روزنامه کیهان در مطلبی با اشاره بهعدم صدور ویزا برای عباس عراقچی جهت سفر به نیویورک، نوشت: «برای پایاندادن به نمایش مضحک ترامپ، تنبیه و تادیب آمریکا و در پاسخ بهعدم صدور ویزا، باید توقف مذاکرات اعلام شود تا ضمن حفظ عزت و احترام، شاهد اقدام مشابه در آینده نباشیم.»
این روزنامه اضافه کرد: «تناقض رفتاری و گفتاری میان ترامپ و مقامات دولت او یک امر رایج است و این موضوع از عدم صدور ویزا برای عراقچی و ادعای اشتیاق برای توافق با جمهوری اسلامی قابل استناد است.»
خبرگزاری رویترز، دوشنبه چهارم خرداد به نقل از دو مقام اسرائیلی آگاه از گفتوگوها نوشت نتانیاهو در گفتوگو با نزدیکانش ابراز نگرانی کرده که اسرائیل در عمل از روند مذاکرات مربوط به توافق اولیه برای توقف جنگ با جمهوری اسلامی کنار گذاشته شده و دیگر توان چندانی برای اثرگذاری بر تصمیمگیریهای ترامپ در جریان مذاکرات ندارد.
از سوی دیگر، یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، دوشنبه در جمع خبرنگاران توافق در دست بررسی میان آمریکا و حکومت ایران را نگرانکننده خواند و گفت چنین تفاهمنامهای هیچیک از اهداف اسرائیل در جنگ را محقق نمیکند. او که از منتقدان سرسخت نتانیاهو و حزب حاکم اسرائیل است، نخستوزیر این کشور را متهم کرد که نتوانسته بر شکلگیری توافقی بهتر اثر بگذارد.
لاپید گفت: «این توافق برای اسرائیل بد است، برای منطقه بد است، برای شهروندان ایران بد است.»
لاپید ضمن قدردانی از ترامپ برای همراهی با اسرائیل در آغاز جنگ، از نتانیاهو به دلیل ناتوانی در تاثیرگذاری بر آمریکا انتقاد کرد و گفت توان اسرائیل برای اثرگذاری بر تصمیمهای واشینگتن به پایینترین سطح رسیده است.
او تاکید کرد اسرائیل «کشوری مستقل» است و نباید به «دولت دستنشانده» تبدیل شود.
طبق گزارش، رویترز تفاهم مورد مذاکره شامل بازگشایی تنگه هرمز در برابر پایان محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا است و سپس مذاکرات درباره مسائل هستهای ادامه خواهد یافت.
منابع ایرانی نیز به این رسانه گفتهاند که در مراحل بعدی مذاکرات، ممکن است «فرمولهای قابل اجرا» برای حل اختلاف بر سر ذخایر اورانیوم غنیشده ایران پیدا شود؛ از جمله رقیقسازی این مواد زیر نظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی.
رویترز نوشت با وجود اینکه توافق احتمالی هنوز نگرانیهای اسرائیل درباره برنامه هستهای و ذخایر اورانیوم جمهوری اسلامی را برطرف نکرده، نتانیاهو در تماسهای اخیر خود با ترامپ تلاش کرده بر حق اسرائیل برای ادامه عملیات نظامی علیه تهدیدهای منطقهای، بهویژه در لبنان، تاکید کند.
آسوشیتدپرس و سیبیاس عصر دوشنبه چهارم خرداد به نقل از دو مقام منطقهای آگاه به مذاکرات و یک مقام آمریکایی گزارش دادند که واشینگتن و تهران به توافقی نزدیک شدهاند که بازگشایی تنگه هرمز، معافیت تحریمی برای فروش نفت ایران و واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی را شامل میشود.
تماسهای تلفنی نتانیاهو و ترامپ
ترامپ و نتانیاهو در یک هفته گذشته دستکم سه بار تلفنی گفتوگو کردهاند.
ترامپ پس از نخستین تماس، در پاسخ به خبرنگاران درباره نتانیاهو گفت: «او مرد بسیار خوبی است و هر کاری بخواهم انجام خواهد داد.»
پس از سومین تماس، دفتر نتانیاهو اعلام کرد دو طرف درباره تفاهمنامه بازگشایی تنگه هرمز و مذاکرات آینده درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کردهاند.
نتانیاهو گفت او و ترامپ توافق دارند هر توافق نهایی باید شامل برچیدن تاسیسات غنیسازی ایران و خارج کردن مواد غنیشده از خاک این کشور باشد.
رویترز همچنین نوشت ظهور این توافق احتمالی در شرایط حساسی برای نتانیاهو رخ داده است؛ زمانی که او در آستانه انتخابات سراسری قرار دارد و نظرسنجیها از احتمال شکست او حکایت دارند.
منتقدان نخستوزیر کنونی اسرائیل بر این باورند که او نتوانسته اهداف اعلامشده جنگ، از جمله تضعیف کامل توان هستهای و موشکی جمهوری اسلامی و تغییر حکومت ایران را محقق کند.
این دو رسانه دوشنبه چهارم خرداد در گزارشهایی جداگانه به نقل از مقامهایی که نخواستند نامشان فاش شود، جزئیاتی مشابه از محتوای تفاهمنامهای که اکنون میان طرفها در دست بررسی است، منتشر کردند.
