تایم در گزارشی درباره کارزار دیجیتال جمهوری اسلامی همزمان با جنگ، آن را «رونوشتی ضعیف» از کارزار طنز و آنلاین اوکراین در آغاز جنگ این کشور با روسیه خواند؛ رونوشتی که بهنوشته این رسانه، بهدلیل سابقه حکومت توان تغییر نگاه افکار عمومی جهان نسبت به تهران را ندارد.
این رسانه در تحلیلی که چهارشنبه ششم خرداد منتشر شد، نوشت جمهوری اسلامی، برخلاف تصویری که برخی تحلیلگران از موفقیت ویدیوها و میمهای حکومتی ارائه میکنند، «سلاحی تازه» اختراع نکرده و راهبرد رسانههای اجتماعیاش را از دفترچه راهنمایی وام گرفته که پیشتر اوکراین در جنگ با روسیه نوشته بود.
بهنوشته تایم، این تقلید «آنقدر به اصل آن نزدیک است که تقریبا میتوان آن را نوعی ستایش دانست»، اما تهران از دو مزیت اصلی اوکراین بیبهره است.
جمهوری اسلامی در جنگ اخیر با آمریکا و اسرائیل، با اتکا به ویدیوهای ساختهشده با هوش مصنوعی، میمها و شوخیهای سیاسی، کوشید خود را حکومتی شوخطبع، موجه، معقول و البته مسلط بر روایت جنگ نشان دهد.
یکی از تولیداتی که در این کارزار توجه بسیاری به خود جلب کرد، تولید فیلمی با شخصیتهای لگویی دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل بود و شبکههای اجتماعی، بهویژه تیکتاک، مورد توجه ویژه کاربران غیرایرانی قرار گرفت.
تایم در توضیح مقایسه میان راهبردهای مورد استفاده اوکراین و کارزار کنونی جمهوری اسلامی در دنیای آنلاین نوشت اوکراین از نخستین ساعات حمله روسیه در فوریه ۲۰۲۲، کوشید در فضای آنلاین کاری را انجام دهد که در آن مقطع هنوز در میدان نبرد قادر به انجام کامل آن نبود: روایت خود از جنگ را به جهان انتقال دهد، اطلاعات نادرست روسیه را بیاثر و افکار عمومی غرب را با خود همراه کند. این کارزار، از ویدئوهای ولودیمیر زلنسکی در خیابانهای کییف تا حسابهای رسمی اوکراین و وزارت دفاع این کشور در شبکههای اجتماعی، به گفته تایم، توانست افکار عمومی و پارلمانهای غربی را تحت تاثیر قرار دهد و حمایت تسلیحاتی از اوکراین را تقویت کند.
براساس این گزارش، جمهوری اسلامی آشکارا از همان الگو یادداشتبرداری کرده است: جا زدن خود بهعنوان طرف ضعیفتر، فعال شدن بیمحابای حسابهای سفارتخانههایش در ایکس، و دست انداختن ترامپ با ارجاعهای فرهنگی و طنزآمیز.
اما بهنوشته تایم، راهبرد اوکراین به دو دلیل موفق بود؛ دلایلی که جمهوری اسلامی فاقد آنهاست. نخست اینکه اوکراین در آغاز جنگ برای بخش بزرگی از مخاطبان غربی کشوری ناشناخته بود و میمها و طنز آنلاین توانستند تصویری تازه از آن کشور بهعنوان دموکراسیای زنده، دارای انتخابات، رسانههای آزاد و فرهنگ عمومی پویا ارائه دهند.
دلیل دوم و مهمتر، بهنوشته تایم، این بود که تصویر آنلاین اوکراین با واقعیت میدانی آن همخوانی داشت؛ یعنی اوکراینِ شوخطبع، مقاوم و دموکراتیکی که در دنیای آنلاین به نمایش درمیآمد، همان کشوری بود که خبرنگاران، دیپلماتها و پناهجویان نیز در دنیای واقعی با آن مواجه بودند.
تایم نوشت جمهوری اسلامی هیچیک از این دو امتیاز را ندارد، زیرا نه ناشناخته است و نه تصویر تبلیغاتیاش با واقعیت سابقهاش همخوانی دارد.
بهنوشته این رسانه، جمهوری اسلامی یکی از «پوششدادهشدهترین، تحلیلشدهترین و تحریمشدهترین» حکومتهای جهان است و کارنامه ۴۷ ساله آن، از اعدامهای گسترده زندانیان سیاسی در سال ۱۹۸۸ تا سرکوب دانشجویان، جنبش سبز و اعتراضات سالهای اخیر، مانع از آن میشود که چند ویدئوی طنز بتواند تصویر تازهای از آن بسازد.
این گزارش افزود ویدیوهای لگویی جمهوری اسلامی «ایرانی پنهان و فضیلتمند» را آشکار نمیکنند، بلکه از جهان میخواهند ایرانی را فراموش کند که از قبل میشناسد. مخالفان ترامپ و جنگ او ممکن است از دیدن تمسخر رییسجمهوری آمریکا در قالب یک شخصیت لگویی لبخند بزنند، اما به احتمال زیاد بر اساس یک ویدئوی انیمیشنی به این نتیجه نخواهند رسید که تهران طرفی است که باید از آن حمایت کرد.
