
والاستریت ژورنال با اشاره به این که حملات به زیرساختهای انرژی در ایران به سهمیهبندی سوخت منجر شده و تورم و پایین آمدن شدید سطح رفاه، اعتراضهای سراسری دیماه را رقم زد، تاکید کرد مقامهای عملگراتر در حکومت نگرانند ادامه بحران اقتصادی به موج تازهای از نارضایتی عمومی منجر شود.
بر اساس این گزارش با توجه به دیده نشدن مجتبی خامنهای، رهبر سوم جمهوری اسلامی، از زمان جانشینی پدرش، میانجیها در تلاشاند اطمینان پیدا کنند پیشنهادهای فعلی تهران مورد تایید جریانهای تندرو و نهادهای امنیتی نیز قرار دارد.
فشارها بر ترامپ
به گفته والاستریت ژورنال، در آمریکا نیز نشانههایی دیده میشود که دونالد ترامپ، رییسجمهوری این کشور، پس از انتقاد سناتورهای جمهوریخواه، بهدنبال تغییر برخی مفاد توافق احتمالی با ایران است.
سناتورهایی از جمله تد کروز، چارچوب توافق را «اشتباه» توصیف کرده و گفتهاند این توافق بیش از حد به برجام شبیه است و میتواند جمهوری اسلامی را تقویت کند.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال تلاش کرد منتقدان را آرام کند و گفت توافق جدید «کاملا برعکس» برجام خواهد بود.
او سپس اعلام کرد میخواهد عربستان سعودی، قطر، پاکستان، ترکیه، مصر و اردن به توافقهای ابراهیم بپیوندند و روابط خود را با اسرائیل، عادیسازی کنند یا گسترش دهند.
ترامپ همچنین گفت تهران نیز پس از امضای توافق صلح میتواند به این روند ملحق شود.
غافلگیری رهبران خاورمیانه
بر اساس این گزارش، پیشنهاد گسترش توافقهای ابراهیم، مقامهای خاورمیانه را غافلگیر کرد، زیرا پیش از تماس ترامپ در جریان این طرح قرار نگرفته بودند.
کاخ سفید اعلام کرد این ایده مستقیما از سوی ترامپ مطرح شده است.
والاستریت ژورنال نوشت طرح تازه ترامپ علاوه بر تاثیر بر مذاکرات حکومت ایران و آمریکا، میتواند روابط واشینگتن با کشورهای خاورمیانه را نیز تغییر دهد. منطقهای که پس از سالها جنگ، همچنان نسبت به عادیسازی روابط با اسرائیل تردیدهای جدی در آن وجود دارد.
والاستریت ژورنال در ادامه نوشت ترامپ از درخواست قبلی خود برای تحویل مستقیم ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران به آمریکا عقبنشینی کرده و گفته است این مواد میتوانند زیر نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی در داخل ایران یا در مکانی دیگر نابود شوند.
نه یک امتیاز، بلکه یک حق
برای بسیاری، وصل شدن اینترنت نه یک امتیاز بلکه حقی است که اساسا نباید از مردم ایران گرفته میشد. مخاطبی در همین زمینه نوشت: « سلام، بالاخره وصل شدیم، ولی این حق ما نبود که ۸۸ روز قطع باشیم.»
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال خطاب به مردم نوشت: «مردم ایران! اینترنت حق طبیعی ماست. خوشحال باشید، ولی فکر نکنین امتیازیه که بهمون دادن، تسلیم نمیشیم.»
کاربر دیگری از محلات نوشت: «سلام، بعد از ۹۰ روز از محلات. واسه وصل شدن چیزی که حق هر آدمیه باید ذوق کنیم.»
مخاطبی نیز از بجنورد نوشت: «خواستم به همه کسانی که امکان استفاده از اینترنت پرو داشتن ولی شرافتمندانه انتخابش نکردن درود بفرستم. آزادی بیشتر از همه حق شماست.»
مخاطب دیگری از دشواریهای وصل شدن به اینترنت و سرعت پایین گفته است: «بالاخره اینترنت وصل شده، البته با هزار تا بدبختی و سرعت پایین، اونم فقط با مخابرات.»
و کاربر دیگری هشدار داده است: «واسه وصل شدن اینترنت زیاد خوشحال نباشین. اینترنت رو وصل کردن که مزرعههای ماینرشون رو فعال کنن و این یعنی روزی هفت، هشت ساعت قطعی برق.»
یاد جانباختگان
بسیاری از مخاطبان ایراناینترنشنال در پیامهای خود یاد و نام جانباختگان را گرامی داشتند و گفتند با توجه به آنچه کشور پشت سر گذاشته، جایی برای شادی وجود ندارد.
یکی از مخاطبان نوشت: «من بابت وصل شدن اینترنت خوشحال نیستم، چون ۴۰ هزار نفر دیگه هیچوقت آنلاین نمیشن. طرح اینترنت پرو شکست خورد. سپاس از کسانی که تن به این خفت و خواری ندادن و متاسفم برای کسانی که بهش تن دادن.»
مخاطب دیگری نوشت: «الان که اینترنت وصل شده، جاویدنامامون رو بیشتر یاد کنیم. به امید آزادی.»
کاربر دیگری گفت بازگشت اینترنت نباید باعث فراموشی جانباختگان شود: «بالاخره بعد از مدتی توانستیم به اینترنت وصل شویم، خدا را شکر. به یاد کشتهشدگان که نامشان زنده است.»
خشم از وضعیت کنونی و امید به آینده
شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال نیز در اولین پیامهای خود پس از وصل شدن اینترنت، بر این نکته تاکید کردهاند که شرایط هرگز مانند قبل نخواهد شد و آیندهای بدون جمهوری اسلامی را آرزو کردهاند.
