امیر سعید ایروانی، نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل، در نامهای به شورای امنیت با اشاره به مشارکت قطر، بحرین، کویت، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و اردن در حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، خواستار جبران کامل خسارات شد.
او گفت در اختیار گذاشتن پایگاهها، پشتیبانی لجستیکی، اطلاعات و هماهنگی پدافند هوایی، این کشورها را از نظر حقوق بینالملل مسئول میکند.
ایروانی افزود با وجود آنکه شورای امنیت این کشورها را پاسخگو نکرده است، دولتهای یادشده موظفاند تمامی خسارات مادی و معنوی ناشی از «اقدامات غیرقانونی» خود را بهطور کامل به جمهوری اسلامی جبران کنند.
اکسیوس اشاره کرد که این جلسه صبح جمعه اول خرداد برگزار شده است و افزود: «منابعی که بهطور مستقیم» با ترامپ صحبت کردهاند، میگویند که او «بهطور جدی در حال بررسی حملات جدید علیه ایران است، مگر اینکه پیشرفتی در مذاکرات در آخرین لحظه حاصل شود.»
بر اساس این گزارش، ترامپ در جریان جلسه در مورد وضعیت مذاکرات و سناریوهای مختلف در صورت شکست مذاکرات توجیه شد.
این نشست در شرایطی برگزار شد که عاصم منیر، رییس ارتش پاکستان، ظاهرا «در آخرین لحظه» برای رفع اختلافات و جلوگیری از از سرگیری جنگ به تهران سفر کرد.
یک مقام ارشد پاکستانی به شبکه خبری سیبیاس گفت دیدارهای اخیر محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در تهران باعث شد مذاکرات «در مسیری مهم» پیش برود و در همین چارچوب، منیر برای ادامه این رایزنیها راهی ایران شده است.
اکسیوس نوشت انتظار میرود منیر شنبه دوم خرداد با احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، و «یکی از بازیگران کلیدی در فرآیند تصمیمگیری» در جمهوری اسلامی، دیدار کند.
همزمان یک هیات قطری نیز جمعه برای حمایت از تلاش میانجیگری وارد تهران شد.
خبرگزاری رویترز نوشت هدف از سفر این هیات که با هماهنگی واشینگتن انجام گرفت، کمک به تلاشها برای دستیابی به توافقی جهت پایان جنگ ایران است.
یک مقام آمریکایی که در جریان تلاشهای دیپلماتیک قرار گرفته است، مذاکرات را «دردناک» توصیف کرد و به اکسیوس گفت که پیشنویسها «هر روز در حال تغییر و تحول» هستند، بدون اینکه پیشرفت زیادی حاصل شود.
در همین ارتباط، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه جمعه در مصاحبه با صداوسیمای جمهوری اسلامی، در مورد سفر مقامهای ارشد پاکستان به تهران گفت: «نمیتوانیم بگوییم که به جایی رسیدیم که توافق نزدیک است. ضرورتا خیر، اینطور نیست. روند ادامهدار است.»
در این حال، اکسیوس اشاره کرد: چند ساعت پس از جلسه جمعه صبح، کاخ سفید از تغییر برنامه ترامپ برای آخر هفته خبر داد.»
این گزارش میگوید: «او پس از انجام یک سخنرانی برنامهریزی شده در نیویورک در عصر جمعه، به جای ماندن در باشگاه گلف خود، به واشینگتن باز خواهد گشت.»
در همین ارتباط، ترامپ در تروتسوشال نوشت که به دلیل شرایط حساس کنونی قصد ندارد در عروسی پسرش دان جونیور در این آخر هفته شرکت کند و افزود: «احساس میکنم در این مقطع حساس باید در واشینگتن و کاخ سفید بمانم.»
اکسیوس در ادامه گزارش خود به نقل از «یک منبع نزدیک به ترامپ» و «یک منبع دوم آگاه از اوضاع» نوشت که رییسجمهوری ایالات متحده «در چند روز گذشته بهطور فزایندهای از مذاکرات با ایران ناامید شده است.»
این دو منبع گفتند که او سهشنبه ۲۹ اردیبهشت به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که میخواهد به دیپلماسی فرصت دیگری بدهد، «اما تا پنجشنبه شب، به سمت دستور حمله متمایل شده بود.»
یک منبع نزدیک به ترامپ گفت که او «احتمال یک عملیات نظامی بزرگ و نهایی را مطرح کرده است که پس از آن میتواند پیروزی را اعلام کند و به جنگ پایان دهد.»
اکسیوس اشاره کرد که هیچ نشانهای مبنی بر اینکه ترامپ تصمیمی برای از سرگیری جنگ گرفته باشد، وجود ندارد.