تایم در بخش دیگری از گزارش، تفاوت میان آمریکا و جمهوری اسلامی را در نحوه مواجهه با خطاها و جنایتهای جنگی برجسته کرد. این رسانه، با اشاره به حمله به مدرسهای در میناب، نوشت پس از آنکه مقامهای آمریکایی ابتدا سکوت کردند و ترامپ مدعی شد حمله کار حکومت ایران بوده، رسانههای جریان اصلی غربی با تحلیل منابع باز به این نتیجه رسیدند که مدرسه با یک موشک تاماهاوک آمریکایی هدف قرار گرفته است. سپس تحقیقات مقدماتی پنتاگون نیز نشان داد سنتکام، با تکیه بر دادههای قدیمی، مدرسه را هدف گرفته بود.
به نوشته تایم، همین روند نشان میدهد جامعه باز چگونه عمل میکند: رییسجمهوری ممکن است طفره برود یا دروغ بگوید، اما رسانهها او را به چالش میکشند، بازرسان دولتی یافتههایی خلاف روایت او ارائه میدهند، سناتورهای هر دو حزب پاسخ میخواهند و افکار عمومی علیه جنگ تغییر میکند.
تایم در مقابل نوشت جمهوری اسلامی از نظر ساختاری قادر به چنین شفافیتی نیست: یک خبرنگار در ایران نمیتواند از رییسجمهور درباره معترضان کشتهشده در خیابانهای مهاباد سوال کند، هیچ نهاد مستقلی نمیتواند نتایج نظرسنجی درباره جنگهای منطقهای حکومت را منتشر کند، و نمایندهای نیست که درباره قطع اینترنت در دوران اعتراضهای ضدحکومتی، از حکومت پاسخ بخواهد.
این گزارش در پایان نوشت یاد قربانیان حمله میناب پاکشدنی نیست، اما جهان ندا آقاسلطان، مهسا امینی و نرگس محمدی را نیز فراموش نخواهد کرد. به نوشته تایم، برای شناختن جمهوری اسلامی «آنگونه که واقعا هست»، نیازی نیست این چهرهها در قالب لگو بازسازی شوند.
براساس پوستر منتشرشده، قرار است این مراسم در حرم عبدالعظیم شهر ری برگزار شود.
در این پوستر، نامهای «زهرا سادات حداد عادل»، «بشری حسینی خامنهای»، «مصباحالهدی باقری» و «زهرا محمدی گلپایگانی» بهعنوان کشتهشدگان ذکر شده است؛ نامهایی که هرکدام به یکی از خانوادههای بانفوذ و نزدیک به هسته قدرت در جمهوری اسلامی متصلاند.
همین نامها و نسبتهای خانوادگی، توجهها را به سابقه سیاسی و جایگاه خانوادگی آنان جلب کرده است؛ خانوادههایی که در دهههای گذشته در مهمترین نهادهای سیاسی، امنیتی، فرهنگی و آموزشی جمهوری اسلامی حضور داشتهاند و بخشی از ساختار قدرت را شکل دادهاند.
یکی از شناختهشدهترین این نامها، زهرا سادات حداد عادل، همسر مجتبی خامنهای و دختر غلامعلی حداد عادل است. حداد عادل از سال ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۷ ریاست مجلس هفتم شورای اسلامی را برعهده داشت و به عنوان نخستین رییس غیرروحانی مجلس جمهوری اسلامی شناخته میشود.
او همچنین در دورههای ششم، هفتم، هشتم و نهم نماینده مجلس بود و ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی را نیز برعهده دارد. حداد عادل عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی و موسس مدرسه غیرانتفاعی «فرهنگ» است؛ مدرسهای که منتقدان آن را یکی از نمادهای آموزش ویژه برای طبقه نزدیک به حاکمیت میدانند.
منتقدان معتقدند حضور همزمان حداد عادل در نهادهای سیاسی، فرهنگی و آموزشی، همراه با پیوند خانوادگیاش با بیت رهبری، نمونهای از تمرکز قدرت در حلقهای محدود از خانوادههای نزدیک به حکومت است. نام او در فهرست تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا نیز قرار دارد.
پس از خانواده حداد عادل، نام «مصباحالهدی باقری» توجهها را به خانواده باقری کنی و شبکه مرتبط با دانشگاه امام صادق جلب میکند. مصباحالهدی باقری کنی، همسر هدی خامنهای، دختر علی خامنهای، و فرزند محمدباقر باقری کنی بود؛ روحانی بانفوذی که سابقه عضویت در مجلس خبرگان رهبری و ریاست دانشگاه امام صادق را داشت.