سیبیاس نوشت این تفاهمنامه شامل «تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران» بر اساس ساز و کاری خواهد بود که هر دو طرف در مذاکرات آتی بر سر آن به توافق برسند.
این منابع همچنین تایید کردند که تفاهمنامه کنونی بازگشایی فوری تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی و تعهد تهران به خودداری دائمی از تولید سلاح هستهای را شامل میشود.
یکی دیگر از مفاد این تفاهمنامه به نوشته سیبیاس «بررسی مسائل مربوط به داراییهای مالی مسدودشده ایران و تحریمها علیه حکومت» در مذاکرات آتی «بر اساس پایبندی ایران به موارد پیشین» اعلام شده است.
دو مقام منطقهای آگاه همچنین اعلام پایان تمام تنشهای نظامی در تمام جبههها از جمله لبنان و تمدید ۶۰ روزه آتشبس را دیگر بندهای تفاهمنامه کنونی عنوان کردند، اما این دو مورد مورد تایید مقام ارشدی که با سیبیاس گفتوگو کردند، قرار نگرفت.
محل اختلاف: لبنان
در گزارش آسوشیتدپرس نیز یکی از محورهای اصلی توافق، پایان کامل جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، عنوان شد.
هر دو مقام منطقهای به این رسانه گفتند که پیشنویس توافق شامل پایان درگیری میان اسرائیل و حزبالله و همچنین تعهد جمهوری اسلامی به خودداری از دخالت در امور داخلی کشورهای منطقه است؛ موضوعی که به نوشته آسوشیتدپرس به حمایت تهران از نیروهای نیابتی، از جمله شورشیان حوثی در یمن، حماس در غزه و گروههای مسلح شیعه در عراق اشاره دارد.
یکی از این مقامهای منطقهای به آسوشیتدپرس گفت که آمریکا میخواهد اسرائیل برای پاسخ دادن به آنچه تهدیدهایی در لبنان میداند، دست باز داشته باشد، اما جمهوری اسلامی در برابر این خواسته مقاومت میکند. مقام آمریکایی نیز در این باره گفت که تفاهمنامه کنونی حق اسرائیل برای اقدام در برابر تهدیدهای فوری در چارچوب دفاع از خود را تضمین خواهد کرد.
این اختلاف در حالی گزارش شده است که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، دوشنبه چهارم خرداد روند مذاکرات با جمهوری اسلامی را «بهخوبی در حال پیشرفت» توصیف کرد که یا به یک «توافق بزرگ برای همه» منجر میشود یا «اصلا هیچ توافقی در کار نخواهد بود».
او در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «اگر توافق در کار نباشد، به بزرگتر و قدرتمندتر از هر زمان دیگری به میدان نبرد باز میگردیم اما هیچکس چنین چیزی را نمیخواهد.»
بازگشایی هرمز و فروش نفت در مرکز تفاهم
مقامهای منطقهای به آسوشیتدپرس گفتند که بر اساس توافق در حال شکلگیری، تنگه هرمز همزمان با پایان دادن آمریکا به محاصره بندرهای ایران، بهتدریج بازگشایی خواهد شد. این محاصره که از ۷ اردیبهشت آغاز شده، صادرات نفت ایران و ورود ارز به اقتصاد این کشور را محدود کرده است.
یکی از این مقامها که در جریان مذاکرات قرار گرفته است، گفت که آمریکا از طریق معافیتهای تحریمی به جمهوری اسلامی اجازه خواهد داد نفت خود را بفروشد. به گفته این مقام، کاهش تحریمها و آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران در یک دوره ۶۰ روزه مورد مذاکره قرار خواهد گرفت.
در بخش هستهای، مقامهای منطقهای گفتند که جمهوری اسلامی در چارچوب توافق احتمالی، با واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده خود موافقت خواهد کرد.
به گفته یکی از مقامها، بخشی از این مواد احتمالا رقیق خواهد شد و بخش دیگر به کشوری ثالث منتقل میشود. روسیه برای دریافت این ذخایر اعلام آمادگی کرده است.
یک مقام آمریکایی نیز تایید کرده در صورت خودداری جمهوری اسلامی از واگذاری ذخایر اورانیوم غنیشده، هیچگونه کاهش تحریمی اعمال نخواهد شد.
با این حال، چند موضوع کلیدی همچنان حلنشده باقی ماندهاند؛ از جمله اینکه آیا جمهوری اسلامی اجازه غنیسازی اورانیوم خواهد داشت یا نه، سطح مجاز غنیسازی چه خواهد بود و سرنوشت برنامه موشکی ایران چگونه تعیین میشود.
ایران اینترنشنال یکشنبه سوم خرداد در خبری اختصاصی به نقل از یک منبع آگاه به مذاکرات نوشت که مذاکرهکنندگان ایرانی خواستار آزادسازی فوری ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی در قطر هستند و این خواسته را پیششرط پیشبرد گفتوگوها با ایالات متحده اعلام کردهاند.
صبح دوشنبه رسانهها از سفر رییس بانک مرکزی جمهوری اسلامی و پس از آن عزیمت محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی به قطر خبر دادند.
