تایم: نمی‌توان جمهوری اسلامی را برنده جنگ میم‌ها دانست

این رسانه در تحلیلی که چهارشنبه ششم خرداد منتشر شد، نوشت جمهوری اسلامی، برخلاف تصویری که برخی تحلیلگران از موفقیت ویدیوها و میم‌های حکومتی ارائه می‌کنند، «سلاحی تازه» اختراع نکرده و راهبرد رسانه‌های اجتماعی‌اش را از دفترچه راهنمایی وام گرفته که پیش‌تر اوکراین در جنگ با روسیه نوشته بود.

به‌نوشته تایم، این تقلید «آن‌قدر به اصل آن نزدیک است که تقریبا می‌توان آن را نوعی ستایش دانست»، اما تهران از دو مزیت اصلی اوکراین بی‌بهره است.

جمهوری اسلامی در جنگ اخیر با آمریکا و اسرائیل، با اتکا به ویدیوهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی، میم‌ها و شوخی‌های سیاسی، کوشید خود را حکومتی شوخ‌طبع، موجه، معقول و البته مسلط بر روایت جنگ نشان دهد.

یکی از تولیداتی که در این کارزار توجه بسیاری به خود جلب کرد، تولید فیلمی با شخصیت‌های لگویی دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود و شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه تیک‌تاک، مورد توجه ویژه کاربران غیرایرانی قرار گرفت.

تایم در توضیح مقایسه میان راهبردهای مورد استفاده اوکراین و کارزار کنونی جمهوری اسلامی در دنیای آنلاین نوشت اوکراین از نخستین ساعات حمله روسیه در فوریه ۲۰۲۲، کوشید در فضای آنلاین کاری را انجام دهد که در آن مقطع هنوز در میدان نبرد قادر به انجام کامل آن نبود: روایت خود از جنگ را به جهان انتقال دهد، اطلاعات نادرست روسیه را بی‌اثر و افکار عمومی غرب را با خود همراه کند. این کارزار، از ویدئوهای ولودیمیر زلنسکی در خیابان‌های کی‌یف تا حساب‌های رسمی اوکراین و وزارت دفاع این کشور در شبکه‌های اجتماعی، به گفته تایم، توانست افکار عمومی و پارلمان‌های غربی را تحت تاثیر قرار دهد و حمایت تسلیحاتی از اوکراین را تقویت کند.

100%

براساس این گزارش، جمهوری اسلامی آشکارا از همان الگو یادداشت‌برداری کرده است: جا زدن خود به‌عنوان طرف ضعیف‌تر، فعال شدن بی‌محابای حساب‌های سفارتخانه‌هایش در ایکس، و دست انداختن ترامپ با ارجاع‌های فرهنگی و طنزآمیز.

اما به‌نوشته تایم، راهبرد اوکراین به دو دلیل موفق بود؛ دلایلی که جمهوری اسلامی فاقد آنهاست. نخست اینکه اوکراین در آغاز جنگ برای بخش بزرگی از مخاطبان غربی کشوری ناشناخته بود و میم‌ها و طنز آنلاین توانستند تصویری تازه از آن کشور به‌عنوان دموکراسی‌ای زنده، دارای انتخابات، رسانه‌های آزاد و فرهنگ عمومی پویا ارائه دهند.

دلیل دوم و مهم‌تر، به‌نوشته تایم، این بود که تصویر آنلاین اوکراین با واقعیت میدانی آن همخوانی داشت؛ یعنی اوکراینِ شوخ‌طبع، مقاوم و دموکراتیکی که در دنیای آنلاین به نمایش درمی‌آمد، همان کشوری بود که خبرنگاران، دیپلمات‌ها و پناهجویان نیز در دنیای واقعی با آن مواجه بودند.

تایم نوشت جمهوری اسلامی هیچ‌یک از این دو امتیاز را ندارد، زیرا نه ناشناخته است و نه تصویر تبلیغاتی‌اش با واقعیت سابقه‌اش همخوانی دارد.

به‌نوشته این رسانه، جمهوری اسلامی یکی از «پوشش‌داده‌شده‌ترین، تحلیل‌شده‌ترین و تحریم‌شده‌ترین» حکومت‌های جهان است و کارنامه ۴۷ ساله آن، از اعدام‌های گسترده زندانیان سیاسی در سال ۱۹۸۸ تا سرکوب دانشجویان، جنبش سبز و اعتراضات سال‌های اخیر، مانع از آن می‌شود که چند ویدئوی طنز بتواند تصویر تازه‌ای از آن بسازد.

این گزارش افزود ویدیوهای لگویی جمهوری اسلامی «ایرانی پنهان و فضیلت‌مند» را آشکار نمی‌کنند، بلکه از جهان می‌خواهند ایرانی را فراموش کند که از قبل می‌شناسد. مخالفان ترامپ و جنگ او ممکن است از دیدن تمسخر رییس‌جمهوری آمریکا در قالب یک شخصیت لگویی لبخند بزنند، اما به احتمال زیاد بر اساس یک ویدئوی انیمیشنی به این نتیجه نخواهند رسید که تهران طرفی است که باید از آن حمایت کرد.

تایم در بخش دیگری از گزارش، تفاوت میان آمریکا و جمهوری اسلامی را در نحوه مواجهه با خطاها و جنایت‌های جنگی برجسته کرد. این رسانه، با اشاره به حمله به مدرسه‌ای در میناب، نوشت پس از آنکه مقام‌های آمریکایی ابتدا سکوت کردند و ترامپ مدعی شد حمله کار حکومت ایران بوده، رسانه‌های جریان اصلی غربی با تحلیل منابع باز به این نتیجه رسیدند که مدرسه با یک موشک تاماهاوک آمریکایی هدف قرار گرفته است. سپس تحقیقات مقدماتی پنتاگون نیز نشان داد سنتکام، با تکیه بر داده‌های قدیمی، مدرسه را هدف گرفته بود.

به نوشته تایم، همین روند نشان می‌دهد جامعه باز چگونه عمل می‌کند: رییس‌جمهوری ممکن است طفره برود یا دروغ بگوید، اما رسانه‌ها او را به چالش می‌کشند، بازرسان دولتی یافته‌هایی خلاف روایت او ارائه می‌دهند، سناتورهای هر دو حزب پاسخ می‌خواهند و افکار عمومی علیه جنگ تغییر می‌کند.

تایم در مقابل نوشت جمهوری اسلامی از نظر ساختاری قادر به چنین شفافیتی نیست: یک خبرنگار در ایران نمی‌تواند از رییس‌جمهور درباره معترضان کشته‌شده در خیابان‌های مهاباد سوال کند، هیچ نهاد مستقلی نمی‌تواند نتایج نظرسنجی درباره جنگ‌های منطقه‌ای حکومت را منتشر کند، و نماینده‌ای نیست که درباره قطع اینترنت در دوران اعتراض‌های ضدحکومتی، از حکومت پاسخ بخواهد.

این گزارش در پایان نوشت یاد قربانیان حمله میناب پاک‌شدنی نیست، اما جهان ندا آقاسلطان، مهسا امینی و نرگس محمدی را نیز فراموش نخواهد کرد. به نوشته تایم، برای شناختن جمهوری اسلامی «آن‌گونه که واقعا هست»، نیازی نیست این چهره‌ها در قالب لگو بازسازی شوند.