دانشگاه امام صادق پس از انقلاب زیر نظر محمدرضا مهدوی کنی، روحانی بانفوذ جمهوری اسلامی، گسترش یافت و به یکی از مهمترین مراکز تربیت مدیران حکومتی تبدیل شد. مهدوی کنی، دبیرکل جامعه روحانیت مبارز، رییس پیشین مجلس خبرگان رهبری و از چهرههای نزدیک به رهبران جمهوری اسلامی بود و سالها ریاست این دانشگاه را برعهده داشت.
امروز بسیاری از مدیران سیاسی، امنیتی، رسانهای و دیپلماتیک جمهوری اسلامی از فارغالتحصیلان این دانشگاه هستند.
منتقدان، دانشگاه امام صادق را یکی از مهمترین مراکز «کادرسازی ایدئولوژیک» جمهوری اسلامی میدانند و دلیل «رانتی» خوانده شدن آن را فقط کیفیت آموزشی یا مذهبی بودنش نمیدانند، بلکه به ارتباط نزدیکش با نهاد رهبری، گزینش عقیدتی دانشجویان و نفوذ گسترده فارغالتحصیلانش در ساختار قدرت اشاره میکنند.
در میان نامهای ذکرشده در پوستر، نام زهرا محمدی گلپایگانی نیز دیده میشود؛ کودک ۱۴ ماههای که از دو سو به خانوادههای بانفوذ جمهوری اسلامی متصل بود: از یک سو نوه محمد محمدی گلپایگانی، رییس دفتر علی خامنهای، و از سوی دیگر نوه علی خامنهای.
پدربزرگ او از سمت پدری، محمد محمدی گلپایگانی، روحانی و از چهرههای نزدیک به علی خامنهای است که از سال ۱۳۶۸ ریاست دفتر رهبر جمهوری اسلامی را برعهده داشته است. وزارت خزانهداری آمریکا نیز در سال ۲۰۱۹ او را بهدلیل فعالیت به نمایندگی از دفتر رهبر جمهوری اسلامی تحریم کرد.
محمدی گلپایگانی یکی از بانفوذترین چهرههای کمحاشیه و کمتررسانهای در ساختار قدرت جمهوری اسلامی به شمار میرود؛ فردی که به دلیل جایگاهش در دفتر خامنهای، در بسیاری از تصمیمها و پیامهای رسمی بیت رهبری نقشی کلیدی داشته است.
نام «بشری حسینی خامنهای»، دختر بزرگ علی خامنهای، نیز در این پوستر آمده است؛ چهرهای که برخلاف برخی دیگر از اعضای خانواده رهبر جمهوری اسلامی، کمتر در فضای عمومی دیده شده و اطلاعات اندکی درباره زندگی شخصی و فعالیتهای او منتشر شده است.
رسانههای حکومتی در هفتههای گذشته از او با عنوان «شهیده بشری خامنهای» یاد کردهاند و در برخی گزارشها به سابقه آموزشی و علاقه او به ادبیات اشاره شده است.
تابناک در گزارشی با عنوان دلنوشته یک دانشآموز برای «شهیده بشری خامنهای»، او را با نام «خانم حسینی» خطاب کرده و از ارتباط او با فضای آموزش و ادبیات نوشته است.
انتشار پوستر مراسم یادبود این چهار نفر، افزون بر جنبه خبری آن، تصویری فشرده از پیوندهای خانوادگی در بالاترین لایههای قدرت جمهوری اسلامی ارائه میدهد؛ پیوندهایی که خانواده خامنهای را به خانواده حداد عادل، باقری کنی و محمدی گلپایگانی متصل میکند.
این شبکه خانوادگی، از مجلس و شورای عالی انقلاب فرهنگی تا دانشگاه امام صادق و دفتر رهبر جمهوری اسلامی امتداد دارد؛ ساختاری که منتقدان آن را نشانهای از تمرکز قدرت، گردش بسته نخبگان حکومتی و نقش روابط خانوادگی در دسترسی به مناصب سیاسی، فرهنگی و امنیتی میدانند.
در چنین زمینهای، مراسم یادبود اعلامشده در شهر ری فقط یک مراسم خانوادگی یا مذهبی نیست؛ بلکه بار دیگر نشان میدهد حلقههای خانوادگی نزدیک به بیت رهبری چگونه در دهههای گذشته در مرکز ساختار قدرت جمهوری اسلامی حضور داشتهاند و چگونه نامهای خانوادگی، در جمهوری اسلامی، با مسیرهای نفوذ سیاسی و نهادی گره خوردهاند.
بر اساس آخرین آمار رسمی سایت مهاجرت و پنهاهندگی کانادا حدود ۳۰ هزار دانشجوی ایرانی در این کشور زندگی میکنند؛ دانشجویانی که بسیاری از آنها با امید به آیندهای امنتر و باثباتتر، هزاران کیلومتر دورتر از خانوادههایشان به این کشور آمدهاند.
اما محدودیتهای اینترنتی در ایران، اختلال در ارتباط با خانوادهها، دشواری انتقال پول و فشار اقتصادی، زندگی شماری از آنان را در ماههای اخیر به بحرانی مالی و روانی تبدیل کرده است.