در این گزارش به بیانیه وزارت خارجه جمهوری اسلامی نیز اشاره شد؛ اینکه مذاکرات در حال انجام است اما توافق نزدیک نیست.
در همین ارتباط، خبرگزاری تسنیم، متعلق به سپاه پاسداران، جمعه به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی گفت که «مذاکرات بر سر مسائل مورد اختلاف هنوز ادامه دارد و هنوز هیچ نتیجه نهایی حاصل نشده است.»
این منبع عنوان کرد که تمرکز فعلی بر «پایان دادن به جنگ» است و تا زمانی که این امر محقق نشود، هیچ موضوع دیگری مورد مذاکره قرار نخواهد گرفت.
در همین حال، اکسیوس نوشت: «برخی منابع نزدیک به مذاکرات هنوز معتقدند که در ۲۴ ساعت آینده فرصتی برای نوعی پیشرفت وجود دارد.»
«دو منبع آگاه از تفکر ترامپ» به اکسیوس گفتند که به نظر میرسد «او متمایل به اقدام نظامی است، مگر اینکه اتفاق غیرمنتظرهای در مذاکرات رخ دهد.»
روبیو: پیشرفتهایی حاصل شده است
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، جمعه گفت که آمریکا «شاهد پیشرفتهایی در جهت دستیابی به توافق با ایران بوده است، اما کار بیشتری لازم است.»
خبرگزاری رویترز در این مورد اشاره کرد که سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفته که اختلافات دو طرف «عمیق و قابل توجه» است.
این خبرگزاری نوشت در حالی که برخی از شکافها کاهش یافته است، هنوز اختلافاتی در مورد اورانیوم غنیشده ایران و کنترل تنگه هرمز وجود دارد که بسته شدن آن از زمان آغاز جنگ باعث بحران انرژی جهانی شده است.
بر اساس این گزارش، روبیو پس از نشست وزرای ناتو در هلسینگبورگ در سوئد به خبرنگاران گفت: «پیشرفتهایی حاصل شده است. من اغراق نمیکنم. من آن را کماهمیت جلوه نمیدهم.»
او تاکید کرد: «کارهای بیشتری باید انجام شود. ما هنوز به آنجا نرسیدهایم. امیدوارم به آنجا برسیم.»
روبیو در عین حال، سخنان پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت خود مبنی بر «غیرقابل قبول» بودن برنامههای تهران برای گرفتن عوارض عبور از تنگه هرمز را تکرار کرد.
او گفت: «ما با گروهی بسیار سرسخت سر و کار داریم و اگر این تغییر نکند، رییسجمهور بهروشنی گفته است که گزینههای دیگری دارد.»
بیشترین روایتها مربوط به استانهای هرمزگان، سیستان و بلوچستان، کرمان، بوشهر، خراسان جنوبی، اصفهان و خراسان رضوی است.
بر اساس پیامهای مردمی، وضعیت عرضه سوخت در جیرفت، عنبرآباد و شهرهای جنوبی استان کرمان بحرانی شده است.
به گفته یک شهروند، در این مناطق قیمت بنزین در بازار آزاد به لیتری ۱۰۰ هزار تومان رسیده است.
او افزود: «اکنون دغدغه ما بنزین شده است. پمپبنزینها بیشتر از ۱۵ لیتر نمیدهند و شبها باید در صفهای کیلومتری بایستیم تا صبح نوبتمان شود. واقعا کلافه شدهایم.»
در بیرجند نیز سوخت جیرهبندی و سهمیه کارتها نصف شده و بنزین آزاد تنها در دو جایگاه، از ساعت شش صبح تا شش عصر و فقط به مقدار ۱۰ لیتر عرضه میشود.
در بوشهر هم به گفته یک مخاطب، بنزین تقریبا «نایاب» شده است؛ دکههای کنار جاده، سوخت را در دبههای ۵ لیتری و با قیمت هر لیتر ۱۰ هزار تومان میفروشند.
شهروند دیگری از کرمان با اشاره به شکلگیری بازار سیاه سوخت گفت بنزین را لیتری ۸۰ هزار تومان خریده است.
او افزود مردم شبها تا صبح در صف میایستند و نوبت میگیرند تا صبح که جایگاه باز شد، اگر خوششانس بودند، بتوانند سوخت گیر بیاورند.
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون مسعود پزشکیان، با انتقاد از ساختار فعلی مصرف انرژی و «ناترازی شدید سوخت»، از طرح جدید دولت برای واگذاری مدیریت مصرف بنزین و گاز به استانداریها، شهرداریها و بخش خصوصی خبر داد.
مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای اخیر از به کار بردن واژه «کمبود» در حوزه انرژی خودداری و به جای آن از عبارت «ناترازی» استفاده میکنند.