یکی از مخاطبان در پیامی به ایراناینترنشنال نوشت: «بعد چند روز اینترنتها رو باز کردن، فکر کردن میتونن با اینترنت گولمون بزنن.»
مخاطبی دیگر نوشت: «قربون دستت که دستور دادی اینترنت بینالملل وصل شه. حالا بیزحمت دستور بده اونایی که کسبوکار اینترنتیشون نابود شد برگردن سر کارشون، اونایی که زندگیشون از هم پاشید برگردن سر خونه و زندگیشون، اونایی که به خاطر اجاره خونه آواره خیابون شدن برگردن تو خونههاشون.»
یکی از مخاطبان نوشت: «من تازه تونستم وصل بشم. یه دختر دهه نودی هستم. حتی منم دیگه خسته شدم، هر روز اوضاع داره بدتر و بدتر میشه. فقط امیدوارم در نهایت همهمون آزادی ایرانمون رو ببینیم. جاوید شاه.»
مخاطب دیگری نیز نوشت: «درود، بازگشایی اینترنت رو بعد از ۸۸ روز قطعی گسترده تبریک میگم. به امید اینکه روزی شاه رضا پهلوی رو از نزدیک ببینم.»
یک کاربر نوشت: «بعد از هشتاد و خوردهای روز با بدبختی وصل شدیم. بازم مثل همیشه متوجه شدیم که هیچکس به فکر ما نیست و تهش خودمونیم و خودمون. هر چیزی به حالت قبلش برگرده، ما دیگه برنمیگردیم.»
مخاطب دیگری نیز نوشت: «از وصل شدن اینترنت بینالملل برای عموم مردم خرسندم، این حق طبیعی و اولیه هر شهرونده. اتفاقات بسیار خوب و روشنی در انتظار پارسیان و این خاکه، کمی منتظر بمونید. جاوید شاه، پاینده ایران.»
کاربری دیگر نوشت: «بعد از ۸۸ روز قطعی اینترنت بالاخره وصل شدم. خواستم بگم ناامید نشید، نور بر تاریکی پیروزه. جاوید شاه.»
یک مخاطب هم از مردم خواست که امید خود را از دست ندهند: «امروز پنج خرداد وصل شدم بعد از سه ماه. فقط مردم عزیزم، تورو خدا ناامید نشید، این آخرین نبرده.»
این رسانه در گزارشی کوتاه که شامگاه سهشنبه منتشر شد، نوشت این مقامها گفتند جمهوری اسلامی چند پهپاد انتحاری را در نزدیکی شماری از حدود ۲۴ ناو جنگی نیروهای آمریکا در محدوده دریای عمان و دریای عرب به پرواز درآورده بودند. این ناوها در اجرای عملیات محاصره دریایی بندرهای جنوب ایران نقش دارند.
به گفته این منابع که به دلیل حساسیت مسائل عملیاتی نخواستند نامشان فاش شود، تحلیلگران اطلاعاتی آمریکا تحرکاتی را در برخی از مواضع موشکهای زمینبههوای جمهوری اسلامی در نزدیکی تنگه هرمز شناسایی کردند که هواپیماهای تهاجمی مستقر در خشکی و ناوهای هواپیمابرِ فعال در عملیات محاصره دریایی را تهدید میکرد.
یکی از سخنگوهای فرماندهی مرکزی ایالات متحده، سنتکام، شامگاه دوشنبه چهارم خرداد اعلام کرد که ارتش این کشور اهدافی را در ایران، در نزدیکی تنگه هرمز، هدف قرار داد. همزمان، رسانههای نزدیک به حکومت نیز از کشته شدن تعدادی از اعضای سپاه پاسداران در حمله آمریکا به قایقهای تندروی متعلق به این نیروها خبر دادند.
در بیانیه سنتکام اعلام شده بود که حملات آمریکا جنبه دفاعی داشته و شامل «سایتهای پرتاب موشک و قایقهای جمهوری اسلامی بوده که در تلاش برای کارگذاری مین بودند».
یک مقام دفاعی آمریکا نیز اعلام کرد که این حملات در بندرعباس، در جنوب ایران و نزدیک به تنگه هرمز انجام شده است.
مقامهای پنتاگون روز سهشنبه گزارشهای رسانههای ایرانی را که مدعی شده بودند جمهوری اسلامی یک پهپاد آمریکایی امکیو-۹ ریپر را سرنگون کرده است، رد کردند.
مقامهای آمریکایی همچنین گفتند که سپاه پاسداران ممکن است در حال آزمودن این موضوع بوده باشد که آیا نیروهایش در شرایطی که دو طرف میکوشند توافق احتمالی را تثبیت کنند، از فضای عملیاتی تازه و بیشتری برخوردار شدهاند یا نه.
تهران و واشینگتن همچنان بر سر موضوعهای دشواری از جمله برنامه هستهای جمهوری اسلامی، جنگ اسرائیل و حزبالله در لبنان و همچنین درخواست تهران برای لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای بلوکهشده، اختلاف دارند.
با این حال، دو طرف پس از هفتهها مذاکره عمدتا غیرمستقیم میگویند درباره یک یادداشت تفاهم که جنگ را متوقف میکند و به مذاکرهکنندگان ۶۰ روز فرصت میدهد تا به توافق نهایی برسند، پیشرفتهایی حاصل شده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، سهشنبه پنجم خرداد گفت که مذاکرات برای دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی ممکن است «چند روز» طول بکشد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، پیش از او گفته بود در بسیاری از موضوعهای مطرحشده، جمعبندیهایی حاصل شده است، اما این به معنای دستیابی قریبالوقوع به توافق برای پایان جنگ نیست.