بسیاری از این دانشجویان میگویند نهتنها امکان دریافت منظم حمایت مالی از خانوادههای خود را از دست دادهاند، بلکه هفتهها و گاه ماهها ارتباط عاطفی پیوسته با پدر، مادر و نزدیکانشان نیز ممکن نبوده است.
شایان کبیری هفت سال پیش همراه خانوادهاش به کانادا آمد؛ اما حالا بسیاری از دوستانش را میبیند که تنها و با امید ساختن آیندهای روشنتر، از ایران به کانادا آمدهاند و امروز درگیر بحرانی شدهاند که نه فقط تحصیل، بلکه امنیت روانی و آیندهشان را تهدید میکند.
او که فعال حقوقی انجمن دانشجویان ایرانی دانشگاه متروپولیتن تورنتو است، میگوید برخلاف خودش که خانوادهاش در کانادا هستند، بسیاری از دوستانش ماههاست زیر فشار شدید مالی و روحی زندگی میکنند.
او گفت: «بیش از ۹۹ درصد دانشجویان ایرانی از این موضوع آسیب دیدهاند؛ نه فقط از نظر عاطفی، بلکه از نظر مالی. خیلیها دیگر به پولی که خانوادههایشان میفرستند دسترسی ندارند.»
شایان میگوید مشکل فقط فشار روحی نیست و بسیاری از دانشجویان بینالمللی اکنون برای پرداخت شهریه دانشگاه و حتی هزینههای اولیه زندگی با مشکل روبهرو هستند.
او گفت: «قوانین انتاریو به دانشگاه اجازه میدهد اگر دانشجو نتواند شهریهاش را پرداخت کند، او را اخراج کند. آن وقت خطر بازگشت به ایران هم وجود دارد.»
ترس از بازگشت؛ نگرانی دانشجویانی که در اعتراضات شرکت کردهاند
اما برای بخشی از این دانشجویان، بازگشت به ایران فقط به معنای پایان تحصیل نیست. بسیاری از آنها در تجمعها و اعتراضات تورنتو علیه جمهوری اسلامی شرکت کردهاند و نگرانند در صورت بازگشت، با خطرهای امنیتی روبهرو شوند.
شروین اخلاقی، کاپیتان تیم جوجیتسوی دانشگاه متروپولیتن تورنتو، عضو هیات امنای دانشگاه و از اعضای انجمن دانشجویان ایرانی این دانشگاه، میگوید این نگرانی در ماههای اخیر به یکی از بزرگترین دغدغههای دانشجویان تبدیل شده است.
او گفت: «خیلیها در تجمعات فعال بودند و تصاویرشان منتشر شده است. اگر به هر دلیلی نتوانند تحصیلشان را ادامه دهند و مجبور شوند به ایران برگردند، خدا میداند چه اتفاقی برایشان میافتد.»
به گفته او، فشار مالی دانشجویان تا جایی پیش رفته که برخی از آنان برای تامین غذای روزانه به بانکهای غذای دانشگاهها مراجعه میکنند.
شروین گفت: «خیلی از دانشجوها الان از خدمات اضطراری غذا استفاده میکنند. هزینه زندگی در کانادا بسیار بالاست و خیلیها هم اجازه ندارند بیش از چند ساعت محدود در هفته کار کنند.»
فشار روانی، انزوا و آیندهای نامشخص
در کنار بحران مالی، فشار روانی ناشی از دوری از خانواده، بیخبری و آینده نامشخص نیز بر زندگی این دانشجویان سایه انداخته است.
سارا رحیمی، رواندرمانگر و نویسنده، میگوید بسیاری از دانشجویان ایرانی با اضطراب شدید، افسردگی و احساس درماندگی روبهرو هستند.
او گفت: «این بچهها احساس میکنند وسط یک طوفان گیر افتادهاند. نه روی آیندهشان کنترلی دارند و نه مطمئناند میتوانند تحصیلشان را تمام کنند.»
رحیمی میگوید برای بسیاری از این دانشجویان، قطع ارتباط با خانواده فقط یک مشکل ارتباطی نیست، بلکه ضربهای عاطفی عمیق است.
او گفت: «این برای خیلی از دانشجوها مثل جدا شدن بند ناف عاطفی است. آنها هنوز به حمایت روانی خانواده نیاز دارند و حالا آن ارتباط ناگهان قطع شده است.»
رحیمی همچنین هشدار میدهد فشارهای روانی، خشم و احساس سوگ، برخی از دانشجویان را در معرض رفتارهای پرخطر یا تنشهای اجتماعی قرار داده است؛ موضوعی که میتواند حتی موقعیت تحصیلی یا شغلی آنان را نیز تهدید کند.
حمایت محدود دانشگاهها و نبود سیاست مشخص دولتی
در واکنش به این بحران، برخی دانشگاههای کانادا اقداماتی محدود از جمله تعویق پرداخت شهریه، انعطاف در زمان امتحانات، مشاوره رایگان و صندوقهای کمک اضطراری در نظر گرفتهاند.