با این حال، گزارشهای مردمی نشان میدهد محدودیتهای عرضه گسترده شده و شکلی از سهمیهبندی غیررسمی سوخت در بسیاری از شهرها اجرا میشود.
جیرهبندی عرضه رسمی سوخت و گسترش بازار غیررسمی
پیامهای رسیده از بندرعباس حاکی از شرایط «فاجعهبار» جایگاههای سوخت در این شهر است.
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال گفت: «صفهای چندکیلومتری بنزین مردم را کلافه کرده است، آنهم در گرمایی که کولر خودرو ضرورت است نه انتخاب. شهری که بخش بزرگی از بنزین کشور را تولید میکند، سهمش شده آلودگی، بیماری و ساعتها تحقیر در صف سوخت، بدون کوچکترین پاسخگویی مسئولان.»
شهروند دیگری از بندرعباس گفت از ساعت ۸:۵۵ شب در صف پمپبنزین ترنج منتظر بوده، اما ساعت ۱۰:۱۰ به خودروها اعلام شده که سوخت تمام شده است.
رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، پیشتر گفته بود بحث تغییر سهمیهبندی بنزین «صرفا در حد طرح شخصی» بوده و هیچ تصمیم رسمی درباره آن اتخاذ نشده است.
این موضوع اما با روایتهای گسترده شهروندان از محدودیتهای عملی در عرضه سوخت، تناقض دارد.
شهروندان در مشهد از طولانیتر شدن صفها و افزایش مداوم قیمتها خبر دادند.
مخاطبی در همین زمینه گفت برای پر کردن یک باک باید ساعتها در صف جایگاه سوخت منتظر ماند: «قبلا هر چند ماه یکبار افزایش قیمت داشتیم، اما اکنون هر روز گرانتر میشود.»
شهروند دیگری نیز در پیامی کوتاه نوشت: «امروز سه لیتر بنزین زدم شد ۲۰۰ هزار تومان.»
این گزارشها در حالی منتشر میشود که مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۳۰ اردیبهشت با تایید آسیب دیدن بخشی از زیرساختهای انرژی در جنگ اخیر، از ناتوانی دولت در تامین و واردات بنزین خبر داد.
او گفت در پی «محاصره دریایی آمریکا»، صادرات نفت ایران متوقف شده و کشور روزانه با کمبود ۵۰ میلیون لیتر بنزین روبهرو است، اما «دلاری برای واردات آن وجود ندارد».
ساعاتی پس از انتشار این سخنان، رسانههای دولتی از جمله ایرنا بخشهایی از اظهارات پزشکیان را حذف کردند.
در غیاب سازوکاری موثر، بازار غیررسمی فروش سوخت در شماری از شهرها رونق گرفته است.
شهروندی از مناطق جنوبی کشور گفت: «ما اینجا در بندر، روزی سه ساعت از وقتمان در صف جایگاه سوخت هدر میرود و از کارهایمان عقب میمانیم. بنزین را کنار خیابان تا گالنی یک میلیون تومان میفروشند.»
شهروندی از چابهار نیز خبر داد قیمت ۲۰ لیتر بنزین آزاد به ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده و به دنبال آن، کرایه تاکسیها «سر به فلک کشیده است».
فساد و رانت در جایگاهها
در کنار بحران کمبود سوخت و توزیع نامناسب آن، برخی مخاطبان از افزایش فساد و رانت در برخی جایگاهها و ناکارآمدی کارتهای سوخت خبر دادند.
شهروندی از اصفهان با اشاره به ناکارآمدی حکومت در مدیریت بحران سوخت گفت کارتها بدون دلیل خطا میدهند و باید سه هفته در انتظار کارت جدید ماند.
مخاطب دیگری از اصفهان از تشدید بینظمی در جایگاهها خبر داد و گفت: «علاوه بر اینکه صفهای جایگاه سوخت کیلومتری شده و سهمیه بنزین بعضیها را سوزاندهاند، تعدادی از نیروهای بسیجی هم با اسلحه میآیند و بدون نوبت بنزین میزنند؛ آن هم نه یک یا دو لیتر، بلکه ۱۵ لیتر بنزین داخل موتورهایشان میزنند و میروند.»
یک شهروند از استان هرمزگان با انتقاد از «رانت و تبعیض در توزیع سوخت» گفت مردم ساعتها در صف میمانند اما ماشینهای سپاه با گالنهای ۷۰ لیتری، شبانه از ساعت ۱۸ تا ۴ صبح نزدیک به ۱۰ بار سوختگیری میکنند و آن را برای فروش به کاروانها یا قاچاقچیان سوخت میبرند.
به گفته او، هر گالن ۷۰ لیتری تا پنج میلیون تومان فروخته میشود.