با این حال، دانشجویان میگویند این حمایتها پراکنده، محدود و ناکافی است و همه دانشگاهها چنین امکاناتی ارائه نمیکنند.
دولت انتاریو نیز اخیرا در قالب «لایحه ۳۳» اختیارات بیشتری برای مداخله در امور دانشگاهها به دست آورده است؛ اختیاراتی که میتواند امکان در نظر گرفتن شرایط ویژه برای دانشجویان کشورهای بحرانزده را فراهم کند.
با این حال، تاکنون هیچ برنامه مشخص یا سیاست رسمی برای حمایت ویژه از دانشجویان ایرانی اعلام نشده است.
شروین اخلاقی میگوید انجمنهای دانشجویی دانشگاههای مختلف انتاریو، از جمله دانشگاه تورنتو، یورک، کویینز و متروپولیتن، تلاش کردهاند موضوع را به دولت استانی منتقل کنند، اما پاسخ دریافتی ناامیدکننده بوده است.
«پاسخی تکراری» به بحرانی پیچیده
به گفته شروین، پاسخ وزارت آموزش عالی انتاریو بیشتر شبیه متنی از پیش آماده و غیرشخصی بوده است.
او گفت: «احساس ما این بود که انگار این جواب را با هوش مصنوعی نوشتهاند؛ چون دقیقا همان پاسخ تکراری را برای انجمنهای دانشجویی و حتی رسانهها فرستادند.»
وزارت آموزش عالی انتاریو در پاسخ به پرسشهای ایراناینترنشنال، بدون اشاره مستقیم به دانشجویان ایرانی، تنها اعلام کرد دانشگاهها و کالجها «امکانات و حمایتهایی» برای دانشجویان آسیبدیده از بحرانهای جهانی در نظر گرفتهاند و دانشجویان باید با موسسات آموزشی خود تماس بگیرند.
اما فعالان دانشجویی میگویند مساله فراتر از یک پاسخ عمومی یا ارجاع دانشجویان به دانشگاههاست.
به گفته آنها، دانشجویان ایرانی اکنون همزمان با بحران مالی، فشار روانی، نگرانی مهاجرتی و ترس از بازگشت به ایران روبهرو هستند و به سیاستهای مشخص و فوری نیاز دارند؛ از جمله انعطاف در پرداخت شهریه، کمکهای اضطراری مالی، خدمات تخصصی سلامت روان و تضمینهای مهاجرتی برای کسانی که در صورت بازگشت به ایران ممکن است با خطر روبهرو شوند.
بحرانی که با وصل شدن اینترنت پایان پیدا نمیکند
با وجود اینکه در روزهای اخیر دسترسی به اینترنت در برخی نقاط ایران تا حدی بهتر شده، بسیاری از دانشجویان میگویند بحران آنها به این سادگی پایان پیدا نمیکند.
کاهش شدید توان مالی خانوادهها، اختلال در انتقال پول و ماهها بیثباتی اقتصادی باعث شده مشکلات معیشتی و روانی این دانشجویان همچنان ادامه داشته باشد.
برای بسیاری از دانشجویان ایرانی در کانادا، بحران اخیر فقط به قطع اینترنت یا دشواری انتقال پول محدود نمیشود. این بحران اکنون آینده تحصیلی، امنیت روانی و حتی امکان ماندن آنان در کانادا را با ابهام روبهرو کرده است.
بسیاری از مخاطبان بر همبستگی ایرانیان داخل و خارج کشور و نقش آنان در رساندن صدای معترضان به گوش جهان تاکید کردند.
شهروندان با ارسال هزاران پیام در ساعات اولیه بازگشت محدود اینترنت بینالمللی با استفاده از فیلترشکنها، نوشتند که وصل شدن اینترنت به معنای پایان اعتراضات یا فراموش شدن سرکوبها نیست و فضای اعتراضی همچنان زنده است.
خیابان را پس بگیریم
یکی از شهروندان با ارسال پیامی از دماوند در استان تهران، گفت: «فقط باید دوباره بریم کف خیابون حقمون رو از این رژیم بگیریم.»
شهروند دیگری نیز با تاکید بر نقش مردم در تغییر شرایط نوشت: «اینجوری که بوش میآد قرار نیست جنگ بشه. خودمون بلند بشیم و بیدار بشیم ... بریم تو خیابون. به خونه برنگردیم تا زمانی که انقلاب بشه.»
پس گرفتن خیابان از حکومت و تجمعات حامیانش، از محورهای پررنگ پیامها بود.
یک مخاطب با ارسال پیامی از آبادان گفت: «بعد از ۹۰ روز به جهان برگشتیم و به زودی هم به خیابون ... برای ایرانمون، برای جاویدنامان، برای بچههامون ... میآییم و ایران رو پس میگیریم. پاینده ایران و جاوید شاه.»
نتانیاهو و ترامپ؛ هم منتقدیم هم متشکر!
در بخشی از پیامهای شهروندان، با وجود آنکه در مسیر انقلاب ملی از همراهی دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو بهدلیل حملات به جمهوری اسلامی و کشتن علی خامنهای تشکر شده است، اما از ادامه نیافتن مقابله با حکومت نیز انتقاد شده است.
برخی کاربران از اقدامات دولت اسرائیل و مواضع ترامپ حمایت کرده و آن را در راستای تضعیف جمهوری اسلامی دانستند.
یک شهروند نوشت: «از بیبی عزیز و تیمشون که خیلی زحمت کشیدند و از ترامپ عزیز که این جسارت و هزینههاش رو به جون خریدند واقعا ممنونیم.»
مخاطب دیگری نیز نوشت: «تشکر میکنم از بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ ... کاش در تصمیمها، رنج و خواست مردم ایران بیشتر دیده شود.»
در مقابل، برخی دیگر از شهروندان از آنچه «بیتوجهی به مردم ایران» توصیف شده است، انتقاد کردهاند.
یک مخاطب از دماوند نوشت: «ترامپ هم واقعا پشت کرد به مردم ایران و از نام جاویدنامها سوءاستفاده کرد.»
شهروند دیگری از رشت نیز خطاب به ترامپ نوشت: «آقای ترامپ شما به ما قول دادی. کاری نکن که دشمنشاد بشی.»
غم دیماه هنوز زنده است
برخی دیگر از مخاطبان نیز تاکید کردند بازگشت اینترنت تغییری در فضای روانی جامعه ایجاد نمیکند.
یک شهروند از کرج نوشت: «از ۱۸ و ۱۹ دی شبی نبوده که چشامون پر اشک نباشه و واسه جاویدنامامون عزادار نباشیم ... هیچ چیزی عادی نمیشه. نه میبخشیم، نه فراموش میکنیم.»
شهروند دیگری نیز با اشاره به کشتهشدگان اعتراضات گفت: «اینترنت اومد ولی جوونی ما، جوونامون که الان زیر خاکن، هیچوقت برنمیگردن.»
منتظر فراخوان شاهزاده هستیم
بسیاری از مخاطبان در پیامهای ارسالی خود شعار «جاوید شاه» را که از شعارهای اصلی معترضان در انقلاب ملی دیماه بود، تکرار کردند.
آنها همچنین بر رهبری شاهزاده رضا پهلوی، ادامه حضور او و صدور فراخوان برای بازگشت به اعتراضات تاکید کردند.
یک شهروند در پیامش از شیراز، با اشاره به از دست رفتن کسبوکارش بهدلیل قطع اینترنت، نوشت: «بالاخره اینترنتها رو وصل کردن، ولی دیگه چه فایده ... من فقط منتظر فراخوان شاهزاده رضا پهلوی هستم.»
دوره ملیگرایی است
شهروندان بر ضرورت پایمال نشدن خون جاویدنامان تاکید کردند و گفتند: «همه ما منتظر فراخوان نهایی شاهزاده هستیم. جاوید شاه.»
یک شهروند نوشت: «لطفا امیدتون رو از دست ندید و منتظر فراخوان شاهزاده باشید.»
در شماری از پیامها نیز نوعی گفتمان ملیگرایانه و عبور از جریانهای سنتی اپوزیسیون دیده میشود.
یکی از مخاطبان نوشت: «دوره چپی، مجاهدی و ملایی تمام شد. حال دوره مردمگرایی و ملیگرایی است.»
برخی دیگر نیز از «بازگشت پهلوی» و «پس گرفتن کشور» سخن گفتند.
یک مخاطب نوشت: «بالاخره اینترنت باز شد. یه خوشحالی موقت .... ایشالا با پس گرفتن کشورمون این خوشحالی دائمی میشه. به امید آزادی. جاوید شاه.»
با اینترنت پرو و سیمکارت سفید خیانت کردید
گروهی از مخاطبان نیز با اشاره به فضای تبعیض و رانت میان حامیان حکومت و مردم عادی در دسترسی به اینترنت، استفادهکنندگان از «اینترنت پرو» و «سیمکارت سفید» را در مورد تحریف یا تغییر فضای رسانهای درباره انقلاب ملی، مورد انتقاد قرار دادند.
یک شهروند نوشت: «اینترنت که بالاخره وصل شد، ولی کسانی که اینترنت پرو گرفتین، بدونین که به مردم خیانت کردین.»
شهروند دیگری نیز نوشت: «طرح اینترنت پرو شکست خورد. سپاس از کسانی که تن به این خفت و خواری ندادن و متاسفم برای کسانی که بهش تن دادن.»
در بخشی از پیامها، مخاطبان تاکید کردند که اینترنت «حق طبیعی» مردم است و حکومت نباید بازگشت آن را بهعنوان امتیاز یا دستاورد معرفی کند.
یک شهروند نوشت: «مردم ایران! اینترنت حق طبیعی ماست .... فکر نکنین امتیازی هست که بهمون دادن.»
ایکاش کسی اعدام نشود
همزمان، شماری از پیامها به وضعیت وخیم اقتصادی و فشار معیشتی اشاره کردند.
یک شهروند از تهران نوشت: «گرونی بهشدت بیداد میکنه. اصلا نمیشه زندگی کرد.»
این پیامها نیز ادامه مسیر انقلاب ملی و تغییر حکومت را راه خروج از بحران معیشتی و اقتصادی دانستند.
برخی دیگر از شهروندان نیز بازگشت اینترنت را در برابر ادامه اعدامها، کشتار معترضان و فشارهای اقتصادی، بیاهمیت توصیف کردند.
یک مخاطب نوشت: «اینترنت بعد از چند ماه وصل شد اما خوشحال نشدم .... ای کاش اینترنت وصل نمیشد ولی کسی اعدام نمیشد.»
شهروندان در پیامهای خود تاکید کردند باید سرنوشتشان را به دست بگیرند و اجازه ندهند مسائلی مانند وصل شدن نسبی اینترنت یا احتمال توافق جمهوری اسلامی و آمریکا، مطالبات آنها را کمرنگ کند.
انتقاد از عادیسازی حکومتی با ابزاری به نام «فیلترنت»
شماری از شهروندان نسبت به آنچه عادیسازی شرایط پس از وصل شدن اینترنت میدانند، ابراز نگرانی کردند.
یکی از مخاطبان نوشت برخی وصل شدن اینترنت را به دیگران تبریک میگویند، در حالی که اینترنت حق بدیهی هر انسانی است.
به گفته این شهروند، وصل شدن اینترنت به معنای پایان بدبختی و گرانیها در کشور نیست.
کاربر دیگری هم نوشت گرچه فیلترنت به صورت محدود بازگشته، اما جوانی برباد رفته و جان جاویدنامان است که دیگر به این زندگی باز نخواهد گشت.
یک شهروند در پیامی خطاب به مردم ایران نوشت: «هر انقلابی بهدست مردم همان کشور رخ خواهد داد و حالا که اینترنت وصل شده، ایرانیان باید به یاد جاویدنامان، تمام تلاششان را برای آزادی انجام دهند.»
مخاطب دیگری هم نوشت: «وصل شدن اینترنت نمیتواند مردم را سرگرم و هدف اصلیشان را کمرنگ کند و برعکس، آنها را متحدتر خواهد کرد.»
در پیامی دیگر، شهروندی با اشاره به وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور پرسید که وصل شدن اینترنت، آن هم ضعیف، چه سودی برای مردم دارد وقتی که گرانی و بیکاری بیداد میکند
شهروندی از شیراز نیز تاکید کرد اگرچه اینترنت سرانجام وصل شد، اما «این بازگشت چه فایدهای دارد وقتی برخی کاربران حدود دو هزار و ۷۰۰ ساعت از سه هزار ساعت استریم خود در یوتیوب را از دست دادند و امکان کسب درآمد دلاری برایشان از بین رفت».
روایتهایی از امید و اتحاد
کاربر دیگری به ایراناینترنشنال گفت در تمام مدت این ۸۸ روز، در راستای همراهی با هموطنانی که توان خرید اینترنت گران قیمت ندارند، از «کانفیگ» یا « اینترنت پرو» استفاده نکرده است.
به اعتقاد او، همین اتحاد باعث شده است مردم ناامید نباشند: «این مردم ایران هستند که در نهایت پیروز خواهند شد.»
مخاطبی از کرمانشاه در پیامی برای ایراناینترنشنال نوشت پس از وصل شدن اینترنت، بسیاری از مردم احساس میکنند از «سلول انفرادی» زندان جمهوری اسلامی برای ساعتی به حیاط آمدهاند اما مردم تا آزادی همچنان ایستادهاند.
شهروند دیگری که پس از حدود سه ماه دوباره به اینترنت دسترسی پیدا کرده، تاکید کرد وصل شدن اینترنت چیزی نیست که بتواند مردم را از مطالبات اصلیشان دور کند.
او نوشت مردم مصمماند مسیر تغییر را ادامه دهند و امیدوارند به آزادی برسند.
مخاطبی از مشهد نیز در پیامی به ایراناینترنشنال گفت با وجود دشواریهای فراوان، پس از ۸۸ روز دوباره به اینترنت متصل شده، اما مردم قرار نیست سکوت کنند و همچنان یاد و نام جاویدنامان را زنده نگه خواهند داشت.
این منابع که به محافل تصمیمگیری در کاخ سفید نزدیک هستند، چهارشنبه ششم خرداد در مصاحبه با ارمنیوز گفتند نگرانی متحدان واشینگتن در خاورمیانه نسبت به نتایج هرگونه توافق احتمالی با حکومت ایران، فشار مضاعفی بر دولت آمریکا وارد کرده است.
بر اساس این گزارش، ایالات متحده در تلاش است با اتخاذ تدابیری جدید، به شرکای خود اطمینان داده و سطح اعتماد در ائتلافهای منطقهای را تقویت کند.
ارمنیوز افزود رویکرد جامع آمریکا در قبال پرونده تهران بر مهار «برنامههای تسلیحاتی، هستهای و توسعهطلبانه» جمهوری اسلامی از طریق «توافقهای الزامآور» استوار است.
همزمان توانمندیهای متحدان منطقهای با سامانههای دفاعی پیشرفته تقویت خواهد شد تا بتوانند در برابر هرگونه «تهدید یا ماجراجویی نظامی»، از توان بازدارندگی برخوردار باشند.
جمهوری اسلامی از زمان آغاز جنگ اخیر در ۹ اسفند ۱۴۰۴، شماری از کشورهای منطقه از جمله امارات متحده عربی، عربستان سعودی، بحرین، اردن، قطر و کویت را هدف قرار داده است.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره سرنوشت مذاکرات تهران و واشینگتن و مفاد توافق احتمالی دو طرف بالا گرفته است.
در این میان، مساله چگونگی تضمین امنیت کشورهای حوزه خلیج فارس در این توافق احتمالی، به یکی از پرسشهای کلیدی تبدیل شده است.
این در حالی است که شماری از مقامهای جمهوری اسلامی یکی از شروط تهران برای توافق با واشینگتن را خروج ارتش آمریکا از منطقه عنوان کردهاند.
تغییر معادلات بازدارندگی با افزایش تولید موشکهای رهگیر
ارمنیوز در ادامه نوشت موضع قاطع کشورهای خاورمیانه در خصوص ضرورت مقابله با هرگونه تهدید جمهوری اسلامی در منطقه دریای عرب و تنگه هرمز، نقشی کلیدی در شکلگیری رویکرد تسلیحاتی آمریکا ایفا کرده است.
بر اساس این گزارش، رویکرد آمریکا بر تامین امنیت میدانهای گاز و نفت و حفاظت از خطوط کشتیرانی بینالمللی در دریای سرخ و بابالمندب در برابر تهدیدات بالستیک تمرکز دارد.
تحلیلگران نظامی معتقدند افزایش کمی و کیفی تولید موشکهای رهگیر میتواند معادلات بازدارندگی را تغییر دهد و راهبردهای مبتنی بر «اشباع موشکی و پهپادی» را با چالش جدی مواجه کند.
به باور ناظران، جمهوری اسلامی که پیشتر از کاهش سرعت تولید مهمات رهگیر و همچنین استفاده گسترده و غیرهدفمند از سامانههای دفاعی در برخی درگیریها سود برده بود، اکنون با شرایط دفاعی تازهای روبهرو خواهد شد.
طبق ارزیابیهای نظامی، واشینگتن با توسعه و استقرار نسل دوم موشکهای رهگیر (NGI) در پی تقویت توان دفاعی خود در برابر پیشرفتهای موشکی چین و روسیه، بهویژه در حوزه موشکهای هایپرسونیک و بالستیک قارهپیماست.
۳۱ اردیبهشت، روزنامه واشینگتنپست گزارش داد ایالات متحده در جریان دفاع از اسرائیل در برابر حملات جمهوری اسلامی در جنگ اخیر، بیش از نیمی از ذخایر موشکهای رهگیر «تاد» خود را مصرف کرده است.
نقش «لاکهید مارتین» در تقویت بازدارندگی آمریکا و متحدانش
ارمنیوز در ادامه گزارش داد شرکت آمریکایی «لاکهید مارتین» عملیات احداث یک مرکز جدید تولید مهمات را در شهر تروی واقع در ایالت آلاباما آغاز کرده است. این مرکز «ساختمان ۴۷» نامگذاری شده است.
بر اساس این گزارش، این مجموعه در مرحله نخست برای پشتیبانی از تولید موشکهای رهگیر سامانه دفاعی تاد طراحی شده و بخشهایی از آن نیز به توسعه نسل جدید موشکهای رهگیر اختصاص خواهد یافت.
جیم تایکلت، رییس هیاتمدیره و مدیرعامل لاکهید مارتین، از آمادگی این شرکت برای پاسخ به افزایش تقاضا در حوزه توسعه ظرفیت تولید تسلیحات خبر داد و اعلام کرد یک میلیارد دلار در پروژه جدید این شرکت سرمایهگذاری شده است.
به گفته او، هدف از این سرمایهگذاری تقویت توان بازدارندگی و تسریع در تحویل سامانههای دفاعی پیشرفته به نیروهای عملیاتی و متحدان آمریکا است.
لاکهید مارتین همچنین برنامههایی برای احداث تاسیسات جدید و گسترش پروژههای پشتیبانی در دست اجرا دارد. برنامههایی که شامل توسعه موشکهای نسل دوم، موشک «ایجیام-۱۵۸» و سامانه «سلاح واکنش سریع هوایی» میشود.
در همین راستا، این شرکت برای افزایش سرعت تولید مهمات، توافقنامهای با وزارت جنگ آمریکا امضا کرده که بهدنبال آن، تولید سامانه «پاتریوت پک-۳ اماسای» سه برابر و تولید سامانه دفاع موشکی تاد، چهار برابر شده است.
تولید موشکهای حملات هدفمند نیز افزایش یافته است.
